{"id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-2)\nRozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa\no takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi\nodwołaj się do obu tekstów.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n2.\n0-1-2\n1.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-2)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania […] tekstów\nkultury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje\nz tekstów […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy\njawne […].\nSP, klasy VII i VIII\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:\n1) wyszukuje w tekście potrzebne\ninformacje [ ].\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024, poz. 1019).\n2 W niniejszym dokumencie przykładowe odpowiedzi zawierają również oryginalne rozwiązania zdających.\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu tekstów.\n1 pkt - rozstrzygnięcie ORAZ podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie\njednego tekstu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nUwaga.\nJeżeli w rozwiązaniu zadania wskazano taką samą przyczynę zainteresowania kosmosem\n(rozstrzygnięcie: tak), jednak odwołanie do któregokolwiek z tekstów jest niezgodne z tym\nrozstrzygnięciem, to za odpowiedź przyznaje się 0 pkt.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt\nNie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość,\nale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty\nTrepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków\ndo życia na innych planetach.\nTak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących\nw kosmosie.","solution":"Odpowiedź: **Rozstrzygnięcie**: **NIE** (najczęstsze rozstrzygnięcie; CKE dopuszcza także „TAK\" — wspólna potrzeba zdobycia wiedzy o warunkach w kosmosie). **Uzasadnienie**: - **Carl Sagan**: główną motywacją odkrywania kosmosu jest **ciekawość poznawcza** — chęć zrozumienia, jak działają inne światy, badania początków planet i ludzkości. Sagan pisze: „Badamy początki naszej planety i początki nas samych\", „Każdy z tych światów jest na swój sposób piękny i pouczający\". - **Marta Trepczyńska**: głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest **konieczność znalezienia planety nadającej się do zamieszkania** przez ludzi (kolonizacja Marsa, Wenus, Księżyca). Motywacja **pragmatyczna, egzystencjalna** — przetrwanie ludzkości. Klucz CKE — przykład na 2 pkt: „Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach.\"\n\nMateriały źródłowe\n\nStrona arkusza CKE z tym zadaniem\n\nStanowiska obu autorów — co mówią o motywacji\n\nTekst 1 — Carl Sagan, Błękitna kropka\n\nSagan zauważa:\n- „Odkryliśmy cuda, o jakich naszym przodkom nawet się nie śniło…\"\n- „Badamy początki naszej planety i początki nas samych.\"\n- „Nigdzie nie czeka na nas «lepsze miejsce»…\"\n\n→ Motywacja: ciekawość, chęć zrozumienia, poznawcze fascynowanie się kosmosem. Nie chodzi o przeprowadzkę — chodzi o WIEDZĘ.\n\nTekst 2 — Marta Trepczyńska, Ziemia 2.0\n\nTrepczyńska zauważa:\n- „Czy ludzie mogą żyć na innej planecie niż Ziemia?\"\n- „O planach kolonizacji Marsa słyszeliśmy już niejeden raz.\"\n- „Badania potwierdzają istnienie na Marsie wody…\"\n\n→ Motywacja: kolonizacja, znalezienie nowego domu dla ludzkości. Pragmatyczna, egzystencjalna.\n\nPorównanie — tabelka\n\nAspekt | Sagan (tekst 1) | Trepczyńska (tekst 2)\nMotywacja | ciekawość, poznanie | konieczność znalezienia siedziby\nCharakter | poznawczy, kontemplacyjny | praktyczny, egzystencjalny\nCel końcowy | „lepiej zrozumieć Ziemię\" | „zamieszkać kiedykolwiek planetę\"\nStosunek do nowych światów | „piękne i pouczające\" | sprawdzanie warunków do życia\n\n→ Motywacje różnią się. To różne dyskursy: filozoficzno-naukowy Sagana vs prakseologiczny Trepczyńskiej.\n\nWzorcowa odpowiedź\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie z odwołaniem do obu tekstów.\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie + podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie jednego tekstu.\n- 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nTypowy błąd: Pułapka 1: brak rozstrzygnięcia (tylko opis) → 0 pkt. Pułapka 2: brak odniesienia do obu tekstów → 1 pkt zamiast 2. Pułapka 3: niezgodność rozstrzygnięcia z uzasadnieniem (CKE wprost: „jeżeli rozstrzygnięcie: tak, jednak odwołanie do któregokolwiek z tekstów jest niezgodne, to za odpowiedź przyznaje się 0 pkt\").","image":"img/jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"porównanie tekstów, przyczyna zainteresowania kosmosem","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-2)<br>Rozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa<br>o takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi<br>odwołaj się do obu tekstów.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>2.<br>0-1-2<br>1.<br>0-1<br>MPOP-P1_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2. (0-2)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania […] tekstów<br>kultury […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru […] tekstów kultury na różnych<br>poziomach […].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje</li></ol>\n<p>z tekstów […];</p>\n<ol><li>[…] odczytuje informacje i przekazy</li></ol>\n<p>jawne […].<br>SP, klasy VII i VIII<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Uczeń:</li><li>wyszukuje w tekście potrzebne</li></ol>\n<p>informacje [ ].<br>1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy<br>programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia<br>(Dz.U. z 2024, poz. 1019).<br>2 W niniejszym dokumencie przykładowe odpowiedzi zawierają również oryginalne rozwiązania zdających.<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu tekstów.<br>1 pkt - rozstrzygnięcie ORAZ podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie<br>jednego tekstu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Uwaga.<br>Jeżeli w rozwiązaniu zadania wskazano taką samą przyczynę zainteresowania kosmosem<br>(rozstrzygnięcie: tak), jednak odwołanie do któregokolwiek z tekstów jest niezgodne z tym<br>rozstrzygnięciem, to za odpowiedź przyznaje się 0 pkt.<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 2 pkt<br>Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość,<br>ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty<br>Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków<br>do życia na innych planetach.<br>Tak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących<br>w kosmosie.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Rozstrzygnięcie</strong>: <strong>NIE</strong> (najczęstsze rozstrzygnięcie; CKE dopuszcza także „TAK&quot; — wspólna potrzeba zdobycia wiedzy o warunkach w kosmosie). <strong>Uzasadnienie</strong>: - <strong>Carl Sagan</strong>: główną motywacją odkrywania kosmosu jest <strong>ciekawość poznawcza</strong> — chęć zrozumienia, jak działają inne światy, badania początków planet i ludzkości. Sagan pisze: „Badamy początki naszej planety i początki nas samych&quot;, „Każdy z tych światów jest na swój sposób piękny i pouczający&quot;. - <strong>Marta Trepczyńska</strong>: głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest <strong>konieczność znalezienia planety nadającej się do zamieszkania</strong> przez ludzi (kolonizacja Marsa, Wenus, Księżyca). Motywacja <strong>pragmatyczna, egzystencjalna</strong> — przetrwanie ludzkości. Klucz CKE — przykład na 2 pkt: „Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach.&quot;</p>\n<p>Materiały źródłowe</p>\n<p>Strona arkusza CKE z tym zadaniem</p>\n<p>Stanowiska obu autorów — co mówią o motywacji</p>\n<p>Tekst 1 — Carl Sagan, Błękitna kropka</p>\n<p>Sagan zauważa:</p>\n<ul><li>„Odkryliśmy cuda, o jakich naszym przodkom nawet się nie śniło…&quot;</li><li>„Badamy początki naszej planety i początki nas samych.&quot;</li><li>„Nigdzie nie czeka na nas «lepsze miejsce»…&quot;</li></ul>\n<p>→ Motywacja: ciekawość, chęć zrozumienia, poznawcze fascynowanie się kosmosem. Nie chodzi o przeprowadzkę — chodzi o WIEDZĘ.</p>\n<p>Tekst 2 — Marta Trepczyńska, Ziemia 2.0</p>\n<p>Trepczyńska zauważa:</p>\n<ul><li>„Czy ludzie mogą żyć na innej planecie niż Ziemia?&quot;</li><li>„O planach kolonizacji Marsa słyszeliśmy już niejeden raz.&quot;</li><li>„Badania potwierdzają istnienie na Marsie wody…&quot;</li></ul>\n<p>→ Motywacja: kolonizacja, znalezienie nowego domu dla ludzkości. Pragmatyczna, egzystencjalna.</p>\n<p>Porównanie — tabelka</p>\n<p>Aspekt | Sagan (tekst 1) | Trepczyńska (tekst 2)<br>Motywacja | ciekawość, poznanie | konieczność znalezienia siedziby<br>Charakter | poznawczy, kontemplacyjny | praktyczny, egzystencjalny<br>Cel końcowy | „lepiej zrozumieć Ziemię&quot; | „zamieszkać kiedykolwiek planetę&quot;<br>Stosunek do nowych światów | „piękne i pouczające&quot; | sprawdzanie warunków do życia</p>\n<p>→ Motywacje różnią się. To różne dyskursy: filozoficzno-naukowy Sagana vs prakseologiczny Trepczyńskiej.</p>\n<p>Wzorcowa odpowiedź</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>2 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie z odwołaniem do obu tekstów.</li><li>1 pkt — rozstrzygnięcie + podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie jednego tekstu.</li><li>0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka 1: brak rozstrzygnięcia (tylko opis) → 0 pkt. Pułapka 2: brak odniesienia do obu tekstów → 1 pkt zamiast 2. Pułapka 3: niezgodność rozstrzygnięcia z uzasadnieniem (CKE wprost: „jeżeli rozstrzygnięcie: tak, jednak odwołanie do któregokolwiek z tekstów jest niezgodne, to za odpowiedź przyznaje się 0 pkt&quot;).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p>Rozstrzygnięcie: Nie, w obu tekstach mowa jest o różnych przyczynach zainteresowania kosmosem.</p>\n<p>Uzasadnienie: W tekście Carla Sagana główną przyczyną zainteresowania kosmosem jest naturalna ciekawość człowieka - ludzie poszukują śladów życia na innych planetach, kierowani wrodzoną potrzebą eksploracji (&quot;Życie szuka innego życia&quot;). Natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej dominującą przyczyną jest praktyczna konieczność - znalezienie planety nadającej się do zamieszkania przez ludzi, co ma zapewnić przyszłość ludzkości.</p>\n<p>2 pkt - rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu tekstów. 1 pkt - rozstrzygnięcie ORAZ podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie jednego tekstu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.</p>\n<p>Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach.; Tak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących w kosmosie.</p>"}]}