{"id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-4)\nNa podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: odkrywanie\nkosmosu jako potrzeba człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.\nUwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna\ni interpunkcyjna.\nMiejsce dla\negzaminatora\n5.\n0-1-\n2-3-4\nMPOP-P1_100\nCzęść 2. Test historycznoliteracki\nWykonaj zadania. Odpowiadaj tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono\ninaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-4)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania […] tekstów\nkultury, a także ich wzajemnej\nkorespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza […] informacje z tekstów […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy\njawne i ukryte […].\nSP, kl. IV-VI\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:\n2) wyszukuje w tekście informacje wyrażone\nwprost i pośrednio;\n5) odróżnia zawarte w tekście informacje\nważne od drugorzędnych.\nII. Kształcenie językowe.\n1. Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy\nz zakresu nauki o języku.\nII. Kształcenie językowe.\n1. Gramatyka języka polskiego. Zdający:\n1) wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji,\nsłowotwórstwa, frazeologii i składni\nw […] tworzeniu własnych wypowiedzi.\n4. Ortografia i interpunkcja. Zdający:\n1) stosuje zasady ortografii i interpunkcji\n[…].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Wykorzystanie kompetencji językowych\n[…] w wypowiedziach […] pisemnych.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n2. Mówienie i pisanie. Zdający:\n2) buduje wypowiedź w sposób świadomy,\nze znajomością jej funkcji językowej […];\n5) tworzy spójne wypowiedzi\nw następujących formach gatunkowych: […]\nnotatka syntetyzująca.\nZasady oceniania notatki syntetyzującej\nZa notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt\nza poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTreść\n3 pkt\n2 pkt\n1 pkt\n0 pkt\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n3 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka spełnia\nkryteria A, B i C\nokreślone dla\n2 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona liczba\nwyrazów\nnotatka\nspełnia\nkryteria A i C\nokreślone dla\n1 pkt, ALE\nnie została\nzachowana\ndozwolona\nliczba\nwyrazów\nALBO\nALBO\nALBO\nA. przedstawienie\nstanowiska\nkażdego\nautora\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście,\nna odpowiednim\npoziomie\nuogólnienia\nnotatka\nprzedstawia -\noparte na\nkluczowych dla\ntematu\ninformacjach -\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście, ale\npoziom\nuogólnienia jest\nzaburzony\nnotatka\nprzedstawia\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone\nna podstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nALBO\nnotatka\nprzedstawia\nniepełne\nstanowisko\nkażdego autora\nwzględem\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki,\nodtworzone na\npodstawie\ninformacji\nzawartych\nw tekście\nnotatka nie\nspełnia\nżadnego\nz kryteriów\nokreślonego\ndla 1 pkt\nB. zestawienie\nstanowisk obu\nautorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nw notatce\nzestawiono\nstanowiska obu\nautorów;\npoprawnie\nwskazano np.\npunkty wspólne/\nrozbieżne albo\nróżnorodność\naspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nstanowisk obu\nautorów nie\nzestawiono albo\nzestawiono je\nniepoprawnie; nie\nwskazano np.\npunktów\nwspólnych/\nrozbieżnych albo\nróżnych aspektów\nzagadnienia\nokreślonego\nw temacie notatki\nujętych w tekstach\nobu autorów\nC. spójność\nnotatka stanowi\nlogiczną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\nnotatka stanowi\nlogiczną\ni zorganizowaną\ni zorganizowaną\ncałość\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\ncałość ALBO\nw notatce\nwystępują usterki\nw spójności\nD. długość notatki\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\n60-90 wyrazów\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna\n1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub\ninterpunkcyjne).\n0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).\nUwaga.\nJeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium\nPoprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA NOTATKI SYNTETYZUJĄCEJ\nNAPISANEJ PRZEZ ZDAJĄCYCH ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ\n(Z DYSLEKSJĄ, DYSORTOGRAFIĄ, DYSGRAFIĄ)\nTreść (0-3)\nEgzaminator ocenia treść notatki syntetyzującej zgodnie\nz tabelą zamieszczoną na s. 7-8 tego dokumentu.\nPoprawność językowa (0-1)\n1 pkt - zapis poprawny językowo, dopuszczalne trzy błędy\njęzykowe.\n0 pkt - cztery i więcej błędów językowych.\nUwaga.\nOceniając notatkę syntetyzującą zdającego, u którego\nstwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksję\nlub dysortografię albo dysgrafię), egzaminator nie ocenia\nani poprawności ortograficznej, ani interpunkcyjnej.\nWskazówki dotyczące realizacji tematu notatki\n1) Stanowiska autorów tekstów,\na) Stanowisko autora 1. tekstu, np.\nPotrzeba odkrywania kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka.\nb) Stanowisko autorki 2. tekstu, np.\nPotrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety\nnadającej się do zamieszkania przez ludzi.\n2) Zestawienie stanowisk, np.\na) punkty wspólne, np.:\nciekawość jako motywacja do odkrywania kosmosu\nchęć zbadania warunków w kosmosie\nistnienie ograniczeń w odkrywaniu kosmosu\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nb) punkty rozbieżne, np.:\ntekst 1.: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z natury człowieka; tekst 2:\npotrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności zapewnienia ludzkości\nprzetrwania\ntekst 1.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia w nim śladów innego życia;\ntekst 2.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia rozwiązań umożliwiających\nczłowiekowi życie w niesprzyjających warunkach\ntekst 1.: ograniczenia finansowe dotyczące wysyłania ludzi w kosmos; tekst 2.:\nniesprzyjające warunki do życia / ograniczenia fizyczne człowieka.\nUwagi.\n1) Kompozycja notatki jest dowolna, np. zdający może zacząć od zestawienia stanowisk\nautorów tekstów albo od przedstawienia stanowiska każdego z nich.\n2) Nie są błędami językowymi powtórzenia w notatce syntetyzującej terminów naukowych,\nnp. kosmos, planety, wszechświat.\nPrzykładowe odpowiedzi ocenione na 3 punkty za treść\nW obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą\nczłowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl\nSagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego\nwiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast\nTrepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby\nw stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają\nistnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania\nnad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach. [80 wyrazów]\nOba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym\nzajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat\nz wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią. Zwraca jednak uwagę\nna to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego\ntekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania\nludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych\nplanetach. [67 wyrazów]","solution":"Odpowiedź: Notatka syntetyzująca — 4 pkt (3 pkt za treść + 1 pkt za poprawność). **Wzorcowa notatka (3 pkt za treść):** „W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z **naturalnej ciekawości** ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje **konieczność poszukiwania planety**, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach.\" [80 wyrazów] **Stanowiska autorów (klucz CKE):** - **Sagan**: Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z **naturalnej ciekawości człowieka**. - **Trepczyńska**: Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z **konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania**. **Zestawienie stanowisk** — możliwe ujęcia: - Punkty WSPÓLNE: ciekawość jako motywacja, chęć zbadania warunków, istnienie ograniczeń. - Punkty ROZBIEŻNE: Sagan = z natury człowieka / Trepczyńska = z konieczności przetrwania; Sagan = poszukiwanie życia poza Ziemią / Trepczyńska = poszukiwanie miejsca do życia; Sagan = ograniczenia finansowe / Trepczyńska = ograniczenia fizyczne.\n\nMateriały źródłowe\n\nStrona arkusza CKE z tym zadaniem\n\nSchemat oceniania (jak w 2024)\n\n4 punkty:\n- TREŚĆ: 3 pkt (kryteria A, B, C + długość 60-90 wyrazów).\n- POPRAWNOŚĆ językowa, ortograficzna, interpunkcyjna: 1 pkt (max 2 błędy łącznie).\n\nPełna struktura kryterium TREŚĆ — patrz zadanie 6 z arkusza 2024 maj PP — schemat identyczny.\n\nStanowiska autorów — przygotowanie\n\nSagan (tekst 1)\n\nStanowisko: odkrywanie kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka. To „w naszej naturze\" — szukać innego życia, badać początki, podziwiać odmienność. Cytat: „Mimo to nadal poszukujemy ich mieszkańców — taka już nasza natura. Życie szuka innego życia.\"\n\nDodatkowo: Sagan wskazuje wartość poznawczą — „Dzięki temu, że odkryliśmy inne możliwości, to znaczy zmierzyliśmy się z odmiennymi losami globów […], zaczęliśmy lepiej rozumieć Ziemię.\" Kosmos = lekcja o nas samych.\n\nTrepczyńska (tekst 2)\n\nStanowisko: odkrywanie kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania. Pragmatyczna potrzeba — kolonizacja, zapewnienie ludzkości przyszłości. „Czy ludzie mogą żyć na innej planecie niż Ziemia?\"\n\nDodatkowo: Trepczyńska zauważa ograniczenia (warunki w kosmosie, biologiczne) — wciąż trwają badania nad możliwością przeżycia człowieka.\n\nZestawienie — możliwe ujęcia (z klucza CKE)\n\nPunkty wspólne:\n- ciekawość jako motywacja do odkrywania kosmosu\n- chęć zbadania warunków w kosmosie\n- istnienie ograniczeń w odkrywaniu kosmosu\n\nPunkty rozbieżne:\n- Sagan: potrzeba z natury człowieka; Trepczyńska: z konieczności przetrwania.\n- Sagan: szukanie innego życia; Trepczyńska: szukanie miejsca do życia.\n- Sagan: ograniczenia finansowe; Trepczyńska: ograniczenia fizyczne.\n\nWzorcowa notatka — wariant rozbudowany (3 pkt)\n\nWzorcowa notatka — wariant krótszy (67 wyrazów)\n\nPunktacja CKE\n\nIdentyczna jak w 2024 — patrz zadanie 6 z 2024 maja PP dla pełnej tabeli.\n\n- 3 pkt za treść — kryteria A (stanowisko każdego autora), B (zestawienie), C (spójność) + długość 60-90 wyrazów.\n- 1 pkt za poprawność — max 2 błędy językowe/ortograficzne/interpunkcyjne.\n\nTypowy błąd: Pułapka 1: streszczenie zamiast syntezy — bez słów-zestawiających („natomiast\", „z kolei\", „obaj autorzy\") maks 1 pkt. Pułapka 2: długość poza 60-90 wyrazów → spadek o 1 pkt. Pułapka 3: brak zestawienia stanowisk — kryterium B → brak. Pułapka 4: cytowanie zamiast parafrazy → 0 pkt z treści.","image":"img/jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":"notatka syntetyzująca, kosmos jako potrzeba człowieka","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5. (0-4)<br>Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: odkrywanie<br>kosmosu jako potrzeba człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60-90 wyrazów.<br>Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna<br>i interpunkcyjna.<br>Miejsce dla<br>egzaminatora<br>5.<br>0-1-<br>2-3-4<br>MPOP-P1_100<br>Część 2. Test historycznoliteracki<br>Wykonaj zadania. Odpowiadaj tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono<br>inaczej. Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile Cię poproszono.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 5. (0-4)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania […] tekstów<br>kultury, a także ich wzajemnej<br>korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru […] tekstów kultury na różnych<br>poziomach […].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza […] informacje z tekstów […];</li><li>[…] odczytuje informacje i przekazy</li></ol>\n<p>jawne i ukryte […].<br>SP, kl. IV-VI<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Uczeń:</li><li>wyszukuje w tekście informacje wyrażone</li></ol>\n<p>wprost i pośrednio;</p>\n<ol><li>odróżnia zawarte w tekście informacje</li></ol>\n<p>ważne od drugorzędnych.<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Pogłębianie funkcjonalnej wiedzy</li></ol>\n<p>z zakresu nauki o języku.<br>II. Kształcenie językowe.</p>\n<ol><li>Gramatyka języka polskiego. Zdający:</li><li>wykorzystuje wiedzę z dziedziny fleksji,</li></ol>\n<p>słowotwórstwa, frazeologii i składni<br>w […] tworzeniu własnych wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Ortografia i interpunkcja. Zdający:</li><li>stosuje zasady ortografii i interpunkcji</li></ol>\n<p>[…].<br>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Wykorzystanie kompetencji językowych</li></ol>\n<p>[…] w wypowiedziach […] pisemnych.<br>III. Tworzenie wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Mówienie i pisanie. Zdający:</li><li>buduje wypowiedź w sposób świadomy,</li></ol>\n<p>ze znajomością jej funkcji językowej […];</p>\n<ol><li>tworzy spójne wypowiedzi</li></ol>\n<p>w następujących formach gatunkowych: […]<br>notatka syntetyzująca.<br>Zasady oceniania notatki syntetyzującej<br>Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt<br>za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Treść<br>3 pkt<br>2 pkt<br>1 pkt<br>0 pkt<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla<br>3 pkt, ALE<br>nie została<br>zachowana<br>dozwolona liczba<br>wyrazów<br>notatka spełnia<br>kryteria A, B i C<br>określone dla<br>2 pkt, ALE<br>nie została<br>zachowana<br>dozwolona liczba<br>wyrazów<br>notatka<br>spełnia<br>kryteria A i C<br>określone dla<br>1 pkt, ALE<br>nie została<br>zachowana<br>dozwolona<br>liczba<br>wyrazów<br>ALBO<br>ALBO<br>ALBO<br>A. przedstawienie<br>stanowiska<br>każdego<br>autora<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście,<br>na odpowiednim<br>poziomie<br>uogólnienia<br>notatka<br>przedstawia -<br>oparte na<br>kluczowych dla<br>tematu<br>informacjach -<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście, ale<br>poziom<br>uogólnienia jest<br>zaburzony<br>notatka<br>przedstawia<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone<br>na podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>ALBO<br>notatka<br>przedstawia<br>niepełne<br>stanowisko<br>każdego autora<br>względem<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki,<br>odtworzone na<br>podstawie<br>informacji<br>zawartych<br>w tekście<br>notatka nie<br>spełnia<br>żadnego<br>z kryteriów<br>określonego<br>dla 1 pkt<br>B. zestawienie<br>stanowisk obu<br>autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>w notatce<br>zestawiono<br>stanowiska obu<br>autorów;<br>poprawnie<br>wskazano np.<br>punkty wspólne/<br>rozbieżne albo<br>różnorodność<br>aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>stanowisk obu<br>autorów nie<br>zestawiono albo<br>zestawiono je<br>niepoprawnie; nie<br>wskazano np.<br>punktów<br>wspólnych/<br>rozbieżnych albo<br>różnych aspektów<br>zagadnienia<br>określonego<br>w temacie notatki<br>ujętych w tekstach<br>obu autorów<br>C. spójność<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>notatka stanowi<br>logiczną<br>i zorganizowaną<br>i zorganizowaną<br>całość<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują usterki<br>w spójności<br>całość ALBO<br>w notatce<br>występują usterki<br>w spójności<br>D. długość notatki<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>60-90 wyrazów<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna<br>1 pkt - poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub<br>interpunkcyjne).<br>0 pkt - trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych).<br>Uwaga.<br>Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium<br>Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.<br>INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA NOTATKI SYNTETYZUJĄCEJ<br>NAPISANEJ PRZEZ ZDAJĄCYCH ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ<br>(Z DYSLEKSJĄ, DYSORTOGRAFIĄ, DYSGRAFIĄ)<br>Treść (0-3)<br>Egzaminator ocenia treść notatki syntetyzującej zgodnie<br>z tabelą zamieszczoną na s. 7-8 tego dokumentu.<br>Poprawność językowa (0-1)<br>1 pkt - zapis poprawny językowo, dopuszczalne trzy błędy<br>językowe.<br>0 pkt - cztery i więcej błędów językowych.<br>Uwaga.<br>Oceniając notatkę syntetyzującą zdającego, u którego<br>stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksję<br>lub dysortografię albo dysgrafię), egzaminator nie ocenia<br>ani poprawności ortograficznej, ani interpunkcyjnej.<br>Wskazówki dotyczące realizacji tematu notatki</p>\n<ol><li>Stanowiska autorów tekstów,</li></ol>\n<p>a) Stanowisko autora 1. tekstu, np.<br>Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka.<br>b) Stanowisko autorki 2. tekstu, np.<br>Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety<br>nadającej się do zamieszkania przez ludzi.</p>\n<ol><li>Zestawienie stanowisk, np.</li></ol>\n<p>a) punkty wspólne, np.:<br>ciekawość jako motywacja do odkrywania kosmosu<br>chęć zbadania warunków w kosmosie<br>istnienie ograniczeń w odkrywaniu kosmosu<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>b) punkty rozbieżne, np.:<br>tekst 1.: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z natury człowieka; tekst 2:<br>potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności zapewnienia ludzkości<br>przetrwania<br>tekst 1.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia w nim śladów innego życia;<br>tekst 2.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia rozwiązań umożliwiających<br>człowiekowi życie w niesprzyjających warunkach<br>tekst 1.: ograniczenia finansowe dotyczące wysyłania ludzi w kosmos; tekst 2.:<br>niesprzyjające warunki do życia / ograniczenia fizyczne człowieka.<br>Uwagi.</p>\n<ol><li>Kompozycja notatki jest dowolna, np. zdający może zacząć od zestawienia stanowisk</li></ol>\n<p>autorów tekstów albo od przedstawienia stanowiska każdego z nich.</p>\n<ol><li>Nie są błędami językowymi powtórzenia w notatce syntetyzującej terminów naukowych,</li></ol>\n<p>np. kosmos, planety, wszechświat.<br>Przykładowe odpowiedzi ocenione na 3 punkty za treść<br>W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą<br>człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl<br>Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego<br>wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast<br>Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby<br>w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają<br>istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania<br>nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach. [80 wyrazów]<br>Oba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym<br>zajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat<br>z wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią. Zwraca jednak uwagę<br>na to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego<br>tekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania<br>ludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych<br>planetach. [67 wyrazów]</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Notatka syntetyzująca — 4 pkt (3 pkt za treść + 1 pkt za poprawność). <strong>Wzorcowa notatka (3 pkt za treść):</strong> „W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z <strong>naturalnej ciekawości</strong> ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje <strong>konieczność poszukiwania planety</strong>, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach.&quot; [80 wyrazów] <strong>Stanowiska autorów (klucz CKE):</strong> - <strong>Sagan</strong>: Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z <strong>naturalnej ciekawości człowieka</strong>. - <strong>Trepczyńska</strong>: Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z <strong>konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania</strong>. <strong>Zestawienie stanowisk</strong> — możliwe ujęcia: - Punkty WSPÓLNE: ciekawość jako motywacja, chęć zbadania warunków, istnienie ograniczeń. - Punkty ROZBIEŻNE: Sagan = z natury człowieka / Trepczyńska = z konieczności przetrwania; Sagan = poszukiwanie życia poza Ziemią / Trepczyńska = poszukiwanie miejsca do życia; Sagan = ograniczenia finansowe / Trepczyńska = ograniczenia fizyczne.</p>\n<p>Materiały źródłowe</p>\n<p>Strona arkusza CKE z tym zadaniem</p>\n<p>Schemat oceniania (jak w 2024)</p>\n<p>4 punkty:</p>\n<ul><li>TREŚĆ: 3 pkt (kryteria A, B, C + długość 60-90 wyrazów).</li><li>POPRAWNOŚĆ językowa, ortograficzna, interpunkcyjna: 1 pkt (max 2 błędy łącznie).</li></ul>\n<p>Pełna struktura kryterium TREŚĆ — patrz zadanie 6 z arkusza 2024 maj PP — schemat identyczny.</p>\n<p>Stanowiska autorów — przygotowanie</p>\n<p>Sagan (tekst 1)</p>\n<p>Stanowisko: odkrywanie kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka. To „w naszej naturze&quot; — szukać innego życia, badać początki, podziwiać odmienność. Cytat: „Mimo to nadal poszukujemy ich mieszkańców — taka już nasza natura. Życie szuka innego życia.&quot;</p>\n<p>Dodatkowo: Sagan wskazuje wartość poznawczą — „Dzięki temu, że odkryliśmy inne możliwości, to znaczy zmierzyliśmy się z odmiennymi losami globów […], zaczęliśmy lepiej rozumieć Ziemię.&quot; Kosmos = lekcja o nas samych.</p>\n<p>Trepczyńska (tekst 2)</p>\n<p>Stanowisko: odkrywanie kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania. Pragmatyczna potrzeba — kolonizacja, zapewnienie ludzkości przyszłości. „Czy ludzie mogą żyć na innej planecie niż Ziemia?&quot;</p>\n<p>Dodatkowo: Trepczyńska zauważa ograniczenia (warunki w kosmosie, biologiczne) — wciąż trwają badania nad możliwością przeżycia człowieka.</p>\n<p>Zestawienie — możliwe ujęcia (z klucza CKE)</p>\n<p>Punkty wspólne:</p>\n<ul><li>ciekawość jako motywacja do odkrywania kosmosu</li><li>chęć zbadania warunków w kosmosie</li><li>istnienie ograniczeń w odkrywaniu kosmosu</li></ul>\n<p>Punkty rozbieżne:</p>\n<ul><li>Sagan: potrzeba z natury człowieka; Trepczyńska: z konieczności przetrwania.</li><li>Sagan: szukanie innego życia; Trepczyńska: szukanie miejsca do życia.</li><li>Sagan: ograniczenia finansowe; Trepczyńska: ograniczenia fizyczne.</li></ul>\n<p>Wzorcowa notatka — wariant rozbudowany (3 pkt)</p>\n<p>Wzorcowa notatka — wariant krótszy (67 wyrazów)</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<p>Identyczna jak w 2024 — patrz zadanie 6 z 2024 maja PP dla pełnej tabeli.</p>\n<ul><li>3 pkt za treść — kryteria A (stanowisko każdego autora), B (zestawienie), C (spójność) + długość 60-90 wyrazów.</li><li>1 pkt za poprawność — max 2 błędy językowe/ortograficzne/interpunkcyjne.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka 1: streszczenie zamiast syntezy — bez słów-zestawiających („natomiast&quot;, „z kolei&quot;, „obaj autorzy&quot;) maks 1 pkt. Pułapka 2: długość poza 60-90 wyrazów → spadek o 1 pkt. Pułapka 3: brak zestawienia stanowisk — kryterium B → brak. Pułapka 4: cytowanie zamiast parafrazy → 0 pkt z treści.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p>Oba teksty przedstawiają odkrywanie kosmosu jako głęboką potrzebę człowieka, choć różnią się w określeniu jej źródeł. Carl Sagan uważa, że motywacją jest wrodzona ciekawość - ludzie z natury poszukują śladów innego życia we wszechświecie. Trepczyńska natomiast akcentuje pragmatyczny cel: znalezienie planety nadającej się do zamieszkania, co jest kluczowe dla przetrwania ludzkości. Obaj autorzy dostrzegają istotne ograniczenia eksploracji - Sagan wskazuje na bariery finansowe, a Trepczyńska na niesprzyjające warunki fizyczne w kosmosie. [72 wyrazy]</p>\n<p>W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach. [80 wyrazów]; Oba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym zajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat z wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią. Zwraca jednak uwagę na to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego tekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania ludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych planetach. [67 wyrazów]</p>"},{"source":"odrabiamy","label":"odrabiamy.pl","kind":"text","html":"<h3>Rozwiązanie notatki syntetyzującej na temat: <em>odkrywanie kosmosu jako potrzeba człowieka</em></h3>\n<h4>1. Zrozumienie tematu</h4>\n<p>Pierwszym krokiem jest zrozumienie, co oznacza odkrywanie kosmosu i dlaczego jest to potrzeba człowieka. Ważne jest, aby uwzględnić zarówno aspekty naukowe, jak i emocjonalne.</p>\n<h4>2. Struktura notatki</h4>\n<p>Notatka powinna mieć jasną strukturę, dlatego podzielimy ją na kilka elementów:</p>\n<ul><li><strong>Teza</strong>: Dlaczego odkrywanie kosmosu jest istotne dla ludzkości?</li><li><strong>Argumenty</strong>: Główne powody, dla których ludzie eksplorują kosmos.</li><li><strong>Podsumowanie</strong>: Wnioski dotyczące ludzkiej potrzeby odkrywania.</li></ul>\n<h4>3. Szkic notatki</h4>\n<h5>Teza:</h5>\n<p>Odkrywanie kosmosu jest fundamentalną potrzebą człowieka, związaną z ciekawością i dążeniem do poszerzania wiedzy.</p>\n<h5>Argumenty:</h5>\n<ol><li><strong>Ciekawość ludzka</strong> - ludzi fascynuje nieznane. Jak mówi jeden z tekstów,</li></ol>"}]}