{"id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-stara-podstawowa","number":"6","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-1)\nJaką funkcję w kompozycji tekstu Emanuela Kulczyckiego pełni przedostatni akapit?\nZaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych A-D.\nA. Stanowi podsumowanie rozważań.\nB. Stanowi wprowadzenie kontekstu historycznego.\nC. Stanowi polemikę autora z Ryszardem Kapuścińskim.\nD. Stanowi wyrażenie uznania dla osiągnięć Ryszarda Kapuścińskiego.\nEPOP-P1_100\nTekst 2.\nBeata Wrona\nJęzyk i styl młodego pokolenia w kontekście przemian kulturowych\nZa pośrednictwem współczesnych masowych mediów, takich jak radio, telewizja, prasa,\ninternet, odbywa się proces komunikacji jedno-, dwu- lub wielostronnej. Niektóre z tych\nmediów, zwłaszcza interaktywne, wymuszają określone zachowanie, a także kreują\nokreślony językowo obraz świata i nowe stereotypy. Kształtują też sposób myślenia\ni widzenia świata przez współczesną młodzież, co w pewnym zakresie znajduje\nodzwierciedlenie w jej języku. W zwierciadle języka odbijają się przeobrażenia kulturowe,\njakie zaszły w naszym kraju.\nNowe sposoby komunikowania się odmieniły także każdą z głównych sfer ludzkiej\naktywności - inaczej pracujemy, uczymy się, spędzamy wolny czas. Młodzi ludzie upodobali\nsobie zwłaszcza telefon komórkowy i internet. Należałoby zaznaczyć, że młodzież nie\ntraktuje już ani telefonu, ani komputera jako „nowego” środka komunikacji. Obecne pokolenie\nnastolatków wychowuje się od urodzenia z internetem i z telefonem komórkowym, traktuje je\njako coś oczywistego i nie wyobraża sobie życia bez codziennego korzystania z tych\ndobrodziejstw techniki.\nInternetowy dyskurs odbywa się przede wszystkim na forach i na czatach. Jego\nuczestnicy stawiają zwłaszcza na szybkość i na atrakcyjność przekazu, stąd i w rozmowach\n- także w ich zapisie - młodych ludzi przeważa potoczność i upodobnienie formy i stylu\npisanego do mówionego.\nInternet stanowi dziś istotny czynnik rozwoju kultury współczesnej, jest medium,\nw którym model dotychczasowej komunikacji przeradza się w hipertekst, czyli w otwartą\nstrukturę, która jest różnie aktualizowana i modyfikowana przez aktywnego odbiorcę.\nW przeciwieństwie do tekstu pisanego, więc linearnego i zasadniczo spójnego, operacje\nwykonywane na hipertekście wymagają myślenia sekwencyjnego, epizodycznego,\nfragmentarycznego. Taka możliwość poruszania się między tekstami jest nazywana\nintertekstualnością.\nGdy uwzględni się typ i cel komunikacji na forach społecznościowych, sytuację i kontekst\ndyskursywny1, semantykę2 i pragmatykę3 wypowiedzi - za wyznaczniki stylu potocznego\nuważa się te środki językowe (wyrazy i ich związki), które są prymarnie4 mówione,\nnacechowane emocjonalnie i wartościująco, używane spontanicznie w sytuacji nieoficjalnej\ni znane oraz powszechnie stosowane w szerszym obiegu społecznym. Kolokwialność,\nspontaniczność, emocjonalność (w tym - humor, ale i agresja słowna) mogą być też czasem\nprzejawami młodzieńczego buntu w stosunku do kultury oficjalnej i do jej tradycyjnych norm\n(również wzorcowej normy językowej), ale okazują się także istotnym elementem\nintegrującym tę wspólnotę pokoleniową (intersocjolekt).\nJęzyk młodzieżowy jawi się jako szczególnie interesujący socjolekt ze względu na\nróżnorodność i dynamiczną zmienność. Wiele tu neologizmów, specyficznych określeń\ni skrótów zrozumiałych tylko dla tej grupy rozmówców. Język, jakim posługuje się młodzież,\nwyrasta z języka potocznego. Młodzieżowe słownictwo (zwłaszcza tzw. netspeak5), często\nniezrozumiałe dla dorosłych, tworzy kod pokoleniowy, który ułatwia szybką wymianę\ninformacji w grupie rówieśniczej, często w sposób specjalnie zaszyfrowany. Ten kod ma więc\npewne cechy subkultury rozumianej jako wzory, zasady, normy zwyczajowe przyjęte\ni obowiązujące w pewnej grupie społecznej, stanowiącej część większej zbiorowości,\nodmienne od wzorów, zasad, norm poprawnościowych, przyjętych przez ogół\nEPOP-P1_100\nspołeczeństwa. Po połączeniu tej definicji z cechami socjolektu młodzieżowego i ze\nspecyfiką tej grupy wiekowej („mniejszościowej”) można przyjąć, że język młodego pokolenia\njest po części tworem popkultury i sieciowych subkultur „społecznościowych”.\nNa podstawie: Beata Wrona, Język i styl młodego pokolenia w kontekście przemian kulturowych (na przykładzie\ndyskursu na forach internetowych), www.rebus.us.edu.pl\n1 Dyskursywny - oparty na ścisłym, logicznym wnioskowaniu.\n2 Semantyka - nauka zajmująca się znaczeniem wyrazów.\n3 Pragmatyka - dział językoznawstwa, którego przedmiotem są warunki funkcjonowania języka oraz cele, jakie\nmówiący chce osiągnąć przez użycie określonych wyrazów i wyrażeń.\n4 Prymarny - podstawowy, pierwotny, najważniejszy.\n5 Netspeak - język używany przez internautów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych […] fragmentów; potrafi objaśnić\nich […] funkcję na tle całości.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2025-maj-matura-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6. (0-1)<br>Jaką funkcję w kompozycji tekstu Emanuela Kulczyckiego pełni przedostatni akapit?<br>Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych A-D.<br>A. Stanowi podsumowanie rozważań.<br>B. Stanowi wprowadzenie kontekstu historycznego.<br>C. Stanowi polemikę autora z Ryszardem Kapuścińskim.<br>D. Stanowi wyrażenie uznania dla osiągnięć Ryszarda Kapuścińskiego.<br>EPOP-P1_100<br>Tekst 2.<br>Beata Wrona<br>Język i styl młodego pokolenia w kontekście przemian kulturowych<br>Za pośrednictwem współczesnych masowych mediów, takich jak radio, telewizja, prasa,<br>internet, odbywa się proces komunikacji jedno-, dwu- lub wielostronnej. Niektóre z tych<br>mediów, zwłaszcza interaktywne, wymuszają określone zachowanie, a także kreują<br>określony językowo obraz świata i nowe stereotypy. Kształtują też sposób myślenia<br>i widzenia świata przez współczesną młodzież, co w pewnym zakresie znajduje<br>odzwierciedlenie w jej języku. W zwierciadle języka odbijają się przeobrażenia kulturowe,<br>jakie zaszły w naszym kraju.<br>Nowe sposoby komunikowania się odmieniły także każdą z głównych sfer ludzkiej<br>aktywności - inaczej pracujemy, uczymy się, spędzamy wolny czas. Młodzi ludzie upodobali<br>sobie zwłaszcza telefon komórkowy i internet. Należałoby zaznaczyć, że młodzież nie<br>traktuje już ani telefonu, ani komputera jako „nowego” środka komunikacji. Obecne pokolenie<br>nastolatków wychowuje się od urodzenia z internetem i z telefonem komórkowym, traktuje je<br>jako coś oczywistego i nie wyobraża sobie życia bez codziennego korzystania z tych<br>dobrodziejstw techniki.<br>Internetowy dyskurs odbywa się przede wszystkim na forach i na czatach. Jego<br>uczestnicy stawiają zwłaszcza na szybkość i na atrakcyjność przekazu, stąd i w rozmowach</p>\n<ul><li>także w ich zapisie - młodych ludzi przeważa potoczność i upodobnienie formy i stylu</li></ul>\n<p>pisanego do mówionego.<br>Internet stanowi dziś istotny czynnik rozwoju kultury współczesnej, jest medium,<br>w którym model dotychczasowej komunikacji przeradza się w hipertekst, czyli w otwartą<br>strukturę, która jest różnie aktualizowana i modyfikowana przez aktywnego odbiorcę.<br>W przeciwieństwie do tekstu pisanego, więc linearnego i zasadniczo spójnego, operacje<br>wykonywane na hipertekście wymagają myślenia sekwencyjnego, epizodycznego,<br>fragmentarycznego. Taka możliwość poruszania się między tekstami jest nazywana<br>intertekstualnością.<br>Gdy uwzględni się typ i cel komunikacji na forach społecznościowych, sytuację i kontekst<br>dyskursywny1, semantykę2 i pragmatykę3 wypowiedzi - za wyznaczniki stylu potocznego<br>uważa się te środki językowe (wyrazy i ich związki), które są prymarnie4 mówione,<br>nacechowane emocjonalnie i wartościująco, używane spontanicznie w sytuacji nieoficjalnej<br>i znane oraz powszechnie stosowane w szerszym obiegu społecznym. Kolokwialność,<br>spontaniczność, emocjonalność (w tym - humor, ale i agresja słowna) mogą być też czasem<br>przejawami młodzieńczego buntu w stosunku do kultury oficjalnej i do jej tradycyjnych norm<br>(również wzorcowej normy językowej), ale okazują się także istotnym elementem<br>integrującym tę wspólnotę pokoleniową (intersocjolekt).<br>Język młodzieżowy jawi się jako szczególnie interesujący socjolekt ze względu na<br>różnorodność i dynamiczną zmienność. Wiele tu neologizmów, specyficznych określeń<br>i skrótów zrozumiałych tylko dla tej grupy rozmówców. Język, jakim posługuje się młodzież,<br>wyrasta z języka potocznego. Młodzieżowe słownictwo (zwłaszcza tzw. netspeak5), często<br>niezrozumiałe dla dorosłych, tworzy kod pokoleniowy, który ułatwia szybką wymianę<br>informacji w grupie rówieśniczej, często w sposób specjalnie zaszyfrowany. Ten kod ma więc<br>pewne cechy subkultury rozumianej jako wzory, zasady, normy zwyczajowe przyjęte<br>i obowiązujące w pewnej grupie społecznej, stanowiącej część większej zbiorowości,<br>odmienne od wzorów, zasad, norm poprawnościowych, przyjętych przez ogół<br>EPOP-P1_100<br>społeczeństwa. Po połączeniu tej definicji z cechami socjolektu młodzieżowego i ze<br>specyfiką tej grupy wiekowej („mniejszościowej”) można przyjąć, że język młodego pokolenia<br>jest po części tworem popkultury i sieciowych subkultur „społecznościowych”.<br>Na podstawie: Beata Wrona, Język i styl młodego pokolenia w kontekście przemian kulturowych (na przykładzie<br>dyskursu na forach internetowych), www.rebus.us.edu.pl<br>1 Dyskursywny - oparty na ścisłym, logicznym wnioskowaniu.<br>2 Semantyka - nauka zajmująca się znaczeniem wyrazów.<br>3 Pragmatyka - dział językoznawstwa, którego przedmiotem są warunki funkcjonowania języka oraz cele, jakie<br>mówiący chce osiągnąć przez użycie określonych wyrazów i wyrażeń.<br>4 Prymarny - podstawowy, pierwotny, najważniejszy.<br>5 Netspeak - język używany przez internautów.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 6. (0-1)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający:<br>1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz<br>wydzielonych […] fragmentów; potrafi objaśnić<br>ich […] funkcję na tle całości.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>B</p>","solutions":[]}