{"id":"jezyk-polski-2025-sierpien-poprawkowa-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2025-sierpien-poprawkowa-stara-podstawowa","number":"6","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2025,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-2)\nJaka funkcja dominuje w podanych zdaniach z tekstu Marcina Zdrenki? Każdemu\nze zdań A-B przyporządkuj po jednej nazwie funkcji wybranej spośród 1-4. Wpisz\nnumer wybranej funkcji w odpowiednie miejsce w tabeli.\nFragment\nFunkcja\nA.\nMożemy więc w grach zobaczyć starożytny Egipt w czasach Kleopatry,\nGrecję z czasów Peryklesa, Florencję pod koniec XV wieku czy\nXIX-wieczny Londyn.\nB.\nPozwólcie więc filozofom trochę się poekscytować zagadnieniem gier.\nFunkcja\n1. poetycka\n2. impresywna\n3. ekspresywna\n4. informatywna\nEPOP-P1_100\nTekst 2.\nMarek Kochan\nPojedynek na słowa\nEris to grecka bogini niezgody, uosobienie kłótni, waśni, sporu. Od jej imienia\nwywodzi się, licząca już prawie dwa i pół tysiąca lat, erystyka - sztuka prowadzenia sporów,\ndyskutowania, przekonywania.\nCo niezwykle ważne, erystyka zajmuje się głównie sporami toczonymi przed\npublicznością, która ma wydać osąd o sprawie i przyznać rację jednemu z rozmówców.\nErystyka służy przekonywaniu, ale nie rozmówcy, tylko publiczności przysłuchującej się\ndebacie. Głównym celem w takich dyskusjach jest pozyskanie publiczności: zrobienie\nkorzystnego wrażenia, a przez to wywarcie wpływu na poglądy odbiorców - przekonanie ich\ndo swoich racji lub zniechęcenie do racji prezentowanych przez kogoś innego. Najczęściej\nchodzi więc nie o przekonanie, lecz o pokonanie rozmówcy: wykazanie, że jest się kimś od\nniego lepszym, mądrzejszym, lepiej znającym się na rzeczy. A nawet nie tyle wykazanie, że\njest się lepszym, ile stworzenie takiego wrażenia.\nTo pokonywanie rozmówcy było zawsze obecne w sporach. Tyle że jeśli na przykład\nw jednym z dialogów napisanych przez Platona1 Sokrates dyskutuje z Gorgiaszem2 i jego\nuczniami, można mówić o równoległym oddziaływaniu na rozmówców i na publiczność.\nSokrates chce ośmieszyć retorów w oczach ludzi przysłuchujących się dyskusji, ale też\nwydaje się, że ma na celu udowodnienie im samym, że nie mają racji. Współcześnie element\nprzekonywania rozmówcy jest właściwie nieistotny.\nKiedyś publicznością, którą należało przekonać, byli sędziowie wyrokujący o wygranej\njednego z uczestników sporu czy obywatele decydujący o poparciu któregoś ze spierających\nsię polityków. Dziś mogą to być również na przykład członkowie zarządu firmy, która ma\nwybrać jedną z dwóch propozycji wykonania jakiegoś zadania, zgłoszonych przez dwa różne\ndepartamenty firmy.\nPozyskanie publiczności dla swoich poglądów nie jest jedynym celem dyskutantów.\nDrugim ważnym celem uczestniczenia w publicznych debatach, zwłaszcza tych medialnych,\njest zdobycie możliwości zaprezentowania własnych poglądów. Zarówno tam, gdzie\ndyskutuje kilku czy kilkunastu rozmówców (i w związku z tym trudno przebić się z własną\nopinią), jak i w rozmowie z dziennikarzem, którego trudno do końca traktować jak\nprzeciwnika (choć takie sytuacje też się zdarzają), najważniejszą sprawą jest dotarcie do\nodbiorcy z własnymi poglądami. Odbiorca nie zawsze musi je podzielać - ważne, by\nprzynajmniej mógł się z nimi zapoznać.\nWreszcie, po trzecie, w mediach liczy się tak zwany czas antenowy, czyli sama\nobecność w radiu czy telewizji. Zarówno dla polityków, jak i dla przedsiębiorców przestrzeń\nmedialna jest poszukiwanym dobrem i każdy dąży do tego, by go jak najczęściej czytano,\nsłuchano, oglądano. Uczestnictwo w publicznych debatach nie jest jedynym sposobem\nzdobycia „czasu antenowego”, ale za to sposobem bardzo skutecznym. O ile zwykła\nwypowiedź, na przykład w programie informacyjnym, zajmuje średnio kilkanaście sekund,\no tyle rozmowa z dziennikarzem trwa kilka minut, a dyskusja z udziałem kilku rozmówców\nmoże toczyć się przez pół godziny czy nawet godzinę. Zyski każdego z uczestników są\nproporcjonalne do tego, jak długo był oglądany oraz słuchany i prezentował własne poglądy.\nEPOP-P1_100\nPodsumowując: dziś pokonanie rozmówcy nie jest jedynym celem. Często chodzi też\no to, by prezentować własne poglądy albo po prostu, żeby być oglądanym lub słuchanym.\nNa podstawie: Marek Kochan, Pojedynek na słowa. Techniki erystyczne w publicznych sporach, Kraków 2005.\n1 Platon - grecki filozof; autor dialogów, których główną postacią jest Sokrates.\n2 Gorgiasz - grecki filozof, retor.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu\n(informatywną, […] ekspresywną,\nimpresywną - w tym perswazyjną).\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.\n1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA4, B2\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2025-sierpien-poprawkowa-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne","text_html":"

Zadanie 6. (0-2)
Jaka funkcja dominuje w podanych zdaniach z tekstu Marcina Zdrenki? Każdemu
ze zdań A-B przyporządkuj po jednej nazwie funkcji wybranej spośród 1-4. Wpisz
numer wybranej funkcji w odpowiednie miejsce w tabeli.
Fragment
Funkcja
A.
Możemy więc w grach zobaczyć starożytny Egipt w czasach Kleopatry,
Grecję z czasów Peryklesa, Florencję pod koniec XV wieku czy
XIX-wieczny Londyn.
B.
Pozwólcie więc filozofom trochę się poekscytować zagadnieniem gier.
Funkcja

\n
  1. poetycka
  2. impresywna
  3. ekspresywna
  4. informatywna
\n

EPOP-P1_100
Tekst 2.
Marek Kochan
Pojedynek na słowa
Eris to grecka bogini niezgody, uosobienie kłótni, waśni, sporu. Od jej imienia
wywodzi się, licząca już prawie dwa i pół tysiąca lat, erystyka - sztuka prowadzenia sporów,
dyskutowania, przekonywania.
Co niezwykle ważne, erystyka zajmuje się głównie sporami toczonymi przed
publicznością, która ma wydać osąd o sprawie i przyznać rację jednemu z rozmówców.
Erystyka służy przekonywaniu, ale nie rozmówcy, tylko publiczności przysłuchującej się
debacie. Głównym celem w takich dyskusjach jest pozyskanie publiczności: zrobienie
korzystnego wrażenia, a przez to wywarcie wpływu na poglądy odbiorców - przekonanie ich
do swoich racji lub zniechęcenie do racji prezentowanych przez kogoś innego. Najczęściej
chodzi więc nie o przekonanie, lecz o pokonanie rozmówcy: wykazanie, że jest się kimś od
niego lepszym, mądrzejszym, lepiej znającym się na rzeczy. A nawet nie tyle wykazanie, że
jest się lepszym, ile stworzenie takiego wrażenia.
To pokonywanie rozmówcy było zawsze obecne w sporach. Tyle że jeśli na przykład
w jednym z dialogów napisanych przez Platona1 Sokrates dyskutuje z Gorgiaszem2 i jego
uczniami, można mówić o równoległym oddziaływaniu na rozmówców i na publiczność.
Sokrates chce ośmieszyć retorów w oczach ludzi przysłuchujących się dyskusji, ale też
wydaje się, że ma na celu udowodnienie im samym, że nie mają racji. Współcześnie element
przekonywania rozmówcy jest właściwie nieistotny.
Kiedyś publicznością, którą należało przekonać, byli sędziowie wyrokujący o wygranej
jednego z uczestników sporu czy obywatele decydujący o poparciu któregoś ze spierających
się polityków. Dziś mogą to być również na przykład członkowie zarządu firmy, która ma
wybrać jedną z dwóch propozycji wykonania jakiegoś zadania, zgłoszonych przez dwa różne
departamenty firmy.
Pozyskanie publiczności dla swoich poglądów nie jest jedynym celem dyskutantów.
Drugim ważnym celem uczestniczenia w publicznych debatach, zwłaszcza tych medialnych,
jest zdobycie możliwości zaprezentowania własnych poglądów. Zarówno tam, gdzie
dyskutuje kilku czy kilkunastu rozmówców (i w związku z tym trudno przebić się z własną
opinią), jak i w rozmowie z dziennikarzem, którego trudno do końca traktować jak
przeciwnika (choć takie sytuacje też się zdarzają), najważniejszą sprawą jest dotarcie do
odbiorcy z własnymi poglądami. Odbiorca nie zawsze musi je podzielać - ważne, by
przynajmniej mógł się z nimi zapoznać.
Wreszcie, po trzecie, w mediach liczy się tak zwany czas antenowy, czyli sama
obecność w radiu czy telewizji. Zarówno dla polityków, jak i dla przedsiębiorców przestrzeń
medialna jest poszukiwanym dobrem i każdy dąży do tego, by go jak najczęściej czytano,
słuchano, oglądano. Uczestnictwo w publicznych debatach nie jest jedynym sposobem
zdobycia „czasu antenowego”, ale za to sposobem bardzo skutecznym. O ile zwykła
wypowiedź, na przykład w programie informacyjnym, zajmuje średnio kilkanaście sekund,
o tyle rozmowa z dziennikarzem trwa kilka minut, a dyskusja z udziałem kilku rozmówców
może toczyć się przez pół godziny czy nawet godzinę. Zyski każdego z uczestników są
proporcjonalne do tego, jak długo był oglądany oraz słuchany i prezentował własne poglądy.
EPOP-P1_100
Podsumowując: dziś pokonanie rozmówcy nie jest jedynym celem. Często chodzi też
o to, by prezentować własne poglądy albo po prostu, żeby być oglądanym lub słuchanym.
Na podstawie: Marek Kochan, Pojedynek na słowa. Techniki erystyczne w publicznych sporach, Kraków 2005.
1 Platon - grecki filozof; autor dialogów, których główną postacią jest Sokrates.
2 Gorgiasz - grecki filozof, retor.

","answer_text_html":"

Zadanie 6. (0-2)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu
(informatywną, […] ekspresywną,
impresywną - w tym perswazyjną).
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli.
1 pkt - poprawne uzupełnienie jednego wiersza tabeli.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
A4, B2
Zasady oceniania rozwiązań zadań

","solutions":[]}