{"id":"jezyk-polski-2026-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2026-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"3","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3.\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.\nRzecki spuścił głowę. Szuman mówił dalej:\n- […] Najmądrzejszy zaś z nich, Ochocki, zamiast wyzyskać lampy elektryczne swego\nsystemu, myśli o machinach latających. Ba!… zdaje mi się, że od kilku dni radzi o nich\nz Wokulskim. Zawsze znajdzie swój swego: marzyciel marzyciela…\n- No, już chyba Stachowi nie będziesz doktór nic zarzucał - przerwał niecierpliwie\nRzecki.\n- Nic, oprócz tego, że nigdy nie pilnował fachu, a zawsze gonił za mrzonkami. Będąc\nsubiektem1, chciał zostać uczonym, a zacząwszy uczyć się, postanowił awansować na\nbohatera. Majątek zrobił nie dlatego, że był kupcem, ale że oszalał dla panny Łęckiej; a dziś,\nkiedy jej dosięga, co wreszcie bardzo jest niepewne, już zaczyna naradzać się z Ochockim…\nSłowo honoru, nie pojmuję: o czym finansista może rozmawiać z takim Ochockim?…\nLunatycy!…\n1 Subiekt - sprzedawca w sklepie.","answer":null,"answer_text":"3 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano\nw tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa\nliczba wyrazów.\n2 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano\nw tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności\nstreszczenia.\n1 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano\nw tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności\nstreszczenia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nAdam Zemełka wskazuje na potrzebę realizacji marzeń. Zauważa, że realizacja marzeń\nwymaga odwagi, ponieważ wiąże się z pokonywaniem przeszkód. Wskazuje, że łatwiej\nrealizować marzenia, gdy dostrzega się wartość porażki i pozytywy popełnionych błędów.\nAutor sugeruje, że marzenia należy realizować według przygotowanego wcześniej planu.\nZwraca uwagę, że podjęcie próby realizacji marzeń jest sposobem na samorealizację,\na rezygnacja z marzeń unieszczęśliwia. [59 wyrazów]\nZadanie 6. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak\ni ukryte.\nZasady oceniania\n2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.\n1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nPPP\nZadanie 7. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak\ni ukryte;\n1.5) wyróżnia […] kluczowe pojęcia\ni twierdzenia w tekście argumentacyjnym\n[…].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne podanie dwóch powodów.\n1 pkt - poprawne podanie jednego powodu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWyraz herbata pochodzi od nazwy handlowej herbaty herba thee.\nHerbata była początkowo używana w Polsce jako napar ziołowy, a łacińskie herba\noznacza zioło.\nZadanie 8. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak\ni ukryte.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nC\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 9. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu\n(informatywną, […] ekspresywną,\nimpresywną - w tym perswazyjną).\nZasady oceniania\n2 pkt - zaznaczenie odpowiedzi D ORAZ trafne uzasadnienie.\n1 pkt - zaznaczenie odpowiedzi D ALBO trafne uzasadnienie zawierające nazwę funkcja\ninformatywna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nD\nPrzykładowe uzasadnienie\nPierwsze zdanie w tekście zawiera informację, jakim wyrazem określa się herbatę w różnych\njęzykach.\nZadanie 10. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] środki\njęzykowe […] w tekście.\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nrodowód\nZadanie 11. (0-1)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz\nwydzielonych przez siebie fragmentów […];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak\ni ukryte;\n1.5) wyróżnia […] kluczowe pojęcia\ni twierdzenia w tekście argumentacyjnym\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie: Tak.\nUzasadnienie: Wyraz herbata ma więcej niż jedno znaczenie. W tekście przytoczono dwa\nznaczenie: napój oraz susz.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZadanie 12. (0-50)\nTemat 1. Jak osoby bliskie człowiekowi wpływają na jego losy? Rozważ problem\ni uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Pana\nTadeusza, do całego utworu Adama Mickiewicza oraz do wybranego tekstu\nkultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\nWskazówki do tematu nr 1.\nTeza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości\nutworu oraz z przywołanym tekstem kultury.\nUzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołań\ndo całego utworu Pan Tadeusz oraz do wybranego tekstu kultury, a odwołania te\nmuszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem.\nW przypadku Pana Tadeusza i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie\nprogramowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera ([…] akcja);\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu\nkonteksty […];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka\n[ ]) zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje\ntemat, wybiera formę kompozycyjną, […]\ndobiera właściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad\nlogiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje,\ndokonuje ich selekcji pod względem\nużyteczności w wypowiedzi, podsumowuje,\ndobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy,\nprzeprowadza prawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUwagi.\n1) Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\n2) Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\n3) Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\n4) Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki\nA. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować\nstanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.\nAdekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować\npostawę ambiwalentną wobec istoty problemu).\nSformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub\nniepełnego zrozumienia tekstu.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli\nniezwiązane z poleceniem.\nSformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.\nB. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.\nUzasadnienie:\npogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,\ntrafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.\nSzerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych\nw poleceniu.\nUzasadnienie jest:\nszerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,\nwąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego\nw zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),\nczęściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre\nargumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu\nlub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nuzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi.\nNależy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego\nprzedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie\nuporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim\nsąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze\nsobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\nstosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności,\nczęściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi\npojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\nniestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości\ntekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego\ni klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.\n(Krzysztof Kamil Baczyński, Piosenka)\nWskazówki do tematu 2.\nKoncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona\nw formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.\nPrzywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący\ndo tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub\nhasłowe odwołanie się do niego.\nProste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych\ntekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera ([…] sytuacja\nliryczna […]);\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu\nkonteksty […];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ]\n([…] interpretacja utworu literackiego [ ])\nzgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje\ntemat, wybiera formę kompozycyjną, […]\ndobiera właściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad\nlogiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje,\ndokonuje ich selekcji pod względem\nużyteczności w wypowiedzi, podsumowuje,\ndobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy,\nprzeprowadza prawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjnej\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2026-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · czerwiec 2026 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3.
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.
Rzecki spuścił głowę. Szuman mówił dalej:

\n\n

systemu, myśli o machinach latających. Ba!… zdaje mi się, że od kilku dni radzi o nich
z Wokulskim. Zawsze znajdzie swój swego: marzyciel marzyciela…

\n\n

Rzecki.

\n\n

subiektem1, chciał zostać uczonym, a zacząwszy uczyć się, postanowił awansować na
bohatera. Majątek zrobił nie dlatego, że był kupcem, ale że oszalał dla panny Łęckiej; a dziś,
kiedy jej dosięga, co wreszcie bardzo jest niepewne, już zaczyna naradzać się z Ochockim…
Słowo honoru, nie pojmuję: o czym finansista może rozmawiać z takim Ochockim?…
Lunatycy!…
1 Subiekt - sprzedawca w sklepie.

","answer_text_html":"

3 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano
w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa
liczba wyrazów.
2 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano
w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności
streszczenia.
1 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano
w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności
streszczenia.
0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Adam Zemełka wskazuje na potrzebę realizacji marzeń. Zauważa, że realizacja marzeń
wymaga odwagi, ponieważ wiąże się z pokonywaniem przeszkód. Wskazuje, że łatwiej
realizować marzenia, gdy dostrzega się wartość porażki i pozytywy popełnionych błędów.
Autor sugeruje, że marzenia należy realizować według przygotowanego wcześniej planu.
Zwraca uwagę, że podjęcie próby realizacji marzeń jest sposobem na samorealizację,
a rezygnacja z marzeń unieszczęśliwia. [59 wyrazów]
Zadanie 6. (0-2)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
wydzielonych przez siebie fragmentów […];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak
i ukryte.
Zasady oceniania
2 pkt - trzy poprawne odpowiedzi.
1 pkt - dwie poprawne odpowiedzi.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
PPP
Zadanie 7. (0-2)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
wydzielonych przez siebie fragmentów […];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak
i ukryte;
1.5) wyróżnia […] kluczowe pojęcia
i twierdzenia w tekście argumentacyjnym
[…].
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne podanie dwóch powodów.
1 pkt - poprawne podanie jednego powodu.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Wyraz herbata pochodzi od nazwy handlowej herbaty herba thee.
Herbata była początkowo używana w Polsce jako napar ziołowy, a łacińskie herba
oznacza zioło.
Zadanie 8. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
wydzielonych przez siebie fragmentów […];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak
i ukryte.
Zasady oceniania
1 pkt - odpowiedź poprawna.
0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
C
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zadanie 9. (0-2)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu
(informatywną, […] ekspresywną,
impresywną - w tym perswazyjną).
Zasady oceniania
2 pkt - zaznaczenie odpowiedzi D ORAZ trafne uzasadnienie.
1 pkt - zaznaczenie odpowiedzi D ALBO trafne uzasadnienie zawierające nazwę funkcja
informatywna.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
D
Przykładowe uzasadnienie
Pierwsze zdanie w tekście zawiera informację, jakim wyrazem określa się herbatę w różnych
językach.
Zadanie 10. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] środki
językowe […] w tekście.
Zasady oceniania
1 pkt - odpowiedź poprawna.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
rodowód
Zadanie 11. (0-1)
Wymaganie ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
wydzielonych przez siebie fragmentów […];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak
i ukryte;
1.5) wyróżnia […] kluczowe pojęcia
i twierdzenia w tekście argumentacyjnym
[…].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Rozstrzygnięcie: Tak.
Uzasadnienie: Wyraz herbata ma więcej niż jedno znaczenie. W tekście przytoczono dwa
znaczenie: napój oraz susz.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zadanie 12. (0-50)
Temat 1. Jak osoby bliskie człowiekowi wpływają na jego losy? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Pana
Tadeusza, do całego utworu Adama Mickiewicza oraz do wybranego tekstu
kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.
Wskazówki do tematu nr 1.
Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości
utworu oraz z przywołanym tekstem kultury.
Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołań
do całego utworu Pan Tadeusz oraz do wybranego tekstu kultury, a odwołania te
muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem.
W przypadku Pana Tadeusza i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie
programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera ([…] akcja);
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu
konteksty […];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka
[ ]) zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje
temat, wybiera formę kompozycyjną, […]
dobiera właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad
logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje,
dokonuje ich selekcji pod względem
użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje,
dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy,
przeprowadza prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
A
Sformułowanie
stanowiska
wobec
problemu
podanego
w poleceniu
B
Uzasadnienie
stanowiska
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
6
Stanowisko jest
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
18
Uzasadnienie
trafne,
szerokie
i pogłębione
4
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
12
Uzasadnienie
trafne
i szerokie
3
Stanowisko jest
częściowo
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
8
Uzasadnienie
trafne,
ale wąskie
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
4
Uzasadnienie
częściowe
0
Stanowisko jest
nieadekwatne
lub brak
stanowiska
0
Brak
uzasadnienia
stanowiska
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne błędy
rażące
Uwagi.

\n
  1. Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
  2. Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
  3. Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
  4. Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.
\n

Zasady oceniania rozwiązań zadań
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować
postawę ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:
pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,
trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.
Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych
w poleceniu.
Uzasadnienie jest:
szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,
wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego
w zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),
częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre
argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi.
Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego
przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie
uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim
sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze
sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,
częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi
pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości
tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego
i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja
praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.
(Krzysztof Kamil Baczyński, Piosenka)
Wskazówki do tematu 2.
Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona
w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.
Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący
do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub
hasłowe odwołanie się do niego.
Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte.
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera ([…] sytuacja
liryczna […]);
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu
konteksty […];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ]
([…] interpretacja utworu literackiego [ ])
zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje
temat, wybiera formę kompozycyjną, […]
dobiera właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad
logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje,
dokonuje ich selekcji pod względem
użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje,
dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy,
przeprowadza prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego
A
Koncepcja
interpretacyjna
B
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjnej
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
9
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
spójna
i obejmująca
sensy
niedosłowne
15
Uzasadnienie
trafne
i pogłębione
4
Brak błędów
rzeczowych

","solutions":[]}