{"id":"jezyk-polski-2026-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2026-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"6","points":2,"ptype":"true_false","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-2)\nOceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Moniki Gołdy.\nZaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\nWyraz herbata i wyraz czaj pochodzą z języka chińskiego.\nP\nF\nWyrazu czaj używa się w polszczyźnie terytorialnej i środowiskowej.\nP\nF\nWyraz herbaciarz jest wyrazem pochodnym od wyrazu herbata.\nP\nF","answer":null,"answer_text":"6 Kompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd rzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo\ntrafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjneg\no\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUwagi.\n1) Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\n2) Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\n3) Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\n4) Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie\n(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest\nspójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.\nKoncepcja może być:\nczęściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.\ncałkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.\nspójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.\nniespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania\ncałościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu\n(niesprzeczne z interpretowanym utworem).\nBrak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,\na np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.\nB. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie może być:\ntrafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać\nze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.\nczęściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy -\nzostał sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.\npogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,\nfilozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.\nniepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być\nsfunkcjonalizowane.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nkoncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia\ngatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity\nniezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity\nsą logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest\nfunkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim\nsąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych\nze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\nstosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności.\nczęściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.\nw wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\nniestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości\ntekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego\ni klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUSTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH W PRACACH\nMATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO\nW latach 2026-2030 poprawne jest stosowanie przez zdającego zarówno pisowni zgodnej\nz zasadami ortografii obowiązującymi do 31 grudnia 2025 r., jak i pisowni zgodnej\nz zasadami wprowadzonymi od 1 stycznia 2026 r. Zdający zachowa poprawność pisowni,\njeżeli wybierze jedną z norm dla pisowni określonego wyrazu i będzie stosował ją\nkonsekwentnie w całym tekście. Egzaminator zaznaczy błąd ortograficzny tylko wtedy, gdy\nw tej samej pracy ten sam wyraz zostanie zapisany na dwa różne sposoby\n(np. raz Białostoczanin, a raz białostoczanin).\nKomisja Dydaktyczna Rady Języka Polskiego ustaliła, że podstawą podziału błędów\nortograficznych na błędy rażące i błędy drugorzędne są reguły ortograficzne. Do błędów\nortograficznych rażących zaliczono:\n- błędy w zakresie pisowni wyrazów z ó-u, rz-ż (w tym wyjątki od pisowni rz\npo spółgłoskach), ch-h;\n- błędy w zakresie pisowni nie z różnymi częściami mowy;\n- błędy pisowni zakończeń -ji, -ii, -i;\n- błędy w pisowni wielką i małą literą (z wyjątkiem pisowni przymiotników\ndzierżawczych);\n- błędy w zakresie pisowni cząstki -by z osobowymi formami czasownika;\n- błędy w zapisie przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-;\n- błędy w pisowni nosówek (ą, ę) oraz połączeń om, on, em, en.\nPozostałe odstępstwa od reguł ortograficznych, w tym m.in.: pisownię wyrażeń\nprzyimkowych, dzielenie wyrazów przy przenoszeniu do nowej linii, pisownię zakończeń\n-ski, -cki, -dzki, -stwo, -wstwo; pisownię przedrostków z-, s-, ś-; pisownię -by z pozostałymi\nczęściami mowy postanowiono traktować jako błędy drugorzędne.\nUSTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW INTERPUNKCYJNYCH W PRACACH\nMATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO\n1. Rażące błędy interpunkcyjne:\na) postawienie jakiegokolwiek znaku interpunkcyjnego na początku wiersza\nb) brak znaku interpunkcyjnego (głównie: kropki, wykrzyknika, pytajnika) na końcu\nwypowiedzenia pojedynczego lub złożonego\nc) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym, w którym części składowe są\npołączone bezpośrednio (np. On idzie do kina, ja zostaję w domu.)\nd) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie - przed spójnikiem\n(również z przyimkiem), zaimkiem, a także przed częścią nadrzędną (np. Idź tam,\ndokąd ci każą.)\ne) pominięcie przecinka przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -szy\nf) pominięcie pierwszego przecinka (lub obu) w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie\nz częścią składową wplecioną (z tzw. zdaniem albo wyrażeniem wtrąconym) (np.\nAuto, które oglądał, było za drogie.)\ng) w wypowiedzeniu złożonym współrzędnie - pominięcie przecinka przed spójnikami\nprzeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi (czyli włącznymi), np. ale, lecz,\njednak, więc, dlatego, czyli, to jest, to znaczy, a także postawienie przecinka przed\nspójnikami łącznymi, rozłącznymi, wyłączającymi, np. i, oraz, albo, lub, ani, ni. Te\nsame przepisy obowiązują w wypowiedzeniu pojedynczym - między składnikami\npołączonymi spójnikami\nh) pominięcie przecinka w zdaniu złożonym porównawczym (np. Jest mądrzejszy, niż\nmyślałam.)\ni) postawienie dwukropka, przecinka lub średnika po skrócie, po którym należy\npostawić kropkę, także po takim skrócie, po którym kropki się nie stawia\nj) brak kropki po skrócie, po którym należy ją postawić, lub postawienie kropki po\nskrócie, po którym jej się nie stawia\nk) brak przecinka między jednorodnymi (równorzędnymi) składnikami (częściami\nzdania) szeregu, którego części składowe nie są połączone spójnikami, a także brak\nspójnika między składnikami powtórzonymi (np. Kupiła w sklepie mąkę, cukier i inne\nprodukty.)\nl) brak dwukropka przed przytoczeniem cudzych lub własnych słów\nm) brak dwukropka przy wymienianiu tytułu dzieła, nazwy, terminu, jeżeli nie są one\nw tekście w inny sposób wyróżnione (np. kursywą lub cudzysłowem)\nn) brak myślnika (otwierającego i zamykającego), ujmującego wyrazy lub\nwypowiedzenia wtrącone (Uwaga: tę samą funkcję pełnią nawiasy albo przecinki)\no) brak myślników (lub myślnika) wydzielających człony wtrącone w cytowany tekst oraz\ntekst odautorski w partiach dialogowych\np) brak cudzysłowu w tytułach publikacji, cytowanych wyrazach, zdaniach\ni wyrażeniach, jeżeli nie są one wyróżnione inaczej (np. kursywą).\n2. Trzy błędy interpunkcyjne drugorzędne liczone są jako jeden błąd rażący.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE\nSTWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI\nW pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję\ni dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:\na) zmienionej kolejności liter w wyrazach,\nb) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,\nc) opuszczonego początku lub końca wyrazu,\nd) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych i odwrotnie,\ne) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,\nf) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania przyimków\nz rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,\ng) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny\nzamiast skośny,\nh) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZASADY PISOWNI POLSKIEJ ZMIENIONE OD 1 STYCZNIA 2026 ROKU\nLp.\nZasada pisowni polskiej od 1.01.2026 r.\nPrzykłady\nWIELKIE I MAŁE LITERY\n1. W zakresie użycia wielkich liter w nazwach własnych:\na) w nazwach komet wprowadzenie zapisu\nwszystkich członów wielką literą\nKometa Halleya, Kometa Enckego\nb)\nw nazwach obiektów przestrzeni publicznej\nwprowadzenie pisowni wielką literą stojącego\nna początku wyrazu aleja, brama, bulwar,\nosiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor,\npałac, willa, zamek, most, molo, pomnik,\ncmentarz (przy utrzymaniu pisowni małą literą\nwyrazu ulica)\nulica Józefa Piłsudskiego\nAleja Róż, Brama Warszawska,\nPlac Zbawiciela, Park Kościuszki,\nKopiec Wandy, Kościół Mariacki,\nPałac Staszica, Zamek Książ,\nMost Poniatowskiego,\nPomnik Ofiar Getta,\nCmentarz Rakowicki\nc)\nwprowadzenie pisowni wielką literą\nwszystkich członów (oprócz przyimków\ni spójników oraz wyrażeń typu imienia)\nw wielowyrazowych nazwach lokali\nusługowych i gastronomicznych\noraz instytucji kultury\nKawiarnia Literacka, Kino Charlie,\nApteka pod Orłem, Hotel pod\nRóżą, Zajazd u Kmicica,\nPierogarnia Krakowiacy,\nTeatr Wielki\nUwaga! Jeśli wyrazy bar, apteka, hotel uznaje się\nza określenia rodzajowe, można je zapisywać małą\nliterą.\nbar Flisak, apteka Pod Orłem\nd)\nwprowadzenie pisowni wielką literą\nwszystkich członów (oprócz przyimków\ni spójników oraz wyrazów typu imienia)\nw nazwach orderów, medali, odznaczeń,\nnagród i tytułów honorowych.\nNagroda Nobla, Nagroda\nArtystyczna Miasta Lublin, Nagroda\nRektora za Wybitne Osiągnięcia\nNaukowe, Ambasador\nPolszczyzny, Nagroda im. Jana\nKarskiego i Poli Nireńskiej\nUwaga! Jeśli wyrazy typu: medal, nagroda,\nodznaka uznaje się za określenia rodzajowe,\nktóre poprzedzają nazwę własną, można je\nzapisywać małą literą.\nnagroda Polskie Noble,\nmedal Za Zasługi dla Pożarnictwa\n2.\nWprowadzenie pisowni wielką literą nazw\nmieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli\ni wsi.\nWarszawianin, Zgierzanin,\nOchocianka, Mokotowianin\nUwaga! Dopuszczenie alternatywnego zapisu\n(małą lub wielką literą) nieoficjalnych nazw\netnicznych.\nkitajec lub Kitajec, jugol lub Jugol,\nangol lub Angol, żabojad lub Żabojad,\nszkop lub Szkop, makaroniarz lub\nMakaroniarz\n3.\nWprowadzenie pisowni wielką literą nie tylko\nnazw firm, marek i modeli wyrobów\nprzemysłowych, lecz także pojedynczych\negzemplarzy tych wyrobów.\nsamochód marki Ford, pod oknem\nzaparkował czerwony Ford","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2026-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · czerwiec 2026 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6. (0-2)
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Moniki Gołdy.
Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.
Wyraz herbata i wyraz czaj pochodzą z języka chińskiego.
P
F
Wyrazu czaj używa się w polszczyźnie terytorialnej i środowiskowej.
P
F
Wyraz herbaciarz jest wyrazem pochodnym od wyrazu herbata.
P
F

","answer_text_html":"

6 Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
6
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
ale niespójna
i/lub obejmująca
w większości
znaczenia
dosłowne
10
Uzasadnienie
trafne, ale
niepogłębione
2
Nie więcej
niż jeden
błąd rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
3
Koncepcja
częściowo
sprzeczna
z utworem
5
Uzasadnienie
częściowo
trafne
0
Brak koncepcji
lub koncepcja
całkowicie
sprzeczna
z utworem
0
Brak trafnych
argumentów
uzasadniających
interpretację
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjneg
o
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne błędy
rażące
Uwagi.

\n
  1. Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
  2. Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
  3. Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
  4. Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.
\n

Zasady oceniania rozwiązań zadań
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego
A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie
(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest
spójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.
Koncepcja może być:
częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.
całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.
spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.
niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania
całościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu
(niesprzeczne z interpretowanym utworem).
Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,
a np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie może być:
trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać
ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.
częściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy -
został sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.
pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,
filozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.
niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być
sfunkcjonalizowane.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia
gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity
niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity
są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest
funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim
sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych
ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności.
częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.
w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości
tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego
i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH W PRACACH
MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO
W latach 2026-2030 poprawne jest stosowanie przez zdającego zarówno pisowni zgodnej
z zasadami ortografii obowiązującymi do 31 grudnia 2025 r., jak i pisowni zgodnej
z zasadami wprowadzonymi od 1 stycznia 2026 r. Zdający zachowa poprawność pisowni,
jeżeli wybierze jedną z norm dla pisowni określonego wyrazu i będzie stosował ją
konsekwentnie w całym tekście. Egzaminator zaznaczy błąd ortograficzny tylko wtedy, gdy
w tej samej pracy ten sam wyraz zostanie zapisany na dwa różne sposoby
(np. raz Białostoczanin, a raz białostoczanin).
Komisja Dydaktyczna Rady Języka Polskiego ustaliła, że podstawą podziału błędów
ortograficznych na błędy rażące i błędy drugorzędne są reguły ortograficzne. Do błędów
ortograficznych rażących zaliczono:

\n\n

po spółgłoskach), ch-h;

\n\n

dzierżawczych);

\n\n

Pozostałe odstępstwa od reguł ortograficznych, w tym m.in.: pisownię wyrażeń
przyimkowych, dzielenie wyrazów przy przenoszeniu do nowej linii, pisownię zakończeń
-ski, -cki, -dzki, -stwo, -wstwo; pisownię przedrostków z-, s-, ś-; pisownię -by z pozostałymi
częściami mowy postanowiono traktować jako błędy drugorzędne.
USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW INTERPUNKCYJNYCH W PRACACH
MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO

\n
  1. Rażące błędy interpunkcyjne:
\n

a) postawienie jakiegokolwiek znaku interpunkcyjnego na początku wiersza
b) brak znaku interpunkcyjnego (głównie: kropki, wykrzyknika, pytajnika) na końcu
wypowiedzenia pojedynczego lub złożonego
c) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym, w którym części składowe są
połączone bezpośrednio (np. On idzie do kina, ja zostaję w domu.)
d) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie - przed spójnikiem
(również z przyimkiem), zaimkiem, a także przed częścią nadrzędną (np. Idź tam,
dokąd ci każą.)
e) pominięcie przecinka przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -szy
f) pominięcie pierwszego przecinka (lub obu) w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie
z częścią składową wplecioną (z tzw. zdaniem albo wyrażeniem wtrąconym) (np.
Auto, które oglądał, było za drogie.)
g) w wypowiedzeniu złożonym współrzędnie - pominięcie przecinka przed spójnikami
przeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi (czyli włącznymi), np. ale, lecz,
jednak, więc, dlatego, czyli, to jest, to znaczy, a także postawienie przecinka przed
spójnikami łącznymi, rozłącznymi, wyłączającymi, np. i, oraz, albo, lub, ani, ni. Te
same przepisy obowiązują w wypowiedzeniu pojedynczym - między składnikami
połączonymi spójnikami
h) pominięcie przecinka w zdaniu złożonym porównawczym (np. Jest mądrzejszy, niż
myślałam.)
i) postawienie dwukropka, przecinka lub średnika po skrócie, po którym należy
postawić kropkę, także po takim skrócie, po którym kropki się nie stawia
j) brak kropki po skrócie, po którym należy ją postawić, lub postawienie kropki po
skrócie, po którym jej się nie stawia
k) brak przecinka między jednorodnymi (równorzędnymi) składnikami (częściami
zdania) szeregu, którego części składowe nie są połączone spójnikami, a także brak
spójnika między składnikami powtórzonymi (np. Kupiła w sklepie mąkę, cukier i inne
produkty.)
l) brak dwukropka przed przytoczeniem cudzych lub własnych słów
m) brak dwukropka przy wymienianiu tytułu dzieła, nazwy, terminu, jeżeli nie są one
w tekście w inny sposób wyróżnione (np. kursywą lub cudzysłowem)
n) brak myślnika (otwierającego i zamykającego), ujmującego wyrazy lub
wypowiedzenia wtrącone (Uwaga: tę samą funkcję pełnią nawiasy albo przecinki)
o) brak myślników (lub myślnika) wydzielających człony wtrącone w cytowany tekst oraz
tekst odautorski w partiach dialogowych
p) brak cudzysłowu w tytułach publikacji, cytowanych wyrazach, zdaniach
i wyrażeniach, jeżeli nie są one wyróżnione inaczej (np. kursywą).

\n
  1. Trzy błędy interpunkcyjne drugorzędne liczone są jako jeden błąd rażący.
\n

INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE
STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI
W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję
i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:
a) zmienionej kolejności liter w wyrazach,
b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,
c) opuszczonego początku lub końca wyrazu,
d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych i odwrotnie,
e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,
f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania przyimków
z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,
g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny
zamiast skośny,
h) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
ZASADY PISOWNI POLSKIEJ ZMIENIONE OD 1 STYCZNIA 2026 ROKU
Lp.
Zasada pisowni polskiej od 1.01.2026 r.
Przykłady
WIELKIE I MAŁE LITERY

\n
  1. W zakresie użycia wielkich liter w nazwach własnych:
\n

a) w nazwach komet wprowadzenie zapisu
wszystkich członów wielką literą
Kometa Halleya, Kometa Enckego
b)
w nazwach obiektów przestrzeni publicznej
wprowadzenie pisowni wielką literą stojącego
na początku wyrazu aleja, brama, bulwar,
osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor,
pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik,
cmentarz (przy utrzymaniu pisowni małą literą
wyrazu ulica)
ulica Józefa Piłsudskiego
Aleja Róż, Brama Warszawska,
Plac Zbawiciela, Park Kościuszki,
Kopiec Wandy, Kościół Mariacki,
Pałac Staszica, Zamek Książ,
Most Poniatowskiego,
Pomnik Ofiar Getta,
Cmentarz Rakowicki
c)
wprowadzenie pisowni wielką literą
wszystkich członów (oprócz przyimków
i spójników oraz wyrażeń typu imienia)
w wielowyrazowych nazwach lokali
usługowych i gastronomicznych
oraz instytucji kultury
Kawiarnia Literacka, Kino Charlie,
Apteka pod Orłem, Hotel pod
Różą, Zajazd u Kmicica,
Pierogarnia Krakowiacy,
Teatr Wielki
Uwaga! Jeśli wyrazy bar, apteka, hotel uznaje się
za określenia rodzajowe, można je zapisywać małą
literą.
bar Flisak, apteka Pod Orłem
d)
wprowadzenie pisowni wielką literą
wszystkich członów (oprócz przyimków
i spójników oraz wyrazów typu imienia)
w nazwach orderów, medali, odznaczeń,
nagród i tytułów honorowych.
Nagroda Nobla, Nagroda
Artystyczna Miasta Lublin, Nagroda
Rektora za Wybitne Osiągnięcia
Naukowe, Ambasador
Polszczyzny, Nagroda im. Jana
Karskiego i Poli Nireńskiej
Uwaga! Jeśli wyrazy typu: medal, nagroda,
odznaka uznaje się za określenia rodzajowe,
które poprzedzają nazwę własną, można je
zapisywać małą literą.
nagroda Polskie Noble,
medal Za Zasługi dla Pożarnictwa
2.
Wprowadzenie pisowni wielką literą nazw
mieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli
i wsi.
Warszawianin, Zgierzanin,
Ochocianka, Mokotowianin
Uwaga! Dopuszczenie alternatywnego zapisu
(małą lub wielką literą) nieoficjalnych nazw
etnicznych.
kitajec lub Kitajec, jugol lub Jugol,
angol lub Angol, żabojad lub Żabojad,
szkop lub Szkop, makaroniarz lub
Makaroniarz
3.
Wprowadzenie pisowni wielką literą nie tylko
nazw firm, marek i modeli wyrobów
przemysłowych, lecz także pojedynczych
egzemplarzy tych wyrobów.
samochód marki Ford, pod oknem
zaparkował czerwony Ford

","solutions":[]}