{"id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy utwór literacki oraz zapoznaj się ze zdjęciem muralu.\nTekst 1.\nIgnacy Krasicki\nJagnię i wilcy\nZawżdy1 znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie:\nDwóch wilków jedno w lesie nadybali2 jagnię.\nJuż go mieli rozerwać; rzekło: „Jakim prawem?”\n„Smacznyś, słaby i w lesie!” - Zjedli niezabawem3.\nIgnacy Krasicki, Jagnię i wilcy, [w:] tegoż, Bajki, Wrocław 1989.\nTekst 2.\nMural Człowieczy los powstał w ramach projektu zrealizowanego przez Fundację Open Art Projects; został\nnamalowany w Warszawie przez grupę „Twożywo” z Polski i grupę „Farbfieber” z Niemiec, www.twożywo.art.pl\n1 Zawżdy - stale, zawsze.\n2 Nadybać - niespodzianie\nznaleźć, spotkać kogoś, coś;\nnatrafić na coś.\n3 Niezabawem - zaraz potem.\nMPOP-P1_100\nCzy w bajce Jagnię i wilcy Ignacego Krasickiego oraz na muralu wyrażono taką samą\nrefleksję o życiu człowieka? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego\nz tekstów.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury\noraz innych tekstów kultury, a także ich\nwzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich i tekstów kultury\nna różnych poziomach [ ].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne […] utworu\nliterackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury,\nstosując kod właściwy w danej dziedzinie\nsztuki.\nSP, klasy VII-VIII\n2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:\n3) interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika\n[…]);\n7) znajduje w tekstach współczesnej\nkultury […] nawiązania do tradycyjnych\nwątków literackich i kulturowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do bajki ORAZ do muralu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nTaką samą. Człowieczy los - to gra słów, to los owiec, to prawo silniejszego\nobowiązujące także wśród ludzi. Podobnie jest w bajce Krasickiego, z której wynika, że\nsilniejszy decyduje o losie słabszego - wilki zjadły jagnię.\nNie. W bajce ukazano wilki, które dopuszczają się przemocy wobec bezbronnego\njagnięcia, więc refleksja jest taka, że słabi są niszczeni przez silnych. Na muralu wilk\n(alegoria siły i niezależności) prowadzi owcę (alegoria potulności i naiwności). Podobnie\njest w życiu - charyzmatyczne jednostki często decydują o losie zwyczajnych ludzi,\nwskazują im drogę, prowadzą ich.\nI tak, i nie. Zarówno w bajce, jak i na muralu wyrażono refleksję, że silniejsza jednostka\ndecyduje o losie słabszej. Jednak wilki u Krasickiego nie ukrywają swoich złych\nzamiarów, natomiast intencja wilka na muralu nie jest jasna, ponieważ przedstawiono go\ntak, jakby był opiekunem owcy. Nie wiadomo, czy słabsza jednostka jest zagrożona.\nZASADY OCENIANIA ZADANIA 10. W ARKUSZACH 600 i 660\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach [ ].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne […] utworu\nliterackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nW bajce wyrażono refleksję, że silniejsza jednostka decyduje o losie słabszej.\nSilniejszy krzywdzi słabszego jak wilki, które zjadły jagnię w bajce Krasickiego.","solution":"Odpowiedź: **Rozstrzygnięcie**: **TAK** — w obu dziełach wyrażono **podobną** refleksję o życiu: **silniejszy decyduje o losie słabszego**, słabszy nie ma realnej obrony, jest skazany na zagładę przez prawo silniejszego. **Bajka Krasickiego**: dwa wilki napotykają jagnię w lesie. Jagnię pyta: \"Jakim prawem?\" — wilki odpowiadają: **\"Smacznyś, słaby i w lesie!\"** i zjadają je. Konkluzja: **prawo silniejszego** zastępuje prawo moralne. Nie ma sprawiedliwości — brutalna siła decyduje. **Mural**: postać wilka (w eleganckim garniturze, na tle napisu \"Człowieczy los\") prowadzi za rękę jagnię (małe, w czarnej kurteczce, dziecięce). Mural metaforycznie pokazuje, że **człowiek jest jak jagnię** — prowadzony przez **siły większe od siebie** (los, system, władza, drapieżników w garniturach) ku zagładzie. **Wspólna refleksja**: życie człowieka jest **przewidywalne** w tej brutalnej regule — **silniejszy zawsze wygrywa**, słabszy ginie. Krasicki i artyści muralu kierują przesłanie o **bezbronności jednostki** wobec sił przewyższających ją.\n\nMateriały źródłowe\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nAnaliza obu dzieł\n\nBajka Krasickiego \"Jagnię i wilcy\" (4 wersy, 1779):\n- Dwa wilki napotykają jagnię, chcą je zjeść.\n- Jagnię pyta: \"Jakim prawem?\".\n- Wilki odpowiadają: \"Smacznyś, słaby i w lesie!\" — i zjadają je.\n- Morał: kto chce zdobyczy, zawsze znajdzie pretekst. Prawo silniejszego = brutalna konieczność.\n\nMural \"Człowieczy los\" (Warszawa, Twożywo + Farbfieber):\n- Wilk w eleganckim garniturze (symbol władzy, biznesu, systemu).\n- Prowadzi za rękę jagnię (małe, w dziecięcej kurtce — bezbronne).\n- Napis \"Człowieczy los\" przesądza interpretację: życie człowieka = los jagnięcia prowadzonego przez wilka.\n\nWspólna refleksja — prawo silniejszego:\n- W obu dziełach silniejszy (wilk) decyduje o losie słabszego (jagnięcia).\n- Słabszy nie ma obrony — jego argumenty (jagnięcia pytanie \"Jakim prawem?\") są bezsilne.\n- Ten porządek jest uniwersalny i niezmiennie tragiczny.\n\nWzorcowa odpowiedź\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie odwołujące się do obu tekstów (bajka + mural).\n- 0 pkt — pominięcie rozstrzygnięcia, jednego tekstu albo brak związku z refleksją o życiu.\n\nTypowy błąd: Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — uzasadnienie tylko jednego tekstu. CKE wymaga \"**każdego** z tekstów\". Pułapka — powierzchowna odpowiedź (\"oba mówią o wilkach\"). Trzeba **wskazać refleksję** — co dzieła mówią **o życiu człowieka**.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":"oświecenie, Krasicki \"Jagnię i wilcy\", mural \"Człowieczy los\", prawo silniejszego","page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2026 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-1)<br>Przeczytaj poniższy utwór literacki oraz zapoznaj się ze zdjęciem muralu.<br>Tekst 1.<br>Ignacy Krasicki<br>Jagnię i wilcy<br>Zawżdy1 znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie:<br>Dwóch wilków jedno w lesie nadybali2 jagnię.<br>Już go mieli rozerwać; rzekło: „Jakim prawem?”<br>„Smacznyś, słaby i w lesie!” - Zjedli niezabawem3.<br>Ignacy Krasicki, Jagnię i wilcy, [w:] tegoż, Bajki, Wrocław 1989.<br>Tekst 2.<br>Mural Człowieczy los powstał w ramach projektu zrealizowanego przez Fundację Open Art Projects; został<br>namalowany w Warszawie przez grupę „Twożywo” z Polski i grupę „Farbfieber” z Niemiec, www.twożywo.art.pl<br>1 Zawżdy - stale, zawsze.<br>2 Nadybać - niespodzianie<br>znaleźć, spotkać kogoś, coś;<br>natrafić na coś.<br>3 Niezabawem - zaraz potem.<br>MPOP-P1_100<br>Czy w bajce Jagnię i wilcy Ignacego Krasickiego oraz na muralu wyrażono taką samą<br>refleksję o życiu człowieka? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego<br>z tekstów.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania literatury<br>oraz innych tekstów kultury, a także ich<br>wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru utworów literackich i tekstów kultury<br>na różnych poziomach [ ].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>interpretuje treści alegoryczne […] utworu</li></ol>\n<p>literackiego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje tematykę i problematykę</li></ol>\n<p>poznanych tekstów […].</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>odczytuje pozaliterackie teksty kultury,</li></ol>\n<p>stosując kod właściwy w danej dziedzinie<br>sztuki.<br>SP, klasy VII-VIII</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Uczeń:</li><li>interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika</li></ol>\n<p>[…]);</p>\n<ol><li>znajduje w tekstach współczesnej</li></ol>\n<p>kultury […] nawiązania do tradycyjnych<br>wątków literackich i kulturowych.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do bajki ORAZ do muralu.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Taką samą. Człowieczy los - to gra słów, to los owiec, to prawo silniejszego<br>obowiązujące także wśród ludzi. Podobnie jest w bajce Krasickiego, z której wynika, że<br>silniejszy decyduje o losie słabszego - wilki zjadły jagnię.<br>Nie. W bajce ukazano wilki, które dopuszczają się przemocy wobec bezbronnego<br>jagnięcia, więc refleksja jest taka, że słabi są niszczeni przez silnych. Na muralu wilk<br>(alegoria siły i niezależności) prowadzi owcę (alegoria potulności i naiwności). Podobnie<br>jest w życiu - charyzmatyczne jednostki często decydują o losie zwyczajnych ludzi,<br>wskazują im drogę, prowadzą ich.<br>I tak, i nie. Zarówno w bajce, jak i na muralu wyrażono refleksję, że silniejsza jednostka<br>decyduje o losie słabszej. Jednak wilki u Krasickiego nie ukrywają swoich złych<br>zamiarów, natomiast intencja wilka na muralu nie jest jasna, ponieważ przedstawiono go<br>tak, jakby był opiekunem owcy. Nie wiadomo, czy słabsza jednostka jest zagrożona.<br>ZASADY OCENIANIA ZADANIA 10. W ARKUSZACH 600 i 660<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania literatury […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru utworów literackich […] na różnych<br>poziomach [ ].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>interpretuje treści alegoryczne […] utworu</li></ol>\n<p>literackiego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje tematykę i problematykę</li></ol>\n<p>poznanych tekstów […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>W bajce wyrażono refleksję, że silniejsza jednostka decyduje o losie słabszej.<br>Silniejszy krzywdzi słabszego jak wilki, które zjadły jagnię w bajce Krasickiego.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Rozstrzygnięcie</strong>: <strong>TAK</strong> — w obu dziełach wyrażono <strong>podobną</strong> refleksję o życiu: <strong>silniejszy decyduje o losie słabszego</strong>, słabszy nie ma realnej obrony, jest skazany na zagładę przez prawo silniejszego. <strong>Bajka Krasickiego</strong>: dwa wilki napotykają jagnię w lesie. Jagnię pyta: &quot;Jakim prawem?&quot; — wilki odpowiadają: <strong>&quot;Smacznyś, słaby i w lesie!&quot;</strong> i zjadają je. Konkluzja: <strong>prawo silniejszego</strong> zastępuje prawo moralne. Nie ma sprawiedliwości — brutalna siła decyduje. <strong>Mural</strong>: postać wilka (w eleganckim garniturze, na tle napisu &quot;Człowieczy los&quot;) prowadzi za rękę jagnię (małe, w czarnej kurteczce, dziecięce). Mural metaforycznie pokazuje, że <strong>człowiek jest jak jagnię</strong> — prowadzony przez <strong>siły większe od siebie</strong> (los, system, władza, drapieżników w garniturach) ku zagładzie. <strong>Wspólna refleksja</strong>: życie człowieka jest <strong>przewidywalne</strong> w tej brutalnej regule — <strong>silniejszy zawsze wygrywa</strong>, słabszy ginie. Krasicki i artyści muralu kierują przesłanie o <strong>bezbronności jednostki</strong> wobec sił przewyższających ją.</p>\n<p>Materiały źródłowe</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Analiza obu dzieł</p>\n<p>Bajka Krasickiego &quot;Jagnię i wilcy&quot; (4 wersy, 1779):</p>\n<ul><li>Dwa wilki napotykają jagnię, chcą je zjeść.</li><li>Jagnię pyta: &quot;Jakim prawem?&quot;.</li><li>Wilki odpowiadają: &quot;Smacznyś, słaby i w lesie!&quot; — i zjadają je.</li><li>Morał: kto chce zdobyczy, zawsze znajdzie pretekst. Prawo silniejszego = brutalna konieczność.</li></ul>\n<p>Mural &quot;Człowieczy los&quot; (Warszawa, Twożywo + Farbfieber):</p>\n<ul><li>Wilk w eleganckim garniturze (symbol władzy, biznesu, systemu).</li><li>Prowadzi za rękę jagnię (małe, w dziecięcej kurtce — bezbronne).</li><li>Napis &quot;Człowieczy los&quot; przesądza interpretację: życie człowieka = los jagnięcia prowadzonego przez wilka.</li></ul>\n<p>Wspólna refleksja — prawo silniejszego:</p>\n<ul><li>W obu dziełach silniejszy (wilk) decyduje o losie słabszego (jagnięcia).</li><li>Słabszy nie ma obrony — jego argumenty (jagnięcia pytanie &quot;Jakim prawem?&quot;) są bezsilne.</li><li>Ten porządek jest uniwersalny i niezmiennie tragiczny.</li></ul>\n<p>Wzorcowa odpowiedź</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie odwołujące się do obu tekstów (bajka + mural).</li><li>0 pkt — pominięcie rozstrzygnięcia, jednego tekstu albo brak związku z refleksją o życiu.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — uzasadnienie tylko jednego tekstu. CKE wymaga &quot;<strong>każdego</strong> z tekstów&quot;. Pułapka — powierzchowna odpowiedź (&quot;oba mówią o wilkach&quot;). Trzeba <strong>wskazać refleksję</strong> — co dzieła mówią <strong>o życiu człowieka</strong>.</p>"}]}