Zadanie 11.
Przeczytaj poniższy fragment tekstu.
Olga Tokarczuk
Lalka i perła
[…] to człowiek oddany historii, choć w gruncie rzeczy jej nierozumiejący; […] upatrujący
własnego indywidualnego zbawienia w Napoleonie, wyzwoleniu, powstaniach i wojnach. […]
To także człowiek przywiązany - do ludzi, do opinii, do miejsca.
Olga Tokarczuk, Lalka i perła, Kraków 2019.
Odpowiedź: 11.1. Bohater: Ignacy Rzecki (subiekt w sklepie Wokulskiego, autor "Pamiętnika starego subiekta"). Wskazówki w opisie: - "upatrujący zbawienia w Napoleonie" — Rzecki to bonapartysta, czciciel Napoleona Bonaparte i jego siostrzeńca Napoleona III. - "powstaniach i wojnach" — uczestnik Wiosny Ludów 1848 (walczył na Węgrzech). - "przywiązany do ludzi, opinii, miejsca" — wzór wiernego przyjaciela, w jednym sklepie pracuje całe życie. 11.2. Najlepszy przykład — relacja Rzeckiego z Wokulskim (głównym bohaterem Lalki): - Rzecki znał Wokulskiego od dawna — był jego mentorem w młodości, pomagał mu poznać świat. - Po powrocie Wokulskiego z Syberii przyjął go z entuzjazmem i dał pracę w swoim sklepie (potem został jego subiektem). - Przez całe powieściowe życie wiernie służył Wokulskiemu — prowadził sklep, pilnował interesów, pisał o nim z miłością w swoim Pamiętniku. - Po zaginięciu Wokulskiego rozpaczał i tęsknił — nie umiał pogodzić się z myślą, że Stach zniknął. Rzecki to wzór wiernej, długoletniej, bezinteresownej przyjaźni — typowy "stary subiekt", przywiązany do każdej osoby z otoczenia (Wokulski, Klejn, Lisiecki, Helumer, Stawska). Inne możliwe relacje: z Klejnem (subiektem, którego polubił), z Helumerem (psiakiem, którego kochał jak dziecko), z Mraczewskim (młodym subiektem).
\nMateriały źródłowe
\nStrona arkusza CKE z trescia zadania
\nKlucz pojęciowy — Ignacy Rzecki
\nIgnacy Rzecki — drugoplanowy, ale niezwykle ważny bohater Lalki Bolesława Prusa (1890):
\nZadanie 11.1 — identyfikacja bohatera
\nWskazówka 1: "oddany historii, ale jej nierozumiejący" — Rzecki żyje historią (Napoleon, powstania, wojny), ale jego rozumienie jest naiwne, romantyczne. Pozytywistyczna nowa rzeczywistość (kapitalizm, nauka, kobiece dochodzenie do równouprawnienia) go przekracza.
\nWskazówka 2: "Napoleon" — Rzecki to bonapartysta par excellence. Czeka, aż Napoleon III uratuje Polskę.
\nWskazówka 3: "powstaniach i wojnach" — uczestnik Wiosny Ludów 1848 (Węgry, batalia pod Vincie).
\nWskazówka 4: "przywiązany do ludzi, opinii, miejsca" — Rzecki całe życie spędza w jednym sklepie, z tymi samymi ludźmi, nie zmienia poglądów.
\nWniosek: opis pasuje do Ignacego Rzeckiego.
\nZadanie 11.2 — relacja z Wokulskim
\nGeneza znajomości: Rzecki znał Wokulskiego od młodości. Kiedy Wokulski po Powstaniu Styczniowym (1863-64) wrócił z Syberii, Rzecki dał mu pracę w sklepie Mincla, a po śmierci Mincla — pomagał Wokulskiemu w prowadzeniu sklepu (oraz odwrotnie — Wokulski zatrudnił Rzeckiego po powrocie z Bułgarii).
\nDługoletnia służba: przez całą powieść Rzecki pilnuje sklepu Wokulskiego — codziennie wcześnie rano, dłużej niż wszyscy, sumienie i precyzyjnie. Sklep to dla Rzeckiego dom, rodzina, świat.
\nPamiętnik starego subiekta: Rzecki pisze o Wokulskim z miłością — opisuje go jako bohatera, którego nie do końca rozumie (kult Łęckiej, dziwne wyjazdy), ale któremu wybacza wszystko.
\nRozpacz po zniknięciu Wokulskiego: kiedy Stach znika (wyjeżdża, czy popełnia samobójstwo?), Rzecki rozpacza, nie umie pogodzić się z myślą o stracie. Umiera krótko po tym — niejako z żalu.
\nWzorcowa odpowiedź
\nPunktacja CKE
\nTypowy błąd: Pułapka 11.1 — pomylenie z Wokulskim. Wokulski = główny bohater Lalki (pozytywista, przedsiębiorca, romantyk-uczuciowiec). Rzecki = jego stary subiekt, romantyk-bonapartysta. Opis Tokarczuk pasuje wyłącznie do Rzeckiego. Pułapka 11.2 — ogólnik typu "Rzecki kochał ludzi". Trzeba konkretu — z kim się przyjaźnił i jak to się przejawiało. Pułapka — pomylenie Napoleona I (kult Rzeckiego) z Napoleonem III (kult Rzeckiego z młodszych lat). Rzecki czcił obu.
"}]}