{"id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad/16","paper_id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa","number":"16","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 16. (0-1)\nRozstrzygnij, czy nazwa Ministerstwo Prawdy jest adekwatna do działań tego urzędu\nopisanych w powieści Rok 1984 George’a Orwella. Uzasadnij odpowiedź.\nRozstrzygnięcie:\nUzasadnienie:\n15.2.\n0-1\n16.\n0-1\nMPOP-P1_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nArkusz 1. (testy)\nFormuła 2023\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nArkusz 1. (testy)\nFormuła 2023\nJĘZYK POLSKI\nPoziom podstawowy\nArkusz 1. (testy)\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 16. (0-1)\nZasady oceniania\n1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów\nz literatury polskiej [ ].\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach [ ].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością\ni zrozumieniem treści utworów wskazanych\nw podstawie programowej jako lektury\nobowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […].\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów\nz literatury [ ] światowej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach [ ].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością\ni zrozumieniem treści utworów wskazanych\nw podstawie programowej jako lektury\nobowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […];\n13) przedstawia propozycję interpretacji\nutworu, wskazuje w tekście miejsca, które\nmogą stanowić argumenty na poparcie\npropozycji interpretacyjnej.\nPrzykładowe odpowiedzi\nNie. Nazwa Ministerstwo Prawdy nie jest adekwatna. Świadczy o tym praca Winstona,\nktóry usuwał treści prasowe z dawnych wydań gazet, tak aby pasowały do aktualnego\nprzekazu Partii. Ministerstwo Prawdy, wbrew swojej nazwie, fałszowało rzeczywistość.\nTak. Ministerstwo Prawdy to nazwa adekwatna do działania urzędu, który został opisany\nw Roku 1984, ponieważ to Wielki Brat decydował, co jest prawdą, co obywatele mają\nuważać za prawdziwe.","solution":"Odpowiedź: **Rozstrzygnięcie**: **NIE** — nazwa Ministerstwo Prawdy **NIE jest adekwatna** do działań tego urzędu. **Uzasadnienie**: - Ministerstwo Prawdy (w nowomowie: **Minprawd**) jest urzędem zajmującym się **fałszowaniem historii**, **niszczeniem dokumentów**, **zmienianiem gazet**, by pasowały do **aktualnej linii Partii**. - Winston Smith (główny bohater) pracuje w tym urzędzie — codziennie **przepisuje stare numery The Times**, by zgadzały się z bieżącą propagandą. - \"Niewygodne\" fakty trafiają do **memory holes** (otworów pamięci) i są **niszczone**. - Ministerstwo **fabrykuje kłamstwa**: zwycięstwa, statystyki, sojusze, historię. **Klucz**: nazwa jest **ironiczna i manipulacyjna**. Urząd robi **odwrotność** swojej nazwy — fabrykuje **kłamstwo**, nie służy prawdzie. Wszystkie ministerstwa Oceanii działają wg tej zasady (**doublethink**, podwójne myślenie): - **Ministerstwo Prawdy** (Minprawd) — fałszuje prawdę. - **Ministerstwo Pokoju** (Minpac) — prowadzi wojnę. - **Ministerstwo Miłości** (Minlub) — tortury i represje. - **Ministerstwo Obfitości** (Minobf) — zarządza niedoborami i głodem. Hasła Partii: \"**Wojna to pokój**\", \"**Wolność to niewola**\", \"**Ignorancja to siła**\" — wszystkie odwracają znaczenia. To **nowomowa** (Newspeak) — narzędzie manipulacji totalitarnej.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nKontekst Roku 1984\n\nGeorge Orwell, 1984 (1949) — klasyk antyutopii politycznej:\n- Świat podzielony na trzy supermocarstwa: Oceania, Eurazja, Wschódazja.\n- Wielki Brat (Big Brother) = przywódca Partii, wszechobecny w plakatach i ekranach.\n- Cztery ministerstwa rządzą Oceanią — każde z nazwą odwracającą swoje działanie.\n- Nowomowa (Newspeak) = język propagandy, ograniczający myślenie.\n- Doublethink = podwójne myślenie, akceptowanie sprzeczności.\n\nMinisterstwo Prawdy — co naprawdę robi?\n\nFałszowanie historii: pracownicy (jak Winston Smith) przepisują stare gazety, by zgadzały się z aktualną linią Partii. Wczorajszy \"wróg\" staje się dzisiejszym \"sojusznikiem\" — i historia \"zawsze tak była\".\n\nNiszczenie dokumentów: \"niewygodne\" fakty trafiają do memory holes (otworów pamięci) → spalane, znikają.\n\nProdukcja propagandy: Ministerstwo Prawdy tworzy wiadomości, filmy, książki, piosenki — wszystko zgodne z propagandą.\n\nTworzenie nowomowy: opracowuje nowy słownik, w którym niektóre słowa znikają (jak \"wolność\"), inne zmieniają znaczenie.\n\nMechanizm nazwy — ironiczna manipulacja\n\nNazwa Ministerstwo Prawdy = doublethink:\n- Słowo \"prawda\" sugeruje uczciwość, fakty, rzetelność.\n- Faktyczne działania = fałszerstwo, manipulacja, propaganda.\n- Obywatele mają akceptować tę sprzeczność (doublethink) — wierzyć, że ministerstwo służy prawdzie, choć codziennie widzą jego kłamstwa.\n\nTo klasyczny mechanizm totalitarnej manipulacji: nazywaj rzeczy ich odwrotnością, by ludzie zatracili rozróżnienie prawdy i kłamstwa.\n\nWzorcowa odpowiedź\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie (NIE) + uzasadnienie z odniesieniem do fałszowania historii / nowomowy / doublethink.\n- 0 pkt — błędne rozstrzygnięcie (TAK) albo brak konkretu z 1984.\n\nTypowy błąd: Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — definicja \"Ministerstwa Prawdy\" jako urzędu prawdziwie służącego prawdzie. W 1984 Orwella TO ODWROTNOŚĆ. Pułapka — pominięcie kontekstu **nowomowy** i **doublethink**. To **kluczowe** pojęcia Orwella.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-16.webp","solution_image":null,"topics":"Orwell \"Rok 1984\", Ministerstwo Prawdy, nowomowa, totalitaryzm","page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2026 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 16. (0-1)<br>Rozstrzygnij, czy nazwa Ministerstwo Prawdy jest adekwatna do działań tego urzędu<br>opisanych w powieści Rok 1984 George’a Orwella. Uzasadnij odpowiedź.<br>Rozstrzygnięcie:<br>Uzasadnienie:<br>15.2.<br>0-1<br>16.<br>0-1<br>MPOP-P1_100<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)<br>JĘZYK POLSKI<br>Poziom podstawowy<br>Arkusz 1. (testy)<br>Formuła 2023<br>JĘZYK POLSKI<br>Poziom podstawowy<br>Arkusz 1. (testy)<br>Formuła 2023<br>JĘZYK POLSKI<br>Poziom podstawowy<br>Arkusz 1. (testy)<br>Formuła 2023</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 16. (0-1)<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Znajomość wybranych utworów</li></ol>\n<p>z literatury polskiej [ ].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania literatury […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru utworów literackich […] na różnych<br>poziomach [ ].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>wykazuje się znajomością</li></ol>\n<p>i zrozumieniem treści utworów wskazanych<br>w podstawie programowej jako lektury<br>obowiązkowe;</p>\n<ol><li>rozpoznaje tematykę i problematykę</li></ol>\n<p>poznanych tekstów […].<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Znajomość wybranych utworów</li></ol>\n<p>z literatury [ ] światowej […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania literatury […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru utworów literackich […] na różnych<br>poziomach [ ].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>wykazuje się znajomością</li></ol>\n<p>i zrozumieniem treści utworów wskazanych<br>w podstawie programowej jako lektury<br>obowiązkowe;</p>\n<ol><li>rozpoznaje tematykę i problematykę</li></ol>\n<p>poznanych tekstów […];</p>\n<ol><li>przedstawia propozycję interpretacji</li></ol>\n<p>utworu, wskazuje w tekście miejsca, które<br>mogą stanowić argumenty na poparcie<br>propozycji interpretacyjnej.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Nie. Nazwa Ministerstwo Prawdy nie jest adekwatna. Świadczy o tym praca Winstona,<br>który usuwał treści prasowe z dawnych wydań gazet, tak aby pasowały do aktualnego<br>przekazu Partii. Ministerstwo Prawdy, wbrew swojej nazwie, fałszowało rzeczywistość.<br>Tak. Ministerstwo Prawdy to nazwa adekwatna do działania urzędu, który został opisany<br>w Roku 1984, ponieważ to Wielki Brat decydował, co jest prawdą, co obywatele mają<br>uważać za prawdziwe.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Rozstrzygnięcie</strong>: <strong>NIE</strong> — nazwa Ministerstwo Prawdy <strong>NIE jest adekwatna</strong> do działań tego urzędu. <strong>Uzasadnienie</strong>: - Ministerstwo Prawdy (w nowomowie: <strong>Minprawd</strong>) jest urzędem zajmującym się <strong>fałszowaniem historii</strong>, <strong>niszczeniem dokumentów</strong>, <strong>zmienianiem gazet</strong>, by pasowały do <strong>aktualnej linii Partii</strong>. - Winston Smith (główny bohater) pracuje w tym urzędzie — codziennie <strong>przepisuje stare numery The Times</strong>, by zgadzały się z bieżącą propagandą. - &quot;Niewygodne&quot; fakty trafiają do <strong>memory holes</strong> (otworów pamięci) i są <strong>niszczone</strong>. - Ministerstwo <strong>fabrykuje kłamstwa</strong>: zwycięstwa, statystyki, sojusze, historię. <strong>Klucz</strong>: nazwa jest <strong>ironiczna i manipulacyjna</strong>. Urząd robi <strong>odwrotność</strong> swojej nazwy — fabrykuje <strong>kłamstwo</strong>, nie służy prawdzie. Wszystkie ministerstwa Oceanii działają wg tej zasady (<strong>doublethink</strong>, podwójne myślenie): - <strong>Ministerstwo Prawdy</strong> (Minprawd) — fałszuje prawdę. - <strong>Ministerstwo Pokoju</strong> (Minpac) — prowadzi wojnę. - <strong>Ministerstwo Miłości</strong> (Minlub) — tortury i represje. - <strong>Ministerstwo Obfitości</strong> (Minobf) — zarządza niedoborami i głodem. Hasła Partii: &quot;<strong>Wojna to pokój</strong>&quot;, &quot;<strong>Wolność to niewola</strong>&quot;, &quot;<strong>Ignorancja to siła</strong>&quot; — wszystkie odwracają znaczenia. To <strong>nowomowa</strong> (Newspeak) — narzędzie manipulacji totalitarnej.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Kontekst Roku 1984</p>\n<p>George Orwell, 1984 (1949) — klasyk antyutopii politycznej:</p>\n<ul><li>Świat podzielony na trzy supermocarstwa: Oceania, Eurazja, Wschódazja.</li><li>Wielki Brat (Big Brother) = przywódca Partii, wszechobecny w plakatach i ekranach.</li><li>Cztery ministerstwa rządzą Oceanią — każde z nazwą odwracającą swoje działanie.</li><li>Nowomowa (Newspeak) = język propagandy, ograniczający myślenie.</li><li>Doublethink = podwójne myślenie, akceptowanie sprzeczności.</li></ul>\n<p>Ministerstwo Prawdy — co naprawdę robi?</p>\n<p>Fałszowanie historii: pracownicy (jak Winston Smith) przepisują stare gazety, by zgadzały się z aktualną linią Partii. Wczorajszy &quot;wróg&quot; staje się dzisiejszym &quot;sojusznikiem&quot; — i historia &quot;zawsze tak była&quot;.</p>\n<p>Niszczenie dokumentów: &quot;niewygodne&quot; fakty trafiają do memory holes (otworów pamięci) → spalane, znikają.</p>\n<p>Produkcja propagandy: Ministerstwo Prawdy tworzy wiadomości, filmy, książki, piosenki — wszystko zgodne z propagandą.</p>\n<p>Tworzenie nowomowy: opracowuje nowy słownik, w którym niektóre słowa znikają (jak &quot;wolność&quot;), inne zmieniają znaczenie.</p>\n<p>Mechanizm nazwy — ironiczna manipulacja</p>\n<p>Nazwa Ministerstwo Prawdy = doublethink:</p>\n<ul><li>Słowo &quot;prawda&quot; sugeruje uczciwość, fakty, rzetelność.</li><li>Faktyczne działania = fałszerstwo, manipulacja, propaganda.</li><li>Obywatele mają akceptować tę sprzeczność (doublethink) — wierzyć, że ministerstwo służy prawdzie, choć codziennie widzą jego kłamstwa.</li></ul>\n<p>To klasyczny mechanizm totalitarnej manipulacji: nazywaj rzeczy ich odwrotnością, by ludzie zatracili rozróżnienie prawdy i kłamstwa.</p>\n<p>Wzorcowa odpowiedź</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — rozstrzygnięcie (NIE) + uzasadnienie z odniesieniem do fałszowania historii / nowomowy / doublethink.</li><li>0 pkt — błędne rozstrzygnięcie (TAK) albo brak konkretu z 1984.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — definicja &quot;Ministerstwa Prawdy&quot; jako urzędu prawdziwie służącego prawdzie. W 1984 Orwella TO ODWROTNOŚĆ. Pułapka — pominięcie kontekstu <strong>nowomowy</strong> i <strong>doublethink</strong>. To <strong>kluczowe</strong> pojęcia Orwella.</p>"}]}