{"id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-1)\nNa podstawie tekstu Olafa Szewczyka wyjaśnij, czym pod względem dostępu do\nwiedzy różnią się cyfrowe nośniki informacji od dawnych nośników informacji.\n2.\n0-1\n1.\n0-1-2\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania […] tekstów\nkultury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje\nz tekstów […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy\njawne i ukryte […].\nSP, klasy VII i VIII\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:\n1) wyszukuje w tekście potrzebne\ninformacje [ ].\n1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy\nprogramowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia\n(Dz.U. z 2024, poz. 1019).\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie na podstawie tekstu 2.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź2\nTradycyjne nośniki informacji nie były w stanie upowszechniać wiedzy tak łatwo, jak robią to\nnowoczesne urządzenia.","solution":"Odpowiedź: **Cyfrowe nośniki** (e-booki, czytniki, smartfony) zapewniają **niemal nieograniczony dostęp** do wiedzy: - **Mobilność** — całe biblioteki mieszczą się w kieszeni (czytnik = tysiące tytułów). - **Sieć** — dostęp przez internet z dowolnego miejsca na świecie. - **Cena** — niskie koszty kopiowania i dystrybucji. - **Czas** — natychmiastowy dostęp, bez wypożyczania, bez wizyty w bibliotece. **Dawne nośniki** (książki papierowe, pergaminy, kodeksy, rękopisy): - **Ograniczony dostęp fizyczny** — trzeba pójść do biblioteki, kupić książkę, czekać na dostawę. - **Mała liczba kopii** — każda była ręcznie/drukarsko wykonana, droga, cenna. - **Lokalność** — czytelnik musiał być w tym samym miejscu co książka. Klucz: cyfrowe nośniki dają **dostęp masowy, mobilny i tani**; dawne — **dostęp ograniczony, fizyczny i kosztowny**.\n\nMateriały źródłowe\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nCo mówi Szewczyk\n\nOlaf Szewczyk, Biblioteka w kieszeni — tekst o rewolucji cyfrowej w dostępie do treści pisanych.\n\nCyfrowe nośniki — atuty\n\n- Mobilność: jeden czytnik mieści tysiące książek (jak biblioteka w kieszeni).\n- Sieć: dostęp do treści z każdego miejsca świata (Wi-Fi, dane mobilne).\n- Kopiowanie: koszt zbliżony do zera, prosta dystrybucja.\n\nDawne nośniki — ograniczenia\n\n- Każda kopia kosztowała — przepisywanie ręczne (rękopisy), praca drukarska (książki papierowe).\n- Dostęp fizyczny — trzeba było pójść do biblioteki, klasztoru, posiadać egzemplarz.\n- Ograniczona liczba kopii — wybrane teksty trafiały do nielicznych.\n\nAnaliza — w czym kluczowa różnica?\n\nWymiar przestrzeni: dawne nośniki = lokalne (książka leży w jednym miejscu). Cyfrowe = wszechobecne (sieć).\n\nWymiar liczby: dawne nośniki = ograniczone egzemplarze. Cyfrowe = nieskończona kopia.\n\nWymiar czasu: dawne nośniki = opóźniony dostęp. Cyfrowe = natychmiastowy.\n\nWymiar ceny: dawne nośniki = wysoka cena kopii. Cyfrowe = niska / zerowa.\n\nWzorcowa odpowiedź\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawne wyjaśnienie różnicy w dostępie (musi obejmować OBA nośniki).\n- 0 pkt — tylko jeden z dwóch nośników albo odpowiedź niedotycząca dostępu.\n\nTypowy błąd: Pułapka — pisanie o **trwałości** lub **fizyczności** nośników (że papier trwa dłużej niż plik), zamiast o **dostępie** do wiedzy. Treść wyraźnie pyta o **dostęp**, nie o materialność. Pułapka — sama opinia (\"cyfra jest lepsza\") bez wskazania **mechanizmu** różnicy. CKE chce konkretu z tekstu Szewczyka.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"czytanie ze zrozumieniem, cyfrowe nośniki, dostęp do wiedzy, Szewczyk","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2026 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>Na podstawie tekstu Olafa Szewczyka wyjaśnij, czym pod względem dostępu do<br>wiedzy różnią się cyfrowe nośniki informacji od dawnych nośników informacji.<br>2.<br>0-1<br>1.<br>0-1-2<br>MPOP-P1_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania […] tekstów<br>kultury […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru […] tekstów kultury na różnych<br>poziomach […].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje</li></ol>\n<p>z tekstów […];</p>\n<ol><li>[…] odczytuje informacje i przekazy</li></ol>\n<p>jawne i ukryte […].<br>SP, klasy VII i VIII<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Uczeń:</li><li>wyszukuje w tekście potrzebne</li></ol>\n<p>informacje [ ].<br>1 Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy<br>programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia<br>(Dz.U. z 2024, poz. 1019).<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie na podstawie tekstu 2.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź2<br>Tradycyjne nośniki informacji nie były w stanie upowszechniać wiedzy tak łatwo, jak robią to<br>nowoczesne urządzenia.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Cyfrowe nośniki</strong> (e-booki, czytniki, smartfony) zapewniają <strong>niemal nieograniczony dostęp</strong> do wiedzy: - <strong>Mobilność</strong> — całe biblioteki mieszczą się w kieszeni (czytnik = tysiące tytułów). - <strong>Sieć</strong> — dostęp przez internet z dowolnego miejsca na świecie. - <strong>Cena</strong> — niskie koszty kopiowania i dystrybucji. - <strong>Czas</strong> — natychmiastowy dostęp, bez wypożyczania, bez wizyty w bibliotece. <strong>Dawne nośniki</strong> (książki papierowe, pergaminy, kodeksy, rękopisy): - <strong>Ograniczony dostęp fizyczny</strong> — trzeba pójść do biblioteki, kupić książkę, czekać na dostawę. - <strong>Mała liczba kopii</strong> — każda była ręcznie/drukarsko wykonana, droga, cenna. - <strong>Lokalność</strong> — czytelnik musiał być w tym samym miejscu co książka. Klucz: cyfrowe nośniki dają <strong>dostęp masowy, mobilny i tani</strong>; dawne — <strong>dostęp ograniczony, fizyczny i kosztowny</strong>.</p>\n<p>Materiały źródłowe</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Co mówi Szewczyk</p>\n<p>Olaf Szewczyk, Biblioteka w kieszeni — tekst o rewolucji cyfrowej w dostępie do treści pisanych.</p>\n<p>Cyfrowe nośniki — atuty</p>\n<ul><li>Mobilność: jeden czytnik mieści tysiące książek (jak biblioteka w kieszeni).</li><li>Sieć: dostęp do treści z każdego miejsca świata (Wi-Fi, dane mobilne).</li><li>Kopiowanie: koszt zbliżony do zera, prosta dystrybucja.</li></ul>\n<p>Dawne nośniki — ograniczenia</p>\n<ul><li>Każda kopia kosztowała — przepisywanie ręczne (rękopisy), praca drukarska (książki papierowe).</li><li>Dostęp fizyczny — trzeba było pójść do biblioteki, klasztoru, posiadać egzemplarz.</li><li>Ograniczona liczba kopii — wybrane teksty trafiały do nielicznych.</li></ul>\n<p>Analiza — w czym kluczowa różnica?</p>\n<p>Wymiar przestrzeni: dawne nośniki = lokalne (książka leży w jednym miejscu). Cyfrowe = wszechobecne (sieć).</p>\n<p>Wymiar liczby: dawne nośniki = ograniczone egzemplarze. Cyfrowe = nieskończona kopia.</p>\n<p>Wymiar czasu: dawne nośniki = opóźniony dostęp. Cyfrowe = natychmiastowy.</p>\n<p>Wymiar ceny: dawne nośniki = wysoka cena kopii. Cyfrowe = niska / zerowa.</p>\n<p>Wzorcowa odpowiedź</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — poprawne wyjaśnienie różnicy w dostępie (musi obejmować OBA nośniki).</li><li>0 pkt — tylko jeden z dwóch nośników albo odpowiedź niedotycząca dostępu.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka — pisanie o <strong>trwałości</strong> lub <strong>fizyczności</strong> nośników (że papier trwa dłużej niż plik), zamiast o <strong>dostępie</strong> do wiedzy. Treść wyraźnie pyta o <strong>dostęp</strong>, nie o materialność. Pułapka — sama opinia (&quot;cyfra jest lepsza&quot;) bez wskazania <strong>mechanizmu</strong> różnicy. CKE chce konkretu z tekstu Szewczyka.</p>"}]}