{"id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa","number":"7","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-2)\nZapoznaj się z poniższym plakatem.\nwww.tychy.pl\nMPOP-P1_100\nNa plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację\nAntygony Sofoklesa. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście\nproblematyki tego utworu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście\nproblematyki tragedii Antygona.\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu jednego elementu graficznego w kontekście\nproblematyki tragedii Antygona.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nWaga to symbol równorzędnych racji - Antygony opowiadającej się za prawami boskimi\ni Kreona broniącego praw ludzkich.\nSkontrastowanie bieli i czerni może symbolizować tragiczny spór między\nprzeciwstawnymi wartościami. Antygona kieruje się racjami serca, a Kreon -\nracjami rozumu.\nNagrobek - symbolizuje śmierć Antygony i bliskich Kreona jako nieuchronną\nkonsekwencję decyzji Kreona zaślepionego pychą.\nGałązka oliwna - symbolizuje pokój, może być nawiązaniem do postawy Antygony,\nktóra „współkochać” przyszła, nie „współnienawidzić”.\nGłowy ludzkie - pozbawione twarzy, czyli tożsamości, mogą odnosić się do relacji\njednostki z państwem ukazanej w utworze Sofoklesa. Kreon nie zwracał uwagi na\njednostkę, na cierpienie Antygony i członków własnej rodziny, czym przyczynił się do\nspołecznej i osobistej klęski.\nBudynek z kolumnami górujący nad innymi budynkami (najpewniej pałac królewski,\nprzed którym toczy się akcja Antygony) symbolizuje władzę sprawowaną przez Kreona,\nktórego decyzje zaważyły na życiu poddanych. Wysoka pozycja w hierarchii społecznej\nnie gwarantuje nieomylności, zwłaszcza gdy władca jest zaślepiony pychą.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów\nz literatury […] światowej oraz umiejętność\nmówienia o nich z wykorzystaniem\npotrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury\noraz innych tekstów kultury, a także ich\nwzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich i tekstów kultury\nna różnych poziomach […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością\ni zrozumieniem treści utworów wskazanych\nw podstawie programowej jako lektury\nobowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n5) odczytuje pozaliterackie teksty kultury,\nstosując kod właściwy w danej dziedzinie\nsztuki.\nSP, kl. VII-VIII\n2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:\n3) interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika\n[…]).","solution":"Odpowiedź: **Element 1: Waga** (centralny element plakatu) - **Sens**: symbol **sprawiedliwości** i **balansu**. - **Problematyka Antygony**: konflikt tragiczny między dwiema racjami — **prawem boskim** (które reprezentuje Antygona, broniąca obowiązku pochowania brata) a **prawem państwowym** (które reprezentuje Kreon, zakazujący pogrzebu zdrajcy Polinejkesa). Waga obrazuje **dylemat** — żadna racja nie ma pełni słuszności, obie zasługują na rozważenie. **Element 2: Grób / nagrobek** - **Sens**: śmierć, mogiła, koniec życia. - **Problematyka Antygony**: tragedia toczy się **wokół pochówku** — Antygona ginie z powodu pogrzebania brata, zostaje **zamknięta żywcem w grobowcu**. Grób symbolizuje zarówno **przyczynę** konfliktu (zakaz pogrzebu Polinejkesa), jak i **karę** (śmierć Antygony). **Inne możliwe elementy**: - **Gałązka oliwna** — symbol Grecji, ale też pokoju i mądrości; może odwoływać się do greckiego kontekstu kulturowego. - **Budynek z kolumnadami** — pałac królewski Kreona, władza państwowa, Teby. - **Postacie z maskami** — chór tragedii greckiej, świadkowie wydarzeń, głos opinii społecznej.\n\nMateriały źródłowe\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nCo przedstawia plakat — elementy graficzne\n\nElement | Symbol | Powiązanie z Antygoną\nWaga (centralna) | Sprawiedliwość, równowaga | Konflikt prawa boskiego (Antygona) vs państwowego (Kreon)\nGałązka oliwna | Grecja, pokój, mądrość | Kontekst antyczny, alegoria starożytnego ładu\nBudynek z kolumnadami | Pałac, państwo | Władza Kreona, Teby, prawo państwowe\nGrób / nagrobek | Śmierć, pochówek | Zakaz pogrzebu Polinejkesa; śmierć Antygony zamkniętej w grobowcu\nPostacie z maskami | Chór, aktorzy tragedii | Chór tebański, świadkowie tragedii; symbol formy dramatu greckiego\n\nProblematyka Antygony — wybrane wątki\n\nKonflikt tragiczny: Antygona musi wybierać między prawem boskim (pochowanie brata jest obowiązkiem religijnym) a prawem państwowym (Kreon zakazał pogrzebu Polinejkesa, zdrajcy Teb). Każdy wybór prowadzi do tragedii.\n\nWładza tyrana: Kreon uważa, że państwo jest najważniejsze, a wola władcy = prawo. Antygona kwestionuje to, powołując się na prawa niepisane bogów (\"Nie dziś, nie wczoraj — zawsze są w mocy\").\n\nTragizm jednostki: Antygona ginie nie za zbrodnię, ale za moralny obowiązek. Jej śmierć (zamknięta żywcem w grobowcu, gdzie się wiesza) jest niezasłużona w kategoriach winy.\n\nKonsekwencje pychy Kreona: władca traci syna (Hajmon, narzeczony Antygony, popełnia samobójstwo) i żonę (Eurydyka też się zabija). Tyrania niszczy nie tylko ofiary, ale też sprawcę.\n\nWzorcowa odpowiedź\n\nPunktacja CKE\n\n- 2 pkt — wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście problematyki Antygony.\n- 1 pkt — wyjaśnienie tylko jednego elementu lub wyjaśnienia dwóch, ale jedno z błędem.\n- 0 pkt — brak powiązania z Antygoną albo błędne odczytanie.\n\nKlucz uniwersalny — interpretacja plakatu / okładki / ilustracji\n\n1. Zidentyfikuj elementy graficzne (waga, grób, budynek, postacie, kolory).\n2. Przypisz symbolikę ogólną (waga = sprawiedliwość, grób = śmierć).\n3. Powiąż z konkretnym utworem (Antygona — konflikt tragiczny, pochówek Polinejkesa).\n4. Pokaż mechanizm — dlaczego twórca plakatu wybrał właśnie ten element.\n\nTypowy błąd: Pułapka 1 — opis elementu **bez powiązania z problematyką** Antygony. Sam opis \"to jest waga\" nie wystarcza — trzeba **uzasadnić sens** w kontekście utworu. Pułapka 2 — **tylko jeden element**. CKE wymaga **DWÓCH**. Pułapka 3 — banalne skojarzenia (\"waga symbolizuje sprawiedliwość, w Antygonie też jest sprawiedliwość\"). Należy wskazać **konkretne miejsce** w utworze (np. dylemat Antygony, prawo boskie vs państwowe). Pułapka 4 — pomylenie z innym dziełem (np. odniesienia do \"tragedii antycznej w ogóle\" zamiast konkretnie do Antygony).","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":"Antygona Sofoklesa, symbolika plakatu, konflikt tragiczny","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2026 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>Zapoznaj się z poniższym plakatem.<br>www.tychy.pl<br>MPOP-P1_100<br>Na plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację<br>Antygony Sofoklesa. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście<br>problematyki tego utworu.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>Zasady oceniania<br>2 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście<br>problematyki tragedii Antygona.<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu jednego elementu graficznego w kontekście<br>problematyki tragedii Antygona.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Waga to symbol równorzędnych racji - Antygony opowiadającej się za prawami boskimi<br>i Kreona broniącego praw ludzkich.<br>Skontrastowanie bieli i czerni może symbolizować tragiczny spór między<br>przeciwstawnymi wartościami. Antygona kieruje się racjami serca, a Kreon -<br>racjami rozumu.<br>Nagrobek - symbolizuje śmierć Antygony i bliskich Kreona jako nieuchronną<br>konsekwencję decyzji Kreona zaślepionego pychą.<br>Gałązka oliwna - symbolizuje pokój, może być nawiązaniem do postawy Antygony,<br>która „współkochać” przyszła, nie „współnienawidzić”.<br>Głowy ludzkie - pozbawione twarzy, czyli tożsamości, mogą odnosić się do relacji<br>jednostki z państwem ukazanej w utworze Sofoklesa. Kreon nie zwracał uwagi na<br>jednostkę, na cierpienie Antygony i członków własnej rodziny, czym przyczynił się do<br>społecznej i osobistej klęski.<br>Budynek z kolumnami górujący nad innymi budynkami (najpewniej pałac królewski,<br>przed którym toczy się akcja Antygony) symbolizuje władzę sprawowaną przez Kreona,<br>którego decyzje zaważyły na życiu poddanych. Wysoka pozycja w hierarchii społecznej<br>nie gwarantuje nieomylności, zwłaszcza gdy władca jest zaślepiony pychą.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Znajomość wybranych utworów</li></ol>\n<p>z literatury […] światowej oraz umiejętność<br>mówienia o nich z wykorzystaniem<br>potrzebnej terminologii.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania literatury<br>oraz innych tekstów kultury, a także ich<br>wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru utworów literackich i tekstów kultury<br>na różnych poziomach […].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>wykazuje się znajomością</li></ol>\n<p>i zrozumieniem treści utworów wskazanych<br>w podstawie programowej jako lektury<br>obowiązkowe;</p>\n<ol><li>rozpoznaje tematykę i problematykę</li></ol>\n<p>poznanych tekstów […].</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>odczytuje pozaliterackie teksty kultury,</li></ol>\n<p>stosując kod właściwy w danej dziedzinie<br>sztuki.<br>SP, kl. VII-VIII</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Uczeń:</li><li>interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika</li></ol>\n<p>[…]).</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Element 1: Waga</strong> (centralny element plakatu) - <strong>Sens</strong>: symbol <strong>sprawiedliwości</strong> i <strong>balansu</strong>. - <strong>Problematyka Antygony</strong>: konflikt tragiczny między dwiema racjami — <strong>prawem boskim</strong> (które reprezentuje Antygona, broniąca obowiązku pochowania brata) a <strong>prawem państwowym</strong> (które reprezentuje Kreon, zakazujący pogrzebu zdrajcy Polinejkesa). Waga obrazuje <strong>dylemat</strong> — żadna racja nie ma pełni słuszności, obie zasługują na rozważenie. <strong>Element 2: Grób / nagrobek</strong> - <strong>Sens</strong>: śmierć, mogiła, koniec życia. - <strong>Problematyka Antygony</strong>: tragedia toczy się <strong>wokół pochówku</strong> — Antygona ginie z powodu pogrzebania brata, zostaje <strong>zamknięta żywcem w grobowcu</strong>. Grób symbolizuje zarówno <strong>przyczynę</strong> konfliktu (zakaz pogrzebu Polinejkesa), jak i <strong>karę</strong> (śmierć Antygony). <strong>Inne możliwe elementy</strong>: - <strong>Gałązka oliwna</strong> — symbol Grecji, ale też pokoju i mądrości; może odwoływać się do greckiego kontekstu kulturowego. - <strong>Budynek z kolumnadami</strong> — pałac królewski Kreona, władza państwowa, Teby. - <strong>Postacie z maskami</strong> — chór tragedii greckiej, świadkowie wydarzeń, głos opinii społecznej.</p>\n<p>Materiały źródłowe</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Co przedstawia plakat — elementy graficzne</p>\n<p>Element | Symbol | Powiązanie z Antygoną<br>Waga (centralna) | Sprawiedliwość, równowaga | Konflikt prawa boskiego (Antygona) vs państwowego (Kreon)<br>Gałązka oliwna | Grecja, pokój, mądrość | Kontekst antyczny, alegoria starożytnego ładu<br>Budynek z kolumnadami | Pałac, państwo | Władza Kreona, Teby, prawo państwowe<br>Grób / nagrobek | Śmierć, pochówek | Zakaz pogrzebu Polinejkesa; śmierć Antygony zamkniętej w grobowcu<br>Postacie z maskami | Chór, aktorzy tragedii | Chór tebański, świadkowie tragedii; symbol formy dramatu greckiego</p>\n<p>Problematyka Antygony — wybrane wątki</p>\n<p>Konflikt tragiczny: Antygona musi wybierać między prawem boskim (pochowanie brata jest obowiązkiem religijnym) a prawem państwowym (Kreon zakazał pogrzebu Polinejkesa, zdrajcy Teb). Każdy wybór prowadzi do tragedii.</p>\n<p>Władza tyrana: Kreon uważa, że państwo jest najważniejsze, a wola władcy = prawo. Antygona kwestionuje to, powołując się na prawa niepisane bogów (&quot;Nie dziś, nie wczoraj — zawsze są w mocy&quot;).</p>\n<p>Tragizm jednostki: Antygona ginie nie za zbrodnię, ale za moralny obowiązek. Jej śmierć (zamknięta żywcem w grobowcu, gdzie się wiesza) jest niezasłużona w kategoriach winy.</p>\n<p>Konsekwencje pychy Kreona: władca traci syna (Hajmon, narzeczony Antygony, popełnia samobójstwo) i żonę (Eurydyka też się zabija). Tyrania niszczy nie tylko ofiary, ale też sprawcę.</p>\n<p>Wzorcowa odpowiedź</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>2 pkt — wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście problematyki Antygony.</li><li>1 pkt — wyjaśnienie tylko jednego elementu lub wyjaśnienia dwóch, ale jedno z błędem.</li><li>0 pkt — brak powiązania z Antygoną albo błędne odczytanie.</li></ul>\n<p>Klucz uniwersalny — interpretacja plakatu / okładki / ilustracji</p>\n<ol><li>Zidentyfikuj elementy graficzne (waga, grób, budynek, postacie, kolory).</li><li>Przypisz symbolikę ogólną (waga = sprawiedliwość, grób = śmierć).</li><li>Powiąż z konkretnym utworem (Antygona — konflikt tragiczny, pochówek Polinejkesa).</li><li>Pokaż mechanizm — dlaczego twórca plakatu wybrał właśnie ten element.</li></ol>\n<p>Typowy błąd: Pułapka 1 — opis elementu <strong>bez powiązania z problematyką</strong> Antygony. Sam opis &quot;to jest waga&quot; nie wystarcza — trzeba <strong>uzasadnić sens</strong> w kontekście utworu. Pułapka 2 — <strong>tylko jeden element</strong>. CKE wymaga <strong>DWÓCH</strong>. Pułapka 3 — banalne skojarzenia (&quot;waga symbolizuje sprawiedliwość, w Antygonie też jest sprawiedliwość&quot;). Należy wskazać <strong>konkretne miejsce</strong> w utworze (np. dylemat Antygony, prawo boskie vs państwowe). Pułapka 4 — pomylenie z innym dziełem (np. odniesienia do &quot;tragedii antycznej w ogóle&quot; zamiast konkretnie do Antygony).</p>"}]}