{"id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-1)\nPrzeczytaj poniższe fragmenty tekstów.\nTekst 1.\nCzłowiek średniowieczny pojmował swe stosunki ze Stwórcą na wzór relacji między królem\na wasalami. Hołd łączył ich więzią osobistą i nierozerwalną.\nNa podstawie: André Vauchez, Duchowość średniowiecza, tłum. Hanna Zaremska, Gdańsk 2004.\nTekst 2.\nPieśń o Rolandzie\nCLXXVI\nHrabia Roland leży pod sosną. […] Wiele rzeczy przychodzi mu na pamięć: tyle ziem,\nktóre zdobył dzielny rycerz, i słodka Francja, i krewniacy, i Karol Wielki, jego pan, który go\nwychował. Płacze i wzdycha, […] bije się w piersi i prosi Boga o przebaczenie: „Prawdziwy\nOjcze, któryś nigdy nie skłamał, […] ocal moją duszę od wszystkich niebezpieczeństw za\ngrzechy, którem popełnił w życiu!”. Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął\nją z jego dłoni. Opuścił głowę na ramię; doszedł, ze złożonymi rękami, swego końca. Bóg\nzsyła mu swego anioła Cherubina i świętego Michała opiekuna; z nimi przyszedł i święty\nGabriel. Niosą duszę hrabiego do raju.\nPieśń o Rolandzie, [w:] Arcydzieła francuskiego średniowiecza, tłum. Tadeusz Żeleński (Boy), Anna Tatarkiewicz,\nWarszawa 1968.\n7.\n0-1-2\nMPOP-P1_100\nCzy w przytoczonym fragmencie Pieśni o Rolandzie została odzwierciedlona relacja\nmiędzy człowiekiem a Bogiem opisana przez André Vaucheza? Uzasadnij odpowiedź.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów\nz literatury […] światowej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury\noraz innych tekstów kultury, a także ich\nwzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich i tekstów kultury\nna różnych poziomach [ ].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n7) wykazuje się znajomością\ni zrozumieniem treści utworów wskazanych\nw podstawie programowej jako lektury\nobowiązkowe;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów oraz ich związek z[e]\n[…] zjawiskami […] historycznymi,\negzystencjalnymi […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza […] informacje z tekstów, np.\n[…] naukowych.\nZasady oceniania\n1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nRoland zachowuje się wobec Boga jak wobec władcy, ponieważ oddaje mu symbolicznie\nrękawicę, co oznacza, że składa hołd.\nFragment Pieśni o Rolandzie odzwierciedla poddańczy stosunek człowieka wobec Boga.\nW scenie śmierci Rolanda został ukazany gest tytułowego bohatera - ofiarowując Bogu\nrękawicę, symbolicznie oddaje mu swoje życie.","solution":"Odpowiedź: **Rozstrzygnięcie**: **TAK** — fragment Pieśni o Rolandzie dokładnie ilustruje tezę Vaucheza o średniowiecznej relacji Bóg-człowiek na wzór lennej więzi. **Uzasadnienie**: 1. **Gest oddania rękawicy**: \"Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni\". To **gest hołdu lennego** — w średniowieczu wasal przekazywał lub odbierał rękawicę panu na znak więzi osobistej. Roland traktuje Boga jako **swojego seniora**. 2. **Modlitwa-hołd**: \"Prawdziwy Ojcze, któryś nigdy nie skłamał, ocal moją duszę\" — Roland zwraca się do Boga jak wasal do pana. 3. **Odpowiedź pana**: Bóg \"zsyła aniołów\", którzy \"niosą duszę hrabiego do raju\" — **akt opieki pana nad wasalem**. Wszystkie te elementy odzwierciedlają model Vaucheza: relacja **osobista, wzajemna, nierozerwalna**, oparta na hołdzie i opiece.\n\nMateriały źródłowe\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nKlucz historyczny — feudalna relacja lenna\n\nW średniowieczu wasalstwo = umowa osobista między panem (seniorem) a wasalem:\n- Hołd — wasal klęcząc składa pięść w dłoni pana, ślubuje wierność.\n- Rękawica — symboliczny przedmiot przekazywany między seniorem a wasalem (oznacza akt lenniczy).\n- Wzajemne zobowiązania — wasal słuchał i wspierał, pan opiekował się i nagradzał.\n- Więź osobista, nierozerwalna — utrzymywana do śmierci.\n\nVauchez: średniowieczny człowiek widział stosunek z Bogiem tak samo — Bóg jako pan niebieski, człowiek jako wasal.\n\nAnaliza fragmentu Pieśni o Rolandzie\n\nRoland jako wasal Karola: leży pod sosną, umiera, wspomina swojego pana ziemskiego — Karola Wielkiego, ojczyznę (\"słodka Francja\"). To pierwsza warstwa lojalności.\n\nModlitwa-hołd do Boga: \"Prawdziwy Ojcze, któryś nigdy nie skłamał, ocal moją duszę\" — Roland uznaje Boga jako Pana, który nigdy go nie zawiódł.\n\nGest oddania rękawicy: \"Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni\". Klasyczny gest hołdu lennego — wasal oddaje rękawicę panu na znak wierności. Tu Roland dosłownie składa hołd Bogu.\n\nBóg odpowiada jako Pan: zsyła Cherubina, Michała, Gabriela — anioły niosą duszę Rolanda do raju. To akt opieki pana nad wasalem — Roland wynagrodzony za wierność.\n\nWzorcowa odpowiedź\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie odwołujące się do obu tekstów (Vauchez + Roland).\n- 0 pkt — pominięcie rozstrzygnięcia, jednego z tekstów, albo brak związku z relacją lenną.\n\nTypowy błąd: Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — pominięcie konkretów lennego stosunku (rękawica, hołd, opieka). Pułapka — niezauważenie symboliki **rękawicy** — to klucz średniowieczny.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":"średniowiecze, Pieśń o Rolandzie, relacja Bóg-człowiek, lenno","page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2026 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-1)<br>Przeczytaj poniższe fragmenty tekstów.<br>Tekst 1.<br>Człowiek średniowieczny pojmował swe stosunki ze Stwórcą na wzór relacji między królem<br>a wasalami. Hołd łączył ich więzią osobistą i nierozerwalną.<br>Na podstawie: André Vauchez, Duchowość średniowiecza, tłum. Hanna Zaremska, Gdańsk 2004.<br>Tekst 2.<br>Pieśń o Rolandzie<br>CLXXVI<br>Hrabia Roland leży pod sosną. […] Wiele rzeczy przychodzi mu na pamięć: tyle ziem,<br>które zdobył dzielny rycerz, i słodka Francja, i krewniacy, i Karol Wielki, jego pan, który go<br>wychował. Płacze i wzdycha, […] bije się w piersi i prosi Boga o przebaczenie: „Prawdziwy<br>Ojcze, któryś nigdy nie skłamał, […] ocal moją duszę od wszystkich niebezpieczeństw za<br>grzechy, którem popełnił w życiu!”. Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął<br>ją z jego dłoni. Opuścił głowę na ramię; doszedł, ze złożonymi rękami, swego końca. Bóg<br>zsyła mu swego anioła Cherubina i świętego Michała opiekuna; z nimi przyszedł i święty<br>Gabriel. Niosą duszę hrabiego do raju.<br>Pieśń o Rolandzie, [w:] Arcydzieła francuskiego średniowiecza, tłum. Tadeusz Żeleński (Boy), Anna Tatarkiewicz,<br>Warszawa 1968.<br>7.<br>0-1-2<br>MPOP-P1_100<br>Czy w przytoczonym fragmencie Pieśni o Rolandzie została odzwierciedlona relacja<br>między człowiekiem a Bogiem opisana przez André Vaucheza? Uzasadnij odpowiedź.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Znajomość wybranych utworów</li></ol>\n<p>z literatury […] światowej […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania literatury<br>oraz innych tekstów kultury, a także ich<br>wzajemnej korespondencji.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru utworów literackich i tekstów kultury<br>na różnych poziomach [ ].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>wykazuje się znajomością</li></ol>\n<p>i zrozumieniem treści utworów wskazanych<br>w podstawie programowej jako lektury<br>obowiązkowe;</p>\n<ol><li>rozpoznaje tematykę i problematykę</li></ol>\n<p>poznanych tekstów oraz ich związek z[e]<br>[…] zjawiskami […] historycznymi,<br>egzystencjalnymi […].</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza […] informacje z tekstów, np.</li></ol>\n<p>[…] naukowych.<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Roland zachowuje się wobec Boga jak wobec władcy, ponieważ oddaje mu symbolicznie<br>rękawicę, co oznacza, że składa hołd.<br>Fragment Pieśni o Rolandzie odzwierciedla poddańczy stosunek człowieka wobec Boga.<br>W scenie śmierci Rolanda został ukazany gest tytułowego bohatera - ofiarowując Bogu<br>rękawicę, symbolicznie oddaje mu swoje życie.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Rozstrzygnięcie</strong>: <strong>TAK</strong> — fragment Pieśni o Rolandzie dokładnie ilustruje tezę Vaucheza o średniowiecznej relacji Bóg-człowiek na wzór lennej więzi. <strong>Uzasadnienie</strong>: 1. <strong>Gest oddania rękawicy</strong>: &quot;Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni&quot;. To <strong>gest hołdu lennego</strong> — w średniowieczu wasal przekazywał lub odbierał rękawicę panu na znak więzi osobistej. Roland traktuje Boga jako <strong>swojego seniora</strong>. 2. <strong>Modlitwa-hołd</strong>: &quot;Prawdziwy Ojcze, któryś nigdy nie skłamał, ocal moją duszę&quot; — Roland zwraca się do Boga jak wasal do pana. 3. <strong>Odpowiedź pana</strong>: Bóg &quot;zsyła aniołów&quot;, którzy &quot;niosą duszę hrabiego do raju&quot; — <strong>akt opieki pana nad wasalem</strong>. Wszystkie te elementy odzwierciedlają model Vaucheza: relacja <strong>osobista, wzajemna, nierozerwalna</strong>, oparta na hołdzie i opiece.</p>\n<p>Materiały źródłowe</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Klucz historyczny — feudalna relacja lenna</p>\n<p>W średniowieczu wasalstwo = umowa osobista między panem (seniorem) a wasalem:</p>\n<ul><li>Hołd — wasal klęcząc składa pięść w dłoni pana, ślubuje wierność.</li><li>Rękawica — symboliczny przedmiot przekazywany między seniorem a wasalem (oznacza akt lenniczy).</li><li>Wzajemne zobowiązania — wasal słuchał i wspierał, pan opiekował się i nagradzał.</li><li>Więź osobista, nierozerwalna — utrzymywana do śmierci.</li></ul>\n<p>Vauchez: średniowieczny człowiek widział stosunek z Bogiem tak samo — Bóg jako pan niebieski, człowiek jako wasal.</p>\n<p>Analiza fragmentu Pieśni o Rolandzie</p>\n<p>Roland jako wasal Karola: leży pod sosną, umiera, wspomina swojego pana ziemskiego — Karola Wielkiego, ojczyznę (&quot;słodka Francja&quot;). To pierwsza warstwa lojalności.</p>\n<p>Modlitwa-hołd do Boga: &quot;Prawdziwy Ojcze, któryś nigdy nie skłamał, ocal moją duszę&quot; — Roland uznaje Boga jako Pana, który nigdy go nie zawiódł.</p>\n<p>Gest oddania rękawicy: &quot;Ofiarował Bogu swą prawą rękawicę, święty Gabriel wziął ją z jego dłoni&quot;. Klasyczny gest hołdu lennego — wasal oddaje rękawicę panu na znak wierności. Tu Roland dosłownie składa hołd Bogu.</p>\n<p>Bóg odpowiada jako Pan: zsyła Cherubina, Michała, Gabriela — anioły niosą duszę Rolanda do raju. To akt opieki pana nad wasalem — Roland wynagrodzony za wierność.</p>\n<p>Wzorcowa odpowiedź</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — rozstrzygnięcie + uzasadnienie odwołujące się do obu tekstów (Vauchez + Roland).</li><li>0 pkt — pominięcie rozstrzygnięcia, jednego z tekstów, albo brak związku z relacją lenną.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka — brak rozstrzygnięcia (TAK/NIE). Pułapka — pominięcie konkretów lennego stosunku (rękawica, hołd, opieka). Pułapka — niezauważenie symboliki <strong>rękawicy</strong> — to klucz średniowieczny.</p>"}]}