{"id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-1)\nW którym z przytoczonych fragmentów pieśni Jana Kochanowskiego znajduje się\nnawiązanie do stoicyzmu? Zaznacz właściwą odpowiedź, wybraną spośród\npodanych A-D.\n1 Krom wszego - bez żadnego.\n2 Narządzi - przygotuje.\n3 Moc na poddane - tu: władza nad poddanymi.\n4 Roście - rośnie.\nA.\nZłota to strzała i krom wszego1 jadu była,\nKtórą mię niepochybna Miłość ugodziła.\nBo ja w swym miłowaniu troski nie najduję,\nOwszem, radość na sercu niewymowną czuję.\nJan Kochanowski, Pieśń 4, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.\nB.\nA nigdy nie zabłądzi,\nKto tak umysł narządzi2,\nJakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić:\nTemu mężnie wytrzymać, w owym sie nie wznosić.\nJan Kochanowski, Pieśń 9, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.\nC.\nKrólom moc na poddane3 i zwierzchność dana,\nA królowie zaś mają nad sobą Pana,\nKtóry wszystkiemu światu sam rozkazuje,\nNa ziemi i na niebie wiecznie króluje.\nJan Kochanowski, Pieśń 16, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.\nD.\nA nam wina przynoście.\nZ wina dobra myśl roście4,\nA frasunek podlany\nTaje by śnieg zagrzany.\nJan Kochanowski, Pieśń 24, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.\n8.\n0-1\n9.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […];\n14) wykorzystuje w interpretacji utworów\nliterackich potrzebne konteksty, szczególnie\nkontekst […] filozoficzny […].\n2. Odbiór tekstów kultury Zdający:\n4) charakteryzuje główne prądy filozoficzne\n[…].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nB","solution":"Odpowiedź: **Odpowiedź: B** (Pieśń 9 — *Nie porzucaj nadzieje*). **Uzasadnienie**: - Fragment B opisuje **klasyczny ideał stoicki**: spokój ducha (apatheia / aequanimitas) niezależny od **fortuny** (szczęścia i nieszczęścia). - **\"Umiał szczęście i nieszczęście znosić\"** = stoicka **niewzruszoność** — mędrzec znosi ciosy losu z godnością. - **\"Mężnie wytrzymać, w owym się nie wznosić\"** = nie poddawać się ani rozpaczy, ani euforii. Klasyczna **umiar**, kluczowy w stoicyzmie. **Pozostałe fragmenty** — inne filozofie/tematy: - **A (Pieśń 4)**: o **Miłości** (radość, \"złota strzała\") — nie stoicyzm. - **C (Pieśń 16)**: o **władzy królewskiej** podległej Bogu — teologia polityczna, nie stoicyzm. - **D (Pieśń 24)**: pochwała **wina**, \"carpe diem\" — bliżej **epikureizmu** (\"z wina dobra myśl roście, frasunek podlany taje\").\n\nMateriały źródłowe\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nKlucz pojęciowy — stoicyzm\n\nStoicyzm = filozofia założona przez Zenona z Kition (III w. p.n.e.), rozwinięta przez Senekę, Epikteta, Marka Aureliusza. Główne idee:\n- Apatheia — wolność od namiętności, niewzruszoność.\n- Aequanimitas — równość ducha w szczęściu i nieszczęściu.\n- Mędrzec stoicki — żyje zgodnie z naturą i rozumem, nieporuszony przez fortunę (los).\n- Cnota = jedyne prawdziwe dobro; bogactwo, zdrowie, sława są adiafora (rzeczy obojętne).\n\nNajbardziej znane stoickie maksymy:\n- \"Memento mori\" — pamiętaj o śmierci.\n- \"Carpe diem\" — chwytaj dzień (zarazem epikurejskie, ale używane przez stoików).\n- \"Sequere naturam\" — żyj zgodnie z naturą.\n\nAnaliza fragmentów\n\nA — Pieśń 4 (\"Złota to strzała i krom wszego jadu była\"): o Miłości, która ugodziła podmiot. To erotyk — nie stoicyzm.\n\nB — Pieśń 9 (\"A nigdy nie zabłądzi, kto tak umysł narządzi, jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić\"): klasyczny stoicyzm. Fraza \"szczęście i nieszczęście znosić\" + \"mężnie wytrzymać, w owym się nie wznosić\" = dokładna parafraza apatheia / aequanimitas.\n\n→ TO TA ODPOWIEDŹ.\n\nC — Pieśń 16 (\"Królom moc na poddane i zwierzchność dana\"): hierarchia władzy królewskiej i boskiej. To teologia polityczna (Ojcze nasz, władza pochodzi od Boga) — nie stoicyzm.\n\nD — Pieśń 24 (\"A nam wina przynoście. Z wina dobra myśl roście\"): pochwała wina, radość, \"carpe diem\" w wersji biesiadnej. To epikureizm (przyjemność jako droga do szczęścia), nie stoicyzm.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — wybór odpowiedzi B.\n- 0 pkt — wybór innej.\n\nKlucz uniwersalny — rozpoznawanie nurtów filozoficznych w poezji\n\nNurt | Charakterystyczne motywy / słowa\nStoicyzm | znoszenie losu, mężnie, umysł, niewzruszoność, fortuna\nEpikureizm | wino, biesiada, dzień, radość, \"carpe diem\"\nPlatonizm | idea, dusza, piękno, miłość duchowa\nChrześcijaństwo | Bóg, dusza, raj, cnota, modlitwa\n\nKochanowski w Pieśniach miesza wszystkie te nurty — to klasyka renesansowego eklektyzmu.\n\nTypowy błąd: Pułapka — mylenie stoicyzmu z epikureizmem. **Stoicyzm** = umiar, znoszenie losu, niewzruszoność. **Epikureizm** = przyjemność, \"carpe diem\", radość chwili. Fragment D to **epikureizm**, nie stoicyzm. Pułapka — wybór C (\"królom moc dana\"). To **teologia polityczna** (Bóg nad władcami), nie etyka stoicka. Pułapka — niezauważenie sformułowania \"**szczęście i nieszczęście znosić**\". To **bezpośrednia parafraza** stoickiej maksymy.","image":"img/jezyk-polski-2026-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":"renesans, Kochanowski, stoicyzm, Pieśni","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2026 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>W którym z przytoczonych fragmentów pieśni Jana Kochanowskiego znajduje się<br>nawiązanie do stoicyzmu? Zaznacz właściwą odpowiedź, wybraną spośród<br>podanych A-D.<br>1 Krom wszego - bez żadnego.<br>2 Narządzi - przygotuje.<br>3 Moc na poddane - tu: władza nad poddanymi.<br>4 Roście - rośnie.<br>A.<br>Złota to strzała i krom wszego1 jadu była,<br>Którą mię niepochybna Miłość ugodziła.<br>Bo ja w swym miłowaniu troski nie najduję,<br>Owszem, radość na sercu niewymowną czuję.<br>Jan Kochanowski, Pieśń 4, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.<br>B.<br>A nigdy nie zabłądzi,<br>Kto tak umysł narządzi2,<br>Jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić:<br>Temu mężnie wytrzymać, w owym sie nie wznosić.<br>Jan Kochanowski, Pieśń 9, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.<br>C.<br>Królom moc na poddane3 i zwierzchność dana,<br>A królowie zaś mają nad sobą Pana,<br>Który wszystkiemu światu sam rozkazuje,<br>Na ziemi i na niebie wiecznie króluje.<br>Jan Kochanowski, Pieśń 16, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.<br>D.<br>A nam wina przynoście.<br>Z wina dobra myśl roście4,<br>A frasunek podlany<br>Taje by śnieg zagrzany.<br>Jan Kochanowski, Pieśń 24, Księgi pierwsze, [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.<br>8.<br>0-1<br>9.<br>0-1<br>MPOP-P1_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 9. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania literatury […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru utworów literackich […] na różnych<br>poziomach […].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>rozpoznaje tematykę i problematykę</li></ol>\n<p>poznanych tekstów […];</p>\n<ol><li>wykorzystuje w interpretacji utworów</li></ol>\n<p>literackich potrzebne konteksty, szczególnie<br>kontekst […] filozoficzny […].</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury Zdający:</li><li>charakteryzuje główne prądy filozoficzne</li></ol>\n<p>[…].<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>B</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Odpowiedź: B</strong> (Pieśń 9 — <em>Nie porzucaj nadzieje</em>). <strong>Uzasadnienie</strong>: - Fragment B opisuje <strong>klasyczny ideał stoicki</strong>: spokój ducha (apatheia / aequanimitas) niezależny od <strong>fortuny</strong> (szczęścia i nieszczęścia). - <strong>&quot;Umiał szczęście i nieszczęście znosić&quot;</strong> = stoicka <strong>niewzruszoność</strong> — mędrzec znosi ciosy losu z godnością. - <strong>&quot;Mężnie wytrzymać, w owym się nie wznosić&quot;</strong> = nie poddawać się ani rozpaczy, ani euforii. Klasyczna <strong>umiar</strong>, kluczowy w stoicyzmie. <strong>Pozostałe fragmenty</strong> — inne filozofie/tematy: - <strong>A (Pieśń 4)</strong>: o <strong>Miłości</strong> (radość, &quot;złota strzała&quot;) — nie stoicyzm. - <strong>C (Pieśń 16)</strong>: o <strong>władzy królewskiej</strong> podległej Bogu — teologia polityczna, nie stoicyzm. - <strong>D (Pieśń 24)</strong>: pochwała <strong>wina</strong>, &quot;carpe diem&quot; — bliżej <strong>epikureizmu</strong> (&quot;z wina dobra myśl roście, frasunek podlany taje&quot;).</p>\n<p>Materiały źródłowe</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Klucz pojęciowy — stoicyzm</p>\n<p>Stoicyzm = filozofia założona przez Zenona z Kition (III w. p.n.e.), rozwinięta przez Senekę, Epikteta, Marka Aureliusza. Główne idee:</p>\n<ul><li>Apatheia — wolność od namiętności, niewzruszoność.</li><li>Aequanimitas — równość ducha w szczęściu i nieszczęściu.</li><li>Mędrzec stoicki — żyje zgodnie z naturą i rozumem, nieporuszony przez fortunę (los).</li><li>Cnota = jedyne prawdziwe dobro; bogactwo, zdrowie, sława są adiafora (rzeczy obojętne).</li></ul>\n<p>Najbardziej znane stoickie maksymy:</p>\n<ul><li>&quot;Memento mori&quot; — pamiętaj o śmierci.</li><li>&quot;Carpe diem&quot; — chwytaj dzień (zarazem epikurejskie, ale używane przez stoików).</li><li>&quot;Sequere naturam&quot; — żyj zgodnie z naturą.</li></ul>\n<p>Analiza fragmentów</p>\n<p>A — Pieśń 4 (&quot;Złota to strzała i krom wszego jadu była&quot;): o Miłości, która ugodziła podmiot. To erotyk — nie stoicyzm.</p>\n<p>B — Pieśń 9 (&quot;A nigdy nie zabłądzi, kto tak umysł narządzi, jakoby umiał szczęście i nieszczęście znosić&quot;): klasyczny stoicyzm. Fraza &quot;szczęście i nieszczęście znosić&quot; + &quot;mężnie wytrzymać, w owym się nie wznosić&quot; = dokładna parafraza apatheia / aequanimitas.</p>\n<p>→ TO TA ODPOWIEDŹ.</p>\n<p>C — Pieśń 16 (&quot;Królom moc na poddane i zwierzchność dana&quot;): hierarchia władzy królewskiej i boskiej. To teologia polityczna (Ojcze nasz, władza pochodzi od Boga) — nie stoicyzm.</p>\n<p>D — Pieśń 24 (&quot;A nam wina przynoście. Z wina dobra myśl roście&quot;): pochwała wina, radość, &quot;carpe diem&quot; w wersji biesiadnej. To epikureizm (przyjemność jako droga do szczęścia), nie stoicyzm.</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — wybór odpowiedzi B.</li><li>0 pkt — wybór innej.</li></ul>\n<p>Klucz uniwersalny — rozpoznawanie nurtów filozoficznych w poezji</p>\n<p>Nurt | Charakterystyczne motywy / słowa<br>Stoicyzm | znoszenie losu, mężnie, umysł, niewzruszoność, fortuna<br>Epikureizm | wino, biesiada, dzień, radość, &quot;carpe diem&quot;<br>Platonizm | idea, dusza, piękno, miłość duchowa<br>Chrześcijaństwo | Bóg, dusza, raj, cnota, modlitwa</p>\n<p>Kochanowski w Pieśniach miesza wszystkie te nurty — to klasyka renesansowego eklektyzmu.</p>\n<p>Typowy błąd: Pułapka — mylenie stoicyzmu z epikureizmem. <strong>Stoicyzm</strong> = umiar, znoszenie losu, niewzruszoność. <strong>Epikureizm</strong> = przyjemność, &quot;carpe diem&quot;, radość chwili. Fragment D to <strong>epikureizm</strong>, nie stoicyzm. Pułapka — wybór C (&quot;królom moc dana&quot;). To <strong>teologia polityczna</strong> (Bóg nad władcami), nie etyka stoicka. Pułapka — niezauważenie sformułowania &quot;<strong>szczęście i nieszczęście znosić</strong>&quot;. To <strong>bezpośrednia parafraza</strong> stoickiej maksymy.</p>"}]}