{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią\ntekstu. Zakreśl literę A, B, C albo D.\nTekst 1.\nIL BAMBINO TIRANNO\nIl bambino Giorgio, benché giudicato in famiglia un esempio di bellezza fisica, bontà\ne intelligenza, era temuto. C’erano il padre, la madre, il nonno e la nonna paterni, tutti\nvivevano sotto l’incubo dei suoi capricci, ma nessuno avrebbe avuto coraggio di confessarlo,\nanzi era una continua gara a dichiarare che un bambino caro, affettuoso, docile come lui non\nesisteva al mondo. Ciascuno voleva concorrere in questa adorazione senza limiti. E tremava\nal pensiero di poter involontariamente provocare il pianto del bambino. Infatti, col pretesto\ndell’amore per il piccolo, essi si controllavano e si davano la colpa a vicenda della rabbia\ndi Giorgio.\nPerché la rabbia di Giorgio era paurosa. Con la furbizia propria di questo tipo di bambini,\nlui misurava bene l’effetto delle sue vendette. Perciò modificava le sue reazioni nel seguente\nmodo: per le piccole contrarietà si metteva semplicemente a lamentarsi. Nei casi più\nimportanti si offendeva a tal punto che non parlava, non giocava, si rifiutava di mangiare.\nNelle circostanze ancor più gravi le tattiche erano due: o simulava di soffrire di misteriosi\ndolori alle ossa, dolori alla testa e al ventre, oppure, e forse era il peggio, si metteva a urlare:\ndalla sua gola usciva un grido estremamente acuto che faceva scoppiare la testa. In pratica\nnon era possibile resistere e quindi Giorgio vinceva prestissimo. Non solo riceveva quello che\nvoleva, ma vedeva anche i grandi litigare per un bambino innocente. La soddisfazione era\ndunque doppia.\nGiorgio non aveva mai avuto una sincera passione per i giocattoli. Voleva averne molti\ne bellissimi solo per vanità. Trovava gusto invece nel portare a casa due o tre amici per\nstupirli. Da un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave, estraeva i giocattoli uno ad uno.\nI compagni morivano di invidia. E lui si divertiva ad umiliarli. Diceva: “No, non toccare\ntu che hai le mani sporche Ti piace eh? Lascialo, se no, finisci per guastarlo E tu, dimmi,\nte ne hanno regalato uno anche a te?”, (ben sapendo che così non era). Da dietro la porta,\ngenitori e nonni lo guardavano con tenerezza e dicevano piano: “Che caro, sentitelo come\nsi stima! Eh, ci tiene all’orsacchiotto che gli ha regalato sua nonna!”. Come se essere geloso\ndei giocattoli fosse per un bimbo una virtù straordinaria.\nadattato da Il bambino tiranno di Dino Buzzati\nMJW-1R\n6.1. I genitori e i nonni di Giorgio\nA. erano severi col bambino.\nB. avevano paura del bambino.\nC. giudicavano cattivo il bambino.\nD. incolpavano continuamente il bambino.\n6.2. Quando Giorgio voleva ottenere qualcosa\nA. fingeva di stare male.\nB. litigava con tutta la famiglia.\nC. si chiudeva a chiave in camera.\nD. piangeva nascosto nell’armadio.\n6.3. Quale altro titolo andrebbe bene per il racconto di Buzzati?\nA. Un bambino ingenuo.\nB. Un bambino diligente.\nC. Un bambino impaurito.\nD. Un bambino capriccioso.\nMJW-1R\nTekst 2.\nIL BAMBINO DESPOTA\nLe ultime ricerche dimostrano che i genitori dei bambini di oggi sono troppo permissivi\noppure assenti e lontani. Fanno fatica a dire di “no” ai loro figli. Spesso sono incapaci di porre\nlimiti e contenere le loro continue richieste. Di fronte ai loro capricci non sanno opporsi\ne li soddisfano. Presi dal lavoro o dai problemi di coppia, questi genitori temono\ndi causare frustrazioni nei figli e perciò non gli negano nulla. Vogliono essere genitori perfetti\ne risparmiare ai figli esperienze negative. Così li difendono sempre, criticano\ngli insegnanti, fanno per loro i compiti e di fronte alle prime difficoltà dei piccoli li consolano\ne confortano con regali e cibo. Risultato: figli insicuri, impauriti, frustrati, incapaci\ndi sopportare un insuccesso, oppure bambini agitati, adolescenti prepotenti.\nNon è infrequente vedere bambini che gridano perché vogliono qualcosa, che battono\ni piedi per un capriccio, e genitori che invece di frenarli accontentano immediatamente\ni piccoli despoti. Si comportano così anche per i sensi di colpa che provano per essere poco\npresenti nella vita dei figli, spesso affidati alla baby-sitter o lasciati a se stessi.\nCerto non è facile sopportare l’insoddisfazione dei figli, la loro sofferenza. È difficile dire\ndi no alle loro richieste, soprattutto perché non si sentano diversi dagli altri. In questo modo\nnon si lascia spazio per i desideri, ma solo per i bisogni che continuano a crescere e che\nvengono soddisfatti ancor prima di essere espressi. Non c’è attesa. Tutto si ottiene subito\ne senza particolare fatica. È facile allora che un bambino pensi di essere onnipotente e che\nda adolescente si senta forte e invincibile. Tuttavia raramente si sente soddisfatto, perché non\nha potuto sperimentare né la sensazione di sconfitta né quella di riprendersi e riorganizzare\nle proprie forze. È debole, senza fiducia nelle proprie capacità. Spesso non sa dove andare,\nche fare. Sembra che non voglia sentirsi dire nulla e invece ha bisogno di qualcuno che\nlo guidi e lo protegga. Perché i limiti non sono piacevoli. Irritano in quanto appaiono come\nporte chiuse che imprigionano, che non lasciano libertà. Ma le porte servono: hanno\nla funzione di proteggere e trasmettere sicurezza. E la grande sfida dei genitori è proprio\nquella di aiutare i loro figli a sentirsi sicuri, capaci di entrare ed uscire da soli nelle varie\nsituazioni della vita e affrontare le difficoltà con i propri strumenti e con la fiducia in sé stessi.\nadattato da www.germogliobz.com\n6.4. I bambini di oggi\nA. si lasciano dominare dai genitori.\nB. temono la rabbia dei genitori.\nC. crescono deboli ed arroganti.\nD. hanno molti sensi di colpa.\n6.5. L’autore dell’articolo\nA. incolpa i giovani delle frustrazioni dei loro genitori.\nB. critica i genitori che si oppongono ai capricci dei loro figli.\nC. sostiene che i genitori dovrebbero dare più libertà ai propri figli.\nD. spiega ai genitori la necessità di mettere limiti al proprio bambino.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJW-1R","answer":null,"answer_text":"6. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność\nz rozwinięciem wypracowania.\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) wady i (2) zalety kształcenia dzieci w domu bez posyłania\nich na zajęcia do szkoły.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\ntzn. nie odnosi się do zjawiska kształcenia dzieci w domu bez posyłania ich na zajęcia\ndo szkoły, nie bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.\ngg\nfragmenty nie na\ntemat\nfragmenty odbiegające od tematu\n3. Jeśli zdający realizuje dany element, ale jego argumentacja nie odnosi się w żadnym\nstopniu do rezygnacji z posyłania do szkoły, to uznaje się, że „zdający bardzo pobieżnie\ndotyka tematu” i kwalifikuje się na 0 (o ile nie jest to wspomniane w całej pracy).\nZgodność z tematem\nNiektórzy rodzice coraz częściej decydują, aby kształcić dzieci w domu, rezygnując z\nposyłania ich na zajęcia do szkoły. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety\ntakiego wyboru.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n ściśle związane z „główką” tematu, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n opis warunków mieszkaniowych.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n opisanie zajęć w szkole.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n opis nauczyciela, szkoły\n plusy i minusy korepetycji.\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie go za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nNapisz artykuł do gazetki szkolnej. W artykule opisz akcję charytatywną, która pomogła\nzintegrować Twoją klasę, i zachęć czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach\nw przyszłości.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować\npróbę kształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu, np.\nprzywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając\nbarwnego języka\n może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany\nw tekście.\nWstęp\n1. Aby uznać wstęp za zgodny z tematem zdający powinien odnieść się do akcji\ncharytatywnej przeprowadzonej przez klasę lub takiej, w której brała udział jego klasa.\n2. Wstęp nie musi zawierać zachęty do uczestnictwa w akcjach charytatywnych i/lub\nodniesienia do integracji klasy.\nElementy tematu\n1. Elementami są:\n(1) opis akcji charytatywnej, która wpłynęła na integrację klasy\n(2) zachęcenie czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach.\nLUB\nw przypadku, gdy w zakończeniu zdający zachęca czytelników do udziału w tego typu\nprzedsięwzięciach:\n(1) opis akcji charytatywnej\n(2) wpływ na integrację klasy.\nOpis akcji\nAkceptowany jest opis akcji charytatywnej lub zrelacjonowanie wydarzenia. Może to być\nnp. opis koncertu charytatywnego (zorganizowanego w szkole lub poza szkołą), w którego\norganizacji wzięła udział klasa, itp.\nIntegracja klasy\nAkceptowane są wypowiedzi, w których zdający odnosi się do wpływu tej akcji\ncharytatywnej na integrację klasy.\nZachęcenie czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach\nAkceptowane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia konkretne argumenty\nprzemawiające za uczestnictwem w tego typu przedsięwzięciach.\n2. Jeśli zdający nie przedstawia konkretnych argumentów, np. podaje powody, dla których\ntaka akcja charytatywna została zorganizowana w szkole/wyraża gotowość pomocy\nw tego typu akcjach kwalifikujemy realizację drugiego elementu tematu na poziom 0.\nZgodność z tematem\nNapisz artykuł do gazetki szkolnej.\nOpisz akcję charytatywną, która pomogła zintegrować Twoją klasę\ni zachęć czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach.\nALBO\nNapisz artykuł do gazetki szkolnej.\nOpisz akcję charytatywną,\nktóra pomogła zintegrować Twoją klasę\nUwaga: gdy elementem 1. jest opis akcji charytatywnej, a elementem 2. jest odniesienie do jej\nwpływu na integrację klasy, zdający w podsumowaniu musi zachęcić czytelników do udziału\nw tego typu przedsięwzięciach w przyszłości.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n rozważania, dlaczego akcja wpłynęła na integrację klasy\n opinia piszącego, dlaczego udział w tego typu akcjach jest ważny; dlaczego takie\nakcje są potrzebne w życiu klasy\n opisanie akcji jako elementu integracyjnego.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\nelement 2.\nelement 1.\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\n„główka”\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n opisanie jakiejkolwiek akcji, która nie jest charytatywna.\nTakie fragmenty są zaznaczane w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona zakwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n opisanie np. koncertu sławnej gwiazdy\n rozważania o potrzebie pomagania innym.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na\npoziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na\npoziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się,\nczytając tekst\n poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi\nzasadami\nrozumowania\n(jeśli\nnie\nma\nw\npracy\nżadnego\nuzasadnienia/kontekstu, który tłumaczyłby taką realizację polecenia).\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność\ni logikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,\nbraku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest\nsprzeczne z zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu.\nJeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - avevano paura del bambino.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (Testo 1: *Il bambino tiranno*)\n\n> \"era temuto. C'erano il padre, la madre, il nonno e la nonna paterni, tutti vivevano sotto l'incubo dei suoi capricci\"\n\n**Tłumaczenie:** \"był straszony. Byli ojciec, matka, dziadek i babcia ze strony ojca, wszyscy żyli pod koszmarem jego kaprysów\"\n\n**Kluczowe słowa:**\n- *era temuto* = był się bał (strona bierna od *temere* = bać się, obawiać się) → **inni się go bali**\n- *vivevano sotto l'incubo dei suoi capricci* = żyli pod koszmarem jego kaprysów → **strach/koszmar**\n- *nessuno avrebbe avuto coraggio di confessarlo* = nikt nie miałby odwagi tego przyznać → **boją się, ale milczą**\n\n**Parafraza zdania z zadania:**\n- Zadanie: *\"avevano paura del bambino\"* = bali się dziecka\n- Tekst: *\"era temuto\"* (był się bał) + *\"vivevano sotto l'incubo\"* (żyli pod koszmarem) = **mieli strach przed dzieckiem** ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (IT/PL) | Dlaczego błędna |\n| A | erano severi col bambino / byli surowi z dzieckiem | Tekst wprost mówi odwrotnie: *\"ciascuno voleva concorrere in questa adorazione senza limiti\"* - wszyscy rywalizowali w uwielbieniu bez granic |\n| **B** | **avevano paura del bambino / bali się dziecka** | **POPRAWNA - *era temuto / vivevano sotto l'incubo*** |\n| C | giudicavano cattivo il bambino / uważali dziecko za złe | Odwrotnie: publicznie \"dichiaravano che un bambino caro, affettuoso, docile come lui non esisteva al mondo\" - mówili, że milszy, bardziej posłuszny nie istnieje |\n| D | incolpavano continuamente il bambino / ciągle obwiniali dziecko | Odwrotnie: \"si davano la colpa a vicenda\" = obwiniali SIEBIE nawzajem, nie dziecko |\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna tekstu\n\n- *era temuto* → forma bierna: *essere* + participio passato (*temuto* od *temere*)\n- = był się bał [przez innych] = był przedmiotem strachu\n- *vivevano sotto l'incubo* → *incubo* (koszmar senny) użyty metaforycznie = żyli w strachu\n- *si davano la colpa a vicenda* → zaimek zwrotny wzajemny *a vicenda* = wzajemnie sobie zarzucali\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery B\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Forma bierna (forma passiva):**\n> - *essere* + participio passato = strona bierna (stativo lub dokonane)\n> - *era temuto* = był się bał (dosłownie: był obawianym)\n> - *viene temuto* = jest się bał (aktywny proces)\n> - Participio passato zgadza się z podmiotem gramatycznym w rodz. i l.:\n> *Giorgio era temuto* (m. l. poj.) ✓\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Temere* (obawiać się, bać się) → *temuto* (participio passato). Nie mylić z *essere temuto* (być bojącym się/być obawianym przez innych) vs *avere paura* (mieć strach - podmiot = osoba bojąca się). Zadanie używa *\"avevano paura del bambino\"* (bali się dziecka) = parafraza *\"il bambino era temuto\"* (dziecko było obawiane).\n\n> **Uwaga:** Opcja D jest pułapką: *\"si davano la colpa a vicenda\"* - dorośli obwiniali SIEBIE wzajemnie za złość Giorgia, nie dziecko. \"Della rabbia di Giorgio\" = \"za gniew Giorgia\" - winili się nawzajem, że to ich wina.\n\n> **Uwaga:** *L'incubo* (koszmar) - rzeczownik męski. *Un incubo* (l. poj.), *gli incubi* (l. mn.). Używany zarówno dosłownie (koszmarny sen) jak i metaforycznie (koszmar, zmora).\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - fingeva di stare male.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (*Il bambino tiranno*)\n\n> \"Nelle circostanze ancor più gravi le tattiche erano due: o simulava di soffrire di misteriosi dolori alle ossa, dolori alla testa e al ventre, oppure, e forse era il peggio, si metteva a urlare\"\n\n**Tłumaczenie:** W jeszcze poważniejszych okolicznościach taktyki były dwie: albo udawał, że cierpi na tajemnicze bóle kości, głowy i brzucha, albo - i to może było gorsze - zaczynał krzyczeć.\n\n**Kluczowe słowa:**\n- *simulava di soffrire* = udawał, że cierpi → **fingeva di stare male** (udawał, że jest mu niedobrze)\n- *misteriosi dolori alle ossa, dolori alla testa e al ventre* = tajemnicze bóle kości, głowy i brzucha → **choroba/złe samopoczucie**\n\n**Parafraza:**\n- Zadanie: *\"fingeva di stare male\"* = udawał, że jest mu niedobrze/że choruje\n- Tekst: *\"simulava di soffrire di misteriosi dolori\"* = udawał, że cierpi na tajemnicze bóle\n\n*Fingere* = *simulare* - synonimy (udawać).\n*Stare male* = *soffrire di dolori* - synonimy (być chorym/źle się czuć).\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (PL) | Analiza |\n| **A** | **fingeva di stare male** | **POPRAWNA - *simulava di soffrire di dolori*** |\n| B | litigava con tutta la famiglia | Nie! Tekst mówi: *\"vedeva anche i grandi litigare\"* = dorośli kłócili się MIĘDZY SOBĄ, Giorgio nie kłócił się z rodziną |\n| C | si chiudeva a chiave in camera | Brak w tekście - Giorgio zamykał na klucz SZAFKĘ Z ZABAWKAMI (*un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave*), nie swój pokój |\n| D | piangeva nascosto nell'armadio | Brak w tekście - w szafie trzymał zabawki, nie chował się tam i nie płakał |\n\n## Sposób 3 - analiza gramatyczna tekstu\n\n**Kluczowa gramatyka:**\n\n1. *simulava di soffrire* → *simulare di* + bezokolicznik = udawać, że coś robi\n- *fingere di* + bezokolicznik = udawać, że (te same znaczenie)\n- *simulare = fingere* (synonimy w tym kontekście)\n2. *si metteva a urlare* → *mettersi a* + bezokolicznik = zacząć coś robić\n- *si metteva a urlare* = zaczynał krzyczeć\n\n3. Graduacja taktyk Giorgia (crescendo):\n- Małe problemy: *si lamentava* (narzekał)\n- Większe: *si offendeva* (obrażał się), *non mangiava* (nie jadł)\n- Najpoważniejsze: *simulava dolori* ALBO *urlava* (udawał ból LUB krzyczał)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery A\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Fingere/simulare* + *di* + bezokolicznik:**\n> - *fingere di* + inf. = udawać, że (podmiot udaje własne działanie)\n> - *fingeva di dormire* = udawał, że śpi\n> - *simulava di soffrire* = udawał, że cierpi\n> - Synonim: *fare finta di* + inf. = udawać (bardziej potoczne)\n> - **Ważne:** *di* po *fingere/simulare* - nie *che* (to byłoby inne zdanie: *fingeva che stesse male*)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Opcja C (*si chiudeva a chiave in camera*) to celowa pułapka - w tekście jest *\"un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave\"* (szafka zamknięta na klucz). Uczniowie, którzy czytają zbyt szybko, mylą *l'armadio* (szafka/szafa) z *la camera* (pokój).\n\n> **Uwaga:** Opcja B (*litigava con tutta la famiglia*) to pułapka subtelna - w tekście jest *\"vedeva anche i grandi litigare\"*, ale to DOROŚLI kłócili się ze sobą o Giorgia, nie Giorgio z rodziną.\n\n> **Uwaga:** *Stare male* (czuć się źle, być chorym) vs *sentirsi male* (poczuć się źle - gwałtowna zmiana). *Fingeva di stare male* = udawał chorobę (stan); *si sentì male* = poczuł się źle (zdarzenie). Na maturze te czasem pojawiają się jako paronimy.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - Un bambino capriccioso.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (*Il bambino tiranno*)\n\nPytanie: *\"Quale altro titolo andrebbe bene per il racconto di Buzzati?\"* - Który inny tytuł pasowałby do opowiadania Buzzatiego?\n\nOryginalny tytuł: *\"Il bambino tiranno\"* (Dziecko-tyran)\n\n**Analiza charakteru Giorgia na podstawie tekstu:**\n\n> \"tutti vivevano sotto l'incubo dei suoi **capricci**\"\n\n> \"lui misurava bene l'effetto delle sue vendette. Perciò modificava le sue reazioni \"\n\n> \"Giorgio non aveva mai avuto una sincera passione per i giocattoli. Voleva averne molti e bellissimi solo per **vanità**.\"\n\n> \"Si divertiva ad **umiliarli**.\"\n\n**Kluczowa cecha Giorgia:** Jest **capriccioso** (kapryśny, chimeryczny) - jego zachowanie jest motywowane kapryasami (*capricci*), manipulacją i tyranią. To jest esencja jego charakteru.\n\n**Parafraza:** \"Il bambino tiranno\" = \"Un bambino capriccioso\" - oba tytuły opisują to samo zachowanie (tyrania = skrajny kaprys).\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | Un bambino ingenuo / Dziecko naiwne | Odwrotnie! Giorgio jest *\"furbo\"* (przebiegły): *\"Con la furbizia propria di questo tipo di bambini\"* - manipuluje dorosłymi z wyrachowaniem |\n| B | Un bambino diligente / Dziecko pilne/pracowite | Brak w tekście. Giorgio nic nie robi pilnie/pracowicie - manipuluje i poniża |\n| C | Un bambino impaurito / Dziecko przestraszone | Odwrotnie! To DOROŚLI się boją Giorgia, nie on ich |\n| **D** | **Un bambino capriccioso / Dziecko kapryśne** | **POPRAWNA - *capricci* jako główna cecha Giorgia** |\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia tyranno ~ capriccioso)\n\n| W tytule oryginalnym | W tekście | W opcji D |\n| *tiranno* (tyran) | *capricci* (kaprysy), *furbizia* (przebiegłość), *vendette* (zemsty), *umiliare* (poniżać) | *capriccioso* (kapryśny) |\n\n**\"Un bambino capriccioso\"** jest nieco łagodniejszy od \"tyrana\", ale idealnie odzwierciedla mechanizm: Georg rządzi przez kaprysy (*capricci*) → tytułowa \"tirannia\" to eskalacja kaprysów.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery D\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Capriccioso* i rodzina wyrazów:**\n> - *il capriccio* = kaprys, fanaberia (l. mn.: *i capricci*)\n> - *capriccioso/a* = kapryśny/a (przymiotnik)\n> - *fare i capricci* = robić fochy, być kapryśnym\n> - Synonim: *il viziato/a* (rozpuszczony/a), *il bambino viziato* (rozpuszczone dziecko)\n> - Antonim: *disciplinato/a* (zdyscyplinowany/a), *docile* (posłuszny/a, uległy/a)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Pytania o \"alternatywny tytuł\" (quale altro titolo andrebbe bene) wymagają syntezy całego tekstu - szukaj opcji, która najlepiej oddaje GŁÓWNY temat lub cechę bohatera, nie tylko jeden fragment.\n\n> **Uwaga:** *Ingenuo* (naiwny) to celowa pułapka dla uczniów, którzy nie doczytali, że Giorgio jest właśnie PRZECIWIEŃSTWEM naiwności - jest przebiegły (*furbo*).\n\n> **Uwaga:** *Furbizia* (przebiegłość, spryc) od *furbo* (sprytny, przebiegły). Wyrażenie *\"Con la furbizia propria di questo tipo di bambini\"* = z przebiegłością charakterystyczną dla tego rodzaju dzieci - klucz do zrozumienia Giorgia.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - crescono deboli ed arroganti.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (Testo 2: *Il bambino despota*)\n\n> \"figli insicuri, impauriti, frustrati, incapaci di sopportare un insuccesso, oppure bambini agitati, adolescenti prepotenti.\"\n\n**Tłumaczenie:** \"dzieci niepewne siebie, przestraszone, sfrustrowane, niezdolne do zniesienia niepowodzenia, albo dzieci nerwowe, nastolatkowie aroganccy.\"\n\n**Kluczowe cechy dzieci:**\n1. *insicuri* (niepewni siebie) = *deboli* (słabi - w sensie psychicznym)\n2. *prepotenti* (aroganccy, przemocowi) = *arroganti* (aroganccy)\n\n**Parafraza:**\n- Zadanie: *\"crescono deboli ed arroganti\"* = dorastają słabi i aroganccy\n- Tekst: *\"figli insicuri adolescenti prepotenti\"* = niepewni siebie/słabi + aroganccy/przemocowi\n\nOpcja C jest bezpośrednią parafrazą kumulacji cech z tekstu.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | si lasciano dominare dai genitori / dają się zdominować przez rodziców | Odwrotnie! To DZIECI dominują rodziców: *\"genitori che accontentano immediatamente i piccoli despoti\"* |\n| B | temono la rabbia dei genitori / boją się gniewu rodziców | Brak w tekście. Rodzice się boją powiedzieć \"nie\", nie dzieci |\n| **C** | **crescono deboli ed arroganti** | **POPRAWNA - *insicuri/impauriti* (słabi) + *prepotenti* (aroganccy)** |\n| D | hanno molti sensi di colpa / mają wiele wyrzutów sumienia | Odwrotnie! To RODZICE mają *\"sensi di colpa\"*: *\"si comportano così anche per i sensi di colpa che provano\"* |\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia)\n\n| W zadaniu | W tekście (Testo 2) | Tłumaczenie |\n| *deboli* | *insicuri, impauriti, incapaci di sopportare un insuccesso* | słabi = niepewni, przestraszeni, nie umiejący przegrywać |\n| *arroganti* | *prepotenti* (adolescenti) | aroganccy = przemocowi/butni |\n\nTekst podaje te cechy razem: *\"figli insicuri oppure adolescenti prepotenti\"* → tworząc paradoks: słabość + arogancja jednocześnie.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery C\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Prepotente* vs *arrogante*:**\n> - *prepotente* = arogancki, butny, przemocowy (z elementem dominacji fizycznej/słownej nad innymi)\n> - *arrogante* = arogancki (bardziej ogólne - poczucie wyższości)\n> - Na maturze: synonimy w kontekście charakteru dziecka/nastolatka\n> - *prepotente* jest mocniejsze - oznacza też kogoś, kto przesadnie narzuca swoją wolę\n\n> **Reference - *Insicuro* vs *debole*:**\n> - *insicuro* = niepewny siebie (psychologicznie)\n> - *debole* = słaby (fizycznie lub psychicznie)\n> - W kontekście tekstu: *insicuro, impaurito, frustrato* → wszystko to aspekty *debolezza* (słabości psychologicznej)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Opcja D jest pułapką: *\"sensi di colpa\"* (wyrzuty sumienia) pojawiają się w tekście, ALE odnoszą się do RODZICÓW, nie dzieci: *\"si comportano così anche per i sensi di colpa che provano\"* = rodzice zachowują się tak (spełniając wszystkie zachcianki) z powodu wyrzutów sumienia.\n\n> **Uwaga:** Paradoks tekstu Testo 2: dzieci są jednocześnie słabe I aroganckie - ponieważ nie nauczyły się przegrywać (*incapaci di sopportare un insuccesso*), są niepewne siebie, ale zewnętrznie się maskują agresją/arogancją.\n\n> **Uwaga:** *Crescere* (rosnąć/dorastać) → *crescono* (dorastają, rosną). Nie mylić z *aumentare* (wzrastać/zwiększać się - o liczbach/ilościach).\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - spiega ai genitori la necessità di mettere limiti al proprio bambino.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (*Il bambino despota*)\n\n> \"E la grande sfida dei genitori è proprio quella di aiutare i loro figli a sentirsi sicuri, capaci di entrare ed uscire da soli nelle varie situazioni della vita e affrontare le difficoltà con i propri strumenti e con la fiducia in sé stessi.\"\n\n> \"I limiti non sono piacevoli. Irritano in quanto appaiono come porte chiuse Ma le porte servono: hanno la funzione di proteggere e trasmettere sicurezza.\"\n\n**Analiza celu autora:**\n- Cały artykuł wyjaśnia rodzicom DLACZEGO powinni stawiać granice dzieciom\n- Zakończenie *(\"la grande sfida dei genitori\"*) to bezpośrednie przesłanie do rodziców\n- *\"i limiti le porte servono\"* = granice są potrzebne, mają funkcję ochronną\n\n**Parafraza:**\n- Zadanie: *\"spiega ai genitori la necessità di mettere limiti\"* = wyjaśnia rodzicom konieczność stawiania granic\n- Tekst: cały artykuł to wyjaśnienie (spiega) dlaczego granice są konieczne (necessità di mettere limiti)\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |\n| A | incolpa i giovani delle frustrazioni dei genitori | Odwrotnie: tekst krytykuje RODZICÓW, nie dzieci |\n| B | critica i genitori che si oppongono ai capricci | Odwrotnie: tekst NIE krytykuje rodziców, którzy się SPRZECIWIAJĄ kaprysom - to właśnie jest dobre zachowanie |\n| C | sostiene che i genitori dovrebbero dare più libertà | Odwrotnie: tekst mówi, że dawanie zbyt dużej wolności (bez granic) to błąd |\n| **D** | **spiega la necessità di mettere limiti al bambino** | **POPRAWNA - cały artykuł to wyjaśnienie tej konieczności** |\n\n## Sposób 3 - analiza struktury argumentacyjnej tekstu\n\nTekst Testo 2 ma klasyczną strukturę argumentacyjną:\n\n1. **Teza:** Rodzice są zbyt permisywni → błąd\n2. **Argumenty:** Skutki permisywności (insicuri, prepotenti, frustraci)\n3. **Konkluzja/Przesłanie:** Granice są konieczne i mają funkcję ochronną\n\nAutor pisze **do rodziców** (*\"la grande sfida dei genitori\"*) i **wyjaśnia** (*spiega*) DLACZEGO granice są potrzebne → opcja D ✓.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - wskazanie litery D\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub C\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Analiza intencji autora (cosa vuole l'autore):**\n> - Pytania o \"co chce/robi autor\" wymagają analizy CELU tekstu, nie treści\n> - Klucze do identyfikacji:\n> - *spiega* (wyjaśnia) → artykuł edukacyjny\n> - *consiglia* (radzi) → artykuł poradnikowy\n> - *critica* (krytykuje) → artykuł krytyczny\n> - *informa* (informuje) → artykuł informacyjny\n> - *persuade* (przekonuje) → artykuł perswazyjny\n> - Testo 2: autor = *spiega + consiglia* (wyjaśnia i radzi rodzicom)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Opcja B to subtelna pułapka: *\"critica i genitori che si oppongono ai capricci\"* = krytykuje rodziców, którzy się SPRZECIWIAJĄ kaprysom. To odwrotnie od prawdy - autor krytykuje rodziców, którzy się NIE sprzeciwiają (*non si oppongono*). Uczniowie czytający zbyt szybko mogą przeoczyć negację.\n\n> **Uwaga:** *Mettere limiti* (stawiać granice/ograniczenia) = *porre dei limiti* = *stabilire dei confini* - ważna kolokacja w tekstach pedagogicznych/psychologicznych. Na maturze z j. włoskiego może pojawiać się w różnych formach.\n\n> **Uwaga:** *La sfida* (wyzwanie) - rodzaj żeński: *la sfida → le sfide*. Wyrażenie *\"la grande sfida dei genitori\"* = \"wielkie wyzwanie rodziców\" - mocne sformułowanie kończące artykuł.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6. (0-5)
Przeczytaj dwa teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią
tekstu. Zakreśl literę A, B, C albo D.
Tekst 1.
IL BAMBINO TIRANNO
Il bambino Giorgio, benché giudicato in famiglia un esempio di bellezza fisica, bontà
e intelligenza, era temuto. C’erano il padre, la madre, il nonno e la nonna paterni, tutti
vivevano sotto l’incubo dei suoi capricci, ma nessuno avrebbe avuto coraggio di confessarlo,
anzi era una continua gara a dichiarare che un bambino caro, affettuoso, docile come lui non
esisteva al mondo. Ciascuno voleva concorrere in questa adorazione senza limiti. E tremava
al pensiero di poter involontariamente provocare il pianto del bambino. Infatti, col pretesto
dell’amore per il piccolo, essi si controllavano e si davano la colpa a vicenda della rabbia
di Giorgio.
Perché la rabbia di Giorgio era paurosa. Con la furbizia propria di questo tipo di bambini,
lui misurava bene l’effetto delle sue vendette. Perciò modificava le sue reazioni nel seguente
modo: per le piccole contrarietà si metteva semplicemente a lamentarsi. Nei casi più
importanti si offendeva a tal punto che non parlava, non giocava, si rifiutava di mangiare.
Nelle circostanze ancor più gravi le tattiche erano due: o simulava di soffrire di misteriosi
dolori alle ossa, dolori alla testa e al ventre, oppure, e forse era il peggio, si metteva a urlare:
dalla sua gola usciva un grido estremamente acuto che faceva scoppiare la testa. In pratica
non era possibile resistere e quindi Giorgio vinceva prestissimo. Non solo riceveva quello che
voleva, ma vedeva anche i grandi litigare per un bambino innocente. La soddisfazione era
dunque doppia.
Giorgio non aveva mai avuto una sincera passione per i giocattoli. Voleva averne molti
e bellissimi solo per vanità. Trovava gusto invece nel portare a casa due o tre amici per
stupirli. Da un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave, estraeva i giocattoli uno ad uno.
I compagni morivano di invidia. E lui si divertiva ad umiliarli. Diceva: “No, non toccare
tu che hai le mani sporche Ti piace eh? Lascialo, se no, finisci per guastarlo E tu, dimmi,
te ne hanno regalato uno anche a te?”, (ben sapendo che così non era). Da dietro la porta,
genitori e nonni lo guardavano con tenerezza e dicevano piano: “Che caro, sentitelo come
si stima! Eh, ci tiene all’orsacchiotto che gli ha regalato sua nonna!”. Come se essere geloso
dei giocattoli fosse per un bimbo una virtù straordinaria.
adattato da Il bambino tiranno di Dino Buzzati
MJW-1R
6.1. I genitori e i nonni di Giorgio
A. erano severi col bambino.
B. avevano paura del bambino.
C. giudicavano cattivo il bambino.
D. incolpavano continuamente il bambino.
6.2. Quando Giorgio voleva ottenere qualcosa
A. fingeva di stare male.
B. litigava con tutta la famiglia.
C. si chiudeva a chiave in camera.
D. piangeva nascosto nell’armadio.
6.3. Quale altro titolo andrebbe bene per il racconto di Buzzati?
A. Un bambino ingenuo.
B. Un bambino diligente.
C. Un bambino impaurito.
D. Un bambino capriccioso.
MJW-1R
Tekst 2.
IL BAMBINO DESPOTA
Le ultime ricerche dimostrano che i genitori dei bambini di oggi sono troppo permissivi
oppure assenti e lontani. Fanno fatica a dire di “no” ai loro figli. Spesso sono incapaci di porre
limiti e contenere le loro continue richieste. Di fronte ai loro capricci non sanno opporsi
e li soddisfano. Presi dal lavoro o dai problemi di coppia, questi genitori temono
di causare frustrazioni nei figli e perciò non gli negano nulla. Vogliono essere genitori perfetti
e risparmiare ai figli esperienze negative. Così li difendono sempre, criticano
gli insegnanti, fanno per loro i compiti e di fronte alle prime difficoltà dei piccoli li consolano
e confortano con regali e cibo. Risultato: figli insicuri, impauriti, frustrati, incapaci
di sopportare un insuccesso, oppure bambini agitati, adolescenti prepotenti.
Non è infrequente vedere bambini che gridano perché vogliono qualcosa, che battono
i piedi per un capriccio, e genitori che invece di frenarli accontentano immediatamente
i piccoli despoti. Si comportano così anche per i sensi di colpa che provano per essere poco
presenti nella vita dei figli, spesso affidati alla baby-sitter o lasciati a se stessi.
Certo non è facile sopportare l’insoddisfazione dei figli, la loro sofferenza. È difficile dire
di no alle loro richieste, soprattutto perché non si sentano diversi dagli altri. In questo modo
non si lascia spazio per i desideri, ma solo per i bisogni che continuano a crescere e che
vengono soddisfatti ancor prima di essere espressi. Non c’è attesa. Tutto si ottiene subito
e senza particolare fatica. È facile allora che un bambino pensi di essere onnipotente e che
da adolescente si senta forte e invincibile. Tuttavia raramente si sente soddisfatto, perché non
ha potuto sperimentare né la sensazione di sconfitta né quella di riprendersi e riorganizzare
le proprie forze. È debole, senza fiducia nelle proprie capacità. Spesso non sa dove andare,
che fare. Sembra che non voglia sentirsi dire nulla e invece ha bisogno di qualcuno che
lo guidi e lo protegga. Perché i limiti non sono piacevoli. Irritano in quanto appaiono come
porte chiuse che imprigionano, che non lasciano libertà. Ma le porte servono: hanno
la funzione di proteggere e trasmettere sicurezza. E la grande sfida dei genitori è proprio
quella di aiutare i loro figli a sentirsi sicuri, capaci di entrare ed uscire da soli nelle varie
situazioni della vita e affrontare le difficoltà con i propri strumenti e con la fiducia in sé stessi.
adattato da www.germogliobz.com
6.4. I bambini di oggi
A. si lasciano dominare dai genitori.
B. temono la rabbia dei genitori.
C. crescono deboli ed arroganti.
D. hanno molti sensi di colpa.
6.5. L’autore dell’articolo
A. incolpa i giovani delle frustrazioni dei loro genitori.
B. critica i genitori che si oppongono ai capricci dei loro figli.
C. sostiene che i genitori dovrebbero dare più libertà ai propri figli.
D. spiega ai genitori la necessità di mettere limiti al proprio bambino.
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJW-1R

","answer_text_html":"
  1. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność
\n

z rozwinięciem wypracowania.
Elementy tematu

\n
  1. Elementami są: (1) wady i (2) zalety kształcenia dzieci w domu bez posyłania
\n

ich na zajęcia do szkoły.

\n
  1. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,
\n

tzn. nie odnosi się do zjawiska kształcenia dzieci w domu bez posyłania ich na zajęcia
do szkoły, nie bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.
gg
fragmenty nie na
temat
fragmenty odbiegające od tematu

\n
  1. Jeśli zdający realizuje dany element, ale jego argumentacja nie odnosi się w żadnym
\n

stopniu do rezygnacji z posyłania do szkoły, to uznaje się, że „zdający bardzo pobieżnie
dotyka tematu” i kwalifikuje się na 0 (o ile nie jest to wspomniane w całej pracy).
Zgodność z tematem
Niektórzy rodzice coraz częściej decydują, aby kształcić dzieci w domu, rezygnując z
posyłania ich na zajęcia do szkoły. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety
takiego wyboru.

\n
  1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
\n

 ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
 ściśle związane z „główką” tematu, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
 opis warunków mieszkaniowych.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.

\n
  1. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
\n

 luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
 opisanie zajęć w szkole.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.

\n
  1. Fragmenty wypracowania nie na temat:
\n

 w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
 opis nauczyciela, szkoły
 plusy i minusy korepetycji.
„główka”
elementy tematu
C
D
X
Y
A
B
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.

\n
  1. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany
\n

za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).

\n
  1. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
\n

fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.

\n
  1. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
\n

z dłuższego fragmentu i uznanie go za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi

\n
  1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej
\n

części pracy z rozwinięciem wypracowania.

\n
  1. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie
\n

z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, takie zakończenie jest
akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY
Temat
Napisz artykuł do gazetki szkolnej. W artykule opisz akcję charytatywną, która pomogła
zintegrować Twoją klasę, i zachęć czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach
w przyszłości.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować
próbę kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
 ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
 zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu, np.
przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając
barwnego języka
 może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany
w tekście.
Wstęp

\n
  1. Aby uznać wstęp za zgodny z tematem zdający powinien odnieść się do akcji
\n

charytatywnej przeprowadzonej przez klasę lub takiej, w której brała udział jego klasa.

\n
  1. Wstęp nie musi zawierać zachęty do uczestnictwa w akcjach charytatywnych i/lub
\n

odniesienia do integracji klasy.
Elementy tematu

\n
  1. Elementami są:
\n

(1) opis akcji charytatywnej, która wpłynęła na integrację klasy
(2) zachęcenie czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach.
LUB
w przypadku, gdy w zakończeniu zdający zachęca czytelników do udziału w tego typu
przedsięwzięciach:
(1) opis akcji charytatywnej
(2) wpływ na integrację klasy.
Opis akcji
Akceptowany jest opis akcji charytatywnej lub zrelacjonowanie wydarzenia. Może to być
np. opis koncertu charytatywnego (zorganizowanego w szkole lub poza szkołą), w którego
organizacji wzięła udział klasa, itp.
Integracja klasy
Akceptowane są wypowiedzi, w których zdający odnosi się do wpływu tej akcji
charytatywnej na integrację klasy.
Zachęcenie czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach
Akceptowane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia konkretne argumenty
przemawiające za uczestnictwem w tego typu przedsięwzięciach.

\n
  1. Jeśli zdający nie przedstawia konkretnych argumentów, np. podaje powody, dla których
\n

taka akcja charytatywna została zorganizowana w szkole/wyraża gotowość pomocy
w tego typu akcjach kwalifikujemy realizację drugiego elementu tematu na poziom 0.
Zgodność z tematem
Napisz artykuł do gazetki szkolnej.
Opisz akcję charytatywną, która pomogła zintegrować Twoją klasę
i zachęć czytelników do udziału w tego typu przedsięwzięciach.
ALBO
Napisz artykuł do gazetki szkolnej.
Opisz akcję charytatywną,
która pomogła zintegrować Twoją klasę
Uwaga: gdy elementem 1. jest opis akcji charytatywnej, a elementem 2. jest odniesienie do jej
wpływu na integrację klasy, zdający w podsumowaniu musi zachęcić czytelników do udziału
w tego typu przedsięwzięciach w przyszłości.

\n
  1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
\n

 ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
 ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
 rozważania, dlaczego akcja wpłynęła na integrację klasy
 opinia piszącego, dlaczego udział w tego typu akcjach jest ważny; dlaczego takie
akcje są potrzebne w życiu klasy
 opisanie akcji jako elementu integracyjnego.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
element 2.
element 1.
„główka”
element 1.
element 2.
„główka”

\n
  1. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
\n

 luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
 opisanie jakiejkolwiek akcji, która nie jest charytatywna.
Takie fragmenty są zaznaczane w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona zakwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.

\n
  1. Fragmenty wypracowania nie na temat:
\n

 w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
 opisanie np. koncertu sławnej gwiazdy
 rozważania o potrzebie pomagania innym.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.

\n
  1. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany
\n

za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).

\n
  1. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
\n

fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.

\n
  1. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
\n

z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
Spójność i logika wypowiedzi
2 p.
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na
poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
1 p.
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
0 p.
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na
poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub
2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się
0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski
wynikają logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności

\n
  1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
\n

 braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
 nieuzasadnionego
użycia
czasowników
w
różnych
czasach
gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
 błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się,
czytając tekst
 poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
 braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie
przyjętymi
zasadami
rozumowania
(jeśli
nie
ma
w
pracy
żadnego
uzasadnienia/kontekstu, który tłumaczyłby taką realizację polecenia).

\n
  1. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
\n

i logikę wypowiedzi.

\n
  1. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
\n

2 punkty w tym kryterium.

\n
  1. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się
\n

czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub
większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.

\n
  1. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,
\n

braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest
sprzeczne z zasadami logiki.

\n
  1. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza
\n

jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu.
Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

6.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - avevano paura del bambino.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (Testo 1: Il bambino tiranno)

\n
"era temuto. C'erano il padre, la madre, il nonno e la nonna paterni, tutti vivevano sotto l'incubo dei suoi capricci"
\n

Tłumaczenie: "był straszony. Byli ojciec, matka, dziadek i babcia ze strony ojca, wszyscy żyli pod koszmarem jego kaprysów"

\n

Kluczowe słowa:

\n\n

Parafraza zdania z zadania:

\n\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść (IT/PL) | Dlaczego błędna |
| A | erano severi col bambino / byli surowi z dzieckiem | Tekst wprost mówi odwrotnie: "ciascuno voleva concorrere in questa adorazione senza limiti" - wszyscy rywalizowali w uwielbieniu bez granic |
| B | avevano paura del bambino / bali się dziecka | POPRAWNA - era temuto / vivevano sotto l'incubo |
| C | giudicavano cattivo il bambino / uważali dziecko za złe | Odwrotnie: publicznie "dichiaravano che un bambino caro, affettuoso, docile come lui non esisteva al mondo" - mówili, że milszy, bardziej posłuszny nie istnieje |
| D | incolpavano continuamente il bambino / ciągle obwiniali dziecko | Odwrotnie: "si davano la colpa a vicenda" = obwiniali SIEBIE nawzajem, nie dziecko |

\n

Sposób 3 - analiza gramatyczna tekstu

\n\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - wskazanie litery B
- 0 pkt - odpowiedź A, C lub D
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Forma bierna (forma passiva):
- essere + participio passato = strona bierna (stativo lub dokonane)
- era temuto = był się bał (dosłownie: był obawianym)
- viene temuto = jest się bał (aktywny proces)
- Participio passato zgadza się z podmiotem gramatycznym w rodz. i l.:
Giorgio era temuto (m. l. poj.) ✓
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Temere (obawiać się, bać się) → temuto (participio passato). Nie mylić z essere temuto (być bojącym się/być obawianym przez innych) vs avere paura (mieć strach - podmiot = osoba bojąca się). Zadanie używa "avevano paura del bambino" (bali się dziecka) = parafraza "il bambino era temuto" (dziecko było obawiane).
\n
Uwaga: Opcja D jest pułapką: "si davano la colpa a vicenda" - dorośli obwiniali SIEBIE wzajemnie za złość Giorgia, nie dziecko. "Della rabbia di Giorgio" = "za gniew Giorgia" - winili się nawzajem, że to ich wina.
\n
Uwaga: L'incubo (koszmar) - rzeczownik męski. Un incubo (l. poj.), gli incubi (l. mn.). Używany zarówno dosłownie (koszmarny sen) jak i metaforycznie (koszmar, zmora).
\n

6.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - fingeva di stare male.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (Il bambino tiranno)

\n
"Nelle circostanze ancor più gravi le tattiche erano due: o simulava di soffrire di misteriosi dolori alle ossa, dolori alla testa e al ventre, oppure, e forse era il peggio, si metteva a urlare"
\n

Tłumaczenie: W jeszcze poważniejszych okolicznościach taktyki były dwie: albo udawał, że cierpi na tajemnicze bóle kości, głowy i brzucha, albo - i to może było gorsze - zaczynał krzyczeć.

\n

Kluczowe słowa:

\n\n

Parafraza:

\n\n

Fingere = simulare - synonimy (udawać).
Stare male = soffrire di dolori - synonimy (być chorym/źle się czuć).

\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść (PL) | Analiza |
| A | fingeva di stare male | POPRAWNA - simulava di soffrire di dolori |
| B | litigava con tutta la famiglia | Nie! Tekst mówi: "vedeva anche i grandi litigare" = dorośli kłócili się MIĘDZY SOBĄ, Giorgio nie kłócił się z rodziną |
| C | si chiudeva a chiave in camera | Brak w tekście - Giorgio zamykał na klucz SZAFKĘ Z ZABAWKAMI (un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave), nie swój pokój |
| D | piangeva nascosto nell'armadio | Brak w tekście - w szafie trzymał zabawki, nie chował się tam i nie płakał |

\n

Sposób 3 - analiza gramatyczna tekstu

\n

Kluczowa gramatyka:

\n
  1. simulava di soffrire → simulare di + bezokolicznik = udawać, że coś robi
\n\n
  1. si metteva a urlare → mettersi a + bezokolicznik = zacząć coś robić
\n\n
  1. Graduacja taktyk Giorgia (crescendo):
\n\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - wskazanie litery A
- 0 pkt - odpowiedź B, C lub D
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Fingere/simulare + di + bezokolicznik:
- fingere di + inf. = udawać, że (podmiot udaje własne działanie)
- fingeva di dormire = udawał, że śpi
- simulava di soffrire = udawał, że cierpi
- Synonim: fare finta di + inf. = udawać (bardziej potoczne)
- Ważne: di po fingere/simulare - nie che (to byłoby inne zdanie: fingeva che stesse male)
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Opcja C (si chiudeva a chiave in camera) to celowa pułapka - w tekście jest "un piccolo armadio, che teneva chiuso a chiave" (szafka zamknięta na klucz). Uczniowie, którzy czytają zbyt szybko, mylą l'armadio (szafka/szafa) z la camera (pokój).
\n
Uwaga: Opcja B (litigava con tutta la famiglia) to pułapka subtelna - w tekście jest "vedeva anche i grandi litigare", ale to DOROŚLI kłócili się ze sobą o Giorgia, nie Giorgio z rodziną.
\n
Uwaga: Stare male (czuć się źle, być chorym) vs sentirsi male (poczuć się źle - gwałtowna zmiana). Fingeva di stare male = udawał chorobę (stan); si sentì male = poczuł się źle (zdarzenie). Na maturze te czasem pojawiają się jako paronimy.
\n

6.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

D - Un bambino capriccioso.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (Il bambino tiranno)

\n

Pytanie: "Quale altro titolo andrebbe bene per il racconto di Buzzati?" - Który inny tytuł pasowałby do opowiadania Buzzatiego?

\n

Oryginalny tytuł: "Il bambino tiranno" (Dziecko-tyran)

\n

Analiza charakteru Giorgia na podstawie tekstu:

\n
"tutti vivevano sotto l'incubo dei suoi capricci"
\n
"lui misurava bene l'effetto delle sue vendette. Perciò modificava le sue reazioni "
\n
"Giorgio non aveva mai avuto una sincera passione per i giocattoli. Voleva averne molti e bellissimi solo per vanità."
\n
"Si divertiva ad umiliarli."
\n

Kluczowa cecha Giorgia: Jest capriccioso (kapryśny, chimeryczny) - jego zachowanie jest motywowane kapryasami (capricci), manipulacją i tyranią. To jest esencja jego charakteru.

\n

Parafraza: "Il bambino tiranno" = "Un bambino capriccioso" - oba tytuły opisują to samo zachowanie (tyrania = skrajny kaprys).

\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |
| A | Un bambino ingenuo / Dziecko naiwne | Odwrotnie! Giorgio jest "furbo" (przebiegły): "Con la furbizia propria di questo tipo di bambini" - manipuluje dorosłymi z wyrachowaniem |
| B | Un bambino diligente / Dziecko pilne/pracowite | Brak w tekście. Giorgio nic nie robi pilnie/pracowicie - manipuluje i poniża |
| C | Un bambino impaurito / Dziecko przestraszone | Odwrotnie! To DOROŚLI się boją Giorgia, nie on ich |
| D | Un bambino capriccioso / Dziecko kapryśne | POPRAWNA - capricci jako główna cecha Giorgia |

\n

Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia tyranno ~ capriccioso)

\n

| W tytule oryginalnym | W tekście | W opcji D |
| tiranno (tyran) | capricci (kaprysy), furbizia (przebiegłość), vendette (zemsty), umiliare (poniżać) | capriccioso (kapryśny) |

\n

"Un bambino capriccioso" jest nieco łagodniejszy od "tyrana", ale idealnie odzwierciedla mechanizm: Georg rządzi przez kaprysy (capricci) → tytułowa "tirannia" to eskalacja kaprysów.

\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - wskazanie litery D
- 0 pkt - odpowiedź A, B lub C
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Capriccioso i rodzina wyrazów:
- il capriccio = kaprys, fanaberia (l. mn.: i capricci)
- capriccioso/a = kapryśny/a (przymiotnik)
- fare i capricci = robić fochy, być kapryśnym
- Synonim: il viziato/a (rozpuszczony/a), il bambino viziato (rozpuszczone dziecko)
- Antonim: disciplinato/a (zdyscyplinowany/a), docile (posłuszny/a, uległy/a)
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Pytania o "alternatywny tytuł" (quale altro titolo andrebbe bene) wymagają syntezy całego tekstu - szukaj opcji, która najlepiej oddaje GŁÓWNY temat lub cechę bohatera, nie tylko jeden fragment.
\n
Uwaga: Ingenuo (naiwny) to celowa pułapka dla uczniów, którzy nie doczytali, że Giorgio jest właśnie PRZECIWIEŃSTWEM naiwności - jest przebiegły (furbo).
\n
Uwaga: Furbizia (przebiegłość, spryc) od furbo (sprytny, przebiegły). Wyrażenie "Con la furbizia propria di questo tipo di bambini" = z przebiegłością charakterystyczną dla tego rodzaju dzieci - klucz do zrozumienia Giorgia.
\n

6.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - crescono deboli ed arroganti.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (Testo 2: Il bambino despota)

\n
"figli insicuri, impauriti, frustrati, incapaci di sopportare un insuccesso, oppure bambini agitati, adolescenti prepotenti."
\n

Tłumaczenie: "dzieci niepewne siebie, przestraszone, sfrustrowane, niezdolne do zniesienia niepowodzenia, albo dzieci nerwowe, nastolatkowie aroganccy."

\n

Kluczowe cechy dzieci:

\n
  1. insicuri (niepewni siebie) = deboli (słabi - w sensie psychicznym)
  2. prepotenti (aroganccy, przemocowi) = arroganti (aroganccy)
\n

Parafraza:

\n\n

Opcja C jest bezpośrednią parafrazą kumulacji cech z tekstu.

\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |
| A | si lasciano dominare dai genitori / dają się zdominować przez rodziców | Odwrotnie! To DZIECI dominują rodziców: "genitori che accontentano immediatamente i piccoli despoti" |
| B | temono la rabbia dei genitori / boją się gniewu rodziców | Brak w tekście. Rodzice się boją powiedzieć "nie", nie dzieci |
| C | crescono deboli ed arroganti | POPRAWNA - insicuri/impauriti (słabi) + prepotenti (aroganccy) |
| D | hanno molti sensi di colpa / mają wiele wyrzutów sumienia | Odwrotnie! To RODZICE mają "sensi di colpa": "si comportano così anche per i sensi di colpa che provano" |

\n

Sposób 3 - analiza leksykalna (synonimia)

\n

| W zadaniu | W tekście (Testo 2) | Tłumaczenie |
| deboli | insicuri, impauriti, incapaci di sopportare un insuccesso | słabi = niepewni, przestraszeni, nie umiejący przegrywać |
| arroganti | prepotenti (adolescenti) | aroganccy = przemocowi/butni |

\n

Tekst podaje te cechy razem: "figli insicuri oppure adolescenti prepotenti" → tworząc paradoks: słabość + arogancja jednocześnie.

\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - wskazanie litery C
- 0 pkt - odpowiedź A, B lub D
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Prepotente vs arrogante:
- prepotente = arogancki, butny, przemocowy (z elementem dominacji fizycznej/słownej nad innymi)
- arrogante = arogancki (bardziej ogólne - poczucie wyższości)
- Na maturze: synonimy w kontekście charakteru dziecka/nastolatka
- prepotente jest mocniejsze - oznacza też kogoś, kto przesadnie narzuca swoją wolę
\n
Reference - Insicuro vs debole:
- insicuro = niepewny siebie (psychologicznie)
- debole = słaby (fizycznie lub psychicznie)
- W kontekście tekstu: insicuro, impaurito, frustrato → wszystko to aspekty debolezza (słabości psychologicznej)
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Opcja D jest pułapką: "sensi di colpa" (wyrzuty sumienia) pojawiają się w tekście, ALE odnoszą się do RODZICÓW, nie dzieci: "si comportano così anche per i sensi di colpa che provano" = rodzice zachowują się tak (spełniając wszystkie zachcianki) z powodu wyrzutów sumienia.
\n
Uwaga: Paradoks tekstu Testo 2: dzieci są jednocześnie słabe I aroganckie - ponieważ nie nauczyły się przegrywać (incapaci di sopportare un insuccesso), są niepewne siebie, ale zewnętrznie się maskują agresją/arogancją.
\n
Uwaga: Crescere (rosnąć/dorastać) → crescono (dorastają, rosną). Nie mylić z aumentare (wzrastać/zwiększać się - o liczbach/ilościach).
\n

6.5. ## Poprawna odpowiedź

\n

D - spiega ai genitori la necessità di mettere limiti al proprio bambino.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (Il bambino despota)

\n
"E la grande sfida dei genitori è proprio quella di aiutare i loro figli a sentirsi sicuri, capaci di entrare ed uscire da soli nelle varie situazioni della vita e affrontare le difficoltà con i propri strumenti e con la fiducia in sé stessi."
\n
"I limiti non sono piacevoli. Irritano in quanto appaiono come porte chiuse Ma le porte servono: hanno la funzione di proteggere e trasmettere sicurezza."
\n

Analiza celu autora:

\n\n

Parafraza:

\n\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść (PL) | Dlaczego błędna |
| A | incolpa i giovani delle frustrazioni dei genitori | Odwrotnie: tekst krytykuje RODZICÓW, nie dzieci |
| B | critica i genitori che si oppongono ai capricci | Odwrotnie: tekst NIE krytykuje rodziców, którzy się SPRZECIWIAJĄ kaprysom - to właśnie jest dobre zachowanie |
| C | sostiene che i genitori dovrebbero dare più libertà | Odwrotnie: tekst mówi, że dawanie zbyt dużej wolności (bez granic) to błąd |
| D | spiega la necessità di mettere limiti al bambino | POPRAWNA - cały artykuł to wyjaśnienie tej konieczności |

\n

Sposób 3 - analiza struktury argumentacyjnej tekstu

\n

Tekst Testo 2 ma klasyczną strukturę argumentacyjną:

\n
  1. Teza: Rodzice są zbyt permisywni → błąd
  2. Argumenty: Skutki permisywności (insicuri, prepotenti, frustraci)
  3. Konkluzja/Przesłanie: Granice są konieczne i mają funkcję ochronną
\n

Autor pisze do rodziców ("la grande sfida dei genitori") i wyjaśnia (spiega) DLACZEGO granice są potrzebne → opcja D ✓.

\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - wskazanie litery D
- 0 pkt - odpowiedź A, B lub C
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Analiza intencji autora (cosa vuole l'autore):
- Pytania o "co chce/robi autor" wymagają analizy CELU tekstu, nie treści
- Klucze do identyfikacji:
- spiega (wyjaśnia) → artykuł edukacyjny
- consiglia (radzi) → artykuł poradnikowy
- critica (krytykuje) → artykuł krytyczny
- informa (informuje) → artykuł informacyjny
- persuade (przekonuje) → artykuł perswazyjny
- Testo 2: autor = spiega + consiglia (wyjaśnia i radzi rodzicom)
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Opcja B to subtelna pułapka: "critica i genitori che si oppongono ai capricci" = krytykuje rodziców, którzy się SPRZECIWIAJĄ kaprysom. To odwrotnie od prawdy - autor krytykuje rodziców, którzy się NIE sprzeciwiają (non si oppongono). Uczniowie czytający zbyt szybko mogą przeoczyć negację.
\n
Uwaga: Mettere limiti (stawiać granice/ograniczenia) = porre dei limiti = stabilire dei confini - ważna kolokacja w tekstach pedagogicznych/psychologicznych. Na maturze z j. włoskiego może pojawiać się w różnych formach.
\n
Uwaga: La sfida (wyzwanie) - rodzaj żeński: la sfida → le sfide. Wyrażenie "la grande sfida dei genitori" = "wielkie wyzwanie rodziców" - mocne sformułowanie kończące artykuł.
"}]}