{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nUzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.), przekształcając podany w nawiasie wyraz, tak aby\notrzymać logiczny i gramatycznie poprawny tekst. Wymagana jest pełna poprawność\nortograficzna wpisywanych wyrazów.\nLA DIETA DELLO STUDENTE\nNon esiste una dieta personalizzata per lo studente, ma esistono regole alimentari che\npossono aiutare lo studente ad affrontare il suo carico di lavoro. Delle semplici abitudini\nalimentari,\ninfatti,\naiutano\na\nmigliorare\nla\n8.1. (capace)\ndi apprendimento e anche il controllo emotivo, al fine di ottenere un rendimento ottimale delle\nsue potenzialità. Prima di tutto è importante consumare almeno tre pasti al giorno (colazione,\npranzo e cena), più due spuntini, tutti quanti 8.2. (fondamento) per\nricaricarsi di energia, in particolare di glucosio, il vero carburante del cervello; in effetti la sua\n8.3. (diminuire) nel sangue rallenta il livello di attenzione\ne\nconcentrazione.\nUna\nbuona\nregola\nda\nseguire\nè\nanche\nquella\ndi\nnon\n8.4. (salto) mai la prima colazione. Il fisico, infatti, ha necessità\ndi ricaricarsi al meglio per affrontare la giornata.\nadattato da www.cioe.it","answer":null,"answer_text":"8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. qc, należy oznaczyć jako błędy ortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**capacità**\n\nPełna luka: *\"aiutano a migliorare la **capacità** di apprendimento\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"semplici abitudini alimentari, infatti, aiutano a migliorare la 8.1. (capace) di apprendimento e anche il controllo emotivo\"\n\n**Tłumaczenie:** \"proste nawyki żywieniowe pomagają poprawić **zdolność** uczenia się i kontrolę emocjonalną\"\n\n**Analiza:**\n- Słowo bazowe: *capace* (przymiotnik = zdolny, umiejący)\n- Wymagana forma: rzeczownik (po rodzajniku *la* = f. l.poj.)\n- Kolokacja: *la capacità di apprendimento* = \"zdolność uczenia się\" → STAŁE WYRAŻENIE\n\n**Przekształcenie:**\n- *capace* (Adj.) → *capacità* (N. f.)\n- Sufiks: *-ace* → *-acità* (wzorzec: *capace → capacità*, *vorace → voracità*, *tenace → tenacità*)\n\n## Sposób 2 - analiza słowotwórcza\n\n**Wzorzec: przymiotnik na *-ace* → rzeczownik na *-acità*:**\n\n| Przymiotnik | Rzeczownik | Znaczenie |\n| *capace* | *capacità* | zdolność, pojemność |\n| *vorace* | *voracità* | żarłoczność |\n| *tenace* | *tenacità* | wytrwałość |\n| *audace* | *audacia* | odwaga (nieregularne) |\n\n**Kapucyński wzorzec:** *capac-* + *-ità* = *capacità*\n\nOgólna reguła: *-ità* jest sufiksem tworzącym rzeczowniki abstrakcyjne (cechy) od przymiotników.\n\n## Sposób 3 - weryfikacja w kontekście\n\n- *la capacità* → żeńska, l. poj. → pasuje do *la di apprendimento* ✓\n- *capacità di* + bezokolicznik/rzeczownik = \"zdolność do \" → *capacità di apprendimento* = \"zdolność uczenia się\" ✓\n- Nie można użyć *capace* (Adj.) po rodzajniku *la* ✗\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *capacità* (poprawna forma + poprawna ortografia)\n> - **0 pkt** - *capace* (forma bazowa), *capabilità* (ang. calque!), *capacitazione*, *capienza* (inny rzeczownik od *capace* = pojemność zbiornika)\n> - **Spelling:** *capacità* - z akcentem na końcowe *à* (accent grave). NIE *capacita* (bez akcentu)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Sufiks *-ità* (rzeczowniki abstrakcyjne):**\n> - *-ità* tworzy rzeczowniki f. od przymiotników\n> - Wzorzec: Adj. → N. (*-ità*)\n> - Przykłady: *felice → felicità* (szczęście), *libero → libertà* (wolność), *bello → bellezza* (ale to *-ezza*!)\n> - *Capace → capacità* (sufiks -*acità*)\n> - Wszystkie kończące się na *-tà* to rzeczowniki nieodmienne (invariabili): *la/le capacità* (l.poj. i l.mn. identyczne!)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Capacità* jest NIEODMIENNA - *la capacità* (l.poj.) = *le capacità* (l.mn.). Nie pisz *le capacitài* ani *le capacitàs*!\n\n> **Uwaga:** Akcent graficzny (*à*) na ostatniej sylabie - obowiązkowy w piśmie. Bez akcentu = błąd ortograficzny → 0 pkt w kluczu CKE.\n\n> **Uwaga:** Nie mylić: *capienza* (pojemność, objętość - np. sala na 500 osób), *capacità* (zdolność, umiejętność - abstrakcyjna cecha osoby/systemu). W kontekście *di apprendimento* (uczenia się) jedynie *capacità*.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**fondamentali**\n\nPełna luka: *\"più due spuntini, tutti quanti **fondamentali** per ricaricarsi di energia\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"Prima di tutto è importante consumare almeno tre pasti al giorno (colazione, pranzo e cena), più due spuntini, tutti quanti 8.2. (fondamento) per ricaricarsi di energia\"\n\n**Tłumaczenie:** \"Przede wszystkim ważne jest spożywanie co najmniej trzech posiłków dziennie (śniadanie, obiad i kolacja) oraz dwóch przekąsek, wszystkich **fundamentalnych/podstawowych** dla naładowania się energią\"\n\n**Analiza:**\n- Słowo bazowe: *fondamento* (rzeczownik = fundament, podstawa)\n- Wymagana forma: przymiotnik (odnosi się do *\"pasti e spuntini\"* - *tutti quanti* = wszyscy/wszystkie razem)\n- Kontekst gramatyczny: *tutti quanti per ricaricarsi* → przymiotnik opisujący *pasti e spuntini* (m. l.mn.)\n\n**Przekształcenie:**\n- *fondamento* (N. m.) → *fondamentale* (Adj.) → *fondamentali* (Adj. m. l.mn.)\n- Sufiks: *-mento* → *-mentale* (wzorzec: *fondamento → fondamentale*, *elemento → elementare*)\n\n## Sposób 2 - analiza słowotwórcza\n\n**Wzorzec: rzeczownik na *-mento* → przymiotnik na *-mentale*:**\n\n| Rzeczownik | Przymiotnik | Znaczenie |\n| *fondamento* | *fondamentale* | fundamentalny, podstawowy |\n| *elemento* | *elementare* | elementarny (ale sufiks *-are* tu!) |\n| *strumento* | *strumentale* | instrumentalny |\n\n**Forma wymagana:** *fondamentali* (m./f. l.mn.) - bo *tutti quanti* odnosi się do *tre pasti* + *due spuntini* = l.mn.\n\n## Sposób 3 - weryfikacja gramatyczna\n\n- *tutti quanti* = wszyscy/wszystkie (wzmocniony zaimek nieokreślony) + przymiotnik → przymiotnik musi być w l.mn.\n- *pasti e spuntini* = posiłki i przekąski (m. l.mn.) → przymiotnik m. l.mn. = *fondamentali* ✓\n- Forma *fondamentale* (l.poj.) byłaby błędna bo odnosi się do l.mn.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *fondamentali* (forma przymiotnika l.mn.)\n> - **0 pkt** - *fondamento* (forma bazowa), *fondamentale* (l.poj. - błąd zgodności), *fondamentalmente* (przysłówek)\n> - **Spelling:** *fondamentali* - podwójne *nd* NIE, to normalne *nd*: f-o-n-d-a-m-e-n-t-a-l-i\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Sufiks *-ale* (przymiotniki od rzeczowników):**\n> - *-ale* tworzy przymiotniki od rzeczowników\n> - Wzorzec: *fondamento → fondamentale*, *nazione → nazionale*, *cultura → culturale*\n> - Forma: *-ale* (l.poj. m./f. wspólna), *-ali* (l.mn. m./f. wspólna)\n> - Uwaga: wspólna forma m. i f. - *fondamentale* dla obu rodzajów w l.poj.!\n\n> **Reference - Zgodność przymiotnika (concordanza):**\n> - Przymiotnik musi zgadzać się z rzeczownikiem w rodzaju i liczbie\n> - *pasti* (m. l.mn.) + *spuntini* (m. l.mn.) = m. l.mn. → przymiotnik *fondamentali* (m. l.mn.)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Fondamentale* (l.poj.) vs *fondamentali* (l.mn.) - maturzyści często zapominają o liczbie. W tym zdaniu *tutti quanti* + l.mn. rzeczownika wymaga l.mn. przymiotnika.\n\n> **Uwaga:** *Fondamentalmente* to PRZYSŁÓWEK (fundamentalnie) - nie przymiotnik. Przysłówki nie zgadzają się z rzeczownikami i nie pasują do tej luki (*tutti quanti fondamentalmente* = błąd gramatyczny).\n\n> **Uwaga:** Derywacja: *fondamento* (N.) → *fondamentale* (Adj.) → *fondamentalmente* (Adv.) - trzy różne klasy gramatyczne z jednego rdzenia. Na maturze word formation testuje transformacje między tymi klasami.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**diminuzione**\n\nPełna luka: *\"in effetti la sua **diminuzione** nel sangue rallenta il livello di attenzione\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"in effetti la sua 8.3. (diminuire) nel sangue rallenta il livello di attenzione e concentrazione\"\n\n**Tłumaczenie:** \"w rzeczywistości jego **spadek/zmniejszenie** we krwi spowalnia poziom uwagi i koncentracji\"\n\n**Analiza:**\n- Słowo bazowe: *diminuire* (czasownik = zmniejszać się, spadać)\n- Wymagana forma: rzeczownik (po rodzajniku *la sua* - *sua* = jego/jej, wskazuje na f. l.poj.)\n- Kontekst: *\"la sua nel sangue\"* = \"jego [czegoś] we krwi\" - mowa o glukoza/glucosio, który spada we krwi → RZECZOWNIK OZNACZAJĄCY \"spadek/zmniejszenie\"\n\n**Przekształcenie:**\n- *diminuire* (V.) → *diminuzione* (N. f.)\n- Sufiks: *-ire* → *-izione* lub *-uzione* (wzorzec: *diminuire → diminuzione*, *costruire → costruzione*)\n\n## Sposób 2 - analiza słowotwórcza\n\n**Wzorzec: czasownik → rzeczownik odsłowny:**\n\n| Czasownik | Rzeczownik | Znaczenie |\n| *diminuire* | *diminuzione* | zmniejszenie, spadek |\n| *costruire* | *costruzione* | budowa |\n| *agire* | *azione* | działanie |\n| *produrre* | *produzione* | produkcja |\n\n**Sufiks *-zione* / *-uzione*:** typowy sufiks tworzący rzeczowniki abstrakcyjne (nominalizations) od czasowników.\n\n## Sposób 3 - weryfikacja gramatyczna\n\n- *la sua diminuzione* → *la* = f. l.poj. → *diminuzione* (f. l.poj.) ✓\n- *la diminuzione nel sangue* = \"spadek we krwi\" → logiczne w kontekście (glikemia = poziom cukru we krwi) ✓\n- *diminuzione rallenta* → podmiot l.poj. + czasownik l.poj. ✓\n\n**Kontekst semantyczny:** Mowa o *glucosio* (glukozie) - gdy poziom glukozy we krwi spada (*la sua diminuzione*), spada też koncentracja. Logiczna i medycznie poprawna informacja.\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *diminuzione* (poprawna forma + ortografia)\n> - **0 pkt** - *diminuire* (forma bazowa), *diminuzione* z błędem (np. *diminuzzione*, *deminuzione*)\n> - **Spelling:** *diminuzione* - jeden *z*, jedno *n*: d-i-m-i-n-u-z-i-o-n-e\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Sufiks *-zione* (rzeczowniki od czasowników):**\n> - *-zione* tworzy rzeczowniki f. abstrakcyjne od czasowników\n> - Wzorzec I: czasowniki na *-are* → *-azione* (*cambiare → cambio/cambiamento/cambiazione*)\n> - Wzorzec II: czasowniki na *-ire/-uire* → *-uzione/-izione* (*produrre → produzione*, *diminuire → diminuzione*)\n> - Uwaga: nie wszystkie czasowniki mają formę na *-zione* - sprawdź w słowniku\n> - *Diminuzione* (f., l.mn.: *le diminuzioni*) - odmienne\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Diminuzione* (spadek, zmniejszenie) vs *riduzione* (redukcja, obniżka - bardziej aktywne/celowe). Oba są poprawne, ale *diminuzione* pochodzi bezpośrednio od *diminuire* (słowo bazowe zadania), więc to jedyna poprawna odpowiedź.\n\n> **Uwaga:** Spelling - *-zione* = jedno *z*. Uczniowie często piszą *-zzione* pod wpływem wymowy (bo *z* brzmi jak /ts/). Poprawnie: jedna litera *z*.\n\n> **Uwaga:** *La sua diminuzione nel sangue* - *sua* odnosi się do *glucosio* (wymienionego w poprzednim zdaniu). Zaimek dzierżawczy *suo/sua* zawsze zgadza się z rodzajem gramatycznym POSIADANEGO rzeczownika, nie z posiadaczem: *glucosio (m.) → la sua (f. bo *diminuzione* jest f.)* - tu *sua* zgadza się z *diminuzione* (f.).\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**saltare**\n\nPełna luka: *\"Una buona regola da seguire è anche quella di non **saltare** mai la prima colazione.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu zdania\n\n> \"Una buona regola da seguire è anche quella di non 8.4. (salto) mai la prima colazione.\"\n\n**Tłumaczenie:** \"Dobrą zasadą jest też nigdy nie **pomijać/opuszczać** śniadania.\"\n\n**Analiza:**\n- Słowo bazowe: *salto* (rzeczownik = skok; ale też: pominięcie, opuszczenie)\n- Wymagana forma: bezokolicznik (po *di non* → *di non + bezokolicznik* = \"żeby nie robić czegoś\")\n- Kontekst: *\"quella di non mai la prima colazione\"* → po *di* + negacja → bezokolicznik\n\n**Przekształcenie:**\n- *salto* (N. = skok, pominięcie) → *saltare* (V. = skakać; pomijać, opuszczać)\n- Derywacja wstecz: *salto* → *saltare* (N. → V.)\n- W kontekście jedzenia: *saltare un pasto* = \"opuścić/pominąć posiłek\" (nie zjeść) - STAŁE WYRAŻENIE\n\n## Sposób 2 - analiza słowotwórcza i semantyczna\n\n**Dwa znaczenia *saltare*:**\n1. *saltare* (fizyczne) = skakać → *il salto* = skok\n2. *saltare* (figuratywne) = pomijać, opuszczać → *saltare la colazione* = opuścić śniadanie\n\n**Kluczowe wyrażenie: *saltare la colazione/il pasto*:**\n- *saltare il pasto* = opuścić posiłek (nie zjeść) - idiom używany w kontekście diety/zdrowia\n- Inne: *saltare la scuola* (wagarować), *saltare una lezione* (opuścić lekcję)\n\n**Forma wymagana:** Po *di non* = bezokolicznik → *saltare* ✓\n\n## Sposób 3 - weryfikacja gramatycznej struktury\n\n**Struktura zdania:**\n- *quella di non fare mai qualcosa* = ta (zasada), żeby nigdy czegoś nie robić\n- *quella* = pronome dimostrativo odsyłające do *una buona regola*\n- *di non* + bezokolicznik = \"żeby nie + bezokolicznik\" (zdanie celowe/wolicjonalne)\n- *non mai* = nigdy (negacja z *mai* wymaga *non* przed czasownikiem)\n\n**Schemat:** *quella di non **saltare** mai la prima colazione* ✓\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *saltare* (bezokolicznik, poprawna ortografia)\n> - **0 pkt** - *salto* (forma bazowa), *saltando* (gerundio - błędna forma po *di non*), *saltato* (participio passato)\n> - **Spelling:** *saltare* - s-a-l-t-a-r-e (regularny bezokolicznik I koniugacji)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Di non* + bezokolicznik:**\n> - *di non* + inf. = żeby nie / nie + rzecz\n> - Po *la regola è quella di* → zawsze bezokolicznik: *quella di mangiare, quella di non saltare*\n> - Inne konteksty: *promettere di non* + inf., *cercare di non* + inf., *decidere di non* + inf.\n> - **Ważne:** Po przyimku *di* w j. włoskim zawsze BEZOKOLICZNIK (nie gerundio!)\n\n> **Reference - *Saltare* (czasownik dwuznaczny):**\n> - Znaczenie 1: skakać (*saltare in aria* = skakać w powietrze)\n> - Znaczenie 2: pominąć, opuścić (*saltare un capitolo* = pominąć rozdział, *saltare la colazione* = opuścić śniadanie)\n> - *Salto* (N.): skok (*fare un salto* = zrobić skok; potocznie: *fare un salto da te* = wpaść do ciebie)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Fałszywy przyjaciel - *saltare* może sugerować \"sól\" (ang. *salt*) dla uczniów znających ang./fr. Nie ma związku! *Saltare* pochodzi od *saltus* (łac. skok).\n\n> **Uwaga:** *Non mai* (nigdy) wymaga *non* przed czasownikiem: *non saltare mai* = nigdy nie opuszczać. Samo *mai* bez *non* = \"nigdy\" w pytaniach lub po podmiocie. W zdaniu twierdzącym z zaprzeczeniem: zawsze *non + V + mai*.\n\n> **Uwaga:** *La prima colazione* = śniadanie (dosłownie: \"pierwsze jedzenie dnia\"). Potocznie też tylko *colazione*. *Fare colazione* = jeść śniadanie. *Saltare la colazione* = pominąć śniadanie. To ważna kolokacja związana z tematem zdrowia i diety.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-4)
Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.), przekształcając podany w nawiasie wyraz, tak aby
otrzymać logiczny i gramatycznie poprawny tekst. Wymagana jest pełna poprawność
ortograficzna wpisywanych wyrazów.
LA DIETA DELLO STUDENTE
Non esiste una dieta personalizzata per lo studente, ma esistono regole alimentari che
possono aiutare lo studente ad affrontare il suo carico di lavoro. Delle semplici abitudini
alimentari,
infatti,
aiutano
a
migliorare
la
8.1. (capace)
di apprendimento e anche il controllo emotivo, al fine di ottenere un rendimento ottimale delle
sue potenzialità. Prima di tutto è importante consumare almeno tre pasti al giorno (colazione,
pranzo e cena), più due spuntini, tutti quanti 8.2. (fondamento) per
ricaricarsi di energia, in particolare di glucosio, il vero carburante del cervello; in effetti la sua
8.3. (diminuire) nel sangue rallenta il livello di attenzione
e
concentrazione.
Una
buona
regola
da
seguire
è
anche
quella
di
non
8.4. (salto) mai la prima colazione. Il fisico, infatti, ha necessità
di ricaricarsi al meglio per affrontare la giornata.
adattato da www.cioe.it

","answer_text_html":"
  1. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. qc, należy oznaczyć jako błędy ortograficzne.
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

8.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

capacità

\n

Pełna luka: "aiutano a migliorare la capacità di apprendimento"

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu zdania

\n
"semplici abitudini alimentari, infatti, aiutano a migliorare la 8.1. (capace) di apprendimento e anche il controllo emotivo"
\n

Tłumaczenie: "proste nawyki żywieniowe pomagają poprawić zdolność uczenia się i kontrolę emocjonalną"

\n

Analiza:

\n\n

Przekształcenie:

\n\n

Sposób 2 - analiza słowotwórcza

\n

Wzorzec: przymiotnik na -ace → rzeczownik na -acità:

\n

| Przymiotnik | Rzeczownik | Znaczenie |
| capace | capacità | zdolność, pojemność |
| vorace | voracità | żarłoczność |
| tenace | tenacità | wytrwałość |
| audace | audacia | odwaga (nieregularne) |

\n

Kapucyński wzorzec: capac- + -ità = capacità

\n

Ogólna reguła: -ità jest sufiksem tworzącym rzeczowniki abstrakcyjne (cechy) od przymiotników.

\n

Sposób 3 - weryfikacja w kontekście

\n\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - capacità (poprawna forma + poprawna ortografia)
- 0 pkt - capace (forma bazowa), capabilità (ang. calque!), capacitazione, capienza (inny rzeczownik od capace = pojemność zbiornika)
- Spelling: capacità - z akcentem na końcowe à (accent grave). NIE capacita (bez akcentu)
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Sufiks -ità (rzeczowniki abstrakcyjne):
- -ità tworzy rzeczowniki f. od przymiotników
- Wzorzec: Adj. → N. (-ità)
- Przykłady: felice → felicità (szczęście), libero → libertà (wolność), bello → bellezza (ale to -ezza!)
- Capace → capacità (sufiks -acità)
- Wszystkie kończące się na -tà to rzeczowniki nieodmienne (invariabili): la/le capacità (l.poj. i l.mn. identyczne!)
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Capacità jest NIEODMIENNA - la capacità (l.poj.) = le capacità (l.mn.). Nie pisz le capacitài ani le capacitàs!
\n
Uwaga: Akcent graficzny (à) na ostatniej sylabie - obowiązkowy w piśmie. Bez akcentu = błąd ortograficzny → 0 pkt w kluczu CKE.
\n
Uwaga: Nie mylić: capienza (pojemność, objętość - np. sala na 500 osób), capacità (zdolność, umiejętność - abstrakcyjna cecha osoby/systemu). W kontekście di apprendimento (uczenia się) jedynie capacità.
\n

8.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

fondamentali

\n

Pełna luka: "più due spuntini, tutti quanti fondamentali per ricaricarsi di energia"

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu zdania

\n
"Prima di tutto è importante consumare almeno tre pasti al giorno (colazione, pranzo e cena), più due spuntini, tutti quanti 8.2. (fondamento) per ricaricarsi di energia"
\n

Tłumaczenie: "Przede wszystkim ważne jest spożywanie co najmniej trzech posiłków dziennie (śniadanie, obiad i kolacja) oraz dwóch przekąsek, wszystkich fundamentalnych/podstawowych dla naładowania się energią"

\n

Analiza:

\n\n

Przekształcenie:

\n\n

Sposób 2 - analiza słowotwórcza

\n

Wzorzec: rzeczownik na -mento → przymiotnik na -mentale:

\n

| Rzeczownik | Przymiotnik | Znaczenie |
| fondamento | fondamentale | fundamentalny, podstawowy |
| elemento | elementare | elementarny (ale sufiks -are tu!) |
| strumento | strumentale | instrumentalny |

\n

Forma wymagana: fondamentali (m./f. l.mn.) - bo tutti quanti odnosi się do tre pasti + due spuntini = l.mn.

\n

Sposób 3 - weryfikacja gramatyczna

\n\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - fondamentali (forma przymiotnika l.mn.)
- 0 pkt - fondamento (forma bazowa), fondamentale (l.poj. - błąd zgodności), fondamentalmente (przysłówek)
- Spelling: fondamentali - podwójne nd NIE, to normalne nd: f-o-n-d-a-m-e-n-t-a-l-i
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Sufiks -ale (przymiotniki od rzeczowników):
- -ale tworzy przymiotniki od rzeczowników
- Wzorzec: fondamento → fondamentale, nazione → nazionale, cultura → culturale
- Forma: -ale (l.poj. m./f. wspólna), -ali (l.mn. m./f. wspólna)
- Uwaga: wspólna forma m. i f. - fondamentale dla obu rodzajów w l.poj.!
\n
Reference - Zgodność przymiotnika (concordanza):
- Przymiotnik musi zgadzać się z rzeczownikiem w rodzaju i liczbie
- pasti (m. l.mn.) + spuntini (m. l.mn.) = m. l.mn. → przymiotnik fondamentali (m. l.mn.)
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Fondamentale (l.poj.) vs fondamentali (l.mn.) - maturzyści często zapominają o liczbie. W tym zdaniu tutti quanti + l.mn. rzeczownika wymaga l.mn. przymiotnika.
\n
Uwaga: Fondamentalmente to PRZYSŁÓWEK (fundamentalnie) - nie przymiotnik. Przysłówki nie zgadzają się z rzeczownikami i nie pasują do tej luki (tutti quanti fondamentalmente = błąd gramatyczny).
\n
Uwaga: Derywacja: fondamento (N.) → fondamentale (Adj.) → fondamentalmente (Adv.) - trzy różne klasy gramatyczne z jednego rdzenia. Na maturze word formation testuje transformacje między tymi klasami.
\n

8.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

diminuzione

\n

Pełna luka: "in effetti la sua diminuzione nel sangue rallenta il livello di attenzione"

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu zdania

\n
"in effetti la sua 8.3. (diminuire) nel sangue rallenta il livello di attenzione e concentrazione"
\n

Tłumaczenie: "w rzeczywistości jego spadek/zmniejszenie we krwi spowalnia poziom uwagi i koncentracji"

\n

Analiza:

\n\n

Przekształcenie:

\n\n

Sposób 2 - analiza słowotwórcza

\n

Wzorzec: czasownik → rzeczownik odsłowny:

\n

| Czasownik | Rzeczownik | Znaczenie |
| diminuire | diminuzione | zmniejszenie, spadek |
| costruire | costruzione | budowa |
| agire | azione | działanie |
| produrre | produzione | produkcja |

\n

Sufiks -zione / -uzione: typowy sufiks tworzący rzeczowniki abstrakcyjne (nominalizations) od czasowników.

\n

Sposób 3 - weryfikacja gramatyczna

\n\n

Kontekst semantyczny: Mowa o glucosio (glukozie) - gdy poziom glukozy we krwi spada (la sua diminuzione), spada też koncentracja. Logiczna i medycznie poprawna informacja.

\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - diminuzione (poprawna forma + ortografia)
- 0 pkt - diminuire (forma bazowa), diminuzione z błędem (np. diminuzzione, deminuzione)
- Spelling: diminuzione - jeden z, jedno n: d-i-m-i-n-u-z-i-o-n-e
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Sufiks -zione (rzeczowniki od czasowników):
- -zione tworzy rzeczowniki f. abstrakcyjne od czasowników
- Wzorzec I: czasowniki na -are → -azione (cambiare → cambio/cambiamento/cambiazione)
- Wzorzec II: czasowniki na -ire/-uire → -uzione/-izione (produrre → produzione, diminuire → diminuzione)
- Uwaga: nie wszystkie czasowniki mają formę na -zione - sprawdź w słowniku
- Diminuzione (f., l.mn.: le diminuzioni) - odmienne
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Diminuzione (spadek, zmniejszenie) vs riduzione (redukcja, obniżka - bardziej aktywne/celowe). Oba są poprawne, ale diminuzione pochodzi bezpośrednio od diminuire (słowo bazowe zadania), więc to jedyna poprawna odpowiedź.
\n
Uwaga: Spelling - -zione = jedno z. Uczniowie często piszą -zzione pod wpływem wymowy (bo z brzmi jak /ts/). Poprawnie: jedna litera z.
\n
Uwaga: La sua diminuzione nel sangue - sua odnosi się do glucosio (wymienionego w poprzednim zdaniu). Zaimek dzierżawczy suo/sua zawsze zgadza się z rodzajem gramatycznym POSIADANEGO rzeczownika, nie z posiadaczem: glucosio (m.) → la sua (f. bo *diminuzione jest f.)* - tu sua zgadza się z diminuzione (f.).
\n

8.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

saltare

\n

Pełna luka: "Una buona regola da seguire è anche quella di non saltare mai la prima colazione."

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu zdania

\n
"Una buona regola da seguire è anche quella di non 8.4. (salto) mai la prima colazione."
\n

Tłumaczenie: "Dobrą zasadą jest też nigdy nie pomijać/opuszczać śniadania."

\n

Analiza:

\n\n

Przekształcenie:

\n\n

Sposób 2 - analiza słowotwórcza i semantyczna

\n

Dwa znaczenia saltare:

\n
  1. saltare (fizyczne) = skakać → il salto = skok
  2. saltare (figuratywne) = pomijać, opuszczać → saltare la colazione = opuścić śniadanie
\n

Kluczowe wyrażenie: saltare la colazione/il pasto:

\n\n

Forma wymagana: Po di non = bezokolicznik → saltare ✓

\n

Sposób 3 - weryfikacja gramatycznej struktury

\n

Struktura zdania:

\n\n

Schemat: quella di non saltare mai la prima colazione ✓

\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - saltare (bezokolicznik, poprawna ortografia)
- 0 pkt - salto (forma bazowa), saltando (gerundio - błędna forma po di non), saltato (participio passato)
- Spelling: saltare - s-a-l-t-a-r-e (regularny bezokolicznik I koniugacji)
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Di non + bezokolicznik:
- di non + inf. = żeby nie / nie + rzecz
- Po la regola è quella di → zawsze bezokolicznik: quella di mangiare, quella di non saltare
- Inne konteksty: promettere di non + inf., cercare di non + inf., decidere di non + inf.
- Ważne: Po przyimku di w j. włoskim zawsze BEZOKOLICZNIK (nie gerundio!)
\n
Reference - Saltare (czasownik dwuznaczny):
- Znaczenie 1: skakać (saltare in aria = skakać w powietrze)
- Znaczenie 2: pominąć, opuścić (saltare un capitolo = pominąć rozdział, saltare la colazione = opuścić śniadanie)
- Salto (N.): skok (fare un salto = zrobić skok; potocznie: fare un salto da te = wpaść do ciebie)
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Fałszywy przyjaciel - saltare może sugerować "sól" (ang. salt) dla uczniów znających ang./fr. Nie ma związku! Saltare pochodzi od saltus (łac. skok).
\n
Uwaga: Non mai (nigdy) wymaga non przed czasownikiem: non saltare mai = nigdy nie opuszczać. Samo mai bez non = "nigdy" w pytaniach lub po podmiocie. W zdaniu twierdzącym z zaprzeczeniem: zawsze non + V + mai.
\n
Uwaga: La prima colazione = śniadanie (dosłownie: "pierwsze jedzenie dnia"). Potocznie też tylko colazione. Fare colazione = jeść śniadanie. Saltare la colazione = pominąć śniadanie. To ważna kolokacja związana z tematem zdrowia i diety.
"}]}