{"id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-wloski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nPrzetłumacz na język włoski podane w nawiasach fragmenty zdań (9.1.-9.4.), tak aby\notrzymać logiczne i gramatycznie poprawne zdania. Wymagana jest pełna poprawność\nortograficzna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie 5 wyrazów.\n9.1. Una nuova trattoria italiana (została otwarta przez)\nMarco.\n9.2. Disse che non (chciałby przeszkadzać)\nil direttore.\n9.3. In libreria abbiamo trovato (kilka książek o)\nGaribaldi.\n9.4. Spero che Anna questa volta (zdała egzamin)\ndi maturità.\nMJW-1R","answer":null,"answer_text":"9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji\nto błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, a także prac zdających, którzy korzystali\nz pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na komputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**è stata aperta da**\n\nPełne zdanie: *\"Una nuova trattoria italiana **è stata aperta da** Marco.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia\n\n**Fragment polski:** \"została otwarta przez\"\n\n**Kontekst zdania:** *\"Una nuova trattoria italiana (została otwarta przez) Marco.\"*\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- \"została otwarta przez\" = **strona bierna czasu przeszłego dokonanego** (passivo + Passato Prossimo)\n- Forma bierna: *essere* + participio passato + *da* (przez)\n- Czas: \"została\" = czas przeszły dokonany → **Passato Prossimo** formy biernej\n- Podmiot: *una trattoria* (f. l.poj.) → participio musi być w f. l.poj.\n\n**Tłumaczenie krok po kroku:**\n1. *essere* w Passato Prossimo (f. l.poj.): *è stata*\n2. *aprire* → participio passato: *aperto* → f. l.poj.: *aperta*\n3. \"przez\" = *da*\n4. Wynik: ***è stata aperta da***\n\n## Sposób 2 - analiza struktury biernej w j. włoskim\n\n**Forma bierna - Passato Prossimo:**\n\n| Aktywna | Bierna |\n| Marco ha aperto la trattoria. | La trattoria è stata aperta da Marco. |\n| Marco otworzył restaurację. | Restauracja została otwarta przez Marca. |\n\n**Struktura biernej:**\n- Podmiot: *la trattoria* (f. l.poj.)\n- Orzeczenie bierne: *essere* (Passato Prossimo) + *aperta* (participio f. l.poj.)\n- *è stata* = Passato Prossimo od *essere* (f. l.poj.)\n- *aperta* = participio passato od *aprire* (f. l.poj. → zgadza się z *trattoria*)\n- Agent: *da Marco* = przez Marca\n\n## Sposób 3 - weryfikacja ortografii i gramatyki\n\n**Weryfikacja krzyżowa:**\n- *Una nuova trattoria italiana è stata aperta da Marco.*\n- Podmiot: *trattoria* (f. l.poj.) ✓\n- *è stata* (Passato Prossimo od *essere*, f. l.poj.) ✓\n- *aperta* (participio od *aprire*, f. l.poj.) ✓\n- *da Marco* = przez Marca ✓\n- Limit słów: *è stata aperta da* = 4 słowa (max 5) ✓\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat (typowy dla tłumaczeń PR):\n> - **1 pkt** - *è stata aperta da* (poprawna forma bierna + ortografia)\n> - **0.5 pkt** - możliwe częściowe punktowanie (przy niektórych opcjach CKE)\n> - **0 pkt** - *ha aperto* (aktywna), *è aperta* (stativo, nie dokonane), *viene aperta* (teraźniejsza bierna)\n> - **Spelling:** *aperta* (nie *aperto* - musi zgadzać się z *trattoria* f.!)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Strona bierna (forma passiva) - wszystkie czasy:**\n> - Presente: *è aperta* (jest otwarta)\n> - Passato Prossimo: ***è stata aperta*** (została otwarta)\n> - Imperfetto: *era aperta* (była otwarta)\n> - Futuro: *sarà aperta* (będzie otwarta)\n> - Condizionale: *sarebbe aperta* (byłaby otwarta)\n> - **Reguła:** bierna z *essere* (nie *avere*!) we wszystkich czasach\n> - **Participio passato** zgadza się z podmiotem gramatycznym (nie z agentem)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd - *aperto* (m.) zamiast *aperta* (f.). Participio passato w formie biernej MUSI zgadzać się z podmiotem: *trattoria* = f. l.poj. → *aperta*.\n\n> **Uwaga:** Bierna vs stativo: *è stata aperta* (Passato Prossimo = została otwarta, zdarzenie) vs *è aperta* (Presente = jest (teraz) otwarta, stan). Polskie \"została otwarta\" = zdarzenie = Passato Prossimo.\n\n> **Uwaga:** Limit słów w zadaniu 9: \"maksymalnie 5 wyrazów\" (*al massimo 5 parole*). Sprawdź: *è stata aperta da* = 4 wyrazy ✓. Przekroczenie limitu = 0 pkt.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**avrebbe voluto disturbare**\n\nPełne zdanie: *\"Disse che non **avrebbe voluto disturbare** il direttore.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia\n\n**Fragment polski:** \"chciałby przeszkadzać\"\n\n**Kontekst zdania:** *\"Disse che non (chciałby przeszkadzać) il direttore.\"*\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- \"Disse che \" = \"Powiedział, że \" → mowa zależna (discorso indiretto) z przeszłym czasem w zdaniu głównym (*disse* = Passato Remoto)\n- \"chciałby przeszkadzać\" w mowie niezależnej = \"vorrei disturbare\" (Condizionale Presente)\n- W mowie zależnej po przeszłym *disse* → Condizionale Presente → **Condizionale Passato** (concordanza dei tempi)\n\n**Przekształcenie mowy zależnej:**\n- Mowa niezależna: *\"Non vorrei disturbare \"* (Condizionale Presente)\n- Mowa zależna po przeszłości: *\"Disse che non **avrebbe voluto** disturbare \"* (Condizionale Passato)\n\n**Wynik:** *avrebbe voluto disturbare*\n\n## Sposób 2 - analiza zasady concordanza dei tempi w mowie zależnej\n\n**Tabela transformacji (discorso indiretto):**\n\n| Mowa niezależna | Czas gl. → | Mowa zależna |\n| *vorrei* (Cond. Pres.) | *disse* (passato) | *avrebbe voluto* (Cond. Pass.) |\n| *voglio* (Pres.) | *disse* | *voleva* (Imperf.) |\n| *ho fatto* (Pass. Pros.) | *disse* | *aveva fatto* (Trapass.) |\n| *faccio* (Pres.) | *disse* | *faceva* (Imperf.) |\n\n**Reguła:** Gdy zdanie główne jest w przeszłości, Condizionale Presente → Condizionale Passato.\n\n## Sposób 3 - koniugacja Condizionale Passato od *volere*\n\n*Volere* - Condizionale Passato (forma złożona):\n- *avrei voluto* (io)\n- *avresti voluto* (tu)\n- ***avrebbe voluto*** **(lui/lei)** ← wymagana forma (podmiot nieokreślony, 3. os.)\n- *avremmo voluto* (noi)\n- *avreste voluto* (voi)\n- *avrebbero voluto* (loro)\n\n**Konstrukcja:** *avrebbe voluto* + bezokolicznik = \"chciałby był\" → \"chciałby (był)\" zrobić coś\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *avrebbe voluto disturbare* (poprawna forma + ortografia)\n> - **0 pkt** - *vorrebbe disturbare* (Cond. Pres. - błąd concordanza), *voleva disturbare* (Imperf. - zmiana znaczenia), *avrebbe disturbato* (Cond. Pass. od *disturbare* - błędna forma)\n> - **Spelling:** *avrebbe* (nie *avrebbbe*, nie *avrebbero*), *voluto* (nie *voloto*)\n> - **Limit słów:** *avrebbe voluto disturbare* = 3 słowa ✓ (max 5)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Discorso indiretto (mowa zależna) - czasowniki wolicjonalne:**\n> - Mowa niezależna → zależna po przeszłości:\n> - *\"Voglio farlo\"* → *disse che **voleva** farlo*\n> - *\"Vorrei farlo\"* → *disse che **avrebbe voluto** farlo*\n> - *\"Ho voluto farlo\"* → *disse che **aveva voluto** farlo*\n> - **Condizionale Presente (*vorrei*)** → **Condizionale Passato (*avrebbe voluto*)** (po przeszłości)\n\n> **Reference - Condizionale Passato (*avrei* + participio):**\n> - Tworzenie: *avere/essere* w Condizionale Presente + participio passato\n> - *avere* (dla większości) lub *essere* (ruch, stato, riflessivi)\n> - *avrebbe voluto* = (on) chciałby był = (on) chciałby [w tamtym momencie przeszłości]\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd: *avrebbe disturbato* (Cond. Pass. od *disturbare*) zamiast *avrebbe voluto disturbare*. Zadanie wymaga przetłumaczenia CAŁOŚCI \"chciałby przeszkadzać\" - forma *volere* musi być w Cond. Pass., a *disturbare* pozostaje bezokolicznikiem.\n\n> **Uwaga:** Zasada concordanza: po *disse, ha detto, diceva* = przeszłość → Cond. Presente przekształca się w Cond. Passato. To jest jedna z najważniejszych reguł mowy zależnej na maturze PR.\n\n> **Uwaga:** *Disturbare* (przeszkadzać, niepokoić) vs *disturbarsi* (kłopotać się, fatygować się). Tu bez *si* = przeszkadzać dyrektorowi.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**alcuni libri su**\n\nPełne zdanie: *\"In libreria abbiamo trovato **alcuni libri su** Garibaldi.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia\n\n**Fragment polski:** \"kilka książek o\"\n\n**Kontekst zdania:** *\"In libreria abbiamo trovato (kilka książek o) Garibaldi.\"*\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- \"kilka\" = *alcuni/alcune* (kilka/kilkoro) lub *qualche* + l.poj.\n- *alcune* (f. l.mn.) → *alcune* pasuje do *libri* (m. l.mn.)? → NIE: *alcune* = f. l.mn., a *libri* = m. l.mn.\n- *alcuni* (m. l.mn.) → *alcuni libri* ✓ (m. l.mn.)\n- *qualche* + l.poj. → *qualche libro* = \"kilka książek\" (l.poj. idiomatycznie) - ale bardziej naturalne to *alcuni libri*\n- \"książek\" = *libri* (m. l.mn. od *libro*)\n- \"o\" (w znaczeniu \"o kimś/czymś\" = temat) = *su* lub *di*\n- *su* = \"o, na temat\" (bardziej wyraźnie tematyczne) → *un libro su Garibaldi* = \"książka o Garibaldim\"\n- *di* = też możliwe, ale *su* jest bardziej typowe dla \"książka o [osobie/temacie]\"\n\n**Wynik:** *alcuni libri su*\n\n## Sposób 2 - analiza opcji tłumaczenia\n\n**\"Kilka\" po włosku:**\n- *alcuni/alcune* (m./f. l.mn.) = kilka (przed l.mn.)\n- *qualche* + l.poj. = kilka (idiomatyczne użycie z l.poj.)\n- *un po' di* = trochę (z rzeczownikami niepoliczalnymi)\n- W tym zdaniu: *libri* (l.mn. m.) → *alcuni libri* ✓\n\n**\"Książek o\" po włosku:**\n- *libri su* = \"książki o [temacie]\" → *un libro su Garibaldi* ✓\n- *libri di* = \"książki od/o\" (bardziej posesywne/atrybucyjne)\n\n**Wybór:** *alcuni libri su* - najnaturalniejsze tłumaczenie \"kilka książek o\"\n\n## Sposób 3 - weryfikacja i limit słów\n\n**Zdanie kompletne:** *In libreria abbiamo trovato alcuni libri su Garibaldi.*\n**Tłumaczenie:** W księgarni znaleźliśmy kilka książek o Garibaldim.\n\n**Weryfikacja:**\n- *alcuni libri su* = 3 słowa ✓ (max 5)\n- *alcuni* = m. l.mn. → *libri* m. l.mn. ✓ (zgodność)\n- *su* + Garibaldi = \"o Garibaldim\" ✓\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *alcuni libri su* (poprawne tłumaczenie)\n> - Możliwe akceptowane warianty: *qualche libro su* (l.poj. + *qualche*), *dei libri su* (partytywny + *su*)\n> - **0 pkt** - *alcuni libri di* (błędny przyimek), *qualche libri* (błąd: *qualche* wymaga l.poj.!), *alcuni libro* (błąd liczby)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - *Qualche* vs *Alcuni/Alcune*:**\n> - *qualche* + ZAWSZE l. poj.: *qualche libro* (kilka książek - l.poj. po *qualche*!)\n> - *alcuni/alcune* + ZAWSZE l. mn.: *alcuni libri* (kilka książek - l.mn. po *alcuni*)\n> - **Ważny błąd:** *qualche libri* = BŁĄD (l.mn. po *qualche*)\n> - Znaczenie to samo, ale rząd różny!\n\n> **Reference - Przyimek *su* (temat/odniesienie):**\n> - *su* = na/o (tematyczne): *un libro su Roma*, *una ricerca sul riscaldamento globale*\n> - *di* = o (bardziej posesywne/atrybucyjne): *un libro di storia*, *la storia di Garibaldi*\n> - Na maturze: \"książka o [osobie/temacie]\" → najczęściej *su*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Qualche* ZAWSZE z l. poj. - nawet gdy po polsku mówimy \"kilka\" (l.mn.). *Qualche libro* = kilka książek (dosłownie \"jakieś [jedno] książki\" - nielogiczne po polsku, ale tak jest po włosku). Błąd *qualche libri* = 0 pkt.\n\n> **Uwaga:** *In libreria* (w księgarni) vs *in biblioteca* (w bibliotece). *Libreria* (księgarnia) to fałszywy przyjaciel z ang. *library* = biblioteka! Po włosku: *libreria* = bookshop, *biblioteca* = library.\n\n> **Uwaga:** Garibaldi - wielka litera (imię własne). W j. włoskim piszemy przyimek *su* przed imionami własnymi bez rodzajnika: *su Garibaldi* (nie *sul Garibaldi*), chyba że jest inny rodzajnik wymagany.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**abbia superato l'esame** (lub: **abbia superato gli esami**)\n\nPełne zdanie: *\"Spero che Anna questa volta **abbia superato l'esame** di maturità.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia\n\n**Fragment polski:** \"zdała egzamin\"\n\n**Kontekst zdania:** *\"Spero che Anna questa volta (zdała egzamin) di maturità.\"*\n\n**Analiza gramatyczna:**\n- *Spero che* = \"Mam nadzieję, że \" → czasownik wyrażający nadzieję/życzenie = wymaga **Congiuntivo**\n- \"zdała\" = czas przeszły dokonany → Congiuntivo Passato (czynność dokonana przed momentem mówienia)\n- Podmiot: *Anna* (f. l.poj.)\n- \"egzamin\" = *l'esame* (m. l.poj.)\n- \"zdać egzamin\" = *superare l'esame* lub *passare l'esame* (oba są poprawne)\n\n**Przekształcenie:**\n1. Congiuntivo Passato od *superare* (f. podmiot, ale *avere* → participio nie zmienia formy):\n- *abbia superato* (Cong. Pass., 3. os. l.poj.)\n2. Całość: ***abbia superato l'esame***\n\n**Weryfikacja:** *Spero che Anna abbia superato l'esame di maturità.* = Mam nadzieję, że Anna zdała egzamin maturalny. ✓\n\n## Sposób 2 - analiza concordanza z *sperare che*\n\n**Reguła:** *Spero che* (wyrażenie w czasie teraźniejszym) + czynność dokonana wcześniej → **Congiuntivo Passato**\n\n| Sytuacja | Czas/Forma | Przykład |\n| Czynność teraz/przyszłość | Cong. Presente | *Spero che Anna superi l'esame* |\n| Czynność PRZED momentem mówienia | **Cong. Passato** | *Spero che Anna abbia superato l'esame* |\n| Po przeszłości (spetavo che) | Cong. Imperfetto | *Speravo che Anna superasse* |\n\nW naszym zdaniu: \"zdała\" = czynność zakończona przed \"spero\" (teraźniejszy) → **Congiuntivo Passato**.\n\n## Sposób 3 - koniugacja Congiuntivo Passato od *superare*\n\n*Superare* + *avere*:\n\n| Osoba | Forma |\n| che io | *abbia superato* |\n| che tu | *abbia superato* |\n| **che lui/lei** | ***abbia superato*** |\n| che noi | *abbiamo superato* |\n| che voi | *abbiate superato* |\n| che loro | *abbiano superato* |\n\n**Participio passato:** *superare → superato* (regularny I koniugacja)\n\n## Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)\n\n> Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).\n\n> Szacunkowy schemat:\n> - **1 pkt** - *abbia superato l'esame* lub *abbia passato l'esame* (obie formy poprawne)\n> - Akceptowane: *abbia superato gli esami* (l.mn.)\n> - **0 pkt** - *ha superato* (Indicativo - błąd po *sperare che*), *superi* (Cong. Presente - zły aspekt, czynność nie dokonana), *avesse superato* (Cong. Trapass. - zbyt odległe)\n> - **Limit słów:** *abbia superato l'esame* = 3 słowa ✓ (max 5)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Congiuntivo Passato (forma złożona):**\n> - Tworzenie: *avere/essere* w Congiuntivo Presente + participio passato\n> - *avere*: *abbia, abbia, abbia, abbiamo, abbiate, abbiano*\n> - *essere*: *sia, sia, sia, siamo, siate, siano*\n> - *abbia superato* = *avere* (bo *superare* → transitivo) + *superato*\n\n> **Reference - *Sperare che* + Congiuntivo:**\n> - Congiuntivo Presente: nadzieja co do teraźniejszości/przyszłości\n> - Congiuntivo Passato: nadzieja co do dokonanej przeszłości (\"mam nadzieję, że już zrobiła\")\n> - *Spero che abbia già mangiato* = Mam nadzieję, że już jadła\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** *Superare l'esame* (zdać egzamin) vs *passare l'esame* (zdać egzamin - bardziej potoczne). Oba są poprawne na maturze. Vs *fallire l'esame* (oblać egzamin).\n\n> **Uwaga:** Congiuntivo Passato vs Imperfetto: *abbia superato* (po *spero* = teraźniejszy) vs *avesse superato* (po *speravo* = przeszły). Czas w zdaniu głównym determinuje wybór trybu w podrzędnym.\n\n> **Uwaga:** Po *Spero che* - zawsze Congiuntivo (nigdy Indicativo!). Błąd *Spero che Anna ha superato* (z Indicativo) to klasyczny błąd zaliczeniowy.","image":"img/jezyk-wloski-2015-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język włoski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"Język włoski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9. (0-4)
Przetłumacz na język włoski podane w nawiasach fragmenty zdań (9.1.-9.4.), tak aby
otrzymać logiczne i gramatycznie poprawne zdania. Wymagana jest pełna poprawność
ortograficzna wpisywanych fragmentów zdań.
Uwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie 5 wyrazów.
9.1. Una nuova trattoria italiana (została otwarta przez)
Marco.
9.2. Disse che non (chciałby przeszkadzać)
il direttore.
9.3. In libreria abbiamo trovato (kilka książek o)
Garibaldi.
9.4. Spero che Anna questa volta (zdała egzamin)
di maturità.
MJW-1R

","answer_text_html":"
  1. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną
\n

dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd
ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji
to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,
z zaburzeniami komunikacji językowej, a także prac zdających, którzy korzystali
z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na komputerze.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

9.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

è stata aperta da

\n

Pełne zdanie: "Una nuova trattoria italiana è stata aperta da Marco."

\n

Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia

\n

Fragment polski: "została otwarta przez"

\n

Kontekst zdania: "Una nuova trattoria italiana (została otwarta przez) Marco."

\n

Analiza gramatyczna:

\n\n

Tłumaczenie krok po kroku:

\n
  1. essere w Passato Prossimo (f. l.poj.): è stata
  2. aprire → participio passato: aperto → f. l.poj.: aperta
  3. "przez" = da
  4. Wynik: è stata aperta da
\n

Sposób 2 - analiza struktury biernej w j. włoskim

\n

Forma bierna - Passato Prossimo:

\n

| Aktywna | Bierna |
| Marco ha aperto la trattoria. | La trattoria è stata aperta da Marco. |
| Marco otworzył restaurację. | Restauracja została otwarta przez Marca. |

\n

Struktura biernej:

\n\n

Sposób 3 - weryfikacja ortografii i gramatyki

\n

Weryfikacja krzyżowa:

\n\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat (typowy dla tłumaczeń PR):
- 1 pkt - è stata aperta da (poprawna forma bierna + ortografia)
- 0.5 pkt - możliwe częściowe punktowanie (przy niektórych opcjach CKE)
- 0 pkt - ha aperto (aktywna), è aperta (stativo, nie dokonane), viene aperta (teraźniejsza bierna)
- Spelling: aperta (nie aperto - musi zgadzać się z trattoria f.!)
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Strona bierna (forma passiva) - wszystkie czasy:
- Presente: è aperta (jest otwarta)
- Passato Prossimo: è stata aperta (została otwarta)
- Imperfetto: era aperta (była otwarta)
- Futuro: sarà aperta (będzie otwarta)
- Condizionale: sarebbe aperta (byłaby otwarta)
- Reguła: bierna z essere (nie avere!) we wszystkich czasach
- Participio passato zgadza się z podmiotem gramatycznym (nie z agentem)
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Najczęstszy błąd - aperto (m.) zamiast aperta (f.). Participio passato w formie biernej MUSI zgadzać się z podmiotem: trattoria = f. l.poj. → aperta.
\n
Uwaga: Bierna vs stativo: è stata aperta (Passato Prossimo = została otwarta, zdarzenie) vs è aperta (Presente = jest (teraz) otwarta, stan). Polskie "została otwarta" = zdarzenie = Passato Prossimo.
\n
Uwaga: Limit słów w zadaniu 9: "maksymalnie 5 wyrazów" (al massimo 5 parole). Sprawdź: è stata aperta da = 4 wyrazy ✓. Przekroczenie limitu = 0 pkt.
\n

9.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

avrebbe voluto disturbare

\n

Pełne zdanie: "Disse che non avrebbe voluto disturbare il direttore."

\n

Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia

\n

Fragment polski: "chciałby przeszkadzać"

\n

Kontekst zdania: "Disse che non (chciałby przeszkadzać) il direttore."

\n

Analiza gramatyczna:

\n\n

Przekształcenie mowy zależnej:

\n\n

Wynik: avrebbe voluto disturbare

\n

Sposób 2 - analiza zasady concordanza dei tempi w mowie zależnej

\n

Tabela transformacji (discorso indiretto):

\n

| Mowa niezależna | Czas gl. → | Mowa zależna |
| vorrei (Cond. Pres.) | disse (passato) | avrebbe voluto (Cond. Pass.) |
| voglio (Pres.) | disse | voleva (Imperf.) |
| ho fatto (Pass. Pros.) | disse | aveva fatto (Trapass.) |
| faccio (Pres.) | disse | faceva (Imperf.) |

\n

Reguła: Gdy zdanie główne jest w przeszłości, Condizionale Presente → Condizionale Passato.

\n

Sposób 3 - koniugacja Condizionale Passato od volere

\n

Volere - Condizionale Passato (forma złożona):

\n\n

Konstrukcja: avrebbe voluto + bezokolicznik = "chciałby był" → "chciałby (był)" zrobić coś

\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - avrebbe voluto disturbare (poprawna forma + ortografia)
- 0 pkt - vorrebbe disturbare (Cond. Pres. - błąd concordanza), voleva disturbare (Imperf. - zmiana znaczenia), avrebbe disturbato (Cond. Pass. od disturbare - błędna forma)
- Spelling: avrebbe (nie avrebbbe, nie avrebbero), voluto (nie voloto)
- Limit słów: avrebbe voluto disturbare = 3 słowa ✓ (max 5)
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Discorso indiretto (mowa zależna) - czasowniki wolicjonalne:
- Mowa niezależna → zależna po przeszłości:
- "Voglio farlo" → disse che voleva farlo
- "Vorrei farlo" → disse che avrebbe voluto farlo
- "Ho voluto farlo" → disse che aveva voluto farlo
- Condizionale Presente (vorrei) → Condizionale Passato (avrebbe voluto) (po przeszłości)
\n
Reference - Condizionale Passato (avrei + participio):
- Tworzenie: avere/essere w Condizionale Presente + participio passato
- avere (dla większości) lub essere (ruch, stato, riflessivi)
- avrebbe voluto = (on) chciałby był = (on) chciałby [w tamtym momencie przeszłości]
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Częsty błąd: avrebbe disturbato (Cond. Pass. od disturbare) zamiast avrebbe voluto disturbare. Zadanie wymaga przetłumaczenia CAŁOŚCI "chciałby przeszkadzać" - forma volere musi być w Cond. Pass., a disturbare pozostaje bezokolicznikiem.
\n
Uwaga: Zasada concordanza: po disse, ha detto, diceva = przeszłość → Cond. Presente przekształca się w Cond. Passato. To jest jedna z najważniejszych reguł mowy zależnej na maturze PR.
\n
Uwaga: Disturbare (przeszkadzać, niepokoić) vs disturbarsi (kłopotać się, fatygować się). Tu bez si = przeszkadzać dyrektorowi.
\n

9.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

alcuni libri su

\n

Pełne zdanie: "In libreria abbiamo trovato alcuni libri su Garibaldi."

\n

Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia

\n

Fragment polski: "kilka książek o"

\n

Kontekst zdania: "In libreria abbiamo trovato (kilka książek o) Garibaldi."

\n

Analiza gramatyczna:

\n\n

Wynik: alcuni libri su

\n

Sposób 2 - analiza opcji tłumaczenia

\n

"Kilka" po włosku:

\n\n

"Książek o" po włosku:

\n\n

Wybór: alcuni libri su - najnaturalniejsze tłumaczenie "kilka książek o"

\n

Sposób 3 - weryfikacja i limit słów

\n

Zdanie kompletne: In libreria abbiamo trovato alcuni libri su Garibaldi.
Tłumaczenie: W księgarni znaleźliśmy kilka książek o Garibaldim.

\n

Weryfikacja:

\n\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - alcuni libri su (poprawne tłumaczenie)
- Możliwe akceptowane warianty: qualche libro su (l.poj. + qualche), dei libri su (partytywny + su)
- 0 pkt - alcuni libri di (błędny przyimek), qualche libri (błąd: qualche wymaga l.poj.!), alcuni libro (błąd liczby)
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Qualche vs Alcuni/Alcune:
- qualche + ZAWSZE l. poj.: qualche libro (kilka książek - l.poj. po qualche!)
- alcuni/alcune + ZAWSZE l. mn.: alcuni libri (kilka książek - l.mn. po alcuni)
- Ważny błąd: qualche libri = BŁĄD (l.mn. po qualche)
- Znaczenie to samo, ale rząd różny!
\n
Reference - Przyimek su (temat/odniesienie):
- su = na/o (tematyczne): un libro su Roma, una ricerca sul riscaldamento globale
- di = o (bardziej posesywne/atrybucyjne): un libro di storia, la storia di Garibaldi
- Na maturze: "książka o [osobie/temacie]" → najczęściej su
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Qualche ZAWSZE z l. poj. - nawet gdy po polsku mówimy "kilka" (l.mn.). Qualche libro = kilka książek (dosłownie "jakieś [jedno] książki" - nielogiczne po polsku, ale tak jest po włosku). Błąd qualche libri = 0 pkt.
\n
Uwaga: In libreria (w księgarni) vs in biblioteca (w bibliotece). Libreria (księgarnia) to fałszywy przyjaciel z ang. library = biblioteka! Po włosku: libreria = bookshop, biblioteca = library.
\n
Uwaga: Garibaldi - wielka litera (imię własne). W j. włoskim piszemy przyimek su przed imionami własnymi bez rodzajnika: su Garibaldi (nie sul Garibaldi), chyba że jest inny rodzajnik wymagany.
\n

9.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

abbia superato l'esame (lub: abbia superato gli esami)

\n

Pełne zdanie: "Spero che Anna questa volta abbia superato l'esame di maturità."

\n

Sposób 1 - analiza fragmentu do przetłumaczenia

\n

Fragment polski: "zdała egzamin"

\n

Kontekst zdania: "Spero che Anna questa volta (zdała egzamin) di maturità."

\n

Analiza gramatyczna:

\n\n

Przekształcenie:

\n
  1. Congiuntivo Passato od superare (f. podmiot, ale avere → participio nie zmienia formy):
\n\n
  1. Całość: abbia superato l'esame
\n

Weryfikacja: Spero che Anna abbia superato l'esame di maturità. = Mam nadzieję, że Anna zdała egzamin maturalny. ✓

\n

Sposób 2 - analiza concordanza z sperare che

\n

Reguła: Spero che (wyrażenie w czasie teraźniejszym) + czynność dokonana wcześniej → Congiuntivo Passato

\n

| Sytuacja | Czas/Forma | Przykład |
| Czynność teraz/przyszłość | Cong. Presente | Spero che Anna superi l'esame |
| Czynność PRZED momentem mówienia | Cong. Passato | Spero che Anna abbia superato l'esame |
| Po przeszłości (spetavo che) | Cong. Imperfetto | Speravo che Anna superasse |

\n

W naszym zdaniu: "zdała" = czynność zakończona przed "spero" (teraźniejszy) → Congiuntivo Passato.

\n

Sposób 3 - koniugacja Congiuntivo Passato od superare

\n

Superare + avere:

\n

| Osoba | Forma |
| che io | abbia superato |
| che tu | abbia superato |
| che lui/lei | abbia superato |
| che noi | abbiamo superato |
| che voi | abbiate superato |
| che loro | abbiano superato |

\n

Participio passato: superare → superato (regularny I koniugacja)

\n

Orientacyjny schemat punktowania (odtworzony przez AI - NIE oficjalny klucz CKE)

\n
Klucz CKE PR niedostępny (folder zawierał tylko PP).
\n
Szacunkowy schemat:
- 1 pkt - abbia superato l'esame lub abbia passato l'esame (obie formy poprawne)
- Akceptowane: abbia superato gli esami (l.mn.)
- 0 pkt - ha superato (Indicativo - błąd po sperare che), superi (Cong. Presente - zły aspekt, czynność nie dokonana), avesse superato (Cong. Trapass. - zbyt odległe)
- Limit słów: abbia superato l'esame = 3 słowa ✓ (max 5)
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Congiuntivo Passato (forma złożona):
- Tworzenie: avere/essere w Congiuntivo Presente + participio passato
- avere: abbia, abbia, abbia, abbiamo, abbiate, abbiano
- essere: sia, sia, sia, siamo, siate, siano
- abbia superato = avere (bo superare → transitivo) + superato
\n
Reference - Sperare che + Congiuntivo:
- Congiuntivo Presente: nadzieja co do teraźniejszości/przyszłości
- Congiuntivo Passato: nadzieja co do dokonanej przeszłości ("mam nadzieję, że już zrobiła")
- Spero che abbia già mangiato = Mam nadzieję, że już jadła
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Superare l'esame (zdać egzamin) vs passare l'esame (zdać egzamin - bardziej potoczne). Oba są poprawne na maturze. Vs fallire l'esame (oblać egzamin).
\n
Uwaga: Congiuntivo Passato vs Imperfetto: abbia superato (po spero = teraźniejszy) vs avesse superato (po speravo = przeszły). Czas w zdaniu głównym determinuje wybór trybu w podrzędnym.
\n
Uwaga: Po Spero che - zawsze Congiuntivo (nigdy Indicativo!). Błąd Spero che Anna ha superato (z Indicativo) to klasyczny błąd zaliczeniowy.
"}]}