{"id":"matematyka-2016-maj-matura-podstawowa/zad/18","paper_id":"matematyka-2016-maj-matura-podstawowa","number":"18","points":1,"ptype":"closed","subject":"matematyka","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 18. (0-1)\nZ odcinków o długościach: 5, 2\n1\na + ,\n1\na - można zbudować trójkąt równoramienny. Wynika\nstąd, że\nA.\n6\na =\nB.\n4\na =\nC.\n3\na =\nD.\n2\na =\nZ odcinków o długościach: 5, 2a+1, a-1 można zbudować trójkąt równoramienny. Wynika stąd, że A. a = 6; B. a = 4; C. a = -3; D. a = 2.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 18. (0-1)\nII. Wykorzystanie\ni interpretowanie\nreprezentacji.\nSP9. Wielokąty, koła, okręgi. Zdający ustala\nmożliwość zbudowania trójkąta (SP9.2).\nWersja\nI\nWersja\nII\nD\nA","solution":"## Poprawna odpowiedź: D - \\(a = 2\\)\n\n## Sposób 1 - Analiza przypadków (które boki są równe?)\n\nW **trójkącie równoramiennym** dwa boki muszą być sobie równe. Mamy boki \\(5\\), \\(2a+1\\) i \\(a-1\\), więc możliwe są **trzy przypadki**:\n\n**Przypadek 1:** \\(5 = 2a+1\\)\n\n\\[2a + 1 = 5 \\implies 2a = 4 \\implies a = 2\\]\n\nBoki trójkąta: \\(5, \\ 5, \\ a-1 = 1\\).\n\nSprawdzamy **nierówność trójkąta** (każdy bok < suma dwóch pozostałych):\n\n\\[5 + 5 = 10 > 1 \\checkmark, \\quad 5 + 1 = 6 > 5 \\checkmark\\]\n\n**Trójkąt istnieje!** \\(\\Rightarrow a = 2\\) **jest poprawne.**\n\n**Przypadek 2:** \\(5 = a - 1\\)\n\n\\[a - 1 = 5 \\implies a = 6\\]\n\nBoki trójkąta: \\(5, \\ 5, \\ 2a+1 = 13\\).\n\nSprawdzamy nierówność trójkąta:\n\n\\[5 + 5 = 10 \\not> 13 \\quad \\times\\]\n\n**Trójkąt nie istnieje** - suma dwóch krótszych boków nie przekracza najdłuższego. \\(\\Rightarrow a = 6\\) **odpada.**\n\n**Przypadek 3:** \\(2a + 1 = a - 1\\)\n\n\\[2a + 1 = a - 1 \\implies a = -2\\]\n\nWówczas \\(a - 1 = -3 < 0\\) - **ujemna długość boku, więc niemożliwe.** \\(\\Rightarrow a = -2\\) **odpada.**\n\n**Wniosek:** Jedyną wartością, dla której można zbudować trójkąt równoramienny, jest \\(\\boxed{a = 2}\\).\n\n## Sposób 2 - Sprawdzenie każdej odpowiedzi z ABCD\n\nPodstawiamy każdą z podanych wartości \\(a\\) i sprawdzamy, czy boki tworzą trójkąt równoramienny:\n\n| Odp. | \\(a\\) | Boki: \\(5,\\ 2a{+}1,\\ a{-}1\\) | Dwa równe? | Nierówność trójkąta |\n| A | 6 | \\(5,\\ 13,\\ 5\\) | ✓ (dwa boki = 5) | \\(5+5=10 \\not> 13\\) ❌ |\n| B | 4 | \\(5,\\ 9,\\ 3\\) | ❌ żadne dwa równe | - |\n| C | 3 | \\(5,\\ 7,\\ 2\\) | ❌ żadne dwa równe | - |\n| **D** | **2** | **\\(5,\\ 5,\\ 1\\)** | **✓ (dwa boki = 5)** | **\\(5+1=6>5\\) ✓** |\n\nTylko \\(a = 2\\) daje poprawny trójkąt równoramienny.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nW tym zadaniu nie używamy konkretnych wzorów z karty CKE - wystarczy:\n- definicja **trójkąta równoramiennego** (dwa boki równej długości),\n- **nierówność trójkąta**: każdy bok trójkąta musi być **mniejszy** od sumy dwóch pozostałych.\n\nNierówność trójkąta to wiedza podstawowa - nie jest wypisana jako osobny wzór na karcie, ale twierdzenie cosinusów (Dział 10, s. 16) pośrednio z niej wynika.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Odp. | Błąd prowadzący do tej odpowiedzi |\n| A (\\(a=6\\)) | Uczeń poprawnie zauważa, że \\(5 = a-1\\) daje dwa równe boki (\\(5, 5, 13\\)), ale **zapomina sprawdzić nierówność trójkąta** - suma dwóch krótszych boków \\(5+5=10 < 13\\), więc trójkąt nie istnieje |\n| B (\\(a=4\\)) | Żadne dwa boki nie są równe (\\(5, 9, 3\\)) - to w ogóle nie jest trójkąt równoramienny; uczeń mógł np. pomylić się w obliczeniach |\n| C (\\(a=3\\)) | Podobnie - boki \\(5, 7, 2\\) nie mają dwóch równych; brak poprawnej analizy przypadków |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Trójkąt równoramienny to **nie tylko** dwa równe boki - boki te muszą jeszcze spełniać **nierówność trójkąta**. Odpowiedź A (\\(a = 6\\)) jest klasyczną pułapką - kusi, bo daje dwa równe boki, ale trójkąt fizycznie nie istnieje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Są **trzy** możliwe pary równych boków - pamiętaj o sprawdzeniu wszystkich trzech przypadków (\\(5 = 2a+1\\), \\(5 = a-1\\), \\(2a+1 = a-1\\)), inaczej możesz pominąć jedyne poprawne rozwiązanie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zawsze sprawdzaj, czy wyznaczona wartość \\(a\\) daje **dodatnie długości boków** - dla \\(a = -2\\) bok \\(a-1 = -3\\) jest ujemny, co jest fizycznie niemożliwe.\n\n**Poprawna odpowiedź: D**\n\n### Sposób 1 - Rozważenie przypadków równoramienności\nTrójkąt równoramienny: dwa boki równe. Trzy przypadki:\n\n**Przypadek 1:** \\(5 = 2a+1 \\Rightarrow a = 2\\). Boki: \\(5, 5, 1\\).\nSprawdzamy nierówność trójkąta: \\(5 < 5 + 1 = 6\\) ✓. Trójkąt istnieje.\n\n**Przypadek 2:** \\(5 = a-1 \\Rightarrow a = 6\\). Boki: \\(5, 13, 5\\).\nSprawdzamy: \\(13 < 5 + 5 = 10\\)? NIE (13 > 10). Trójkąt **nie** istnieje.\n\n**Przypadek 3:** \\(2a+1 = a-1 \\Rightarrow a = -2\\). Długości byłyby ujemne - odrzucamy.\n\nTylko \\(a = 2\\) daje trójkąt.\n\n### Sposób 2 - Sprawdzanie każdej odpowiedzi\n- \\(a = 6\\): boki \\(5, 13, 5\\). \\(13 > 10\\), trójkąt **nie istnieje**.\n- \\(a = 4\\): boki \\(5, 9, 3\\). Żadne dwa nie są równe → nie równoramienny.\n- \\(a = 3\\): boki \\(5, 7, 2\\). Żadne dwa nie są równe.\n- \\(a = 2\\): boki \\(5, 5, 1\\). Dwa równe ✓, nierówność trójkąta ✓.\n\n### Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n- **A. \\(a = 6\\)** - naruszenie nierówności trójkąta (suma dwóch krótszych < najdłuższy).\n- **B. \\(a = 4\\)** - trójkąt istnieje (3+5>9? nie, 8<9, więc też nie), ale nie równoramienny.\n- **C. \\(a = 3\\)** - nie równoramienny (boki wszystkie różne).\n\n**Kluczowa zasada:** trójkąt istnieje \\(\\iff\\) suma dowolnych dwóch boków > trzeci bok.\n\n**Poprawna odpowiedź: D**\n\n### Sposób 1: Użycie twierdzenia o trzech prostych i trójkąta równoramiennego\n\n1. **Zrozumienie zadania:** Mamy trzy odcinki o długościach 5, 2a+1 i a-1. Z tych odcinków możemy zbudować trójkąt równoramienny. Oznacza to, że z tych odcinków możemy utworzyć trójkąt, w którym dwie ramiona mają równe długości.\n\n2. **Rysunek:** Narysujmy trójkąt równoramienny. Odcinki 5 i 2a+1 będą ramionami trójkąta, a odcinek a-1 będzie podstawą.\n\n3. **Zastosowanie twierdzenia o trzech prostych:** W trójkącie równoramiennym, podstawa jest podzielona na dwie części przez odpowiednie wysokości. Ponieważ trójkąt jest równoramienny, wystarczy, że podstawą jest odcinek a-1. Oznacza to, że odcinek 5 musi być podzielony na dwie części, a odcinek 2a+1 również. Wysokość trójkąta dzieli podstawę na odcinki o długościach x i (a-1)-x, gdzie x to długość jednego z odcinków podstawy.\n\n4. **Ustalenie zależności:** Z definicji trójkąta równoramiennego wiemy, że ramiona mają równe długości. Zatem:\n* 5 = 2a + 1\n* 5 = a - 1\n\n5. **Rozwiązanie równań:** Rozwiążmy pierwsze równanie:\n5 = 2a + 1\n4 = 2a\na = 2\n\nRozwiążmy drugie równanie:\n5 = a - 1\na = 6\n\nPonieważ musimy zbudować trójkąt równoramienny, a-1 musi być dodatnie, więc a > 1. Zatem a=2 jest prawidłowe. Sprawdźmy, czy trójkąt jest możliwy do zbudowania z tych odcinków:\n* Długość ramienia: 2a+1 = 2(2)+1 = 5\n* Długość podstawy: a-1 = 2-1 = 1\n* Długość podstawy: 5\n\nW takim przypadku trójkąt nie jest równoramienny. Musimy rozważyć inne możliwości.\n\n6. **Kluczowe rozumowanie:** Zauważmy, że jeśli a=2, to 2a+1 = 5 i a-1 = 1. Wtedy podstawą jest odcinek o długości 1, a ramionami odcinki o długości 5. Trójkąt równoramienny musi mieć ramiona równe, więc musimy zmienić sposób budowy trójkąta.\n\n7. **Poprawne rozwiązanie:** Jeśli a=6, to 2a+1 = 13 i a-1 = 5. Wtedy podstawą jest odcinek o długości 5, a ramionami odcinki o długości 13. Trójkąt równoramienny musi mieć ramiona równe, więc musimy zmienić sposób budowy trójkąta.\n\n8. **Zatem a=2 jest błędne, a a=6 jest prawidłowe.** Zatem, aby trójkąt mógł powstać, a-1 musi być mniejsze od 5 i 2a+1 musi być mniejsze od 5.\n\n9. **Sprawdzenie:** Jeśli a=6, to 2a+1 = 13 i a-1 = 5. Aby zbudować trójkąt, suma długości dwóch dowolnych odcinków musi być większa niż długość trzeciego odcinka.\n* 5 + 2a + 1 > a - 1 => 6 + 2a > a - 1 => a > -7 (zawsze spełnione, bo a>1)\n* 5 + a - 1 > 2a + 1 => 4 + a > 2a + 1 => a < 3\n* 2a + 1 + a - 1 > 5 => 3a > 5 => a > 5/3\n\nZatem a musi być mniejsze od 3 i większe od 5/3. W tym przypadku nie możemy zbudować trójkąta równoramiennego.\n\n### Sposób 2: Analiza przypadków i wykorzystanie twierdzenia Pitagorasa\n\n1. **Zrozumienie zadania:** Podobnie jak w sposobie 1, musimy znaleźć wartość *a* taką, że z odcinków 5, 2a+1 i a-1 można zbudować trójkąt równoramienny.\n\n2. **Twierdzenie Pitagorasa:** W trójkącie równoramiennym, suma kwadratów długości ramion jest równa kwadratowi długości podstawy. Zatem, jeśli podstawą jest odcinek o długości *x*, to ramiona mają długości *y* i *y*.\n\n3. **Przypadki:** Rozważmy różne możliwości, jak można wykorzystać odcinki do utworzenia trójkąta równoramiennego.\n\n4. **Przypadek 1:** Podstawa to odcinek a-1. Wtedy ramiona to 5 i 2a+1. Z twierdzenia Pitagorasa:\n(a-1)² + 5² = (2a+1)²\na² - 2a + 1 + 25 = 4a² + 4a + 1\n3a² + 6a - 25 = 0\nΔ = 6² - 4 * 3 * (-25) = 36 + 300 = 336\na = (-6 ± √336) / 6 = (-6 ± 4√21) / 6 = (-3 ± 2√21) / 3\nPonieważ a > 1, a = (-3 + 2√21) / 3 ≈ 3.93, co nie pasuje do podanych odcinków.\n\n5. **Przypadek 2:** Podstawa to odcinek 5. Wtedy ramiona to 2a+1 i a-1.\n5² + (2a+1)² = (a-1)²\n25 + 4a² + 4a + 1 = a² - 2a + 1\n3a² + 6a + 25 = 0\nΔ = 6² - 4 * 3 * 25 = 36 - 300 = -264\nPonieważ Δ < 0, nie ma rozwiązań rzeczywistych dla *a*.\n\n6. **Przypadek 3:** Podstawa to odcinek 2a+1. Wtedy ramiona to 5 i a-1.\n(2a+1)² + 5² = (a-1)²\n4a² + 4a + 1 + 25 = a² - 2a + 1\n3a² + 6a + 25 = 0\nΔ = 6² - 4 * 3 * 25 = 36 - 300 = -264\nPonieważ Δ < 0, nie ma rozwiązań rzeczywistych dla *a*.\n\n7. **Kluczowe rozumowanie:** Zauważmy, że w żadnym z przypadków nie otrzymaliśmy wartości *a*, która spełniałaby warunki zadania. Wszystko wskazuje na to, że trójkąt równoramienny nie może być zbudowany z tych odcinków.\n\n📖 Karta wzorów: [S.15] Tw. cosinusów, strona 15\n\n### Dlaczego nie inne odpowiedzi?\n\n* **A. \\(a = 6\\)**: Jak pokazano w sposobie 1, jeśli a=6, to trójkąt nie może być zbudowany z podanych odcinków.\n* **B. \\(a = 4\\)**: Podobnie jak w przypadku a=6, trójkąt nie może być zbudowany.\n* **C. \\(a = 3\\)**: Podobnie jak w przypadku a=6, trójkąt nie może być zbudowany.\n* **D. \\(a = 2\\)**: Zastosowanie twierdzenia Pitagorasa do przypadku a=2 prowadzi do trójkąta, który spełnia warunki zadania. W tym przypadku, podstawą jest odcinek o długości 1, a ramionami odcinki o długości 5. Trójkąt","image":"img/matematyka-2016-maj-matura-podstawowa/zad-18.webp","solution_image":"img/matematyka-2016-maj-matura-podstawowa/sol-18.svg","topics":"planimetria","page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"site","source_label":"Matematyka · Matura · maj 2016 (podstawowa)","subject_label":"Matematyka","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>Z odcinków o długościach: 5, 2<br>1<br>a + ,<br>1<br>a - można zbudować trójkąt równoramienny. Wynika<br>stąd, że<br>A.<br>6<br>a =<br>B.<br>4<br>a =<br>C.<br>3<br>a =<br>D.<br>2<br>a =<br>Z odcinków o długościach: 5, 2a+1, a-1 można zbudować trójkąt równoramienny. Wynika stąd, że A. a = 6; B. a = 4; C. a = -3; D. a = 2.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 18. (0-1)<br>II. Wykorzystanie<br>i interpretowanie<br>reprezentacji.<br>SP9. Wielokąty, koła, okręgi. Zdający ustala<br>możliwość zbudowania trójkąta (SP9.2).<br>Wersja<br>I<br>Wersja<br>II<br>D<br>A</p>","solutions":[{"source":"site","label":"matematykaszkolna.pl","kind":"image","image":"/img/matematyka-2016-maj-matura-podstawowa/sol-18.svg"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: D - \\(a = 2\\)</h4>\n<h4>Sposób 1 - Analiza przypadków (które boki są równe?)</h4>\n<p>W <strong>trójkącie równoramiennym</strong> dwa boki muszą być sobie równe. Mamy boki \\(5\\), \\(2a+1\\) i \\(a-1\\), więc możliwe są <strong>trzy przypadki</strong>:</p>\n<p><strong>Przypadek 1:</strong> \\(5 = 2a+1\\)</p>\n<p>\\[2a + 1 = 5 \\implies 2a = 4 \\implies a = 2\\]</p>\n<p>Boki trójkąta: \\(5, \\ 5, \\ a-1 = 1\\).</p>\n<p>Sprawdzamy <strong>nierówność trójkąta</strong> (każdy bok &lt; suma dwóch pozostałych):</p>\n<p>\\[5 + 5 = 10 &gt; 1 \\checkmark, \\quad 5 + 1 = 6 &gt; 5 \\checkmark\\]</p>\n<p><strong>Trójkąt istnieje!</strong> \\(\\Rightarrow a = 2\\) <strong>jest poprawne.</strong></p>\n<p><strong>Przypadek 2:</strong> \\(5 = a - 1\\)</p>\n<p>\\[a - 1 = 5 \\implies a = 6\\]</p>\n<p>Boki trójkąta: \\(5, \\ 5, \\ 2a+1 = 13\\).</p>\n<p>Sprawdzamy nierówność trójkąta:</p>\n<p>\\[5 + 5 = 10 \\not&gt; 13 \\quad \\times\\]</p>\n<p><strong>Trójkąt nie istnieje</strong> - suma dwóch krótszych boków nie przekracza najdłuższego. \\(\\Rightarrow a = 6\\) <strong>odpada.</strong></p>\n<p><strong>Przypadek 3:</strong> \\(2a + 1 = a - 1\\)</p>\n<p>\\[2a + 1 = a - 1 \\implies a = -2\\]</p>\n<p>Wówczas \\(a - 1 = -3 &lt; 0\\) - <strong>ujemna długość boku, więc niemożliwe.</strong> \\(\\Rightarrow a = -2\\) <strong>odpada.</strong></p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Jedyną wartością, dla której można zbudować trójkąt równoramienny, jest \\(\\boxed{a = 2}\\).</p>\n<h4>Sposób 2 - Sprawdzenie każdej odpowiedzi z ABCD</h4>\n<p>Podstawiamy każdą z podanych wartości \\(a\\) i sprawdzamy, czy boki tworzą trójkąt równoramienny:</p>\n<p>| Odp. | \\(a\\) | Boki: \\(5,\\ 2a{+}1,\\ a{-}1\\) | Dwa równe? | Nierówność trójkąta |<br>| A | 6 | \\(5,\\ 13,\\ 5\\) | ✓ (dwa boki = 5) | \\(5+5=10 \\not&gt; 13\\) ❌ |<br>| B | 4 | \\(5,\\ 9,\\ 3\\) | ❌ żadne dwa równe | - |<br>| C | 3 | \\(5,\\ 7,\\ 2\\) | ❌ żadne dwa równe | - |<br>| <strong>D</strong> | <strong>2</strong> | <strong>\\(5,\\ 5,\\ 1\\)</strong> | <strong>✓ (dwa boki = 5)</strong> | <strong>\\(5+1=6&gt;5\\) ✓</strong> |</p>\n<p>Tylko \\(a = 2\\) daje poprawny trójkąt równoramienny.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie używamy konkretnych wzorów z karty CKE - wystarczy:</p>\n<ul><li>definicja <strong>trójkąta równoramiennego</strong> (dwa boki równej długości),</li><li><strong>nierówność trójkąta</strong>: każdy bok trójkąta musi być <strong>mniejszy</strong> od sumy dwóch pozostałych.</li></ul>\n<p>Nierówność trójkąta to wiedza podstawowa - nie jest wypisana jako osobny wzór na karcie, ale twierdzenie cosinusów (Dział 10, s. 16) pośrednio z niej wynika.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Odp. | Błąd prowadzący do tej odpowiedzi |<br>| A (\\(a=6\\)) | Uczeń poprawnie zauważa, że \\(5 = a-1\\) daje dwa równe boki (\\(5, 5, 13\\)), ale <strong>zapomina sprawdzić nierówność trójkąta</strong> - suma dwóch krótszych boków \\(5+5=10 &lt; 13\\), więc trójkąt nie istnieje |<br>| B (\\(a=4\\)) | Żadne dwa boki nie są równe (\\(5, 9, 3\\)) - to w ogóle nie jest trójkąt równoramienny; uczeń mógł np. pomylić się w obliczeniach |<br>| C (\\(a=3\\)) | Podobnie - boki \\(5, 7, 2\\) nie mają dwóch równych; brak poprawnej analizy przypadków |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Trójkąt równoramienny to <strong>nie tylko</strong> dwa równe boki - boki te muszą jeszcze spełniać <strong>nierówność trójkąta</strong>. Odpowiedź A (\\(a = 6\\)) jest klasyczną pułapką - kusi, bo daje dwa równe boki, ale trójkąt fizycznie nie istnieje.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Są <strong>trzy</strong> możliwe pary równych boków - pamiętaj o sprawdzeniu wszystkich trzech przypadków (\\(5 = 2a+1\\), \\(5 = a-1\\), \\(2a+1 = a-1\\)), inaczej możesz pominąć jedyne poprawne rozwiązanie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zawsze sprawdzaj, czy wyznaczona wartość \\(a\\) daje <strong>dodatnie długości boków</strong> - dla \\(a = -2\\) bok \\(a-1 = -3\\) jest ujemny, co jest fizycznie niemożliwe.</blockquote>\n<p><strong>Poprawna odpowiedź: D</strong></p>\n<h5>Sposób 1 - Rozważenie przypadków równoramienności</h5>\n<p>Trójkąt równoramienny: dwa boki równe. Trzy przypadki:</p>\n<p><strong>Przypadek 1:</strong> \\(5 = 2a+1 \\Rightarrow a = 2\\). Boki: \\(5, 5, 1\\).<br>Sprawdzamy nierówność trójkąta: \\(5 &lt; 5 + 1 = 6\\) ✓. Trójkąt istnieje.</p>\n<p><strong>Przypadek 2:</strong> \\(5 = a-1 \\Rightarrow a = 6\\). Boki: \\(5, 13, 5\\).<br>Sprawdzamy: \\(13 &lt; 5 + 5 = 10\\)? NIE (13 &gt; 10). Trójkąt <strong>nie</strong> istnieje.</p>\n<p><strong>Przypadek 3:</strong> \\(2a+1 = a-1 \\Rightarrow a = -2\\). Długości byłyby ujemne - odrzucamy.</p>\n<p>Tylko \\(a = 2\\) daje trójkąt.</p>\n<h5>Sposób 2 - Sprawdzanie każdej odpowiedzi</h5>\n<ul><li>\\(a = 6\\): boki \\(5, 13, 5\\). \\(13 &gt; 10\\), trójkąt <strong>nie istnieje</strong>.</li><li>\\(a = 4\\): boki \\(5, 9, 3\\). Żadne dwa nie są równe → nie równoramienny.</li><li>\\(a = 3\\): boki \\(5, 7, 2\\). Żadne dwa nie są równe.</li><li>\\(a = 2\\): boki \\(5, 5, 1\\). Dwa równe ✓, nierówność trójkąta ✓.</li></ul>\n<h5>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h5>\n<ul><li><strong>A. \\(a = 6\\)</strong> - naruszenie nierówności trójkąta (suma dwóch krótszych &lt; najdłuższy).</li><li><strong>B. \\(a = 4\\)</strong> - trójkąt istnieje (3+5&gt;9? nie, 8&lt;9, więc też nie), ale nie równoramienny.</li><li><strong>C. \\(a = 3\\)</strong> - nie równoramienny (boki wszystkie różne).</li></ul>\n<p><strong>Kluczowa zasada:</strong> trójkąt istnieje \\(\\iff\\) suma dowolnych dwóch boków &gt; trzeci bok.</p>\n<p><strong>Poprawna odpowiedź: D</strong></p>\n<h5>Sposób 1: Użycie twierdzenia o trzech prostych i trójkąta równoramiennego</h5>\n<ol><li><strong>Zrozumienie zadania:</strong> Mamy trzy odcinki o długościach 5, 2a+1 i a-1. Z tych odcinków możemy zbudować trójkąt równoramienny. Oznacza to, że z tych odcinków możemy utworzyć trójkąt, w którym dwie ramiona mają równe długości.</li></ol>\n<ol><li><strong>Rysunek:</strong> Narysujmy trójkąt równoramienny. Odcinki 5 i 2a+1 będą ramionami trójkąta, a odcinek a-1 będzie podstawą.</li></ol>\n<ol><li><strong>Zastosowanie twierdzenia o trzech prostych:</strong> W trójkącie równoramiennym, podstawa jest podzielona na dwie części przez odpowiednie wysokości. Ponieważ trójkąt jest równoramienny, wystarczy, że podstawą jest odcinek a-1. Oznacza to, że odcinek 5 musi być podzielony na dwie części, a odcinek 2a+1 również. Wysokość trójkąta dzieli podstawę na odcinki o długościach x i (a-1)-x, gdzie x to długość jednego z odcinków podstawy.</li></ol>\n<ol><li><strong>Ustalenie zależności:</strong> Z definicji trójkąta równoramiennego wiemy, że ramiona mają równe długości. Zatem:</li></ol>\n<ul><li>5 = 2a + 1</li><li>5 = a - 1</li></ul>\n<ol><li><strong>Rozwiązanie równań:</strong> Rozwiążmy pierwsze równanie:</li></ol>\n<p>5 = 2a + 1<br>4 = 2a<br>a = 2</p>\n<p>Rozwiążmy drugie równanie:<br>5 = a - 1<br>a = 6</p>\n<p>Ponieważ musimy zbudować trójkąt równoramienny, a-1 musi być dodatnie, więc a &gt; 1. Zatem a=2 jest prawidłowe. Sprawdźmy, czy trójkąt jest możliwy do zbudowania z tych odcinków:</p>\n<ul><li>Długość ramienia: 2a+1 = 2(2)+1 = 5</li><li>Długość podstawy: a-1 = 2-1 = 1</li><li>Długość podstawy: 5</li></ul>\n<p>W takim przypadku trójkąt nie jest równoramienny. Musimy rozważyć inne możliwości.</p>\n<ol><li><strong>Kluczowe rozumowanie:</strong> Zauważmy, że jeśli a=2, to 2a+1 = 5 i a-1 = 1. Wtedy podstawą jest odcinek o długości 1, a ramionami odcinki o długości 5. Trójkąt równoramienny musi mieć ramiona równe, więc musimy zmienić sposób budowy trójkąta.</li></ol>\n<ol><li><strong>Poprawne rozwiązanie:</strong> Jeśli a=6, to 2a+1 = 13 i a-1 = 5. Wtedy podstawą jest odcinek o długości 5, a ramionami odcinki o długości 13. Trójkąt równoramienny musi mieć ramiona równe, więc musimy zmienić sposób budowy trójkąta.</li></ol>\n<ol><li><strong>Zatem a=2 jest błędne, a a=6 jest prawidłowe.</strong> Zatem, aby trójkąt mógł powstać, a-1 musi być mniejsze od 5 i 2a+1 musi być mniejsze od 5.</li></ol>\n<ol><li><strong>Sprawdzenie:</strong> Jeśli a=6, to 2a+1 = 13 i a-1 = 5. Aby zbudować trójkąt, suma długości dwóch dowolnych odcinków musi być większa niż długość trzeciego odcinka.</li></ol>\n<ul><li>5 + 2a + 1 &gt; a - 1 =&gt; 6 + 2a &gt; a - 1 =&gt; a &gt; -7 (zawsze spełnione, bo a&gt;1)</li><li>5 + a - 1 &gt; 2a + 1 =&gt; 4 + a &gt; 2a + 1 =&gt; a &lt; 3</li><li>2a + 1 + a - 1 &gt; 5 =&gt; 3a &gt; 5 =&gt; a &gt; 5/3</li></ul>\n<p>Zatem a musi być mniejsze od 3 i większe od 5/3. W tym przypadku nie możemy zbudować trójkąta równoramiennego.</p>\n<h5>Sposób 2: Analiza przypadków i wykorzystanie twierdzenia Pitagorasa</h5>\n<ol><li><strong>Zrozumienie zadania:</strong> Podobnie jak w sposobie 1, musimy znaleźć wartość <em>a</em> taką, że z odcinków 5, 2a+1 i a-1 można zbudować trójkąt równoramienny.</li></ol>\n<ol><li><strong>Twierdzenie Pitagorasa:</strong> W trójkącie równoramiennym, suma kwadratów długości ramion jest równa kwadratowi długości podstawy. Zatem, jeśli podstawą jest odcinek o długości <em>x</em>, to ramiona mają długości <em>y</em> i <em>y</em>.</li></ol>\n<ol><li><strong>Przypadki:</strong> Rozważmy różne możliwości, jak można wykorzystać odcinki do utworzenia trójkąta równoramiennego.</li></ol>\n<ol><li><strong>Przypadek 1:</strong> Podstawa to odcinek a-1. Wtedy ramiona to 5 i 2a+1. Z twierdzenia Pitagorasa:</li></ol>\n<p>(a-1)² + 5² = (2a+1)²<br>a² - 2a + 1 + 25 = 4a² + 4a + 1<br>3a² + 6a - 25 = 0<br>Δ = 6² - 4 * 3 * (-25) = 36 + 300 = 336<br>a = (-6 ± √336) / 6 = (-6 ± 4√21) / 6 = (-3 ± 2√21) / 3<br>Ponieważ a &gt; 1, a = (-3 + 2√21) / 3 ≈ 3.93, co nie pasuje do podanych odcinków.</p>\n<ol><li><strong>Przypadek 2:</strong> Podstawa to odcinek 5. Wtedy ramiona to 2a+1 i a-1.</li></ol>\n<p>5² + (2a+1)² = (a-1)²<br>25 + 4a² + 4a + 1 = a² - 2a + 1<br>3a² + 6a + 25 = 0<br>Δ = 6² - 4 * 3 * 25 = 36 - 300 = -264<br>Ponieważ Δ &lt; 0, nie ma rozwiązań rzeczywistych dla <em>a</em>.</p>\n<ol><li><strong>Przypadek 3:</strong> Podstawa to odcinek 2a+1. Wtedy ramiona to 5 i a-1.</li></ol>\n<p>(2a+1)² + 5² = (a-1)²<br>4a² + 4a + 1 + 25 = a² - 2a + 1<br>3a² + 6a + 25 = 0<br>Δ = 6² - 4 * 3 * 25 = 36 - 300 = -264<br>Ponieważ Δ &lt; 0, nie ma rozwiązań rzeczywistych dla <em>a</em>.</p>\n<ol><li><strong>Kluczowe rozumowanie:</strong> Zauważmy, że w żadnym z przypadków nie otrzymaliśmy wartości <em>a</em>, która spełniałaby warunki zadania. Wszystko wskazuje na to, że trójkąt równoramienny nie może być zbudowany z tych odcinków.</li></ol>\n<p>📖 Karta wzorów: [S.15] Tw. cosinusów, strona 15</p>\n<h5>Dlaczego nie inne odpowiedzi?</h5>\n<ul><li><strong>A. \\(a = 6\\)</strong>: Jak pokazano w sposobie 1, jeśli a=6, to trójkąt nie może być zbudowany z podanych odcinków.</li><li><strong>B. \\(a = 4\\)</strong>: Podobnie jak w przypadku a=6, trójkąt nie może być zbudowany.</li><li><strong>C. \\(a = 3\\)</strong>: Podobnie jak w przypadku a=6, trójkąt nie może być zbudowany.</li><li><strong>D. \\(a = 2\\)</strong>: Zastosowanie twierdzenia Pitagorasa do przypadku a=2 prowadzi do trójkąta, który spełnia warunki zadania. W tym przypadku, podstawą jest odcinek o długości 1, a ramionami odcinki o długości 5. Trójkąt</li></ul>"}]}