{"id":"matematyka-2018-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"matematyka-2018-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":1,"ptype":"closed","subject":"matematyka","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-1)\nLiczba 1 jest miejscem zerowym funkcji liniowej\n( )\nf x\nax\nb\n+ , a punkt\n(\n)\n3,\n2\nM =\nnależy\ndo wykresu tej funkcji. Współczynnik a we wzorze tej funkcji jest równy\nA. 1\nB.\n3\n2\nC.\n2\n3\nD.\n1\nLiczba 1 jest miejscem zerowym funkcji liniowej f(x)=ax+b, a punkt M=(3,-2) należy do wykresu tej funkcji. Wspołczynnik a we wzorze tej funkcji jest równy A. 1; B. 3/2; C. -3/2; D. -1.","answer":"D","answer_text":"Zadanie 10. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie informacji\n4. Funkcje. Zdający wyznacza wzór funkcji\nliniowej na podstawie informacji o funkcji lub\no jej wykresie (4.6).\nWersja\nI\nWersja\nII\nD\nA","solution":"## Poprawna odpowiedź: D\n\nWspółczynnik \\(a = -1\\).\n\n## Sposób 1 - układ równań\n\nWiemy, że:\n- \\(1\\) jest miejscem zerowym, czyli \\(f(1) = 0\\)\n- punkt \\(M = (3, -2)\\) należy do wykresu, czyli \\(f(3) = -2\\)\n\nPodstawiamy do wzoru \\(f(x) = ax + b\\):\n\n\\[f(1) = 0 \\implies a \\cdot 1 + b = 0 \\implies a + b = 0\\]\n\n\\[f(3) = -2 \\implies a \\cdot 3 + b = -2 \\implies 3a + b = -2\\]\n\nMamy układ równań:\n\\[\\begin{cases} a + b = 0 \\\\ 3a + b = -2 \\end{cases}\\]\n\nOdejmujemy pierwsze równanie od drugiego (eliminujemy \\(b\\)):\n\\[(3a + b) - (a + b) = -2 - 0\\]\n\\[2a = -2\\]\n\\[\\boxed{a = -1}\\]\n\nZ pierwszego równania: \\(b = -a = 1\\), więc \\(f(x) = -x + 1\\). Sprawdzenie: \\(f(1) = 0\\) ✓, \\(f(3) = -3 + 1 = -2\\) ✓\n\n## Sposób 2 - wzór na współczynnik kierunkowy\n\nSkoro \\(f(1) = 0\\), to mamy dwa punkty na prostej: \\((1, 0)\\) i \\((3, -2)\\).\n\nWspółczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez dwa punkty to:\n\\[a = \\frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1} = \\frac{-2 - 0}{3 - 1} = \\frac{-2}{2} = \\boxed{-1}\\]\n\nTo bezpośrednio daje odpowiedź bez układu równań.\n\n## Wzory z karty CKE\n\nW tym zadaniu nie używamy konkretnych wzorów z karty CKE - wystarczy definicja miejsca zerowego i podstawowe własności funkcji liniowej. Wzór na współczynnik kierunkowy \\(a = \\frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}\\) można powiązać z działem 11 (Geometria analityczna, s. 22-25), gdzie omówione jest równanie kierunkowe prostej \\(y = ax + b\\).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Odp. | Typowy błąd |\n| A \\((a = 1)\\) | Uczeń myśli, że skoro miejsce zerowe to \\(x = 1\\), to \\(a = 1\\). Pomylenie miejsca zerowego z wartością współczynnika. |\n| B \\(\\left(a = \\frac{3}{2}\\right)\\) | Błąd znaku lub kolejności odejmowania: \\(\\frac{-2 - 0}{1 - 3} = \\frac{-2}{-2} = 1\\) - tu błąd zamienny, albo \\(\\frac{0-(-2)}{3-1} = \\frac{2}{2} = 1\\). Wynik \\(\\frac{3}{2}\\) pojawia się gdy ktoś liczy \\(\\frac{3}{2}\\) bez sensu z samych danych \\(x=3, y=-2\\). |\n| C \\(\\left(a = -\\frac{3}{2}\\right)\\) | Błędny mianownik - np. \\(\\frac{-2-0}{3-\\frac{3}{2}}\\) lub pomieszanie \\(x_1, y_1\\) z samymi współrzędnymi punktu \\(M\\) bez uwzględnienia miejsca zerowego. |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Miejsce zerowe \\(x_0 = 1\\) oznacza \\(f(1) = 0\\) - to daje punkt \\((1, 0)\\) na wykresie, NIE to, że \\(a = 1\\).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** We wzorze \\(a = \\frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}\\) kolejność punktów musi być spójna - jeśli w liczniku bierzesz \\(y_2 - y_1\\), to w mianowniku musisz brać \\(x_2 - x_1\\) (te same indeksy!). Zamiana kolejności tylko w jednym miejscu zmienia znak.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po wyznaczeniu \\(a\\) warto zawsze sprawdzić \\(b\\) i podstawić oba warunki - to zajmuje 10 sekund i eliminuje ryzyko błędu przy odpisywaniu.\n\n**Poprawna odpowiedź: D**\n\n### Sposób 1 - Przez układ dwóch równań\nMamy dwa warunki:\n- \\(f(1) = 0 \\Rightarrow a + b = 0\\)\n- \\(f(3) = -2 \\Rightarrow 3a + b = -2\\)\n\nOdejmujemy pierwsze od drugiego:\n\\[2a = -2 \\Rightarrow a = -1.\\]\n\n### Sposób 2 - Współczynnik kierunkowy z dwóch punktów\nMiejsce zerowe \\(x=1\\) oznacza punkt \\((1,0)\\). Drugi punkt: \\((3,-2)\\).\n\\[a = \\tfrac{y_2-y_1}{x_2-x_1} = \\tfrac{-2-0}{3-1} = \\tfrac{-2}{2} = -1.\\]\n\n### Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n- **A. \\(a=1\\)** - dobry wynik z błędem znaku (\\(\\tfrac{2}{2}\\) zamiast \\(\\tfrac{-2}{2}\\)).\n- **B. \\(a=\\tfrac{3}{2}\\)** - ktoś przestawił argumenty/wartości: \\(\\tfrac{3-0}{1-(-2)}\\) lub podobny błąd.\n- **C. \\(a=-\\tfrac{3}{2}\\)** - ktoś wziął \\(\\tfrac{0-3}{-2-0}\\) lub pomylił punkty.\n\n**Poprawna odpowiedź: D**\n\n### Sposób 1: Użycie punktu M i równania prostej\n\n1. **Znamy współrzędne punktu M:** M = (3, -2). To oznacza, że gdy x = 3, to y = -2.\n2. **Wzór funkcji liniowej:** f(x) = ax + b\n3. **Podstawiamy współrzędne punktu M do wzoru:** f(3) = a * 3 + b = -2\n4. **Wyrażamy b w zależności od a:** 3a + b = -2 => b = -2 - 3a\n5. **Wykorzystujemy informację, że liczba 1 jest miejscem zerowym funkcji:** f(1) = a * 1 + b = 0 => a + b = 0\n6. **Podstawiamy wyrażenie na b:** a + (-2 - 3a) = 0 => -2a - 2 = 0 => -2a = 2 => a = -1\n7. **Obliczamy b:** b = -2 - 3a = -2 - 3*(-1) = -2 + 3 = 1\n\nZatem funkcja ma postać f(x) = -x + 1. Współczynnik a wynosi -1.\n\n📖 Karta wzorów: **Wzory funkcji** (strona 7)\n\n### Sposób 2: Użycie punktu M i własności miejsc zerowych\n\n1. **Znamy współrzędne punktu M:** M = (3, -2).\n2. **Miejscem zerowym jest liczba 1:** f(1) = 0.\n3. **Wzór funkcji liniowej:** f(x) = ax + b\n4. **Podstawiamy f(1) = 0:** a * 1 + b = 0 => a + b = 0\n5. **Wykorzystujemy punkt M:** f(3) = a * 3 + b = -2\n6. **Rozwiązujemy układ równań:**\n* a + b = 0\n* 3a + b = -2\n7. **Odejmujemy pierwsze równanie od drugiego:** (3a + b) - (a + b) = -2 - 0 => 2a = -2 => a = -1\n8. **Obliczamy b:** b = -a = -(-1) = 1\n\nZatem funkcja ma postać f(x) = -x + 1. Współczynnik a wynosi -1.\n\n📖 Karta wzorów: **Wzory funkcji** (strona 7)\n\n### Dlaczego nie inne odpowiedzi?\n\n* **A. (na zdjęciu)** Nieprawidłowe, ponieważ obliczony współczynnik a wynosi -1, a nie wartość podana na zdjęciu.\n* **B. (na zdjęciu)** Nieprawidłowe, ponieważ obliczony współczynnik a wynosi -1, a nie wartość podana na zdjęciu.\n* **C. (na zdjęciu)** Nieprawidłowe, ponieważ obliczony współczynnik a wynosi -1, a nie wartość podana na zdjęciu.\n* **D. (na zdjęciu)** Prawidłowa, ponieważ obliczony współczynnik a wynosi -1, który odpowiada opcji na zdjęciu.\n\nWszystkie inne odpowiedzi są błędne, ponieważ nie prowadzą do poprawnego obliczenia współczynnika 'a' w funkcji liniowej. Kluczem do rozwiązania jest wykorzystanie obu informacji: miejsca zerowego i współrzędnych punktu M.","image":"img/matematyka-2018-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":"img/matematyka-2018-maj-matura-podstawowa/sol-10.svg","topics":"funkcje","page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"site","source_label":"Matematyka · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Matematyka","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-1)<br>Liczba 1 jest miejscem zerowym funkcji liniowej<br>( )<br>f x<br>ax<br>b</p>\n<ul><li>, a punkt</li></ul>\n<p>(<br>)<br>3,<br>2<br>M =<br>należy<br>do wykresu tej funkcji. Współczynnik a we wzorze tej funkcji jest równy<br>A. 1<br>B.<br>3<br>2<br>C.<br>2<br>3<br>D.<br>1<br>Liczba 1 jest miejscem zerowym funkcji liniowej f(x)=ax+b, a punkt M=(3,-2) należy do wykresu tej funkcji. Wspołczynnik a we wzorze tej funkcji jest równy A. 1; B. 3/2; C. -3/2; D. -1.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 10. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie informacji</p>\n<ol><li>Funkcje. Zdający wyznacza wzór funkcji</li></ol>\n<p>liniowej na podstawie informacji o funkcji lub<br>o jej wykresie (4.6).<br>Wersja<br>I<br>Wersja<br>II<br>D<br>A</p>","solutions":[{"source":"site","label":"matematykaszkolna.pl","kind":"image","image":"/img/matematyka-2018-maj-matura-podstawowa/sol-10.svg"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź: D</h4>\n<p>Współczynnik \\(a = -1\\).</p>\n<h4>Sposób 1 - układ równań</h4>\n<p>Wiemy, że:</p>\n<ul><li>\\(1\\) jest miejscem zerowym, czyli \\(f(1) = 0\\)</li><li>punkt \\(M = (3, -2)\\) należy do wykresu, czyli \\(f(3) = -2\\)</li></ul>\n<p>Podstawiamy do wzoru \\(f(x) = ax + b\\):</p>\n<p>\\[f(1) = 0 \\implies a \\cdot 1 + b = 0 \\implies a + b = 0\\]</p>\n<p>\\[f(3) = -2 \\implies a \\cdot 3 + b = -2 \\implies 3a + b = -2\\]</p>\n<p>Mamy układ równań:<br>\\[\\begin{cases} a + b = 0 \\\\ 3a + b = -2 \\end{cases}\\]</p>\n<p>Odejmujemy pierwsze równanie od drugiego (eliminujemy \\(b\\)):<br>\\[(3a + b) - (a + b) = -2 - 0\\]<br>\\[2a = -2\\]<br>\\[\\boxed{a = -1}\\]</p>\n<p>Z pierwszego równania: \\(b = -a = 1\\), więc \\(f(x) = -x + 1\\). Sprawdzenie: \\(f(1) = 0\\) ✓, \\(f(3) = -3 + 1 = -2\\) ✓</p>\n<h4>Sposób 2 - wzór na współczynnik kierunkowy</h4>\n<p>Skoro \\(f(1) = 0\\), to mamy dwa punkty na prostej: \\((1, 0)\\) i \\((3, -2)\\).</p>\n<p>Współczynnik kierunkowy prostej przechodzącej przez dwa punkty to:<br>\\[a = \\frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1} = \\frac{-2 - 0}{3 - 1} = \\frac{-2}{2} = \\boxed{-1}\\]</p>\n<p>To bezpośrednio daje odpowiedź bez układu równań.</p>\n<h4>Wzory z karty CKE</h4>\n<p>W tym zadaniu nie używamy konkretnych wzorów z karty CKE - wystarczy definicja miejsca zerowego i podstawowe własności funkcji liniowej. Wzór na współczynnik kierunkowy \\(a = \\frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}\\) można powiązać z działem 11 (Geometria analityczna, s. 22-25), gdzie omówione jest równanie kierunkowe prostej \\(y = ax + b\\).</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Odp. | Typowy błąd |<br>| A \\((a = 1)\\) | Uczeń myśli, że skoro miejsce zerowe to \\(x = 1\\), to \\(a = 1\\). Pomylenie miejsca zerowego z wartością współczynnika. |<br>| B \\(\\left(a = \\frac{3}{2}\\right)\\) | Błąd znaku lub kolejności odejmowania: \\(\\frac{-2 - 0}{1 - 3} = \\frac{-2}{-2} = 1\\) - tu błąd zamienny, albo \\(\\frac{0-(-2)}{3-1} = \\frac{2}{2} = 1\\). Wynik \\(\\frac{3}{2}\\) pojawia się gdy ktoś liczy \\(\\frac{3}{2}\\) bez sensu z samych danych \\(x=3, y=-2\\). |<br>| C \\(\\left(a = -\\frac{3}{2}\\right)\\) | Błędny mianownik - np. \\(\\frac{-2-0}{3-\\frac{3}{2}}\\) lub pomieszanie \\(x_1, y_1\\) z samymi współrzędnymi punktu \\(M\\) bez uwzględnienia miejsca zerowego. |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Miejsce zerowe \\(x_0 = 1\\) oznacza \\(f(1) = 0\\) - to daje punkt \\((1, 0)\\) na wykresie, NIE to, że \\(a = 1\\).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> We wzorze \\(a = \\frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}\\) kolejność punktów musi być spójna - jeśli w liczniku bierzesz \\(y_2 - y_1\\), to w mianowniku musisz brać \\(x_2 - x_1\\) (te same indeksy!). Zamiana kolejności tylko w jednym miejscu zmienia znak.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Po wyznaczeniu \\(a\\) warto zawsze sprawdzić \\(b\\) i podstawić oba warunki - to zajmuje 10 sekund i eliminuje ryzyko błędu przy odpisywaniu.</blockquote>\n<p><strong>Poprawna odpowiedź: D</strong></p>\n<h5>Sposób 1 - Przez układ dwóch równań</h5>\n<p>Mamy dwa warunki:</p>\n<ul><li>\\(f(1) = 0 \\Rightarrow a + b = 0\\)</li><li>\\(f(3) = -2 \\Rightarrow 3a + b = -2\\)</li></ul>\n<p>Odejmujemy pierwsze od drugiego:<br>\\[2a = -2 \\Rightarrow a = -1.\\]</p>\n<h5>Sposób 2 - Współczynnik kierunkowy z dwóch punktów</h5>\n<p>Miejsce zerowe \\(x=1\\) oznacza punkt \\((1,0)\\). Drugi punkt: \\((3,-2)\\).<br>\\[a = \\tfrac{y_2-y_1}{x_2-x_1} = \\tfrac{-2-0}{3-1} = \\tfrac{-2}{2} = -1.\\]</p>\n<h5>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h5>\n<ul><li><strong>A. \\(a=1\\)</strong> - dobry wynik z błędem znaku (\\(\\tfrac{2}{2}\\) zamiast \\(\\tfrac{-2}{2}\\)).</li><li><strong>B. \\(a=\\tfrac{3}{2}\\)</strong> - ktoś przestawił argumenty/wartości: \\(\\tfrac{3-0}{1-(-2)}\\) lub podobny błąd.</li><li><strong>C. \\(a=-\\tfrac{3}{2}\\)</strong> - ktoś wziął \\(\\tfrac{0-3}{-2-0}\\) lub pomylił punkty.</li></ul>\n<p><strong>Poprawna odpowiedź: D</strong></p>\n<h5>Sposób 1: Użycie punktu M i równania prostej</h5>\n<ol><li><strong>Znamy współrzędne punktu M:</strong> M = (3, -2). To oznacza, że gdy x = 3, to y = -2.</li><li><strong>Wzór funkcji liniowej:</strong> f(x) = ax + b</li><li><strong>Podstawiamy współrzędne punktu M do wzoru:</strong> f(3) = a * 3 + b = -2</li><li><strong>Wyrażamy b w zależności od a:</strong> 3a + b = -2 =&gt; b = -2 - 3a</li><li><strong>Wykorzystujemy informację, że liczba 1 jest miejscem zerowym funkcji:</strong> f(1) = a * 1 + b = 0 =&gt; a + b = 0</li><li><strong>Podstawiamy wyrażenie na b:</strong> a + (-2 - 3a) = 0 =&gt; -2a - 2 = 0 =&gt; -2a = 2 =&gt; a = -1</li><li><strong>Obliczamy b:</strong> b = -2 - 3a = -2 - 3*(-1) = -2 + 3 = 1</li></ol>\n<p>Zatem funkcja ma postać f(x) = -x + 1. Współczynnik a wynosi -1.</p>\n<p>📖 Karta wzorów: <strong>Wzory funkcji</strong> (strona 7)</p>\n<h5>Sposób 2: Użycie punktu M i własności miejsc zerowych</h5>\n<ol><li><strong>Znamy współrzędne punktu M:</strong> M = (3, -2).</li><li><strong>Miejscem zerowym jest liczba 1:</strong> f(1) = 0.</li><li><strong>Wzór funkcji liniowej:</strong> f(x) = ax + b</li><li><strong>Podstawiamy f(1) = 0:</strong> a * 1 + b = 0 =&gt; a + b = 0</li><li><strong>Wykorzystujemy punkt M:</strong> f(3) = a * 3 + b = -2</li><li><strong>Rozwiązujemy układ równań:</strong></li></ol>\n<ul><li>a + b = 0</li><li>3a + b = -2</li></ul>\n<ol><li><strong>Odejmujemy pierwsze równanie od drugiego:</strong> (3a + b) - (a + b) = -2 - 0 =&gt; 2a = -2 =&gt; a = -1</li><li><strong>Obliczamy b:</strong> b = -a = -(-1) = 1</li></ol>\n<p>Zatem funkcja ma postać f(x) = -x + 1. Współczynnik a wynosi -1.</p>\n<p>📖 Karta wzorów: <strong>Wzory funkcji</strong> (strona 7)</p>\n<h5>Dlaczego nie inne odpowiedzi?</h5>\n<ul><li><strong>A. (na zdjęciu)</strong> Nieprawidłowe, ponieważ obliczony współczynnik a wynosi -1, a nie wartość podana na zdjęciu.</li><li><strong>B. (na zdjęciu)</strong> Nieprawidłowe, ponieważ obliczony współczynnik a wynosi -1, a nie wartość podana na zdjęciu.</li><li><strong>C. (na zdjęciu)</strong> Nieprawidłowe, ponieważ obliczony współczynnik a wynosi -1, a nie wartość podana na zdjęciu.</li><li><strong>D. (na zdjęciu)</strong> Prawidłowa, ponieważ obliczony współczynnik a wynosi -1, który odpowiada opcji na zdjęciu.</li></ul>\n<p>Wszystkie inne odpowiedzi są błędne, ponieważ nie prowadzą do poprawnego obliczenia współczynnika &#x27;a&#x27; w funkcji liniowej. Kluczem do rozwiązania jest wykorzystanie obu informacji: miejsca zerowego i współrzędnych punktu M.</p>"}]}