{"id":"matematyka-2026-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"matematyka-2026-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":4,"ptype":"open","subject":"matematyka","category":"matura","year":2026,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-4)\nDany jest ciąg arytmetyczny (𝑎𝑛) o skończonej liczbie wyrazów. Liczba wyrazów tego ciągu\njest większa od 6. Pierwszy wyraz tego ciągu jest równy 1, a ostatni wyraz tego ciągu jest\nrówny (-2025). Drugi, trzeci i szósty wyraz tego ciągu tworzą - w podanej kolejności - ciąg\ngeometryczny.\nOblicz sumę wszystkich wyrazów ciągu (𝒂𝒏). Zapisz obliczenia.\n6.\n0-1-\n2-3-4\n\nMMAP-R0_100\n\nMMAP-R0_100\nDany jest ciąg arytmetyczny (a_n) o skończonej liczbie wyrazów. Liczba wyrazów tego ciągu jest większa od 6. Pierwszy wyraz tego ciągu jest równy 1, a ostatni wyraz tego ciągu jest równy (-2025). Drugi, trzeci i szósty wyraz tego ciągu tworzą - w podanej kolejności - ciąg geometryczny. Oblicz sumę wszystkich wyrazów ciągu (a_n). Zapisz obliczenia.","answer":"S=-1 026 168","answer_text":"6 pkt - zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: |𝐵𝐶| = 5 i |𝐶𝐷| = 6 oraz\n𝑃= 30√3.\n5 pkt - obliczenie długości boków 𝐵𝐶 oraz 𝐶𝐷: |𝐵𝐶| = 5 oraz |𝐶𝐷| = 6.\n4 pkt - zapisanie równania z jedną niewiadomą (długością boku 𝐵𝐶 lub długością boku\n𝐶𝐷), np.\n91 = |𝐵𝐶|2 + (|𝐵𝐶| + 1)2 -2 ⋅|𝐵𝐶| ⋅(|𝐵𝐶| + 1) ⋅cos 120°,\n91 = (|𝐵𝐶| + 1 + 1\n2 ⋅|𝐵𝐶|)\n2\n+ (√3\n2 ⋅|𝐵𝐶|)\n2\nALBO\n- zapisanie układu równań z dwiema niewiadomymi (długościami boków 𝐵𝐶 i 𝐶𝐷),\nnp. {\n9 + |𝐶𝐷| = 10 + |𝐵𝐶|\n(√91)\n2 = |𝐵𝐶|2 + |𝐶𝐷|2 -2 ⋅|𝐵𝐶| ⋅|𝐶𝐷| ⋅cos 120°\n3 pkt - spełnienie wszystkich warunków 1) - 3) określonych w kryterium za 1 punkt\nALBO\n- spełnienie warunków 1) i 2) określonych w kryterium za 1 punkt oraz zastosowanie\ntwierdzenia cosinusów do trójkąta 𝐵𝐶𝐷 i zapisanie równania\n|𝐵𝐷|2 = |𝐵𝐶|2 + |𝐶𝐷|2 -2 ⋅|𝐵𝐶| ⋅|𝐶𝐷| ⋅cos|∡𝐵𝐶𝐷|,\nALBO\n- spełnienie warunków 2) i 3) określonych w kryterium za 1 punkt oraz zastosowanie\ntwierdzenia cosinusów do trójkąta 𝐵𝐶𝐷 i zapisanie równania\n|𝐵𝐷|2 = |𝐵𝐶|2 + |𝐶𝐷|2 -2 ⋅|𝐵𝐶| ⋅|𝐶𝐷| ⋅cos|∡𝐵𝐶𝐷|.\n2 pkt - spełnienie dwóch spośród warunków 1) - 3) określonych w kryterium za 1 punkt.\n1 pkt - spełnienie jednego z warunków 1) - 3):\n1) zastosowanie twierdzenia o czworokącie opisanym na okręgu i zapisanie\nzależności między długością boku 𝐵𝐶 a długością boku 𝐶𝐷 czworokąta, np.\n9 + |𝐶𝐷| = 10 + |𝐵𝐶|,\n2) zapisanie jednego z dwóch równań: |𝐵𝐷|2 = 92 + 102 -2 ⋅9 ⋅10 ⋅cos 60° lub\n|𝐵𝐷|2 = (\n√3\n2 ⋅10)\n2\n+ (9 -5)2,\n3) zastosowanie twierdzenia o czworokącie wpisanym w okrąg i obliczenie miary kąta\n𝐵𝐶𝐷: 120°.\n0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.\nUwaga:\nJeżeli jedynym błędem zdającego jest:\na) błędne zastosowanie twierdzenia cosinusów albo\nb) błędne zastosowanie wzoru redukcyjnego, albo\nc) błędne zastosowanie twierdzenia o czworokącie opisanym na okręgu (tj. zapisanie\nzwiązku 9 ⋅|𝐶𝐷| = 10 ⋅|𝐵𝐶| lub 10 + |𝐶𝐷| = 9 + |𝐵𝐶|), albo\nd) błędne zastosowanie własności miarowych trójkąta prostokątnego o kątach ostrych\n30° i 60°, albo\ne) błędna interpretacja obliczonej długości jednego z dwóch szukanych boków\nczworokąta,\nale zdający realizuje poprawnie strategię rozwiązania zadania, to może otrzymać co\nnajwyżej 4 punkty za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.\nJeżeli zdający popełni dodatkowo błędy rachunkowe, to może otrzymać co najwyżej\n3 punkty za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.\nPrzykładowe pełne rozwiązanie\nPrzyjmijmy następujące oznaczenia: 𝑥= |𝐵𝐶|, 𝑦= |𝐶𝐷|, 𝑑= |𝐵𝐷| (zobacz rysunek).\nNa czworokącie 𝐴𝐵𝐶𝐷 jest opisany okrąg, więc 60° + |∡𝐵𝐶𝐷| = 180°, czyli\n|∡𝐵𝐶𝐷| = 120°.\nW czworokąt 𝐴𝐵𝐶𝐷 jest wpisany okrąg, więc 9 + 𝑦= 10 + 𝑥, czyli 𝑦= 𝑥+ 1.\nStosujemy twierdzenie cosinusów do trójkąta 𝐴𝐵𝐷 i otrzymujemy\n𝑑2 = 92 + 102 -2 ⋅9 ⋅10 ⋅cos 60°\nStosujemy twierdzenie cosinusów do trójkąta 𝐵𝐶𝐷 i otrzymujemy:\n𝑑2 = 𝑥2 + 𝑦2 -2 ⋅𝑥⋅𝑦⋅cos 120°\n𝑑2 = 𝑥2 + (𝑥+ 1)2 + 2𝑥(𝑥+ 1) ⋅1\n2\n𝐴\n𝐵\n𝐶\n𝐷\n9\n10\n60°\n𝑥\n𝑦\n𝑑\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZatem:\n92 + 102 -2 ⋅9 ⋅10 ⋅cos 60° = 𝑥2 + (𝑥+ 1)2 + 2𝑥(𝑥+ 1) ⋅1\n2\n0 = 3𝑥2 + 3𝑥-90\n0 = 𝑥2 + 𝑥-30\n𝑥= 5 ∨ 𝑥= -6 ∉(0, +∞)\nStąd |𝐵𝐶| = 5 i |𝐶𝐷| = |𝐵𝐶| + 1 = 6.\nPole czworokąta 𝐴𝐵𝐶𝐷 jest sumą pól trójkątów 𝐴𝐵𝐷 i 𝐵𝐶𝐷.\nObliczamy pole 𝑃 czworokąta 𝐴𝐵𝐶𝐷:\n𝑃= 1\n2 ⋅9 ⋅10 ⋅sin 60° + 1\n2 ⋅5 ⋅6 ⋅sin 120° = 45 ⋅√3\n2 + 15 ⋅√3\n2 = 30√3\nZadanie 12.1. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\nII. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\n1. Interpretowanie i operowanie\ninformacjami przedstawionymi w tekście,\nzarówno matematycznym, jak\ni popularnonaukowym, a także w formie\nwykresów, diagramów, tabel.\nIV. Rozumowanie i argumentacja.\n1. Przeprowadzanie rozumowań, także\nkilkuetapowych, podawanie argumentów\nuzasadniających poprawność rozumowania,\nodróżnianie dowodu od przykładu.\nZdający:\nVIII.8) korzysta z cech podobieństwa\ntrójkątów.\nZasady oceniania\n3 pkt - poprawne przekształcenia i przeprowadzenie pełnego rozumowania.\n2 pkt - spełnienie kryterium zapisanego w pierwszym myślniku w kategorii za 1 punkt oraz\nzapisanie układu co najwyżej trzech równań niezależnych, umożliwiającego\nwyznaczenie ℎ w zależności od 𝑥\nALBO\n- wyznaczenie tg(2𝛼) w zależności od 𝑥, np. tg(2𝛼) =\n4𝑟𝑥\n𝑥2 - 4𝑟2 (dla sposobu II),\nALBO\n- wyznaczenie zależności między 𝑃 oraz 𝑥, np. 𝑃2 = 𝑃\n𝑟(𝑃\n𝑟-𝑥) ⋅1\n4 𝑥2\n(dla sposobu III).\n1 pkt - zapisanie związku między ℎ i 𝑥 oraz jedną z wielkości: długością 𝑏 ramienia, lub\ndługością odcinka 𝐶𝐸, lub długością odcinka 𝐶𝑆, np.:\n𝑏2 = (1\n2 𝑥)\n2\n+ ℎ2 , 𝑟\nℎ -𝑟=\n1\n2𝑥\n𝑏 , 1\n2 𝑥ℎ= 𝑟⋅(1\n2 𝑥+ 𝑏),\nALBO\n- zapisanie związku tg 𝛼= 𝑟\n1\n2 𝑥\n(dla sposobu II),\nALBO\n- zapisanie związku 𝑃= (𝑏+ 𝑥\n2) ⋅𝑟 lub\n𝑃= √(𝑏+ 1\n2 𝑥) (𝑏+ 1\n2 𝑥-𝑏) (𝑏+ 1\n2 𝑥-𝑏) (𝑏+ 1\n2 𝑥-𝑥) (dla sposobu III),\nALBO\n- zapisanie związków 𝑃= 1\n2 𝑏2 sin(2𝛽) oraz sin 𝛽=\n𝑟\nℎ - 𝑟 ,\nALBO\n- zapisanie długości boków trójkąta 𝐴𝐷𝐶 (lub trójkąta 𝐶𝐸𝑆) w zależności od 𝑥 i ℎ\n(dla sposobu IV),\nALBO\n- zapisanie długości przyprostokątnych trójkątów 𝐴𝐷𝐶 oraz 𝐶𝐸𝑆 w zależności od 𝑥\ni ℎ (dla sposobu IV).\n0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.\nUwaga:\nKategorie za 1 punkt oraz za 2 punkty oceniamy w sytuacji, gdy zdający posługuje się\nsymbolem 𝑟 albo przyjmie 𝑟= 2 lub 𝑟= 4. Natomiast jeżeli zdający przyjmie promień\ninny niż 2 lub 4, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.\nPrzykładowe pełne rozwiązania\nSposób I\nRozważmy trójkąt równoramienny 𝐴𝐵𝐶 o podstawie 𝐴𝐵 długości 𝑥 i wysokości 𝐶𝐷,\nw który jest wpisany okrąg o promieniu 𝑟= 2. Niech 𝑆 będzie środkiem tego okręgu,\nnatomiast 𝐸 - punktem styczności tego okręgu z ramieniem 𝐴𝐶. Oznaczmy ℎ= |𝐶𝐷| oraz\n𝑏= |𝐴𝐶| (zobacz rysunek).\n𝐴\n𝐵\n𝐶\n𝐷\n𝐸\n𝑆\n2\nℎ-2\n2\n𝑏\n𝑏\n1\n2 𝑥\n1\n2 𝑥\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nKorzystamy z podobieństwa trójkątów 𝐶𝐸𝑆 i 𝐶𝐷𝐴, otrzymując:\n|𝑆𝐸|\n|𝐶𝑆| =\n|𝐴𝐷|\n|𝐴𝐶|\n2\nℎ-2 =\n1\n2 𝑥\n𝑏\n𝑏= 1\n4 𝑥(ℎ-2)\nStąd i z twierdzenia Pitagorasa zastosowanego do trójkąta 𝐴𝐷𝐶 dostajemy:\n𝑏2 = (1\n2 𝑥)\n2\n+ ℎ2\n(1\n4 𝑥ℎ-1\n2 𝑥)\n2\n= (1\n2 𝑥)\n2\n+ ℎ2\n1\n16 𝑥2ℎ2 -1\n4 𝑥2ℎ+ 1\n4 𝑥2 = 1\n4 𝑥2 + ℎ2\n1\n16 𝑥2ℎ-1\n4 𝑥2 = ℎ\nℎ( 1\n16 𝑥2 -1) = 1\n4 𝑥2\nℎ(𝑥2 -16) = 4𝑥2\nℎ=\n4𝑥2\n𝑥2 -16\nWyznaczamy pole 𝑃 trójkąta 𝐴𝐵𝐶:\n𝑃= 1\n2 𝑥ℎ= 1\n2 𝑥⋅\n4𝑥2\n𝑥2 -16 =\n2𝑥3\n𝑥2 -16\nTo należało wykazać.\nSposób II\nRozważmy trójkąt równoramienny 𝐴𝐵𝐶 o podstawie 𝐴𝐵 długości 𝑥 i wysokości 𝐶𝐷,\nw który jest wpisany okrąg o promieniu 𝑟= 2. Niech 𝑆 będzie środkiem tego okręgu.\nOznaczmy ℎ= |𝐶𝐷| oraz 𝛼 = |∡𝑆𝐵𝐷| (zobacz rysunek).\nZ trójkąta prostokątnego 𝐵𝑆𝐷 otrzymujemy tg 𝛼= 2\n1\n2 𝑥= 4\n𝑥 .\nStąd i ze wzoru na tangens podwojonego kąta otrzymujemy\ntg(2𝛼) =\n2 tg 𝛼\n1 -tg2 𝛼=\n2 ⋅4\n𝑥\n1 -(4\n𝑥)\n2 =\n8𝑥\n𝑥2 -16\nPunkt 𝑆 jest środkiem okręgu wpisanego w trójkąt 𝐴𝐵𝐶, więc prosta 𝑆𝐵 jest dwusieczną\nkąta 𝐶𝐵𝐷. Zatem ℎ\n1\n2 𝑥= tg(2𝛼), czyli\nℎ= 1\n2 𝑥⋅tg(2𝛼) =\n4𝑥2\n𝑥2 -16\nWyznaczamy pole 𝑃 trójkąta 𝐴𝐵𝐶:\n𝑃= 1\n2 𝑥ℎ= 1\n2 𝑥⋅\n4𝑥2\n𝑥2 -16 =\n2𝑥3\n𝑥2 -16\nTo należało wykazać.\nSposób III\nRozważmy trójkąt równoramienny 𝐴𝐵𝐶 o podstawie 𝐴𝐵 długości 𝑥 i wysokości 𝐶𝐷,\nw który jest wpisany okrąg o promieniu 𝑟= 2. Oznaczmy 𝑏= |𝐴𝐶| i niech 𝑝 będzie\npołową obwodu tego trójkąta.\nWówczas 𝑝= 𝑏 + 𝑏 + 𝑥\n2\n= 𝑏+ 1\n2 𝑥. Stąd i ze wzoru 𝑃= 𝑝⋅𝑟 otrzymujemy:\n𝑃= (𝑏+ 1\n2 𝑥) ⋅2\n𝐴\n𝐵\n𝐶\n𝐷\n𝑆\n2\nℎ-2\n1\n2 𝑥\n1\n2 𝑥\n𝛼\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n𝑏= 𝑃-𝑥\n2\nKorzystamy ze wzoru Herona i otrzymujemy:\n𝑃= √𝑝(𝑝-𝑏)(𝑝-𝑏)(𝑝-𝑥)\n𝑃= √(𝑏+ 1\n2 𝑥) (𝑏+ 1\n2 𝑥-𝑏) (𝑏+ 1\n2 𝑥-𝑏) (𝑏+ 1\n2 𝑥-𝑥)\n𝑃2 = (𝑏+ 1\n2 𝑥) (𝑏-1\n2 𝑥) ⋅1\n4 𝑥2\nStąd i ze związku 𝑏= 𝑃 - 𝑥\n2\nwyznaczamy pole trójkąta 𝐴𝐵𝐶:\n𝑃2 = (𝑃-𝑥\n2\n+ 1\n2 𝑥) (𝑃-𝑥\n2\n-1\n2 𝑥) ⋅1\n4 𝑥2\n𝑃2 = 1\n2 𝑃⋅(1\n2 𝑃-𝑥) ⋅1\n4 𝑥2\n𝑃= 1\n2 (1\n2 𝑃-𝑥) ⋅1\n4 𝑥2\n𝑃= 1\n16 𝑃𝑥2 -1\n8 𝑥3\n16𝑃= 𝑃𝑥2 -2𝑥3\n2𝑥3 = 𝑃𝑥2 -16𝑃\n2𝑥3\n𝑥2 -16 = 𝑃\nTo należało wykazać.\nSposób IV\nRozważmy trójkąt równoramienny 𝐴𝐵𝐶 o podstawie 𝐴𝐵 długości 𝑥 i wysokości 𝐶𝐷,\nw który jest wpisany okrąg o promieniu 𝑟= 2. Niech 𝑆 będzie środkiem tego okręgu,\nnatomiast 𝐸 - punktem styczności tego okręgu z ramieniem 𝐴𝐶. Oznaczmy ℎ= |𝐶𝐷| oraz\n𝛽= |∡𝑆𝐶𝐸| (zobacz rysunek).\nKąty w trójkątach 𝐴𝐷𝐶 oraz 𝑆𝐸𝐶 mają miary 90°, 𝛽 oraz 90° -𝛽, więc te trójkąty są\npodobne na podstawie cechy kkk podobieństwa trójkątów. Trójkąt 𝐴𝐷𝐶 jest podobny do\ntrójkąta 𝑆𝐸𝐶 w skali 𝑘=\n1\n2𝑥\n2 = 1\n4 𝑥. Zatem |𝐴𝐶| = 𝑘⋅|𝐶𝑆| = 1\n4 𝑥⋅(ℎ-2) (zobacz\nrysunek).\nStosujemy do trójkąta 𝐴𝐷𝐶 twierdzenie Pitagorasa i otrzymujemy:\n[1\n4 𝑥⋅(ℎ-2)]\n2\n= (1\n2 𝑥)\n2\n+ ℎ2\n(1\n4 𝑥ℎ-1\n2 𝑥)\n2\n= (1\n2 𝑥)\n2\n+ ℎ2\n1\n16 𝑥2ℎ2 -1\n4 𝑥2ℎ+ 1\n4 𝑥2 = 1\n4 𝑥2 + ℎ2\n1\n16 𝑥2ℎ-1\n4 𝑥2 = ℎ\nℎ( 1\n16 𝑥2 -1) = 1\n4 𝑥2\n𝐴\n𝐵\n𝐶\n𝐷\n𝐸\n𝑆\n2\nℎ-2\n2\n1\n2 𝑥\n1\n2 𝑥\n𝛽\n𝛽\n𝐶\n𝐷\n𝐴\n1\n2 𝑥\nℎ\n1\n4 𝑥⋅(ℎ-2)\n𝑆\n𝐶\n𝐸\n𝛽\nℎ-2\n2\n𝑘= 1\n4 𝑥\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nℎ(𝑥2 -16) = 4𝑥2\nℎ=\n4𝑥2\n𝑥2 -16\nWyznaczamy pole 𝑃 trójkąta 𝐴𝐵𝐶:\n𝑃= 1\n2 𝑥ℎ= 1\n2 𝑥⋅\n4𝑥2\n𝑥2 -16 =\n2𝑥3\n𝑥2 -16\nTo należało wykazać.\nZadanie 12.2. (0-4)\nWymaganie ogólne\nWymagania szczegółowe\nIV. Rozumowanie i argumentacja.\n4. Stosowanie i tworzenie strategii przy\nrozwiązywaniu zadań, również w sytuacjach\nnietypowych.\nZdający:\nXIII.R4) oblicza pochodną funkcji potęgowej\no wykładniku rzeczywistym oraz oblicza\npochodną, korzystając z twierdzeń\no pochodnej sumy, różnicy, iloczynu, ilorazu\n[…];\nXIII.R5) stosuje pochodną do badania\nmonotoniczności funkcji;\nXIII.R6) rozwiązuje zadania optymalizacyjne\nz zastosowaniem pochodnej.\nZasady oceniania\n4 pkt - uzasadnienie, że funkcja 𝑃 przyjmuje wartość najmniejszą dla 𝑥= 4√3 (𝑚), oraz\nobliczenie pola trójkątnego klombu o takiej podstawie: 𝑃(4√3) = 12√3 (𝑚2).\n3 pkt - uzasadnienie (np. poprzez badanie monotoniczności funkcji), że funkcja 𝑃 przyjmuje\nwartość najmniejszą dla 𝑥= 4√3.\n2 pkt - obliczenie miejsca zerowego pochodnej funkcji 𝑃: 𝑥= 4√3.\n1 pkt - wyznaczenie pochodnej funkcji 𝑃, np. 𝑃′(𝑥) = 6𝑥2 ⋅ (𝑥2 - 16)-2𝑥3 ⋅ 2𝑥\n(𝑥2-16)\n2\n0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.\nUwagi:\n1. Jeżeli zdający wyznacza pochodną ilorazu jako iloraz pochodnych, to otrzymuje\n0 punktów za całe rozwiązanie.\n2. a) Jeżeli z rozwiązania wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu\nfunkcji oraz zdający poprawnie wyznacza pochodne funkcji 2𝑥3 oraz 𝑥2 -16 i dalej\npopełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci 6𝑥2 ⋅ (𝑥2 - 16)-2𝑥3 ⋅ 2𝑥\n(𝑥2-16)\nlub\n𝐵(𝑥)\n(𝑥2-16)\n2, gdzie 𝐵 jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale (4, 10]\nma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może\notrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (za miejsce zerowe pochodnej, za\nuzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji, za obliczenie najmniejszej wartości\nfunkcji 𝑃).\nb) Jeżeli z rozwiązania nie wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną\nilorazu funkcji lub zdający błędnie wyznacza pochodną funkcji 2𝑥3 lub 𝑥2 -16 i dalej\npopełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci 6𝑥2 ⋅ (𝑥2 - 16)-2𝑥3 ⋅ 2𝑥\n(𝑥2-16)\nlub\n𝐵(𝑥)\n(𝑥2-16)\n2 , gdzie 𝐵 jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale (4, 10]\nma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może\notrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za uzasadnienie istnienia\nnajmniejszej wartości funkcji i za obliczenie najmniejszej wartości funkcji 𝑃).\n3. Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja osiąga wartość najmniejszą dla\nwyznaczonej wartości 𝑥, przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuację, gdy\nzdający bada znak pochodnej\nORAZ:\n- opisuje (słownie lub graficznie - np. przy użyciu strzałek) monotoniczność funkcji 𝑃\nLUB\n- zapisuje, że dla wyznaczonej wartości 𝑥 funkcja 𝑃 ma minimum lokalne i jest to\njednocześnie jej najmniejsza wartość,\nLUB\n- zapisuje, że dla wyznaczonej wartości 𝑥 funkcja 𝑃 ma minimum lokalne i jest to\njedyne ekstremum tej funkcji.\nBadanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres\nfunkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak, i zaznaczając na rysunku (np.\nznakami „+” i „-”) znak pochodnej.\n4. Jeżeli zdający przedstawi niepełne uzasadnienie, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty\nza całe rozwiązanie (nie otrzymuje punktu za uzasadnienie istnienia najmniejszej\nwartości).\n5. Jeżeli zdający, uzasadniając najmniejszą wartość funkcji, rozpatruje funkcję w ℝ lub\nℝ+ , lub w (4, +∞), lub w (0, 10], to może uzyskać co najwyżej 3 punkty za całe\nrozwiązanie.\n6. Jeżeli zdający nie uzasadnia istnienia najmniejszej wartości funkcji, to może uzyskać co\nnajwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pochodną i 1 punkt za miejsce zerowe\npochodnej).\nPrzykładowe pełne rozwiązanie\nObliczamy argument, dla którego funkcja 𝑃 określona wzorem 𝑃(𝑥) =\n2𝑥3\n𝑥2-16\ndla 𝑥∈(4, 10] osiąga wartość najmniejszą.\nWyznaczamy pochodną funkcji 𝑃: 𝑃′(𝑥) = 6𝑥2⋅(𝑥2-16)-2𝑥3⋅2𝑥\n(𝑥2-16)\n2\n= 2𝑥2(𝑥2-48)\n(𝑥2-16)\n2\ndla 𝑥∈(4, 10].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nObliczamy miejsca zerowe pochodnej funkcji 𝑃:\n𝑃′(𝑥) = 0\n2𝑥2(𝑥2 -48)\n(𝑥2 -16)2\n= 0\n2𝑥2(𝑥2 -48) = 0\n𝑥= 0 ∉(4, 10] ∨ 𝑥= -4√3 ∉(4, 10] ∨ 𝑥= 4√3 ∈(4, 10]\nBadamy znak pochodnej:\n𝑃′(𝑥) < 0\n2𝑥2(𝑥2 -48)\n(𝑥2 -16)2\n< 0 ∧ 𝑥∈(4, 10]\n𝑥2(𝑥2 -48) < 0 ∧ 𝑥∈(4, 10]\n𝑥2 < 48 ∧ 𝑥∈(4, 10]\n𝑥∈(4, 4√3)\nwięc 𝑃′(𝑥) < 0 dla 𝑥∈(4, 4√3) oraz 𝑃′(𝑥) > 0 dla 𝑥∈(4√3, 10].\nZatem funkcja 𝑃 jest malejąca w przedziale (4, 4√3] i rosnąca w przedziale [4√3, 10].\nStąd funkcja 𝑃 osiąga wartość najmniejszą dla 𝑥= 4√3 (𝑚). Wtedy\n𝑃(4√3) = 2 ⋅(4√3)\n3\n(4√3)\n2 -16\n= 12√3 (𝑚2)\nUwaga.\nFunkcja 𝑃 jest różniczkowalna, więc jest ciągła. Ponadto lim\n𝑥→4+ 𝑃(𝑥) = +∞ oraz\nlim\n𝑥→10-𝑃(𝑥) = 500","solution":"## Poprawna odpowiedz: \\( S = -1\\,026\\,168 \\)\n\nCiąg ma \\( 1014 \\) wyrazów, różnica \\( r=-2 \\), a suma wszystkich wyrazów wynosi \\( -1\\,026\\,168 \\).\n\n## Sposob 1 - warunek na ciąg geometryczny + wzór na sumę ciągu arytmetycznego\n\n**Krok 1. Zapisanie wyrazów ciągu arytmetycznego.**\nKorzystam ze wzoru na \\( n \\)-ty wyraz ciągu arytmetycznego (KARTA WZORÓW CKE EM2023, dział „Ciąg arytmetyczny”):\n\\[\na_n = a_1 + (n-1)r.\n\\]\nDane: \\( a_1 = 1 \\). Stąd:\n\\[\na_2 = 1 + r,\\qquad a_3 = 1 + 2r,\\qquad a_6 = 1 + 5r.\n\\]\n\n**Krok 2. Wykorzystanie warunku, że \\( a_2, a_3, a_6 \\) tworzą ciąg geometryczny.**\nTrzy liczby (w tej kolejności) tworzą ciąg geometryczny wtedy, gdy środkowy wyraz jest średnią geometryczną - czyli spełniony jest warunek (KARTA WZORÓW CKE EM2023, dział „Ciąg geometryczny”, własność środkowego wyrazu):\n\\[\na_3^2 = a_2 \\cdot a_6.\n\\]\nPodstawiam:\n\\[\n(1 + 2r)^2 = (1 + r)(1 + 5r).\n\\]\n\n**Krok 3. Rozwiązanie równania (wzory skróconego mnożenia).**\nLewa strona - kwadrat sumy (KARTA WZORÓW CKE EM2023, „Wzory skróconego mnożenia”): \\( (a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2 \\):\n\\[\n1 + 4r + 4r^2 = 1 + 6r + 5r^2.\n\\]\nPrzenoszę wszystko na jedną stronę:\n\\[\n0 = (1 + 6r + 5r^2) - (1 + 4r + 4r^2) = r^2 + 2r,\n\\]\n\\[\nr(r + 2) = 0 \\quad\\Longrightarrow\\quad r = 0 \\ \\text{ lub }\\ r = -2.\n\\]\n\n**Krok 4. Odrzucenie \\( r = 0 \\).**\nGdyby \\( r = 0 \\), to wszystkie wyrazy byłyby równe \\( a_1 = 1 \\), więc ostatni wyraz nie mógłby być równy \\( -2025 \\). Wartość \\( r = 0 \\) jest sprzeczna z danymi, więc:\n\\[\nr = -2.\n\\]\n\n**Krok 5. Wyznaczenie liczby wyrazów \\( k \\).**\nOstatni wyraz to \\( a_k = -2025 \\). Ze wzoru na \\( n \\)-ty wyraz:\n\\[\na_k = 1 + (k-1)\\cdot(-2) = -2025.\n\\]\nRozwiązuję:\n\\[\n(k-1)\\cdot(-2) = -2026 \\quad\\Longrightarrow\\quad k - 1 = 1013 \\quad\\Longrightarrow\\quad k = 1014.\n\\]\nSprawdzam warunek z treści: \\( k = 1014 > 6 \\) - spełniony. ✓\n\n**Krok 6. Obliczenie sumy wszystkich wyrazów.**\nKorzystam ze wzoru na sumę \\( k \\) początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego (KARTA WZORÓW CKE EM2023, dział „Ciąg arytmetyczny”):\n\\[\nS_k = \\frac{a_1 + a_k}{2}\\cdot k.\n\\]\nPodstawiam \\( a_1 = 1 \\), \\( a_k = -2025 \\), \\( k = 1014 \\):\n\\[\nS_{1014} = \\frac{1 + (-2025)}{2}\\cdot 1014 = \\frac{-2024}{2}\\cdot 1014 = (-1012)\\cdot 1014.\n\\]\nObliczam iloczyn:\n\\[\n1012 \\cdot 1014 = 1012\\cdot 1000 + 1012\\cdot 14 = 1\\,012\\,000 + 14\\,168 = 1\\,026\\,168.\n\\]\nZatem:\n\\[\n\\boxed{S = -1\\,026\\,168.}\n\\]\n\n## Typowe pulapki\n- **Pominięcie odrzucenia \\( r = 0 \\):** rozwiązanie równania daje dwie wartości \\( r \\). Trzeba zauważyć, że \\( r=0 \\) jest sprzeczne z warunkiem \\( a_k = -2025 \\) i tylko \\( r = -2 \\) jest poprawne (choć formalnie dla \\( r=0 \\) ciąg \\( 1,1,1 \\) jest geometryczny, nie daje wymaganego ostatniego wyrazu).\n- **Błąd w liczbie wyrazów:** ze wzoru wychodzi \\( k-1 = 1013 \\), więc \\( k = 1014 \\) - łatwo pomylić się o jeden i wziąć \\( k = 1013 \\). Pamiętaj, że we wzorze na sumę mnożymy przez liczbę wyrazów \\( k \\), a nie przez \\( k-1 \\).","image":"img/matematyka-2026-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":"img/matematyka-2026-maj-matura-rozszerzona/sol-6.svg","topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":"matematykaorg","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"site","source_label":"Matematyka · Matura · maj 2026 (rozszerzona)","subject_label":"Matematyka","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6. (0-4)<br>Dany jest ciąg arytmetyczny (𝑎𝑛) o skończonej liczbie wyrazów. Liczba wyrazów tego ciągu<br>jest większa od 6. Pierwszy wyraz tego ciągu jest równy 1, a ostatni wyraz tego ciągu jest<br>równy (-2025). Drugi, trzeci i szósty wyraz tego ciągu tworzą - w podanej kolejności - ciąg<br>geometryczny.<br>Oblicz sumę wszystkich wyrazów ciągu (𝒂𝒏). Zapisz obliczenia.<br>6.<br>0-1-<br>2-3-4</p>\n<p>MMAP-R0_100</p>\n<p>MMAP-R0_100<br>Dany jest ciąg arytmetyczny (a_n) o skończonej liczbie wyrazów. Liczba wyrazów tego ciągu jest większa od 6. Pierwszy wyraz tego ciągu jest równy 1, a ostatni wyraz tego ciągu jest równy (-2025). Drugi, trzeci i szósty wyraz tego ciągu tworzą - w podanej kolejności - ciąg geometryczny. Oblicz sumę wszystkich wyrazów ciągu (a_n). Zapisz obliczenia.</p>","answer_text_html":"<p>6 pkt - zastosowanie poprawnej metody i poprawny wynik: |𝐵𝐶| = 5 i |𝐶𝐷| = 6 oraz<br>𝑃= 30√3.<br>5 pkt - obliczenie długości boków 𝐵𝐶 oraz 𝐶𝐷: |𝐵𝐶| = 5 oraz |𝐶𝐷| = 6.<br>4 pkt - zapisanie równania z jedną niewiadomą (długością boku 𝐵𝐶 lub długością boku<br>𝐶𝐷), np.<br>91 = |𝐵𝐶|2 + (|𝐵𝐶| + 1)2 -2 ⋅|𝐵𝐶| ⋅(|𝐵𝐶| + 1) ⋅cos 120°,<br>91 = (|𝐵𝐶| + 1 + 1<br>2 ⋅|𝐵𝐶|)<br>2</p>\n<ul><li>(√3</li></ul>\n<p>2 ⋅|𝐵𝐶|)<br>2<br>ALBO</p>\n<ul><li>zapisanie układu równań z dwiema niewiadomymi (długościami boków 𝐵𝐶 i 𝐶𝐷),</li></ul>\n<p>np. {<br>9 + |𝐶𝐷| = 10 + |𝐵𝐶|<br>(√91)<br>2 = |𝐵𝐶|2 + |𝐶𝐷|2 -2 ⋅|𝐵𝐶| ⋅|𝐶𝐷| ⋅cos 120°<br>3 pkt - spełnienie wszystkich warunków 1) - 3) określonych w kryterium za 1 punkt<br>ALBO</p>\n<ul><li>spełnienie warunków 1) i 2) określonych w kryterium za 1 punkt oraz zastosowanie</li></ul>\n<p>twierdzenia cosinusów do trójkąta 𝐵𝐶𝐷 i zapisanie równania<br>|𝐵𝐷|2 = |𝐵𝐶|2 + |𝐶𝐷|2 -2 ⋅|𝐵𝐶| ⋅|𝐶𝐷| ⋅cos|∡𝐵𝐶𝐷|,<br>ALBO</p>\n<ul><li>spełnienie warunków 2) i 3) określonych w kryterium za 1 punkt oraz zastosowanie</li></ul>\n<p>twierdzenia cosinusów do trójkąta 𝐵𝐶𝐷 i zapisanie równania<br>|𝐵𝐷|2 = |𝐵𝐶|2 + |𝐶𝐷|2 -2 ⋅|𝐵𝐶| ⋅|𝐶𝐷| ⋅cos|∡𝐵𝐶𝐷|.<br>2 pkt - spełnienie dwóch spośród warunków 1) - 3) określonych w kryterium za 1 punkt.<br>1 pkt - spełnienie jednego z warunków 1) - 3):</p>\n<ol><li>zastosowanie twierdzenia o czworokącie opisanym na okręgu i zapisanie</li></ol>\n<p>zależności między długością boku 𝐵𝐶 a długością boku 𝐶𝐷 czworokąta, np.<br>9 + |𝐶𝐷| = 10 + |𝐵𝐶|,</p>\n<ol><li>zapisanie jednego z dwóch równań: |𝐵𝐷|2 = 92 + 102 -2 ⋅9 ⋅10 ⋅cos 60° lub</li></ol>\n<p>|𝐵𝐷|2 = (<br>√3<br>2 ⋅10)<br>2</p>\n<ul><li>(9 -5)2,</li></ul>\n<ol><li>zastosowanie twierdzenia o czworokącie wpisanym w okrąg i obliczenie miary kąta</li></ol>\n<p>𝐵𝐶𝐷: 120°.<br>0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.<br>Uwaga:<br>Jeżeli jedynym błędem zdającego jest:<br>a) błędne zastosowanie twierdzenia cosinusów albo<br>b) błędne zastosowanie wzoru redukcyjnego, albo<br>c) błędne zastosowanie twierdzenia o czworokącie opisanym na okręgu (tj. zapisanie<br>związku 9 ⋅|𝐶𝐷| = 10 ⋅|𝐵𝐶| lub 10 + |𝐶𝐷| = 9 + |𝐵𝐶|), albo<br>d) błędne zastosowanie własności miarowych trójkąta prostokątnego o kątach ostrych<br>30° i 60°, albo<br>e) błędna interpretacja obliczonej długości jednego z dwóch szukanych boków<br>czworokąta,<br>ale zdający realizuje poprawnie strategię rozwiązania zadania, to może otrzymać co<br>najwyżej 4 punkty za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.<br>Jeżeli zdający popełni dodatkowo błędy rachunkowe, to może otrzymać co najwyżej<br>3 punkty za całe rozwiązanie, o ile nie nabył prawa do innej liczby punktów.<br>Przykładowe pełne rozwiązanie<br>Przyjmijmy następujące oznaczenia: 𝑥= |𝐵𝐶|, 𝑦= |𝐶𝐷|, 𝑑= |𝐵𝐷| (zobacz rysunek).<br>Na czworokącie 𝐴𝐵𝐶𝐷 jest opisany okrąg, więc 60° + |∡𝐵𝐶𝐷| = 180°, czyli<br>|∡𝐵𝐶𝐷| = 120°.<br>W czworokąt 𝐴𝐵𝐶𝐷 jest wpisany okrąg, więc 9 + 𝑦= 10 + 𝑥, czyli 𝑦= 𝑥+ 1.<br>Stosujemy twierdzenie cosinusów do trójkąta 𝐴𝐵𝐷 i otrzymujemy<br>𝑑2 = 92 + 102 -2 ⋅9 ⋅10 ⋅cos 60°<br>Stosujemy twierdzenie cosinusów do trójkąta 𝐵𝐶𝐷 i otrzymujemy:<br>𝑑2 = 𝑥2 + 𝑦2 -2 ⋅𝑥⋅𝑦⋅cos 120°<br>𝑑2 = 𝑥2 + (𝑥+ 1)2 + 2𝑥(𝑥+ 1) ⋅1<br>2<br>𝐴<br>𝐵<br>𝐶<br>𝐷<br>9<br>10<br>60°<br>𝑥<br>𝑦<br>𝑑<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zatem:<br>92 + 102 -2 ⋅9 ⋅10 ⋅cos 60° = 𝑥2 + (𝑥+ 1)2 + 2𝑥(𝑥+ 1) ⋅1<br>2<br>0 = 3𝑥2 + 3𝑥-90<br>0 = 𝑥2 + 𝑥-30<br>𝑥= 5 ∨ 𝑥= -6 ∉(0, +∞)<br>Stąd |𝐵𝐶| = 5 i |𝐶𝐷| = |𝐵𝐶| + 1 = 6.<br>Pole czworokąta 𝐴𝐵𝐶𝐷 jest sumą pól trójkątów 𝐴𝐵𝐷 i 𝐵𝐶𝐷.<br>Obliczamy pole 𝑃 czworokąta 𝐴𝐵𝐶𝐷:<br>𝑃= 1<br>2 ⋅9 ⋅10 ⋅sin 60° + 1<br>2 ⋅5 ⋅6 ⋅sin 120° = 45 ⋅√3<br>2 + 15 ⋅√3<br>2 = 30√3<br>Zadanie 12.1. (0-3)<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>II. Wykorzystanie i tworzenie informacji.</p>\n<ol><li>Interpretowanie i operowanie</li></ol>\n<p>informacjami przedstawionymi w tekście,<br>zarówno matematycznym, jak<br>i popularnonaukowym, a także w formie<br>wykresów, diagramów, tabel.<br>IV. Rozumowanie i argumentacja.</p>\n<ol><li>Przeprowadzanie rozumowań, także</li></ol>\n<p>kilkuetapowych, podawanie argumentów<br>uzasadniających poprawność rozumowania,<br>odróżnianie dowodu od przykładu.<br>Zdający:<br>VIII.8) korzysta z cech podobieństwa<br>trójkątów.<br>Zasady oceniania<br>3 pkt - poprawne przekształcenia i przeprowadzenie pełnego rozumowania.<br>2 pkt - spełnienie kryterium zapisanego w pierwszym myślniku w kategorii za 1 punkt oraz<br>zapisanie układu co najwyżej trzech równań niezależnych, umożliwiającego<br>wyznaczenie ℎ w zależności od 𝑥<br>ALBO</p>\n<ul><li>wyznaczenie tg(2𝛼) w zależności od 𝑥, np. tg(2𝛼) =</li></ul>\n<p>4𝑟𝑥<br>𝑥2 - 4𝑟2 (dla sposobu II),<br>ALBO</p>\n<ul><li>wyznaczenie zależności między 𝑃 oraz 𝑥, np. 𝑃2 = 𝑃</li></ul>\n<p>𝑟(𝑃<br>𝑟-𝑥) ⋅1<br>4 𝑥2<br>(dla sposobu III).<br>1 pkt - zapisanie związku między ℎ i 𝑥 oraz jedną z wielkości: długością 𝑏 ramienia, lub<br>długością odcinka 𝐶𝐸, lub długością odcinka 𝐶𝑆, np.:<br>𝑏2 = (1<br>2 𝑥)<br>2</p>\n<ul><li>ℎ2 , 𝑟</li></ul>\n<p>ℎ -𝑟=<br>1<br>2𝑥<br>𝑏 , 1<br>2 𝑥ℎ= 𝑟⋅(1<br>2 𝑥+ 𝑏),<br>ALBO</p>\n<ul><li>zapisanie związku tg 𝛼= 𝑟</li></ul>\n<p>1<br>2 𝑥<br>(dla sposobu II),<br>ALBO</p>\n<ul><li>zapisanie związku 𝑃= (𝑏+ 𝑥</li></ul>\n<ol><li>⋅𝑟 lub</li></ol>\n<p>𝑃= √(𝑏+ 1<br>2 𝑥) (𝑏+ 1<br>2 𝑥-𝑏) (𝑏+ 1<br>2 𝑥-𝑏) (𝑏+ 1<br>2 𝑥-𝑥) (dla sposobu III),<br>ALBO</p>\n<ul><li>zapisanie związków 𝑃= 1</li></ul>\n<p>2 𝑏2 sin(2𝛽) oraz sin 𝛽=<br>𝑟<br>ℎ - 𝑟 ,<br>ALBO</p>\n<ul><li>zapisanie długości boków trójkąta 𝐴𝐷𝐶 (lub trójkąta 𝐶𝐸𝑆) w zależności od 𝑥 i ℎ</li></ul>\n<p>(dla sposobu IV),<br>ALBO</p>\n<ul><li>zapisanie długości przyprostokątnych trójkątów 𝐴𝐷𝐶 oraz 𝐶𝐸𝑆 w zależności od 𝑥</li></ul>\n<p>i ℎ (dla sposobu IV).<br>0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.<br>Uwaga:<br>Kategorie za 1 punkt oraz za 2 punkty oceniamy w sytuacji, gdy zdający posługuje się<br>symbolem 𝑟 albo przyjmie 𝑟= 2 lub 𝑟= 4. Natomiast jeżeli zdający przyjmie promień<br>inny niż 2 lub 4, to może otrzymać co najwyżej 1 punkt za całe rozwiązanie.<br>Przykładowe pełne rozwiązania<br>Sposób I<br>Rozważmy trójkąt równoramienny 𝐴𝐵𝐶 o podstawie 𝐴𝐵 długości 𝑥 i wysokości 𝐶𝐷,<br>w który jest wpisany okrąg o promieniu 𝑟= 2. Niech 𝑆 będzie środkiem tego okręgu,<br>natomiast 𝐸 - punktem styczności tego okręgu z ramieniem 𝐴𝐶. Oznaczmy ℎ= |𝐶𝐷| oraz<br>𝑏= |𝐴𝐶| (zobacz rysunek).<br>𝐴<br>𝐵<br>𝐶<br>𝐷<br>𝐸<br>𝑆<br>2<br>ℎ-2<br>2<br>𝑏<br>𝑏<br>1<br>2 𝑥<br>1<br>2 𝑥<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Korzystamy z podobieństwa trójkątów 𝐶𝐸𝑆 i 𝐶𝐷𝐴, otrzymując:<br>|𝑆𝐸|<br>|𝐶𝑆| =<br>|𝐴𝐷|<br>|𝐴𝐶|<br>2<br>ℎ-2 =<br>1<br>2 𝑥<br>𝑏<br>𝑏= 1<br>4 𝑥(ℎ-2)<br>Stąd i z twierdzenia Pitagorasa zastosowanego do trójkąta 𝐴𝐷𝐶 dostajemy:<br>𝑏2 = (1<br>2 𝑥)<br>2</p>\n<ul><li>ℎ2</li></ul>\n<p>(1<br>4 𝑥ℎ-1<br>2 𝑥)<br>2<br>= (1<br>2 𝑥)<br>2</p>\n<ul><li>ℎ2</li></ul>\n<p>1<br>16 𝑥2ℎ2 -1<br>4 𝑥2ℎ+ 1<br>4 𝑥2 = 1<br>4 𝑥2 + ℎ2<br>1<br>16 𝑥2ℎ-1<br>4 𝑥2 = ℎ<br>ℎ( 1<br>16 𝑥2 -1) = 1<br>4 𝑥2<br>ℎ(𝑥2 -16) = 4𝑥2<br>ℎ=<br>4𝑥2<br>𝑥2 -16<br>Wyznaczamy pole 𝑃 trójkąta 𝐴𝐵𝐶:<br>𝑃= 1<br>2 𝑥ℎ= 1<br>2 𝑥⋅<br>4𝑥2<br>𝑥2 -16 =<br>2𝑥3<br>𝑥2 -16<br>To należało wykazać.<br>Sposób II<br>Rozważmy trójkąt równoramienny 𝐴𝐵𝐶 o podstawie 𝐴𝐵 długości 𝑥 i wysokości 𝐶𝐷,<br>w który jest wpisany okrąg o promieniu 𝑟= 2. Niech 𝑆 będzie środkiem tego okręgu.<br>Oznaczmy ℎ= |𝐶𝐷| oraz 𝛼 = |∡𝑆𝐵𝐷| (zobacz rysunek).<br>Z trójkąta prostokątnego 𝐵𝑆𝐷 otrzymujemy tg 𝛼= 2<br>1<br>2 𝑥= 4<br>𝑥 .<br>Stąd i ze wzoru na tangens podwojonego kąta otrzymujemy<br>tg(2𝛼) =<br>2 tg 𝛼<br>1 -tg2 𝛼=<br>2 ⋅4<br>𝑥<br>1 -(4<br>𝑥)<br>2 =<br>8𝑥<br>𝑥2 -16<br>Punkt 𝑆 jest środkiem okręgu wpisanego w trójkąt 𝐴𝐵𝐶, więc prosta 𝑆𝐵 jest dwusieczną<br>kąta 𝐶𝐵𝐷. Zatem ℎ<br>1<br>2 𝑥= tg(2𝛼), czyli<br>ℎ= 1<br>2 𝑥⋅tg(2𝛼) =<br>4𝑥2<br>𝑥2 -16<br>Wyznaczamy pole 𝑃 trójkąta 𝐴𝐵𝐶:<br>𝑃= 1<br>2 𝑥ℎ= 1<br>2 𝑥⋅<br>4𝑥2<br>𝑥2 -16 =<br>2𝑥3<br>𝑥2 -16<br>To należało wykazać.<br>Sposób III<br>Rozważmy trójkąt równoramienny 𝐴𝐵𝐶 o podstawie 𝐴𝐵 długości 𝑥 i wysokości 𝐶𝐷,<br>w który jest wpisany okrąg o promieniu 𝑟= 2. Oznaczmy 𝑏= |𝐴𝐶| i niech 𝑝 będzie<br>połową obwodu tego trójkąta.<br>Wówczas 𝑝= 𝑏 + 𝑏 + 𝑥<br>2<br>= 𝑏+ 1<br>2 𝑥. Stąd i ze wzoru 𝑃= 𝑝⋅𝑟 otrzymujemy:<br>𝑃= (𝑏+ 1<br>2 𝑥) ⋅2<br>𝐴<br>𝐵<br>𝐶<br>𝐷<br>𝑆<br>2<br>ℎ-2<br>1<br>2 𝑥<br>1<br>2 𝑥<br>𝛼<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>𝑏= 𝑃-𝑥<br>2<br>Korzystamy ze wzoru Herona i otrzymujemy:<br>𝑃= √𝑝(𝑝-𝑏)(𝑝-𝑏)(𝑝-𝑥)<br>𝑃= √(𝑏+ 1<br>2 𝑥) (𝑏+ 1<br>2 𝑥-𝑏) (𝑏+ 1<br>2 𝑥-𝑏) (𝑏+ 1<br>2 𝑥-𝑥)<br>𝑃2 = (𝑏+ 1<br>2 𝑥) (𝑏-1<br>2 𝑥) ⋅1<br>4 𝑥2<br>Stąd i ze związku 𝑏= 𝑃 - 𝑥<br>2<br>wyznaczamy pole trójkąta 𝐴𝐵𝐶:<br>𝑃2 = (𝑃-𝑥<br>2</p>\n<ul><li>1</li></ul>\n<p>2 𝑥) (𝑃-𝑥<br>2<br>-1<br>2 𝑥) ⋅1<br>4 𝑥2<br>𝑃2 = 1<br>2 𝑃⋅(1<br>2 𝑃-𝑥) ⋅1<br>4 𝑥2<br>𝑃= 1<br>2 (1<br>2 𝑃-𝑥) ⋅1<br>4 𝑥2<br>𝑃= 1<br>16 𝑃𝑥2 -1<br>8 𝑥3<br>16𝑃= 𝑃𝑥2 -2𝑥3<br>2𝑥3 = 𝑃𝑥2 -16𝑃<br>2𝑥3<br>𝑥2 -16 = 𝑃<br>To należało wykazać.<br>Sposób IV<br>Rozważmy trójkąt równoramienny 𝐴𝐵𝐶 o podstawie 𝐴𝐵 długości 𝑥 i wysokości 𝐶𝐷,<br>w który jest wpisany okrąg o promieniu 𝑟= 2. Niech 𝑆 będzie środkiem tego okręgu,<br>natomiast 𝐸 - punktem styczności tego okręgu z ramieniem 𝐴𝐶. Oznaczmy ℎ= |𝐶𝐷| oraz<br>𝛽= |∡𝑆𝐶𝐸| (zobacz rysunek).<br>Kąty w trójkątach 𝐴𝐷𝐶 oraz 𝑆𝐸𝐶 mają miary 90°, 𝛽 oraz 90° -𝛽, więc te trójkąty są<br>podobne na podstawie cechy kkk podobieństwa trójkątów. Trójkąt 𝐴𝐷𝐶 jest podobny do<br>trójkąta 𝑆𝐸𝐶 w skali 𝑘=<br>1<br>2𝑥<br>2 = 1<br>4 𝑥. Zatem |𝐴𝐶| = 𝑘⋅|𝐶𝑆| = 1<br>4 𝑥⋅(ℎ-2) (zobacz<br>rysunek).<br>Stosujemy do trójkąta 𝐴𝐷𝐶 twierdzenie Pitagorasa i otrzymujemy:<br>[1<br>4 𝑥⋅(ℎ-2)]<br>2<br>= (1<br>2 𝑥)<br>2</p>\n<ul><li>ℎ2</li></ul>\n<p>(1<br>4 𝑥ℎ-1<br>2 𝑥)<br>2<br>= (1<br>2 𝑥)<br>2</p>\n<ul><li>ℎ2</li></ul>\n<p>1<br>16 𝑥2ℎ2 -1<br>4 𝑥2ℎ+ 1<br>4 𝑥2 = 1<br>4 𝑥2 + ℎ2<br>1<br>16 𝑥2ℎ-1<br>4 𝑥2 = ℎ<br>ℎ( 1<br>16 𝑥2 -1) = 1<br>4 𝑥2<br>𝐴<br>𝐵<br>𝐶<br>𝐷<br>𝐸<br>𝑆<br>2<br>ℎ-2<br>2<br>1<br>2 𝑥<br>1<br>2 𝑥<br>𝛽<br>𝛽<br>𝐶<br>𝐷<br>𝐴<br>1<br>2 𝑥<br>ℎ<br>1<br>4 𝑥⋅(ℎ-2)<br>𝑆<br>𝐶<br>𝐸<br>𝛽<br>ℎ-2<br>2<br>𝑘= 1<br>4 𝑥<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>ℎ(𝑥2 -16) = 4𝑥2<br>ℎ=<br>4𝑥2<br>𝑥2 -16<br>Wyznaczamy pole 𝑃 trójkąta 𝐴𝐵𝐶:<br>𝑃= 1<br>2 𝑥ℎ= 1<br>2 𝑥⋅<br>4𝑥2<br>𝑥2 -16 =<br>2𝑥3<br>𝑥2 -16<br>To należało wykazać.<br>Zadanie 12.2. (0-4)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>IV. Rozumowanie i argumentacja.</p>\n<ol><li>Stosowanie i tworzenie strategii przy</li></ol>\n<p>rozwiązywaniu zadań, również w sytuacjach<br>nietypowych.<br>Zdający:<br>XIII.R4) oblicza pochodną funkcji potęgowej<br>o wykładniku rzeczywistym oraz oblicza<br>pochodną, korzystając z twierdzeń<br>o pochodnej sumy, różnicy, iloczynu, ilorazu<br>[…];<br>XIII.R5) stosuje pochodną do badania<br>monotoniczności funkcji;<br>XIII.R6) rozwiązuje zadania optymalizacyjne<br>z zastosowaniem pochodnej.<br>Zasady oceniania<br>4 pkt - uzasadnienie, że funkcja 𝑃 przyjmuje wartość najmniejszą dla 𝑥= 4√3 (𝑚), oraz<br>obliczenie pola trójkątnego klombu o takiej podstawie: 𝑃(4√3) = 12√3 (𝑚2).<br>3 pkt - uzasadnienie (np. poprzez badanie monotoniczności funkcji), że funkcja 𝑃 przyjmuje<br>wartość najmniejszą dla 𝑥= 4√3.<br>2 pkt - obliczenie miejsca zerowego pochodnej funkcji 𝑃: 𝑥= 4√3.<br>1 pkt - wyznaczenie pochodnej funkcji 𝑃, np. 𝑃′(𝑥) = 6𝑥2 ⋅ (𝑥2 - 16)-2𝑥3 ⋅ 2𝑥<br>(𝑥2-16)<br>2<br>0 pkt - rozwiązanie, w którym zastosowano niepoprawną metodę, albo brak rozwiązania.<br>Uwagi:</p>\n<ol><li>Jeżeli zdający wyznacza pochodną ilorazu jako iloraz pochodnych, to otrzymuje</li></ol>\n<p>0 punktów za całe rozwiązanie.</p>\n<ol><li>a) Jeżeli z rozwiązania wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną ilorazu</li></ol>\n<p>funkcji oraz zdający poprawnie wyznacza pochodne funkcji 2𝑥3 oraz 𝑥2 -16 i dalej<br>popełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci 6𝑥2 ⋅ (𝑥2 - 16)-2𝑥3 ⋅ 2𝑥<br>(𝑥2-16)<br>lub<br>𝐵(𝑥)<br>(𝑥2-16)<br>2, gdzie 𝐵 jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale (4, 10]<br>ma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może<br>otrzymać co najwyżej 3 punkty za całe rozwiązanie (za miejsce zerowe pochodnej, za<br>uzasadnienie istnienia najmniejszej wartości funkcji, za obliczenie najmniejszej wartości<br>funkcji 𝑃).<br>b) Jeżeli z rozwiązania nie wynika, że zdający poprawnie stosuje wzór na pochodną<br>ilorazu funkcji lub zdający błędnie wyznacza pochodną funkcji 2𝑥3 lub 𝑥2 -16 i dalej<br>popełnia błędy, otrzymując pochodną w postaci 6𝑥2 ⋅ (𝑥2 - 16)-2𝑥3 ⋅ 2𝑥<br>(𝑥2-16)<br>lub<br>𝐵(𝑥)<br>(𝑥2-16)<br>2 , gdzie 𝐵 jest wielomianem stopnia czwartego, który w przedziale (4, 10]<br>ma dokładnie jeden pierwiastek, i konsekwentnie rozwiąże zadanie do końca, to może<br>otrzymać co najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (za uzasadnienie istnienia<br>najmniejszej wartości funkcji i za obliczenie najmniejszej wartości funkcji 𝑃).</p>\n<ol><li>Za poprawne uzasadnienie, że rozważana funkcja osiąga wartość najmniejszą dla</li></ol>\n<p>wyznaczonej wartości 𝑥, przy której pochodna się zeruje, można uznać sytuację, gdy<br>zdający bada znak pochodnej<br>ORAZ:</p>\n<ul><li>opisuje (słownie lub graficznie - np. przy użyciu strzałek) monotoniczność funkcji 𝑃</li></ul>\n<p>LUB</p>\n<ul><li>zapisuje, że dla wyznaczonej wartości 𝑥 funkcja 𝑃 ma minimum lokalne i jest to</li></ul>\n<p>jednocześnie jej najmniejsza wartość,<br>LUB</p>\n<ul><li>zapisuje, że dla wyznaczonej wartości 𝑥 funkcja 𝑃 ma minimum lokalne i jest to</li></ul>\n<p>jedyne ekstremum tej funkcji.<br>Badanie znaku pochodnej zdający może opisać w inny sposób, np. szkicując wykres<br>funkcji, która w ten sam sposób jak pochodna zmienia znak, i zaznaczając na rysunku (np.<br>znakami „+” i „-”) znak pochodnej.</p>\n<ol><li>Jeżeli zdający przedstawi niepełne uzasadnienie, to może otrzymać co najwyżej 3 punkty</li></ol>\n<p>za całe rozwiązanie (nie otrzymuje punktu za uzasadnienie istnienia najmniejszej<br>wartości).</p>\n<ol><li>Jeżeli zdający, uzasadniając najmniejszą wartość funkcji, rozpatruje funkcję w ℝ lub</li></ol>\n<p>ℝ+ , lub w (4, +∞), lub w (0, 10], to może uzyskać co najwyżej 3 punkty za całe<br>rozwiązanie.</p>\n<ol><li>Jeżeli zdający nie uzasadnia istnienia najmniejszej wartości funkcji, to może uzyskać co</li></ol>\n<p>najwyżej 2 punkty za całe rozwiązanie (1 punkt za pochodną i 1 punkt za miejsce zerowe<br>pochodnej).<br>Przykładowe pełne rozwiązanie<br>Obliczamy argument, dla którego funkcja 𝑃 określona wzorem 𝑃(𝑥) =<br>2𝑥3<br>𝑥2-16<br>dla 𝑥∈(4, 10] osiąga wartość najmniejszą.<br>Wyznaczamy pochodną funkcji 𝑃: 𝑃′(𝑥) = 6𝑥2⋅(𝑥2-16)-2𝑥3⋅2𝑥<br>(𝑥2-16)<br>2<br>= 2𝑥2(𝑥2-48)<br>(𝑥2-16)<br>2<br>dla 𝑥∈(4, 10].<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Obliczamy miejsca zerowe pochodnej funkcji 𝑃:<br>𝑃′(𝑥) = 0<br>2𝑥2(𝑥2 -48)<br>(𝑥2 -16)2<br>= 0<br>2𝑥2(𝑥2 -48) = 0<br>𝑥= 0 ∉(4, 10] ∨ 𝑥= -4√3 ∉(4, 10] ∨ 𝑥= 4√3 ∈(4, 10]<br>Badamy znak pochodnej:<br>𝑃′(𝑥) &lt; 0<br>2𝑥2(𝑥2 -48)<br>(𝑥2 -16)2<br>&lt; 0 ∧ 𝑥∈(4, 10]<br>𝑥2(𝑥2 -48) &lt; 0 ∧ 𝑥∈(4, 10]<br>𝑥2 &lt; 48 ∧ 𝑥∈(4, 10]<br>𝑥∈(4, 4√3)<br>więc 𝑃′(𝑥) &lt; 0 dla 𝑥∈(4, 4√3) oraz 𝑃′(𝑥) &gt; 0 dla 𝑥∈(4√3, 10].<br>Zatem funkcja 𝑃 jest malejąca w przedziale (4, 4√3] i rosnąca w przedziale [4√3, 10].<br>Stąd funkcja 𝑃 osiąga wartość najmniejszą dla 𝑥= 4√3 (𝑚). Wtedy<br>𝑃(4√3) = 2 ⋅(4√3)<br>3<br>(4√3)<br>2 -16<br>= 12√3 (𝑚2)<br>Uwaga.<br>Funkcja 𝑃 jest różniczkowalna, więc jest ciągła. Ponadto lim<br>𝑥→4+ 𝑃(𝑥) = +∞ oraz<br>lim<br>𝑥→10-𝑃(𝑥) = 500</p>","solutions":[{"source":"site","label":"matematykaszkolna.pl","kind":"image","image":"/img/matematyka-2026-maj-matura-rozszerzona/sol-6.svg"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz: \\( S = -1\\,026\\,168 \\)</h4>\n<p>Ciąg ma \\( 1014 \\) wyrazów, różnica \\( r=-2 \\), a suma wszystkich wyrazów wynosi \\( -1\\,026\\,168 \\).</p>\n<h4>Sposob 1 - warunek na ciąg geometryczny + wzór na sumę ciągu arytmetycznego</h4>\n<p><strong>Krok 1. Zapisanie wyrazów ciągu arytmetycznego.</strong><br>Korzystam ze wzoru na \\( n \\)-ty wyraz ciągu arytmetycznego (KARTA WZORÓW CKE EM2023, dział „Ciąg arytmetyczny”):<br>\\[<br>a_n = a_1 + (n-1)r.<br>\\]<br>Dane: \\( a_1 = 1 \\). Stąd:<br>\\[<br>a_2 = 1 + r,\\qquad a_3 = 1 + 2r,\\qquad a_6 = 1 + 5r.<br>\\]</p>\n<p><strong>Krok 2. Wykorzystanie warunku, że \\( a_2, a_3, a_6 \\) tworzą ciąg geometryczny.</strong><br>Trzy liczby (w tej kolejności) tworzą ciąg geometryczny wtedy, gdy środkowy wyraz jest średnią geometryczną - czyli spełniony jest warunek (KARTA WZORÓW CKE EM2023, dział „Ciąg geometryczny”, własność środkowego wyrazu):<br>\\[<br>a_3^2 = a_2 \\cdot a_6.<br>\\]<br>Podstawiam:<br>\\[<br>(1 + 2r)^2 = (1 + r)(1 + 5r).<br>\\]</p>\n<p><strong>Krok 3. Rozwiązanie równania (wzory skróconego mnożenia).</strong><br>Lewa strona - kwadrat sumy (KARTA WZORÓW CKE EM2023, „Wzory skróconego mnożenia”): \\( (a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2 \\):<br>\\[<br>1 + 4r + 4r^2 = 1 + 6r + 5r^2.<br>\\]<br>Przenoszę wszystko na jedną stronę:<br>\\[<br>0 = (1 + 6r + 5r^2) - (1 + 4r + 4r^2) = r^2 + 2r,<br>\\]<br>\\[<br>r(r + 2) = 0 \\quad\\Longrightarrow\\quad r = 0 \\ \\text{ lub }\\ r = -2.<br>\\]</p>\n<p><strong>Krok 4. Odrzucenie \\( r = 0 \\).</strong><br>Gdyby \\( r = 0 \\), to wszystkie wyrazy byłyby równe \\( a_1 = 1 \\), więc ostatni wyraz nie mógłby być równy \\( -2025 \\). Wartość \\( r = 0 \\) jest sprzeczna z danymi, więc:<br>\\[<br>r = -2.<br>\\]</p>\n<p><strong>Krok 5. Wyznaczenie liczby wyrazów \\( k \\).</strong><br>Ostatni wyraz to \\( a_k = -2025 \\). Ze wzoru na \\( n \\)-ty wyraz:<br>\\[<br>a_k = 1 + (k-1)\\cdot(-2) = -2025.<br>\\]<br>Rozwiązuję:<br>\\[<br>(k-1)\\cdot(-2) = -2026 \\quad\\Longrightarrow\\quad k - 1 = 1013 \\quad\\Longrightarrow\\quad k = 1014.<br>\\]<br>Sprawdzam warunek z treści: \\( k = 1014 &gt; 6 \\) - spełniony. ✓</p>\n<p><strong>Krok 6. Obliczenie sumy wszystkich wyrazów.</strong><br>Korzystam ze wzoru na sumę \\( k \\) początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego (KARTA WZORÓW CKE EM2023, dział „Ciąg arytmetyczny”):<br>\\[<br>S_k = \\frac{a_1 + a_k}{2}\\cdot k.<br>\\]<br>Podstawiam \\( a_1 = 1 \\), \\( a_k = -2025 \\), \\( k = 1014 \\):<br>\\[<br>S_{1014} = \\frac{1 + (-2025)}{2}\\cdot 1014 = \\frac{-2024}{2}\\cdot 1014 = (-1012)\\cdot 1014.<br>\\]<br>Obliczam iloczyn:<br>\\[<br>1012 \\cdot 1014 = 1012\\cdot 1000 + 1012\\cdot 14 = 1\\,012\\,000 + 14\\,168 = 1\\,026\\,168.<br>\\]<br>Zatem:<br>\\[<br>\\boxed{S = -1\\,026\\,168.}<br>\\]</p>\n<h4>Typowe pulapki</h4>\n<ul><li><strong>Pominięcie odrzucenia \\( r = 0 \\):</strong> rozwiązanie równania daje dwie wartości \\( r \\). Trzeba zauważyć, że \\( r=0 \\) jest sprzeczne z warunkiem \\( a_k = -2025 \\) i tylko \\( r = -2 \\) jest poprawne (choć formalnie dla \\( r=0 \\) ciąg \\( 1,1,1 \\) jest geometryczny, nie daje wymaganego ostatniego wyrazu).</li><li><strong>Błąd w liczbie wyrazów:</strong> ze wzoru wychodzi \\( k-1 = 1013 \\), więc \\( k = 1014 \\) - łatwo pomylić się o jeden i wziąć \\( k = 1013 \\). Pamiętaj, że we wzorze na sumę mnożymy przez liczbę wyrazów \\( k \\), a nie przez \\( k-1 \\).</li></ul>"},{"source":"matematykaorg","label":"matematyka.org.pl","kind":"text","html":"<p>Niech r oznacza różnicę ciągu arytmetycznego. Korzystamy ze wzoru a_k=a_1+(k-1)r . Ponieważ a_1=1 , otrzymujemy</p>\n<p>a_2=1+r, a_3=1+2r, a_6=1+5r.</p>\n<p>Wyrazy a_2,a_3,a_6 - w tej kolejności - tworzą ciąg geometryczny, dlatego kwadrat wyrazu środkowego jest równy iloczynowi wyrazów skrajnych:</p>\n<p>a_3^2=a_2· a_6.</p>\n<p>Podstawiamy otrzymane postacie wyrazów:</p>\n<p>(1+2r)^2=(1+r)(1+5r).</p>\n<p>Rozwijamy obie strony:</p>\n<p>1+4r+4r^2=1+6r+5r^2,</p>\n<p>r^2+2r=0, r(r+2)=0.</p>\n<p>Stąd r=0 lub r=-2 . Dla r=0 wszystkie wyrazy ciągu byłyby równe 1 , co przeczy warunkowi a_n=-2025 . Zatem</p>\n<p>r=-2.</p>\n<p>Wyznaczamy liczbę wyrazów ciągu ze wzoru na wyraz ogólny:</p>\n<p>a_n=a_1+(n-1)r,</p>\n<p>-2025=1+(n-1)(-2),</p>\n<p>-2025=1-2n+2,</p>\n<p>-2028=-2n, n=1014.</p>\n<p>Stosujemy wzór na sumę n początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego:</p>\n<p>S_n=(a_1+a_n)/(2)· n.</p>\n<p>S_1014=(1+(-2025))/(2)·1014=(-2024)/(2)·1014</p>\n<p>=-1012·1014=-1 026 168.</p>\n<p>Odpowiedź: -1 026 168 .</p>"}]}