{"id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2016-05/zad/1.1","paper_id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2016-05","number":"1.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-bialoruski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Настасся Кахановіч\n\nМОДА НА ВЕГАНАЎ\n(скарочана)\n\n[ ] Мода на адмову ад мяса і іншых прадуктаў жывёльнага паходжання авалодвае планетай і дабіраецца да Беларусі. [ ]\n\nВеганы - тыя самыя вегетарыянцы, якія не ўжываюць не толькі мяса і рыбу, але ўвогуле ўсе прадукты жывёльнага паходжання, у тым ліку яйкі, малако, а некаторыя адмаўляюцца таксама і ад мёду.\n\nСлова веганства для азначэння адпаведных людзей распаўсюдзілася ў 40-х гадах ХХ ст. у той самай краіны, адкуль бярэ шлях сучасная мода на вузкія джынсы і музыку Indie. Тэарэтыкам субкультуры стаў заснавальнік Брытанскага Веганскага Таварыства Дональд Уотсан, які апісаў немалочнае вегетарыянства. Сам Дональд нарадзіўся ў маленькім шахцёрскім гарадку, дзе нават ну ніяк не спрыяла выбару прадуктаў харчавання. Пасталелы, трыццацігадовы Дональд вырашаў жыць у згодзе з жывёламі і стаў веганам. А 1 лістапада 1944 года яшчэ і заснаваў першае ў свеце веганскае таварыства. Таму цяпер у гэты восеньскі дзень па ўсім свеце адзначаецца Дзень веганства. Пражыў Уотсан дарэчы 95 год.\n\nУ нашы дні веганы сталі не меншым трэндам, чым акуляры Рэйбан, або ровары-фіксы. Але каб трымацца новай моды на ежу, патрэбна куды болей высілкаў, чым у набыцці апошняй мадэлі гаджэтаў.\n\nКожны веган мусіць падыходзіць свядома да гэтага пытання, - кажа Уладзімір, веган з пяцігадовым стажам. - У грамадстве існуе стэрэатып, калі захварэў звычайны чалавек, гэта ўспрымаецца нармальна, а калі веган захварэў нават на звычайную прастуду, некаторыя мяркуюць, што гэта абавязкова з-за формы харчавання. [ ]\n\nКожны веган сцвярджае, што адчувае сябе лепей з таго часу, як ужывае толькі прадукты расліннага паходжання. І яшчэ можа прывесці жменю іншых плюсоў веганства. Адна з самых старэйшых кніг, такая своеасаблівая біблія веганства No Animal Food: Two Essays and 100 Recipes (Лондан, 1910) апісвае тузін прычын быць веганам. Сярод іншага, аўтар кнігі Руперт Уэлдан прысвяціў яшчэ і цэлую главу эканамічным выгадам для дзяржавы.\n\nКалі паглядзець на сучасную беларускую сельскую гаспадарку, то можна таксама знайсці некалькі аргументаў супраць жывёлагадоўлі. І рэнтабельнасць прадукцыі раслінаводства ў сярэднім вышэй за малочную і мясную, і цэны ніжэйшыя. Напрыклад, у 2012 годзе адна тона сырога мяса каштавала як дзевяць тон зерневых.\n\nАле што да звычайнага пакупніка, то гэта досыць спрэчны момант, ці з'яўляецца веганскі лад жыцця больш танным. [ ]\n\ngeneration.by\n\nПастаў тэзіс да тэксту.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Мода на адмову ад мяса і іншых прадуктаў жывёльнага паходжання авалодвае планетай і дабіраецца да Беларусі.**\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu\nTeza to zdanie glowne, ktore streszcza glowna mysl calego tekstu i moze byc uzasadniona dalszymi argumentami.\n\nKrok po kroku:\n1. Szukamy zdania, ktore najlepiej oddaje central ny przekaz artykulu.\n2. Pierwsze zdanie tekstu brzmi: «Мода на адмову ад мяса і іншых прадуктаў жывёльнага паходжання авалодвае планетай і дабіраецца да Беларусі» - to klasyczna teza publicystyczna.\n3. Caly tekst jest odpowiedzią na pytanie: czym jest weganstwo i czy modа na nie dociera do Bialorusi? Wlasnie to zdanie to zapowiada.\n4. Mozemy sformulowac tezy wlasna parafraza, np. \"Weganstwo staje sie globalnym trendem, ktory dociera rowniez na Bialorus\".\n\n## Sposob 2 - struktura tekstu publicystycznego\nW gatunkach publicystycznych (reportaz, felieton, artykul) teza zazwyczaj pojawia sie na poczatku lub koncu wstepu. Autorka Настасся Кахановіч umieszcza ja juz w pierwszym zdaniu - to klasyczny zabieg dziennikarskich. Teza musi byc:\n- ogolna (nie szczegol),\n- mozliwa do uzasadnienia,\n- jasno sformulowana.\n\nOdpowiedz ucznia moze byc parafrazą, nie musi byc dosłownym cytatem - wazne, by przekazywala te sama mysl.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - za poprawne sformulowanie tezy (np. cytat z pierwszego zdania lub jego parafraza)\n> - **0 pkt** - brak odpowiedzi lub odpowiedz nieprawidlowa (np. podanie szczegolu zamiast tezy)\n> - **Akceptowane warianty:** kazda prawidlowo sformulowana teza odpowiadajaca glownej mysli tekstu\n\nCo zapamietac? Teza (тэзіс) to kluczowe twierdzenie calego tekstu - najczesciej w pierwszym lub ostatnim akapicie wstepu. W bialoruskojezycznej publicystyce zwykle jest ono wyrazone wprost i laczone z tematem aktualnym (trendem spolecznym).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk bialoruski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-bialoruski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Настасся Кахановіч</p>\n<p>МОДА НА ВЕГАНАЎ<br>(скарочана)</p>\n<p>[ ] Мода на адмову ад мяса і іншых прадуктаў жывёльнага паходжання авалодвае планетай і дабіраецца да Беларусі. [ ]</p>\n<p>Веганы - тыя самыя вегетарыянцы, якія не ўжываюць не толькі мяса і рыбу, але ўвогуле ўсе прадукты жывёльнага паходжання, у тым ліку яйкі, малако, а некаторыя адмаўляюцца таксама і ад мёду.</p>\n<p>Слова веганства для азначэння адпаведных людзей распаўсюдзілася ў 40-х гадах ХХ ст. у той самай краіны, адкуль бярэ шлях сучасная мода на вузкія джынсы і музыку Indie. Тэарэтыкам субкультуры стаў заснавальнік Брытанскага Веганскага Таварыства Дональд Уотсан, які апісаў немалочнае вегетарыянства. Сам Дональд нарадзіўся ў маленькім шахцёрскім гарадку, дзе нават ну ніяк не спрыяла выбару прадуктаў харчавання. Пасталелы, трыццацігадовы Дональд вырашаў жыць у згодзе з жывёламі і стаў веганам. А 1 лістапада 1944 года яшчэ і заснаваў першае ў свеце веганскае таварыства. Таму цяпер у гэты восеньскі дзень па ўсім свеце адзначаецца Дзень веганства. Пражыў Уотсан дарэчы 95 год.</p>\n<p>У нашы дні веганы сталі не меншым трэндам, чым акуляры Рэйбан, або ровары-фіксы. Але каб трымацца новай моды на ежу, патрэбна куды болей высілкаў, чым у набыцці апошняй мадэлі гаджэтаў.</p>\n<p>Кожны веган мусіць падыходзіць свядома да гэтага пытання, - кажа Уладзімір, веган з пяцігадовым стажам. - У грамадстве існуе стэрэатып, калі захварэў звычайны чалавек, гэта ўспрымаецца нармальна, а калі веган захварэў нават на звычайную прастуду, некаторыя мяркуюць, што гэта абавязкова з-за формы харчавання. [ ]</p>\n<p>Кожны веган сцвярджае, што адчувае сябе лепей з таго часу, як ужывае толькі прадукты расліннага паходжання. І яшчэ можа прывесці жменю іншых плюсоў веганства. Адна з самых старэйшых кніг, такая своеасаблівая біблія веганства No Animal Food: Two Essays and 100 Recipes (Лондан, 1910) апісвае тузін прычын быць веганам. Сярод іншага, аўтар кнігі Руперт Уэлдан прысвяціў яшчэ і цэлую главу эканамічным выгадам для дзяржавы.</p>\n<p>Калі паглядзець на сучасную беларускую сельскую гаспадарку, то можна таксама знайсці некалькі аргументаў супраць жывёлагадоўлі. І рэнтабельнасць прадукцыі раслінаводства ў сярэднім вышэй за малочную і мясную, і цэны ніжэйшыя. Напрыклад, у 2012 годзе адна тона сырога мяса каштавала як дзевяць тон зерневых.</p>\n<p>Але што да звычайнага пакупніка, то гэта досыць спрэчны момант, ці з&#x27;яўляецца веганскі лад жыцця больш танным. [ ]</p>\n<p>generation.by</p>\n<p>Пастаў тэзіс да тэксту.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Мода на адмову ад мяса і іншых прадуктаў жывёльнага паходжання авалодвае планетай і дабіраецца да Беларусі.</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Teza to zdanie glowne, ktore streszcza glowna mysl calego tekstu i moze byc uzasadniona dalszymi argumentami.</p>\n<p>Krok po kroku:</p>\n<ol><li>Szukamy zdania, ktore najlepiej oddaje central ny przekaz artykulu.</li><li>Pierwsze zdanie tekstu brzmi: «Мода на адмову ад мяса і іншых прадуктаў жывёльнага паходжання авалодвае планетай і дабіраецца да Беларусі» - to klasyczna teza publicystyczna.</li><li>Caly tekst jest odpowiedzią na pytanie: czym jest weganstwo i czy modа na nie dociera do Bialorusi? Wlasnie to zdanie to zapowiada.</li><li>Mozemy sformulowac tezy wlasna parafraza, np. &quot;Weganstwo staje sie globalnym trendem, ktory dociera rowniez na Bialorus&quot;.</li></ol>\n<h4>Sposob 2 - struktura tekstu publicystycznego</h4>\n<p>W gatunkach publicystycznych (reportaz, felieton, artykul) teza zazwyczaj pojawia sie na poczatku lub koncu wstepu. Autorka Настасся Кахановіч umieszcza ja juz w pierwszym zdaniu - to klasyczny zabieg dziennikarskich. Teza musi byc:</p>\n<ul><li>ogolna (nie szczegol),</li><li>mozliwa do uzasadnienia,</li><li>jasno sformulowana.</li></ul>\n<p>Odpowiedz ucznia moze byc parafrazą, nie musi byc dosłownym cytatem - wazne, by przekazywala te sama mysl.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 1.1, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - za poprawne sformulowanie tezy (np. cytat z pierwszego zdania lub jego parafraza)<br>- <strong>0 pkt</strong> - brak odpowiedzi lub odpowiedz nieprawidlowa (np. podanie szczegolu zamiast tezy)<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> kazda prawidlowo sformulowana teza odpowiadajaca glownej mysli tekstu</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Teza (тэзіс) to kluczowe twierdzenie calego tekstu - najczesciej w pierwszym lub ostatnim akapicie wstepu. W bialoruskojezycznej publicystyce zwykle jest ono wyrazone wprost i laczone z tematem aktualnym (trendem spolecznym).</p>"}]}