{"id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2016-05/zad/2.1","paper_id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2016-05","number":"2.1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-bialoruski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Альгерд Бахарэвіч\n\nГАНАРОВАЯ ВЕШАЛКА\n(скарочана)\n\nСмутна мне, Божа! Куды я ні гляну…\n\nГэта, калі што, Купала напісаў, а не я. Я б так не змог. Па-першае, таму што ён быў геній, а па-другое, на мне няма цяпер маёй сялянскай кашулі. Яе ў мяне, калі быць шчырым, зусім няма. Сорамна, канечне, у дваццаць першым стагоддзі не мець сялянскай кашулі ў гардэробе. Можа, хто падорыць на 25 сакавіка… Ці на гадавіну перамогі пад Оршай. Хаця ёсць сумнеў, што яны там пад Оршай менавіта ў вышыванках маскалю прачуханца давалі. Але хто яго ведае, якім было сярэднявечнае хакі…[…]\n\nА вышыванка? А яна акурат у трэндзе. Вось і маё любімае радыё абмяркоўвае, чаму гэта раптам вышыванка зноў у модзе. Этнаграфізм? Выклік нацыяналістаў? Унутраная патрэба? Салідарнасць з Украінай? Добра, калі толькі апошняе.\n\nЗдаецца, перадусім трыумф вышыванкі значыць, што ўсё было дарэмна. Мы прапалі. Вышываначная Беларусь зноў перамагла Беларусь еўрапейскую. Мы вярнуліся туды, дзе былі. Да Беларусі льняной, жытнёвай, баравой, а таксама баваўнянай, саматканай, паркалёвай, пладова-ягаднай і сінтэпонавай. Быць беларусамі без вышыванкі не атрымліваецца. […]. Нешта не складаецца. Але што?\n\nПроста беларусам, без вышыванкі, быць нецікава. Беларускасць трэба насіць на сабе. І зашпільваць на ўсе гузікі. І пажадана да калена. Каб усе бачылі - вось ідзе беларус. Ці беларусачка. Сама цёмная, вусы белыя, а на грудзях - узор нацыянальны. Эцюд у белых і чырвоных тонах.\n\nНавошта кніжкі чытаць, калі ёсць вышыванка? На ёй усё напісана, то бок вышыта. Ці намалявана, як тату на скуры. А больш беларусу ведаць неабавязкова. Мудрасці пакаленняў, запісаных беларускімі рунамі, хопіць, каб пражыць жыццё і іншых навучыць. Навошта кірыліца і лацінка, калі ёсць руны? Вышыванка - таксама цывілізацыйны выбар. Адмова ад Захаду і ад Усходу таксама - а замест гэтага рух углыб, у зямлю. Да нібыта глыбокіх - як магілы - народных традыцый. Толькі, на жаль, кожная традыцыя ёсць усяго толькі міфам. Апраўданнем голаду - гэтага вечнага спадарожніка людзей у вышыванках. Традыцыі выдумваюць тады, калі гэта робіцца выгодным. І забываюцца на іх адразу ж, як толькі яны пачынаюць замінаць.\n\nПакуль што па вуліцах беларускіх гарадоў людзі ў вышыванках яшчэ не бегаюць. Яны ў вышыванках пераважна пазіруюць. Трохі збянтэжаныя, яны пазіраюць у аб'ектыў і думаюць, што выглядаюць вельмі патрыятычна. Патрыятызм наогул - усяго толькі адна з формаў фотагенічнасці. Людзям у вышыванках вельмі важна адчуць, што іх шмат. Толькі тады яны моцныя. І ў гэтым нашае з імі адрозненне. Еўрапейцу важнае крыху іншае - адчуць сваю каштоўнасць і свабоду, застаўшыся самому, без грамады. У гэтым яго моц.\n\nbudzma.by\n\nДа якога літаратурнага жанру адносіцца тэкст Альгерда Бахарэвіча Ганаровая вешалка?","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**эсэ (esej)**\n\n## Sposob 1 - analiza cech gatunku\nKrok po kroku:\n1. Sprawdzamy cechy charakterystyczne tekstu Альгерда Бахарэвіча \"Ганаровая вешалка\":\n- Forma subiektywna: autor pisze w pierwszej osobie («Я б так не змог», «маё любімае радыё»)\n- Refleksja filozoficzna / kulturalna: rozwazania o tozsamosci bialoruskiej, wszywanej koszuli jako symbolu\n- Swobodna struktura - brak scislego planu, luznе przeplot mysli\n- Ironia i dystans («Смутна мне, Божа! Куды я ні гляну…» - cytat Kupaly jako zabieg ironiczny)\n- Adresowane do szerokiej publicznosci (budzma.by - portal kultury bialoruskiej)\n2. Te cechy odpowiadaja dokladnie esejowi: swobodna forma, subiektywny komentarz autora do zjawiska kulturowego.\n\n## Sposob 2 - rozroznienie gatunkow\nCzesto mylone gatunki:\n- **Artykul** - bardziej obiektywny, informacyjny, bez silnego \"ja\" autora\n- **Felieton** - zblizone do eseju, ale krotsze, bardziej satyryczne\n- **Esej** (эсэ) - refleksja kulturalna/filozoficzna, subiektywna, pierwszoosobowa, swobodna forma\n- **Reportaz** - opis rzeczywistych zdarzen z perspektywy naocznego swiadka\n\nTekst Бахарэвіча ma cechy eseju: medytacja nad wszywaną koszulą jako symbolem tozsamosci bialoruskiej, refleksyjny ton, autorski komentarz kulturowy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 2.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - za prawidlowo okreslony gatunek: эсэ\n> - **0 pkt** - inny gatunek lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** эсэ (tylko ta odpowiedz)\n\nCo zapamietac? Esej (эсэ) to gatunek rozpoznawalny po subiektywnym \"ja\" autora, swobodnej strukturze i refleksyjnym tonie. Kluczowe slowa: subiektywnosc, refleksja, kultura.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk bialoruski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-bialoruski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Альгерд Бахарэвіч</p>\n<p>ГАНАРОВАЯ ВЕШАЛКА<br>(скарочана)</p>\n<p>Смутна мне, Божа! Куды я ні гляну…</p>\n<p>Гэта, калі што, Купала напісаў, а не я. Я б так не змог. Па-першае, таму што ён быў геній, а па-другое, на мне няма цяпер маёй сялянскай кашулі. Яе ў мяне, калі быць шчырым, зусім няма. Сорамна, канечне, у дваццаць першым стагоддзі не мець сялянскай кашулі ў гардэробе. Можа, хто падорыць на 25 сакавіка… Ці на гадавіну перамогі пад Оршай. Хаця ёсць сумнеў, што яны там пад Оршай менавіта ў вышыванках маскалю прачуханца давалі. Але хто яго ведае, якім было сярэднявечнае хакі…[…]</p>\n<p>А вышыванка? А яна акурат у трэндзе. Вось і маё любімае радыё абмяркоўвае, чаму гэта раптам вышыванка зноў у модзе. Этнаграфізм? Выклік нацыяналістаў? Унутраная патрэба? Салідарнасць з Украінай? Добра, калі толькі апошняе.</p>\n<p>Здаецца, перадусім трыумф вышыванкі значыць, што ўсё было дарэмна. Мы прапалі. Вышываначная Беларусь зноў перамагла Беларусь еўрапейскую. Мы вярнуліся туды, дзе былі. Да Беларусі льняной, жытнёвай, баравой, а таксама баваўнянай, саматканай, паркалёвай, пладова-ягаднай і сінтэпонавай. Быць беларусамі без вышыванкі не атрымліваецца. […]. Нешта не складаецца. Але што?</p>\n<p>Проста беларусам, без вышыванкі, быць нецікава. Беларускасць трэба насіць на сабе. І зашпільваць на ўсе гузікі. І пажадана да калена. Каб усе бачылі - вось ідзе беларус. Ці беларусачка. Сама цёмная, вусы белыя, а на грудзях - узор нацыянальны. Эцюд у белых і чырвоных тонах.</p>\n<p>Навошта кніжкі чытаць, калі ёсць вышыванка? На ёй усё напісана, то бок вышыта. Ці намалявана, як тату на скуры. А больш беларусу ведаць неабавязкова. Мудрасці пакаленняў, запісаных беларускімі рунамі, хопіць, каб пражыць жыццё і іншых навучыць. Навошта кірыліца і лацінка, калі ёсць руны? Вышыванка - таксама цывілізацыйны выбар. Адмова ад Захаду і ад Усходу таксама - а замест гэтага рух углыб, у зямлю. Да нібыта глыбокіх - як магілы - народных традыцый. Толькі, на жаль, кожная традыцыя ёсць усяго толькі міфам. Апраўданнем голаду - гэтага вечнага спадарожніка людзей у вышыванках. Традыцыі выдумваюць тады, калі гэта робіцца выгодным. І забываюцца на іх адразу ж, як толькі яны пачынаюць замінаць.</p>\n<p>Пакуль што па вуліцах беларускіх гарадоў людзі ў вышыванках яшчэ не бегаюць. Яны ў вышыванках пераважна пазіруюць. Трохі збянтэжаныя, яны пазіраюць у аб&#x27;ектыў і думаюць, што выглядаюць вельмі патрыятычна. Патрыятызм наогул - усяго толькі адна з формаў фотагенічнасці. Людзям у вышыванках вельмі важна адчуць, што іх шмат. Толькі тады яны моцныя. І ў гэтым нашае з імі адрозненне. Еўрапейцу важнае крыху іншае - адчуць сваю каштоўнасць і свабоду, застаўшыся самому, без грамады. У гэтым яго моц.</p>\n<p>budzma.by</p>\n<p>Да якога літаратурнага жанру адносіцца тэкст Альгерда Бахарэвіча Ганаровая вешалка?</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>эсэ (esej)</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza cech gatunku</h4>\n<p>Krok po kroku:</p>\n<ol><li>Sprawdzamy cechy charakterystyczne tekstu Альгерда Бахарэвіча &quot;Ганаровая вешалка&quot;:</li></ol>\n<ul><li>Forma subiektywna: autor pisze w pierwszej osobie («Я б так не змог», «маё любімае радыё»)</li><li>Refleksja filozoficzna / kulturalna: rozwazania o tozsamosci bialoruskiej, wszywanej koszuli jako symbolu</li><li>Swobodna struktura - brak scislego planu, luznе przeplot mysli</li><li>Ironia i dystans («Смутна мне, Божа! Куды я ні гляну…» - cytat Kupaly jako zabieg ironiczny)</li><li>Adresowane do szerokiej publicznosci (budzma.by - portal kultury bialoruskiej)</li></ul>\n<ol><li>Te cechy odpowiadaja dokladnie esejowi: swobodna forma, subiektywny komentarz autora do zjawiska kulturowego.</li></ol>\n<h4>Sposob 2 - rozroznienie gatunkow</h4>\n<p>Czesto mylone gatunki:</p>\n<ul><li><strong>Artykul</strong> - bardziej obiektywny, informacyjny, bez silnego &quot;ja&quot; autora</li><li><strong>Felieton</strong> - zblizone do eseju, ale krotsze, bardziej satyryczne</li><li><strong>Esej</strong> (эсэ) - refleksja kulturalna/filozoficzna, subiektywna, pierwszoosobowa, swobodna forma</li><li><strong>Reportaz</strong> - opis rzeczywistych zdarzen z perspektywy naocznego swiadka</li></ul>\n<p>Tekst Бахарэвіча ma cechy eseju: medytacja nad wszywaną koszulą jako symbolem tozsamosci bialoruskiej, refleksyjny ton, autorski komentarz kulturowy.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 2.1, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - za prawidlowo okreslony gatunek: эсэ<br>- <strong>0 pkt</strong> - inny gatunek lub brak odpowiedzi<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> эсэ (tylko ta odpowiedz)</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Esej (эсэ) to gatunek rozpoznawalny po subiektywnym &quot;ja&quot; autora, swobodnej strukturze i refleksyjnym tonie. Kluczowe slowa: subiektywnosc, refleksja, kultura.</p>"}]}