{"id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2017-05/zad/11a","paper_id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2017-05","number":"11a","points":20,"ptype":"open","subject":"jezyk-bialoruski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 11. Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie (Tema 1 ALBO Tema 2). Praca na temat Tema 1 to rozprawka (rozprawka).\n\nTema 1. Ці патрэбныя сучаснаму чалавеку прыклады геройства? Паразважай над праблемай на аснове фрагмента твора Янкі Брыля Маці і іншых тэкстаў культуры. Твая праца павінна налічваць не менш за 250 слоў.\n\nЯнка Брыль\nМаці (скарочана)\n\nЗрodlo: http://knihi.com, 1957\n\nУвечары, вяртаючыся дахаты са сваім наймалодшым, у тое страшнае лета адзіным у хаце сынам, старая ледзь перастаўляла ногі, натруджаныя гадамі бязлітаснай працы. […]\nВось, нечакана спыніўшыся, маці азірнулася на свайго хлопца, які, таксама з сярпом на плячы, паччіва ішоў ззаду, запавальняючы хаду, па-пастушынаму \"клюючы\" салодкі жытні каласок. […]\nНа адным слупе, ужо недалёка ад павароту на іхні хутар, старая заўважыла белую плямку паперы - на ўзроўні вачэй. […]\n- Што гэта?\n- Каб не давалі есці байцам. Каб выдавалі іх паліцаям. Дадуць гарэлкі і тытуню.\n- Няхай бы сабе вісела, сынок. Няўжо ж іх нехта паслухае?\n- Будуць расстрэльваць тых, хто не паслухае. Усю сям'ю. І хату спаляць.\n- На ўсё божая воля\nЯны пайшлі - зноў адно за адным і моўчкі. […]\nМаці не спіць.\nКаля гэтага хутара фронт - трагічны пачатак вайны - прайшоў, як нейкі раптоўны віхор і верхам, і нізам. Раўлі самалёты, ірваліся бомбы, грукаталі танкі, беглі па збожжы салдаты Прайшоў гэты віхор і праз душу: ён нечакана вымеў з хаты абодвух старэйшых сыноў. […]\nТак, тых няма. Бог святы ведае, што будзе А гэты, апошні, не хоча сядзець у хаце, шукае няшчасця. Дачакалася - нават не скажа, куды і чаго\nЯны прыйшлі яшчэ зацемна. Старая не спала ад болю ў нагах, і асцярожны стук у шыбу не разбудзіў яе, а проста спалохаў. […]\n- Хозяин! Хозяин, открой!\n- Мать? Ты нам хлебушка дай, родная Ты не бойся: мы зразу ж уйдзем. Из лагеря бежали\nШэры і гладкі тэлеграфны слуп са злавесным гудзеннем праплыў перад яе вачыма З той самай паперкай, якую рваў яе хлопец Мільганула думка, трывогай тузануўшыся за сэрца: а ён яшчэ не вярнуўся! […]\n- Заходзьце, хлопчыкі! Я вам хоць малачка Хоць смагу прагнаць Лямпу не будзем запальваць […]\nІ на гасцінцы, і ў мястэчку, на ўсім - так добра знаёмым і якім жа кароткім цяпер - шляху ад роднай хаты да свежай ямы з лапухамі добрыя людзі бачылі яе пакутніцкі паход. І ўсім было зразумела, куды і завошта.\nЧатыры босыя, у вайсковых лахманах мужчыны, з рукамі, скручанымі назад калючым дротам, па двух ішлі следам за ёю. Ёй фашысты зрабілі палёгку: не звязалі рук […]\nСвае худыя, так мала ў жыцці цалаваныя рукі яна трымала мазалямі да мазалёў. […]\nІ ў ранішнім святле роднага сонца ясным быў яе твар, хоць па маршчынах міжвольна каціліся слёзы. Яна і тут не думала пра сябе. Дзе ён, яе Васілёк, чаму не вярнуўся? Як добра, Божа ласкавы, што ён не прыйшоў, не прыбег нават і на пажар роднай хаты! […]\nДзе яны, Уладзік і Сцяпан? Хавай іх, Божа, усіх трох ад куль, дай ім усім убачыць матчыну магілу! І тут душа яе вярталася да гэтых, да чужых сыноў, з якімі так моцна зрадніла доля […] І яна рабіла адно - яшчэ як мама вучыла - малілася. І за сваіх сыноў, і за чужых, і за сябе […]\n\nTema 1. Ці патрэбныя сучаснаму чалавеку прыклады геройства? Паразважай над праблемай на аснове фрагмента твора Янкі Брыля Маці і іншых тэкстаў культуры. Твая праца павінна налічваць не менш за 250 слоў.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Temat: Ці патрэбныя сучаснаму чалавеку прыклады геройства?**\n**Typ: rozprawka (разважанне) na podstawie fragmentu Янкі Брыля \"Маці\" i innych tekstow kultury**\n**Minimalnie: 250 slow**\n\n**Stanowisko (teza):** Tak, przyklady bohaterstwa sa potrzebne wspolczesnemu czlowiekowi - sluza jako wzorce moralne, inspiruja do poswiecenia i ukazuja, czym jest prawdziwa odwaga.\n\n## Sposob 1 - jak napisac rozprawke (схема работы)\n\n**WSTEP (ustanowienie stanowiska - kryterium A, maks. 6 pkt):**\nNalezy sformulowac jasna teze odpowiadajaca na pytanie tematu. Przykladowo:\n\"Bohaterstwo w roznych epokach i kulturach jest tym, co pozwala czlowiekowi przekroczyc granice wlasnego strachu i egoizmu. Fragmenty dziela Jancy Bryla pokazuja, ze bohaterstwo nie zawsze jest gloryfikowanym gestem - czesto jest cichym, codziennym wyborem czynienia dobra mimo ryzyka.\"\n\n**ROZWINIĘCIE (uzasadnienie stanowiska - kryterium B, maks. 12 pkt):**\nArgumenty z tekstu Bryla \"Маці\":\n1. Matka przyjmuje uciekinierow z obozu jencow (\"Заходзьце, хлопчыкі! Я вам хоць малачка \"), wiedzac o plakajcie z zakazem zywiena zolnierzy i grozbie roztrelania\n2. Idze na smierc spokojnie i z podniesiona glowa: \"ясным быў яе твар, хоць па маршчынах міжвольна каціліся слёзы\" - to bohaterstwo cierpienia\n3. Nawet w chwili smierci mysi nie o sobie, ale o synach i \"obcych synach\"\n\nArgumenty z innych tekstow kultury (nalezy podac przynajmniej jeden przyklad spoza textu):\n- Literatura: Wolodyjowski (\"Potop\" Sienkiewicza) - obrona ojczyzny jako poswiecenie\n- Film/historia: Irena Sendlerowa - ratowanie dzieci z getta, ryzyko zycia\n- Liryka bialoruska: Jakub Kotas, Maksim Bagdanowicz - bohaterstwo sluby ojczyznie i jezykowi\n\nArgumenty universalne:\n- Przyklady bohaterstwa ukazuja wartosci moralne przekraczajace epoki\n- Pomagaja mlodym ludziom definiowac sie w obliczu trudnych decyzji zyciowych\n- W czasach relatywizmu moralnego wzorce heroiczne sa szczegolnie cenne\n\n**ZAKONCZENIE:**\nPodsumowanie tezy z uwzglednieniem, dlaczego wzorce bohaterstwa sa wazne szczegolnie WSPOLCZESNIE (np. w obliczu globalnych kryzysow, zagubienia wartosci).\n\n## Sposob 2 - struktura formalnokomozycyjna\nRozprawka na mature bialoruska powinna miec:\n- Wyrazny WSTEP z teza (stanowiskiem)\n- Co najmniej 2-3 akapity rozwiniecіa z argumentami\n- Argumenty z obowiazkowego tekstu (Bryl \"Маці\") + co najmniej 1 z innego tekstu kultury\n- ZAKONCZENIE podsumowujace stanowisko\n- Min. 250 slow\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 11 Temat 1, maks. 20 pkt):\n> - **A. Stanowisko (0/3/6 pkt)** - sformulowanie jasnej tezy wobec postawionego pytania\n> - **B. Uzasadnienie (0/4/6/9/12 pkt)** - argumenty z tekstu Bryla i innych tekstow kultury\n> - **C. Poprawnosc rzeczowa (0/1/2 pkt)** - brak błedow faktograficznych\n> - **D. Kompozycja (0/2/4 pkt)** - przejrzysty plan: wstep, rozwinięcie, zakonczenie\n> - **E. Spojnosc lokalna (0/1/2 pkt)** - logiczne powiazania miedzy zdaniami i akapitami\n> - **F. Styl (0/1/3 pkt)** - stosowny styl, brak rażacych niekonzekwencji\n> - **G. Poprawnosc jezykowa (0/2/4 pkt)** - gramatyka, skladnia\n> - **H. Poprawnosc zapisu (0/2/4 pkt)** - ortografia, interpunkcja\n> - **UWAGA:** 0 pkt w A = 0 za calosc. 0 pkt w B (przy 3 pkt w A) = 0 za calosc. Praca < 250 slow - tylko A, B, C.\n\nCo zapamietac? Kluczowe sa kryteria A i B lącznie - bez poprawnie sformulowanej tezy i jej uzasadnienia konkretnymi argumentami z tekstow nie mozna uzyskac zadnych punktow za resztę. Wzorzec bohaterstwa z \"Маці\" to matka-mczennica, ktora swiadomie poswięca zycie dla ratowania obcych, stawiajac wartosc drugiego czlowieka ponad wlasne bezpieczenstwo.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk bialoruski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-bialoruski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11. Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie (Tema 1 ALBO Tema 2). Praca na temat Tema 1 to rozprawka (rozprawka).</p>\n<p>Tema 1. Ці патрэбныя сучаснаму чалавеку прыклады геройства? Паразважай над праблемай на аснове фрагмента твора Янкі Брыля Маці і іншых тэкстаў культуры. Твая праца павінна налічваць не менш за 250 слоў.</p>\n<p>Янка Брыль<br>Маці (скарочана)</p>\n<p>Зрodlo: http://knihi.com, 1957</p>\n<p>Увечары, вяртаючыся дахаты са сваім наймалодшым, у тое страшнае лета адзіным у хаце сынам, старая ледзь перастаўляла ногі, натруджаныя гадамі бязлітаснай працы. […]<br>Вось, нечакана спыніўшыся, маці азірнулася на свайго хлопца, які, таксама з сярпом на плячы, паччіва ішоў ззаду, запавальняючы хаду, па-пастушынаму &quot;клюючы&quot; салодкі жытні каласок. […]<br>На адным слупе, ужо недалёка ад павароту на іхні хутар, старая заўважыла белую плямку паперы - на ўзроўні вачэй. […]</p>\n<ul><li>Што гэта?</li><li>Каб не давалі есці байцам. Каб выдавалі іх паліцаям. Дадуць гарэлкі і тытуню.</li><li>Няхай бы сабе вісела, сынок. Няўжо ж іх нехта паслухае?</li><li>Будуць расстрэльваць тых, хто не паслухае. Усю сям&#x27;ю. І хату спаляць.</li><li>На ўсё божая воля</li></ul>\n<p>Яны пайшлі - зноў адно за адным і моўчкі. […]<br>Маці не спіць.<br>Каля гэтага хутара фронт - трагічны пачатак вайны - прайшоў, як нейкі раптоўны віхор і верхам, і нізам. Раўлі самалёты, ірваліся бомбы, грукаталі танкі, беглі па збожжы салдаты Прайшоў гэты віхор і праз душу: ён нечакана вымеў з хаты абодвух старэйшых сыноў. […]<br>Так, тых няма. Бог святы ведае, што будзе А гэты, апошні, не хоча сядзець у хаце, шукае няшчасця. Дачакалася - нават не скажа, куды і чаго<br>Яны прыйшлі яшчэ зацемна. Старая не спала ад болю ў нагах, і асцярожны стук у шыбу не разбудзіў яе, а проста спалохаў. […]</p>\n<ul><li>Хозяин! Хозяин, открой!</li><li>Мать? Ты нам хлебушка дай, родная Ты не бойся: мы зразу ж уйдзем. Из лагеря бежали</li></ul>\n<p>Шэры і гладкі тэлеграфны слуп са злавесным гудзеннем праплыў перад яе вачыма З той самай паперкай, якую рваў яе хлопец Мільганула думка, трывогай тузануўшыся за сэрца: а ён яшчэ не вярнуўся! […]</p>\n<ul><li>Заходзьце, хлопчыкі! Я вам хоць малачка Хоць смагу прагнаць Лямпу не будзем запальваць […]</li></ul>\n<p>І на гасцінцы, і ў мястэчку, на ўсім - так добра знаёмым і якім жа кароткім цяпер - шляху ад роднай хаты да свежай ямы з лапухамі добрыя людзі бачылі яе пакутніцкі паход. І ўсім было зразумела, куды і завошта.<br>Чатыры босыя, у вайсковых лахманах мужчыны, з рукамі, скручанымі назад калючым дротам, па двух ішлі следам за ёю. Ёй фашысты зрабілі палёгку: не звязалі рук […]<br>Свае худыя, так мала ў жыцці цалаваныя рукі яна трымала мазалямі да мазалёў. […]<br>І ў ранішнім святле роднага сонца ясным быў яе твар, хоць па маршчынах міжвольна каціліся слёзы. Яна і тут не думала пра сябе. Дзе ён, яе Васілёк, чаму не вярнуўся? Як добра, Божа ласкавы, што ён не прыйшоў, не прыбег нават і на пажар роднай хаты! […]<br>Дзе яны, Уладзік і Сцяпан? Хавай іх, Божа, усіх трох ад куль, дай ім усім убачыць матчыну магілу! І тут душа яе вярталася да гэтых, да чужых сыноў, з якімі так моцна зрадніла доля […] І яна рабіла адно - яшчэ як мама вучыла - малілася. І за сваіх сыноў, і за чужых, і за сябе […]</p>\n<p>Tema 1. Ці патрэбныя сучаснаму чалавеку прыклады геройства? Паразважай над праблемай на аснове фрагмента твора Янкі Брыля Маці і іншых тэкстаў культуры. Твая праца павінна налічваць не менш за 250 слоў.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Temat: Ці патрэбныя сучаснаму чалавеку прыклады геройства?</strong><br><strong>Typ: rozprawka (разважанне) na podstawie fragmentu Янкі Брыля &quot;Маці&quot; i innych tekstow kultury</strong><br><strong>Minimalnie: 250 slow</strong></p>\n<p><strong>Stanowisko (teza):</strong> Tak, przyklady bohaterstwa sa potrzebne wspolczesnemu czlowiekowi - sluza jako wzorce moralne, inspiruja do poswiecenia i ukazuja, czym jest prawdziwa odwaga.</p>\n<h4>Sposob 1 - jak napisac rozprawke (схема работы)</h4>\n<p><strong>WSTEP (ustanowienie stanowiska - kryterium A, maks. 6 pkt):</strong><br>Nalezy sformulowac jasna teze odpowiadajaca na pytanie tematu. Przykladowo:<br>&quot;Bohaterstwo w roznych epokach i kulturach jest tym, co pozwala czlowiekowi przekroczyc granice wlasnego strachu i egoizmu. Fragmenty dziela Jancy Bryla pokazuja, ze bohaterstwo nie zawsze jest gloryfikowanym gestem - czesto jest cichym, codziennym wyborem czynienia dobra mimo ryzyka.&quot;</p>\n<p><strong>ROZWINIĘCIE (uzasadnienie stanowiska - kryterium B, maks. 12 pkt):</strong><br>Argumenty z tekstu Bryla &quot;Маці&quot;:</p>\n<ol><li>Matka przyjmuje uciekinierow z obozu jencow (&quot;Заходзьце, хлопчыкі! Я вам хоць малачка &quot;), wiedzac o plakajcie z zakazem zywiena zolnierzy i grozbie roztrelania</li><li>Idze na smierc spokojnie i z podniesiona glowa: &quot;ясным быў яе твар, хоць па маршчынах міжвольна каціліся слёзы&quot; - to bohaterstwo cierpienia</li><li>Nawet w chwili smierci mysi nie o sobie, ale o synach i &quot;obcych synach&quot;</li></ol>\n<p>Argumenty z innych tekstow kultury (nalezy podac przynajmniej jeden przyklad spoza textu):</p>\n<ul><li>Literatura: Wolodyjowski (&quot;Potop&quot; Sienkiewicza) - obrona ojczyzny jako poswiecenie</li><li>Film/historia: Irena Sendlerowa - ratowanie dzieci z getta, ryzyko zycia</li><li>Liryka bialoruska: Jakub Kotas, Maksim Bagdanowicz - bohaterstwo sluby ojczyznie i jezykowi</li></ul>\n<p>Argumenty universalne:</p>\n<ul><li>Przyklady bohaterstwa ukazuja wartosci moralne przekraczajace epoki</li><li>Pomagaja mlodym ludziom definiowac sie w obliczu trudnych decyzji zyciowych</li><li>W czasach relatywizmu moralnego wzorce heroiczne sa szczegolnie cenne</li></ul>\n<p><strong>ZAKONCZENIE:</strong><br>Podsumowanie tezy z uwzglednieniem, dlaczego wzorce bohaterstwa sa wazne szczegolnie WSPOLCZESNIE (np. w obliczu globalnych kryzysow, zagubienia wartosci).</p>\n<h4>Sposob 2 - struktura formalnokomozycyjna</h4>\n<p>Rozprawka na mature bialoruska powinna miec:</p>\n<ul><li>Wyrazny WSTEP z teza (stanowiskiem)</li><li>Co najmniej 2-3 akapity rozwiniecіa z argumentami</li><li>Argumenty z obowiazkowego tekstu (Bryl &quot;Маці&quot;) + co najmniej 1 z innego tekstu kultury</li><li>ZAKONCZENIE podsumowujace stanowisko</li><li>Min. 250 slow</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 11 Temat 1, maks. 20 pkt):<br>- <strong>A. Stanowisko (0/3/6 pkt)</strong> - sformulowanie jasnej tezy wobec postawionego pytania<br>- <strong>B. Uzasadnienie (0/4/6/9/12 pkt)</strong> - argumenty z tekstu Bryla i innych tekstow kultury<br>- <strong>C. Poprawnosc rzeczowa (0/1/2 pkt)</strong> - brak błedow faktograficznych<br>- <strong>D. Kompozycja (0/2/4 pkt)</strong> - przejrzysty plan: wstep, rozwinięcie, zakonczenie<br>- <strong>E. Spojnosc lokalna (0/1/2 pkt)</strong> - logiczne powiazania miedzy zdaniami i akapitami<br>- <strong>F. Styl (0/1/3 pkt)</strong> - stosowny styl, brak rażacych niekonzekwencji<br>- <strong>G. Poprawnosc jezykowa (0/2/4 pkt)</strong> - gramatyka, skladnia<br>- <strong>H. Poprawnosc zapisu (0/2/4 pkt)</strong> - ortografia, interpunkcja<br>- <strong>UWAGA:</strong> 0 pkt w A = 0 za calosc. 0 pkt w B (przy 3 pkt w A) = 0 za calosc. Praca &lt; 250 slow - tylko A, B, C.</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Kluczowe sa kryteria A i B lącznie - bez poprawnie sformulowanej tezy i jej uzasadnienia konkretnymi argumentami z tekstow nie mozna uzyskac zadnych punktow za resztę. Wzorzec bohaterstwa z &quot;Маці&quot; to matka-mczennica, ktora swiadomie poswięca zycie dla ratowania obcych, stawiajac wartosc drugiego czlowieka ponad wlasne bezpieczenstwo.</p>"}]}