{"id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2017-05/zad/8","paper_id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2017-05","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-bialoruski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Na podstawie tekstu Стэрэатыпы пра вывучэнне моў: кропкі над \"i\" (Марья Кірава) z zadan 6.-10.\n\nАд назоўнікаў утвары прыметнікі:\nА) мова -\nБ) вопыт -\nВ) памылка -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**A) мова → моўны; Б) вопыт → вопытны; В) памылка → памылковы**\n\n## Sposob 1 - analiza slowotworcza kazdej formy\n\n**A) мова (jezyk) → моўны**\nSufiks **-н-** (w formie -ны/-ная) to typowy sufiks przymiotnikowy bialoruski. Przy łączeniu z основą мова-, polozenie sufiksu powoduje alternacje: мов- + -н- + -ы = **моўны** (zmiana v → u в pozycji przed spolgloska - graficznie \"ў\").\nPrzyklad uzycia: моўны вопыт (doswiadczenie językowe).\n\n**Б) вопыт (doswiadczenie) → вопытны**\nRdzen вопыт- + sufiks -н- + -ы = **вопытны**. Brak alternacji, koncowka regularna.\nPrzyklad: вопытны настаўнік (doswiadczony nauczyciel).\n\n**В) памылка (blad) → памылковы**\nRdzen памылк- + sufiks -ов- + -ы = **памылковы**. Sufiks -ов- stosowany często przy podstawach konczacych sie na spolgioskę.\nPrzyklad: памылковае рашэнне (blędna decyzja).\n\n## Sposob 2 - sufiksy przymiotnikowe w bialoruskim\nW jezyku bialoruskim najczestsze sufiksy przymiotnikowe przy derywacji od rzeczownikow:\n- **-н- (-ны, -ная, -нае)** - моўны, родны, дзённы\n- **-ов- (-овы, -овая)** - памылковы, летовы\n- **-ск- (-скі)** - гарадскі, навуковы (tu: -ов-)\n- **-н- z alternacja** - мова → моўны (в → ў przed n)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 8, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - wszystkie trzy przymiotniki poprawne: моўны, вопытны, памылковы.\n> - **0 pkt** - mniej niz trzy poprawne lub bledne formy lub brak.\n\nCo zapamietac? W bialoruskim typowe sufiksy przymiotnikowe to -ны i -овы. Przy мова alternacja w → ў daje форму моўны (nie \"мовны\"). Przy памылка sufiks -ов- daje памылковы (nie \"памылкны\").","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk bialoruski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-bialoruski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Na podstawie tekstu Стэрэатыпы пра вывучэнне моў: кропкі над &quot;i&quot; (Марья Кірава) z zadan 6.-10.</p>\n<p>Ад назоўнікаў утвары прыметнікі:<br>А) мова -<br>Б) вопыт -<br>В) памылка -</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>A) мова → моўны; Б) вопыт → вопытны; В) памылка → памылковы</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza slowotworcza kazdej formy</h4>\n<p><strong>A) мова (jezyk) → моўны</strong><br>Sufiks <strong>-н-</strong> (w formie -ны/-ная) to typowy sufiks przymiotnikowy bialoruski. Przy łączeniu z основą мова-, polozenie sufiksu powoduje alternacje: мов- + -н- + -ы = <strong>моўны</strong> (zmiana v → u в pozycji przed spolgloska - graficznie &quot;ў&quot;).<br>Przyklad uzycia: моўны вопыт (doswiadczenie językowe).</p>\n<p><strong>Б) вопыт (doswiadczenie) → вопытны</strong><br>Rdzen вопыт- + sufiks -н- + -ы = <strong>вопытны</strong>. Brak alternacji, koncowka regularna.<br>Przyklad: вопытны настаўнік (doswiadczony nauczyciel).</p>\n<p><strong>В) памылка (blad) → памылковы</strong><br>Rdzen памылк- + sufiks -ов- + -ы = <strong>памылковы</strong>. Sufiks -ов- stosowany często przy podstawach konczacych sie na spolgioskę.<br>Przyklad: памылковае рашэнне (blędna decyzja).</p>\n<h4>Sposob 2 - sufiksy przymiotnikowe w bialoruskim</h4>\n<p>W jezyku bialoruskim najczestsze sufiksy przymiotnikowe przy derywacji od rzeczownikow:</p>\n<ul><li><strong>-н- (-ны, -ная, -нае)</strong> - моўны, родны, дзённы</li><li><strong>-ов- (-овы, -овая)</strong> - памылковы, летовы</li><li><strong>-ск- (-скі)</strong> - гарадскі, навуковы (tu: -ов-)</li><li><strong>-н- z alternacja</strong> - мова → моўны (в → ў przed n)</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 8, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - wszystkie trzy przymiotniki poprawne: моўны, вопытны, памылковы.<br>- <strong>0 pkt</strong> - mniej niz trzy poprawne lub bledne formy lub brak.</blockquote>\n<p>Co zapamietac? W bialoruskim typowe sufiksy przymiotnikowe to -ны i -овы. Przy мова alternacja w → ў daje форму моўны (nie &quot;мовны&quot;). Przy памылка sufiks -ов- daje памылковы (nie &quot;памылкны&quot;).</p>"}]}