{"id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2018-05/zad/10","paper_id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2018-05","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-bialoruski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie odnosi sie do tekstu Jurija Babicza ,,Лексіка з нацыянальна-культурным кампанентам у сучасным публіцыстычным дыскурсе\" (zadania 7.-10.).\n\nРастлумач, якую ролю, паводле аўтара тэксту, адыгрывае беларускі перыядычны друк у адносінах да беларускай мовы?","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Prasa periodyczna (peryjadychny druk) spelnia dwie funkcje wobec jezyka bialoruskiego:**\n1. Przekazuje i utrwala kulturowe terminy bialoruskie w systemie jezyka\n2. Zwieksza uzycie oryginalnej bialoruskiej leksyki, wypierajac slowa sztuczne i nierodzime\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu (szukanie odpowiedzi)\nZadanie pyta o ROLE prasy bialoruskiej wobec jezyka bialoruskiego, wg autora.\n\nZ akapitu 1: \"[друк] як рэтранслятар агульнакультаралагічных ідэй\" - prasa przekazuje idee kulturowe. \"Іх асаблівая роля заключаецца ў падтрымцы пурыстычных тэндэнцый\" - szczegolna rola prasy to wspieranie tendencji purystycznych (oczyszczania jezyka z zapozyczen).\n\nZ akapitu 4: \"публіцыстычны дыскурс сёння можа адыгрываць надзвычай важную ролю, а менавіта спрыяць змяншэнню частотнасці ўжывання штучных, не ўласцівых мове слоў, захаванню яе выразнай адметнасці і ўнікальнасці.\" - prasa przyczynia sie do zmniejszenia uzywania sztucznych slow i zachowania wyrazistosci i unikalnosci jezyka.\n\nPrzyklad konkretny: zamiast \"бальніца\" (zapoZyczenie z rosyjskiego) promuje sie \"лякарня\" (slowo rodzime bialoruskie).\n\n## Sposob 2 - jezykoznawstwo: puryzm jezykowy\nAUtor opisuje zjawisko puryzmu (francus. purisme = czysty) - daznosc do oczyszczenia jezyka z zapozyczen. Prasa bialoruska:\n- wspiera puryzm jezykowy\n- propaguje rodzima leksyke bialoruska\n- zastepuje kalki jezykowe (np. z rosyjskiego) slow bialoruskimi\n\nTo wazny kontekst spoleczno-jezykoznawczy: Bialorus jest krajem dwujezycznym (bialoruski + rosyjski), wiec prasa bialoruska spelnia funkcje ochronna wobec jezyka.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 10, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - za podanie poprawnej odpowiedzi (nawet jednozdaniowej) opisujacej role prasy w zachowaniu i promowaniu bialoruskiej leksyki\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna, nieprecyzyjna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** wystarczy podac jedna z ról: przekazywanie kulturowej leksyki LUB wspieranie bialoruskich slow zamiast zapozyczen\n\nCo zapamietac? Rol prasy wg autora jest kilka: (1) przekazywac idee kulturowe, (2) wspierac puryzm (oczyszczanie jezyka), (3) promowac leksyke rodzima bialoruska zamiast zapozyczen. Kazda z tych rol jest poprawna odpowiedzia.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk bialoruski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"jezyk-bialoruski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie odnosi sie do tekstu Jurija Babicza ,,Лексіка з нацыянальна-культурным кампанентам у сучасным публіцыстычным дыскурсе&quot; (zadania 7.-10.).</p>\n<p>Растлумач, якую ролю, паводле аўтара тэксту, адыгрывае беларускі перыядычны друк у адносінах да беларускай мовы?</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Prasa periodyczna (peryjadychny druk) spelnia dwie funkcje wobec jezyka bialoruskiego:</strong></p>\n<ol><li>Przekazuje i utrwala kulturowe terminy bialoruskie w systemie jezyka</li><li>Zwieksza uzycie oryginalnej bialoruskiej leksyki, wypierajac slowa sztuczne i nierodzime</li></ol>\n<h4>Sposob 1 - analiza tekstu (szukanie odpowiedzi)</h4>\n<p>Zadanie pyta o ROLE prasy bialoruskiej wobec jezyka bialoruskiego, wg autora.</p>\n<p>Z akapitu 1: &quot;[друк] як рэтранслятар агульнакультаралагічных ідэй&quot; - prasa przekazuje idee kulturowe. &quot;Іх асаблівая роля заключаецца ў падтрымцы пурыстычных тэндэнцый&quot; - szczegolna rola prasy to wspieranie tendencji purystycznych (oczyszczania jezyka z zapozyczen).</p>\n<p>Z akapitu 4: &quot;публіцыстычны дыскурс сёння можа адыгрываць надзвычай важную ролю, а менавіта спрыяць змяншэнню частотнасці ўжывання штучных, не ўласцівых мове слоў, захаванню яе выразнай адметнасці і ўнікальнасці.&quot; - prasa przyczynia sie do zmniejszenia uzywania sztucznych slow i zachowania wyrazistosci i unikalnosci jezyka.</p>\n<p>Przyklad konkretny: zamiast &quot;бальніца&quot; (zapoZyczenie z rosyjskiego) promuje sie &quot;лякарня&quot; (slowo rodzime bialoruskie).</p>\n<h4>Sposob 2 - jezykoznawstwo: puryzm jezykowy</h4>\n<p>AUtor opisuje zjawisko puryzmu (francus. purisme = czysty) - daznosc do oczyszczenia jezyka z zapozyczen. Prasa bialoruska:</p>\n<ul><li>wspiera puryzm jezykowy</li><li>propaguje rodzima leksyke bialoruska</li><li>zastepuje kalki jezykowe (np. z rosyjskiego) slow bialoruskimi</li></ul>\n<p>To wazny kontekst spoleczno-jezykoznawczy: Bialorus jest krajem dwujezycznym (bialoruski + rosyjski), wiec prasa bialoruska spelnia funkcje ochronna wobec jezyka.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 10, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - za podanie poprawnej odpowiedzi (nawet jednozdaniowej) opisujacej role prasy w zachowaniu i promowaniu bialoruskiej leksyki<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedz bledna, nieprecyzyjna lub brak odpowiedzi<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> wystarczy podac jedna z ról: przekazywanie kulturowej leksyki LUB wspieranie bialoruskich slow zamiast zapozyczen</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Rol prasy wg autora jest kilka: (1) przekazywac idee kulturowe, (2) wspierac puryzm (oczyszczanie jezyka), (3) promowac leksyke rodzima bialoruska zamiast zapozyczen. Kazda z tych rol jest poprawna odpowiedzia.</p>"}]}