{"id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2019-05/zad/1","paper_id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2019-05","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-bialoruski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.-5.\n\nНіл Гілевіч\nДолю каб бачыў у родным народзе\n\nУ гісторыі сусветнай літаратуры было нямала вялікіх трагедый, трагічных творчых лёсаў, трагічных асоб, невядома за што асуджаных Богам на самыя страшныя пакуты зямныя.\nАле больш трагічнай постаці, чым Янка Купала, бадай і сусветная літаратура не знае. Такіх душэўных пакут, якія зведаў-перажыў ён, нікому з роўных яму пабрацімаў на долю не выпала. Таму што трагедыяй, яго вечным, ніколі не заціхаючым болем была трагедыя яго народа, трагедыя Беларусі, яго выклятай Богам Бацькаўшчыны. А гэта непараўнана страшней, чым трагедыя некаторых яго вялікіх сучаснікаў, скажам, С. Ясеніна, або У. Маякоўскага, або геніяльнага балгарскага лірыка Пеё Яварава. Затраўлены, панявечаны, даведзены да чорнай роспачы, ён не змог жыць далей у гэтым подлым свеце і пакінуў яго, ведаючы аднак, што застанецца Балгарыя, яе народ і яго мова, застанецца на векі вечныя.\nУ Купалы праз дзясятак гадоў пасля Кастрычніка гэтакага ведання не стала. Змрочная ноч насунулася на душу паэта. Да Кастрычніка і ў першыя гады пасля яго паэт верыў, чакаў, спадзяваўся і таму - будзіў, клікаў, натхняў, пераконваў, - адным словам, жыў і змагаўся.\nУ канцы 20-х здарылася непапраўнае: насунулася тая бяда, што горш за смерць. Для такіх людзей, для такіх паэтаў, як Купала. Яму, прароку-яснавідцу, трыбуну і сцяганосцу нацыянальнага адраджэння - з усёй забойчай відочнасцю стала бачна, што гісторыя і на гэты раз подла і бязлітасна жорстка наглумілася і з яго самых запаветных мараў, і са святая святых яго народа. Яму стала да пранізліва-ледзяной яснасці зразумела, што ажыццяўленне яго найдарагіх і найсветлых ідэалаў прынамсі на цэлыя дзесяцігоддзі аддаляецца, ва ўсякім разе, ён ужо сваімі словамі не дапаможа народу - яму не дадуць патрэбнае слова сказаць. Ні яму і нікому іншаму з тых, што ішлі побач і жылі адною з ім верай.\n\nПаводле: Н. Гілевіч, Долю каб бачыў у родным народзе , [у:] Н. Гілевіч, Выбраныя творы, Мінск 2009, с. 476-477.\n\nНа падставе тэксту акрэслі стаўленне яго аўтара да асобы Янкі Купалы. Абгрунтуй свой адказ.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Autor traktuje Janke Kupale jako najwyzszego meczennieka wsrod poetow swiata - czlowieka, ktory doznal cierpienia wyjatkowego, bo nierozerwalnie splecionego z tragedia calego narodu bialoruskiego.**\n\n## Sposob 1 - analiza tekstu\nKrok 1: Autor juz w pierwszym akapicie stawia teze: \"Але больш трагічнай постаці, чым Янка Купала, бадай і сусветная літаратура не знае.\" - to wyrazna ocena wynosząca Kupale ponad wszystkich innych tragicznych tworcow.\n\nKrok 2: Nil Hilewicz porownuje go z Jesieninem, Majakowskim i Javarem. Ich tragedie mialy charakter osobisty - Kupala cierpial za caly narod: \"таму што трагедыяй, яго вечным, ніколі не заціхаючым болем была трагедыя яго народа, трагедыя Беларусі\".\n\nKrok 3: Autor opisuje duchowy zlom poety pod koniec lat 20. XX w. - moment, gdy Kupala zrozumial, ze nie bedzie mogl juz wyrazac swoich idei: \"яму не дадуць патрэбнае слова сказаць\". To podsumowuje stosunek autora: podziw polaczony z gleboka wspolczujaca.\n\nKrok 4: Uformowanie odpowiedzi - nalezy: (a) nazwac stosunek (podziwia go, uznaje za meczennieka/tragedie), (b) podac uzasadnienie z tekstu.\n\n## Sposob 2 - kontekst literacki\nNil Hilewicz (1931-2016) byl bialoruskim poeta i dzialaczem kulturalnym. W eseju przyjmuje ton apologetyczny wobec Kupaly. Stosunek autora mozna okreslic jako: szacunek, wspolczucie i uznanie wyjatkowosci cierpienia Kupaly. Argument uzasadniajacy: Hilewicz podkresla, ze Kupala - w odroznieniu od innych tragicznych poetow - nie mogl znalezc pocieszenia nawet w trwaniu swojego narodu i jezyka, bo widzial jak jego najdrozsze idealy s a odsuwane na dziesieciolecia.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> **Klucz CKE (zad. 1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - za okreslenie stosunku autora DO osoby Janki Kupaly ORAZ uargumentowanie tego stanowiska fragmentem tekstu.\n> - **0 pkt** - odpowiedz niepelna (samo okreslenie bez uzasadnienia lub odwrotnie) albo brak odpowiedzi.\n> - **Akceptowane warianty:** Dowolne poprawne sformulowanie wskazujace na to, ze autor uwaza Kupale za najwiekszego meczennieka / postac najbardziej tragiczna w literaturze swiatowej, + argument z tekstu (np. cierpial za narod, a nie tylko za siebie; pod koniec lat 20. stracil nadzieje; nie mial juz mozliwosci wypowiadac sie zgodnie z ideалами).\n\nCo zapamietac? Odpowiedz musi zawierac DWA elementy: (1) okreslenie stosunku autora i (2) uzasadnienie poparte tekstem. Sam cytat bez komentarza lub samo okreslenie bez argumentu daja 0 punktow.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk bialoruski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-bialoruski","category_label":"Matura","text_html":"

Przeczytaj tekst i wykonaj zadania 1.-5.

\n

Ніл Гілевіч
Долю каб бачыў у родным народзе

\n

У гісторыі сусветнай літаратуры было нямала вялікіх трагедый, трагічных творчых лёсаў, трагічных асоб, невядома за што асуджаных Богам на самыя страшныя пакуты зямныя.
Але больш трагічнай постаці, чым Янка Купала, бадай і сусветная літаратура не знае. Такіх душэўных пакут, якія зведаў-перажыў ён, нікому з роўных яму пабрацімаў на долю не выпала. Таму што трагедыяй, яго вечным, ніколі не заціхаючым болем была трагедыя яго народа, трагедыя Беларусі, яго выклятай Богам Бацькаўшчыны. А гэта непараўнана страшней, чым трагедыя некаторых яго вялікіх сучаснікаў, скажам, С. Ясеніна, або У. Маякоўскага, або геніяльнага балгарскага лірыка Пеё Яварава. Затраўлены, панявечаны, даведзены да чорнай роспачы, ён не змог жыць далей у гэтым подлым свеце і пакінуў яго, ведаючы аднак, што застанецца Балгарыя, яе народ і яго мова, застанецца на векі вечныя.
У Купалы праз дзясятак гадоў пасля Кастрычніка гэтакага ведання не стала. Змрочная ноч насунулася на душу паэта. Да Кастрычніка і ў першыя гады пасля яго паэт верыў, чакаў, спадзяваўся і таму - будзіў, клікаў, натхняў, пераконваў, - адным словам, жыў і змагаўся.
У канцы 20-х здарылася непапраўнае: насунулася тая бяда, што горш за смерць. Для такіх людзей, для такіх паэтаў, як Купала. Яму, прароку-яснавідцу, трыбуну і сцяганосцу нацыянальнага адраджэння - з усёй забойчай відочнасцю стала бачна, што гісторыя і на гэты раз подла і бязлітасна жорстка наглумілася і з яго самых запаветных мараў, і са святая святых яго народа. Яму стала да пранізліва-ледзяной яснасці зразумела, што ажыццяўленне яго найдарагіх і найсветлых ідэалаў прынамсі на цэлыя дзесяцігоддзі аддаляецца, ва ўсякім разе, ён ужо сваімі словамі не дапаможа народу - яму не дадуць патрэбнае слова сказаць. Ні яму і нікому іншаму з тых, што ішлі побач і жылі адною з ім верай.

\n

Паводле: Н. Гілевіч, Долю каб бачыў у родным народзе , [у:] Н. Гілевіч, Выбраныя творы, Мінск 2009, с. 476-477.

\n

На падставе тэксту акрэслі стаўленне яго аўтара да асобы Янкі Купалы. Абгрунтуй свой адказ.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Autor traktuje Janke Kupale jako najwyzszego meczennieka wsrod poetow swiata - czlowieka, ktory doznal cierpienia wyjatkowego, bo nierozerwalnie splecionego z tragedia calego narodu bialoruskiego.

\n

Sposob 1 - analiza tekstu

\n

Krok 1: Autor juz w pierwszym akapicie stawia teze: "Але больш трагічнай постаці, чым Янка Купала, бадай і сусветная літаратура не знае." - to wyrazna ocena wynosząca Kupale ponad wszystkich innych tragicznych tworcow.

\n

Krok 2: Nil Hilewicz porownuje go z Jesieninem, Majakowskim i Javarem. Ich tragedie mialy charakter osobisty - Kupala cierpial za caly narod: "таму што трагедыяй, яго вечным, ніколі не заціхаючым болем была трагедыя яго народа, трагедыя Беларусі".

\n

Krok 3: Autor opisuje duchowy zlom poety pod koniec lat 20. XX w. - moment, gdy Kupala zrozumial, ze nie bedzie mogl juz wyrazac swoich idei: "яму не дадуць патрэбнае слова сказаць". To podsumowuje stosunek autora: podziw polaczony z gleboka wspolczujaca.

\n

Krok 4: Uformowanie odpowiedzi - nalezy: (a) nazwac stosunek (podziwia go, uznaje za meczennieka/tragedie), (b) podac uzasadnienie z tekstu.

\n

Sposob 2 - kontekst literacki

\n

Nil Hilewicz (1931-2016) byl bialoruskim poeta i dzialaczem kulturalnym. W eseju przyjmuje ton apologetyczny wobec Kupaly. Stosunek autora mozna okreslic jako: szacunek, wspolczucie i uznanie wyjatkowosci cierpienia Kupaly. Argument uzasadniajacy: Hilewicz podkresla, ze Kupala - w odroznieniu od innych tragicznych poetow - nie mogl znalezc pocieszenia nawet w trwaniu swojego narodu i jezyka, bo widzial jak jego najdrozsze idealy s a odsuwane na dziesieciolecia.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 1, max 1 pkt):
- 1 pkt - za okreslenie stosunku autora DO osoby Janki Kupaly ORAZ uargumentowanie tego stanowiska fragmentem tekstu.
- 0 pkt - odpowiedz niepelna (samo okreslenie bez uzasadnienia lub odwrotnie) albo brak odpowiedzi.
- Akceptowane warianty: Dowolne poprawne sformulowanie wskazujace na to, ze autor uwaza Kupale za najwiekszego meczennieka / postac najbardziej tragiczna w literaturze swiatowej, + argument z tekstu (np. cierpial za narod, a nie tylko za siebie; pod koniec lat 20. stracil nadzieje; nie mial juz mozliwosci wypowiadac sie zgodnie z ideалами).
\n

Co zapamietac? Odpowiedz musi zawierac DWA elementy: (1) okreslenie stosunku autora i (2) uzasadnienie poparte tekstem. Sam cytat bez komentarza lub samo okreslenie bez argumentu daja 0 punktow.

"}]}