{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05/zad/22","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2017-05","number":"22","points":25,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wypracowanie. Do wyboru jeden z dwoch tematow. Temat 1. Echa tworczosci muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku. Omow je z odwolaniami do wybranych przykladow z literatury muzycznej. Temat 2. Omow geneze i przeobrazenia symfonii klasycznej na wybranych przykladach dziel klasykow wiedenskich.\n\nNapisz wypracowanie na jeden z ponizszych tematow. Temat 1. Echa tworczosci muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku. Omow je z odwolaniami do wybranych przykladow z literatury muzycznej. Temat 2. Omow geneze i przeobrazenia symfonii klasycznej na wybranych przykladach dziel klasykow wiedenskich.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n**Wypracowanie (25 pkt) - poniżej plan i szkielet wzorcowej pracy dla obu tematów.**\n\n## TEMAT 1: Echa twórczości muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku\n\n### Wstęp (problem)\nMuzyka XX w. nie stanowi jednorodnego nurtu awangardy - obok eksperymentów (dodekafonizm, serializm, aleatoryzm) silnym nurtem był powrót do tradycji: czerpanie z dorobku minionych epok poprzez stylizację, archaizację i neoklasycyzm. Kompozytorzy sięgali po dawne formy, techniki i estetykę jako odpowiedź na chaos i kryzys wartości po I wojnie światowej.\n\n### Źródła zainteresowania muzyką dawną\n- Reakcja na nadmierną emocjonalność romantyzmu i chromatyzm\n- Rozwój muzykologii i badań nad muzyką dawną (Wanda Landowska - klawesyn)\n- Poszukiwanie trwałych wartości estetycznych: klarowność, proporcje, logika formalna\n\n### Nurty nawiązujące do epok minionych\n1. **Neoklasycyzm** - Igor Strawiński (Pulcinella 1920 oparty na Pergolesim, Symfonia psalmów 1930, Concerto grosso). Powrót do form barokowych i klasycznych: fuga, toccata, koncert grosso.\n2. **Neobarок** - Paweł Hindemith (Ludus Tonalis - nawązanie do Bachowskich preludiów), Francis Poulenc.\n3. **Archaizacja** - Krzysztof Penderecki (Stabat Mater 1962, Pasja wg św. Łukasza 1966): chorał gregoriański, technika polichoralna, hoquetus, obsada a cappella.\n4. **Nowa Rzeczowość** (Neue Sachlichkeit) - odrzucenie romantyzmu, powrót do obiektywizmu baroku i klasycyzmu: Paul Hindemith, Kurt Weill.\n\n### Sposoby nawiązania do tradycji\n- Gatunki historyczne: concerto grosso, passacaglia, toccata, fuga, suita\n- Formy historyczne: forma sonatowa, rondo, wariacje\n- Techniki: polifonia, kontrapunkt, basso continuo\n- Cytaty muzyczne i parafrazy\n- Rekonstrukcja dawnych instrumentów (klawesyn)\n\n### Zakończenie\nPowrót do tradycji w muzyce XX w. był nie kopią, lecz twórczą reinterpretacją dziedzictwa - kompozytorzy używali dawnych form jako szkieletu, wypełniając go współczesnym językiem harmonicznym i wyrazowym.\n\n## TEMAT 2: Geneza i przeobrażenia symfonii klasycznej\n\n### Wstęp\nSymfonia - najważniejszy gatunek muzyki instrumentalnej XVII-XX w. - wyłoniła się w poł. XVIII w. z uwertury operowej i dojrzała w twórczości klasyków wiedeńskich: Haydna, Mozarta i Beethovena.\n\n### Geneza gatunku\n- Uwertura włoska (sinfonia avanti l'opera) Alessandra Scarlattiego: szybko-wolno-szybko\n- Szkoły przedklasyczne: mannheimska (Stamitz - crescendo mannheimskie, tematy orkiestrowe), wiedeńska (Monn, Wagenseil)\n- Krystalizacja 4-częściowego cyklu: allegro sonatowe - wolna część - menuet - finale\n\n### Haydn (1732-1809) - ojciec symfonii\n- 104 symfonie\n- Symfonie londyńskie (1791-1795): pełny skład małej orkiestry klasycznej\n- Sturm und Drang: Symfonie 44 (\"Żałobna\"), 45 (\"Pożegnalna\") - ekspresja emocjonalna\n- Forma sonatowa dopracowana w I części\n\n### Mozart (1756-1791)\n- 41 symfonii\n- Symfonia g-moll KV 550 - dramatyzm, chromatyzm\n- Symfonia C-dur KV 551 \"Jowiszowa\" - kontrapunkt w finale\n- Przenikanie cech baroku w późnych symfoniach (fugato)\n\n### Beethoven (1770-1827) - przełom\n- III Symfonia \"Eroica\" (1804): nowatorskie cechy omówione w zadaniu 18\n- Zastąpienie menueta scherzem\n- Marsz żałobny jako II część, wariacje jako IV część\n- IX Symfonia (1824): wejście głosów solowych i chóru - otwiera drogę do symfonii programowej i wokalnej\n\n### Zakończenie\nSymphonia od uwertury operowej do IX Symfonii Beethovena to droga od formy użytkowej do filozoficznego wyznania wiary. Beethoven zamknął epokę klasyczną i wyznaczył kierunki romantyzmu: symfonizm programowy (Berlioz), symfonizm dramatyczny (Brahms), symfonizm narracyjny (Mahler).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 22, max 25 pkt):\n> - 22.1 (0-2): Zgodność z tematem; rozpoznanie problemu\n> - 22.2 (0-10): Trafne przywołanie i omówienie faktów\n> - 22.3 (0-5): Dobór przykładów z literatury muzycznej\n> - 22.4 (0-3): Jakość omówienia (hierarchizowanie, chronologia, kontekst)\n> - 22.5 (0-2): Poprawna terminologia muzyczna\n> - 22.6 (0-3): Układ treści, logika, język\n\nCo zapamiętać? Wypracowanie wymaga: prawidłowo postawionej tezy, chronologicznego wywodu, przykładów konkretnych dzieł i kompozytorów, poprawnej terminologii (archaizacja, neoklasycyzm, forma sonatowa, cykl sonatowy, Sturm und Drang itp.) i logicznego zakończenia.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Wypracowanie. Do wyboru jeden z dwoch tematow. Temat 1. Echa tworczosci muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku. Omow je z odwolaniami do wybranych przykladow z literatury muzycznej. Temat 2. Omow geneze i przeobrazenia symfonii klasycznej na wybranych przykladach dziel klasykow wiedenskich.</p>\n<p>Napisz wypracowanie na jeden z ponizszych tematow. Temat 1. Echa tworczosci muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku. Omow je z odwolaniami do wybranych przykladow z literatury muzycznej. Temat 2. Omow geneze i przeobrazenia symfonii klasycznej na wybranych przykladach dziel klasykow wiedenskich.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Wypracowanie (25 pkt) - poniżej plan i szkielet wzorcowej pracy dla obu tematów.</strong></p>\n<h4>TEMAT 1: Echa twórczości muzycznej epok minionych w muzyce XX wieku</h4>\n<h5>Wstęp (problem)</h5>\n<p>Muzyka XX w. nie stanowi jednorodnego nurtu awangardy - obok eksperymentów (dodekafonizm, serializm, aleatoryzm) silnym nurtem był powrót do tradycji: czerpanie z dorobku minionych epok poprzez stylizację, archaizację i neoklasycyzm. Kompozytorzy sięgali po dawne formy, techniki i estetykę jako odpowiedź na chaos i kryzys wartości po I wojnie światowej.</p>\n<h5>Źródła zainteresowania muzyką dawną</h5>\n<ul><li>Reakcja na nadmierną emocjonalność romantyzmu i chromatyzm</li><li>Rozwój muzykologii i badań nad muzyką dawną (Wanda Landowska - klawesyn)</li><li>Poszukiwanie trwałych wartości estetycznych: klarowność, proporcje, logika formalna</li></ul>\n<h5>Nurty nawiązujące do epok minionych</h5>\n<ol><li><strong>Neoklasycyzm</strong> - Igor Strawiński (Pulcinella 1920 oparty na Pergolesim, Symfonia psalmów 1930, Concerto grosso). Powrót do form barokowych i klasycznych: fuga, toccata, koncert grosso.</li><li><strong>Neobarок</strong> - Paweł Hindemith (Ludus Tonalis - nawązanie do Bachowskich preludiów), Francis Poulenc.</li><li><strong>Archaizacja</strong> - Krzysztof Penderecki (Stabat Mater 1962, Pasja wg św. Łukasza 1966): chorał gregoriański, technika polichoralna, hoquetus, obsada a cappella.</li><li><strong>Nowa Rzeczowość</strong> (Neue Sachlichkeit) - odrzucenie romantyzmu, powrót do obiektywizmu baroku i klasycyzmu: Paul Hindemith, Kurt Weill.</li></ol>\n<h5>Sposoby nawiązania do tradycji</h5>\n<ul><li>Gatunki historyczne: concerto grosso, passacaglia, toccata, fuga, suita</li><li>Formy historyczne: forma sonatowa, rondo, wariacje</li><li>Techniki: polifonia, kontrapunkt, basso continuo</li><li>Cytaty muzyczne i parafrazy</li><li>Rekonstrukcja dawnych instrumentów (klawesyn)</li></ul>\n<h5>Zakończenie</h5>\n<p>Powrót do tradycji w muzyce XX w. był nie kopią, lecz twórczą reinterpretacją dziedzictwa - kompozytorzy używali dawnych form jako szkieletu, wypełniając go współczesnym językiem harmonicznym i wyrazowym.</p>\n<h4>TEMAT 2: Geneza i przeobrażenia symfonii klasycznej</h4>\n<h5>Wstęp</h5>\n<p>Symfonia - najważniejszy gatunek muzyki instrumentalnej XVII-XX w. - wyłoniła się w poł. XVIII w. z uwertury operowej i dojrzała w twórczości klasyków wiedeńskich: Haydna, Mozarta i Beethovena.</p>\n<h5>Geneza gatunku</h5>\n<ul><li>Uwertura włoska (sinfonia avanti l&#x27;opera) Alessandra Scarlattiego: szybko-wolno-szybko</li><li>Szkoły przedklasyczne: mannheimska (Stamitz - crescendo mannheimskie, tematy orkiestrowe), wiedeńska (Monn, Wagenseil)</li><li>Krystalizacja 4-częściowego cyklu: allegro sonatowe - wolna część - menuet - finale</li></ul>\n<h5>Haydn (1732-1809) - ojciec symfonii</h5>\n<ul><li>104 symfonie</li><li>Symfonie londyńskie (1791-1795): pełny skład małej orkiestry klasycznej</li><li>Sturm und Drang: Symfonie 44 (&quot;Żałobna&quot;), 45 (&quot;Pożegnalna&quot;) - ekspresja emocjonalna</li><li>Forma sonatowa dopracowana w I części</li></ul>\n<h5>Mozart (1756-1791)</h5>\n<ul><li>41 symfonii</li><li>Symfonia g-moll KV 550 - dramatyzm, chromatyzm</li><li>Symfonia C-dur KV 551 &quot;Jowiszowa&quot; - kontrapunkt w finale</li><li>Przenikanie cech baroku w późnych symfoniach (fugato)</li></ul>\n<h5>Beethoven (1770-1827) - przełom</h5>\n<ul><li>III Symfonia &quot;Eroica&quot; (1804): nowatorskie cechy omówione w zadaniu 18</li><li>Zastąpienie menueta scherzem</li><li>Marsz żałobny jako II część, wariacje jako IV część</li><li>IX Symfonia (1824): wejście głosów solowych i chóru - otwiera drogę do symfonii programowej i wokalnej</li></ul>\n<h5>Zakończenie</h5>\n<p>Symphonia od uwertury operowej do IX Symfonii Beethovena to droga od formy użytkowej do filozoficznego wyznania wiary. Beethoven zamknął epokę klasyczną i wyznaczył kierunki romantyzmu: symfonizm programowy (Berlioz), symfonizm dramatyczny (Brahms), symfonizm narracyjny (Mahler).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 22, max 25 pkt):<br>- 22.1 (0-2): Zgodność z tematem; rozpoznanie problemu<br>- 22.2 (0-10): Trafne przywołanie i omówienie faktów<br>- 22.3 (0-5): Dobór przykładów z literatury muzycznej<br>- 22.4 (0-3): Jakość omówienia (hierarchizowanie, chronologia, kontekst)<br>- 22.5 (0-2): Poprawna terminologia muzyczna<br>- 22.6 (0-3): Układ treści, logika, język</blockquote>\n<p>Co zapamiętać? Wypracowanie wymaga: prawidłowo postawionej tezy, chronologicznego wywodu, przykładów konkretnych dzieł i kompozytorów, poprawnej terminologii (archaizacja, neoklasycyzm, forma sonatowa, cykl sonatowy, Sturm und Drang itp.) i logicznego zakończenia.</p>"}]}