{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2018-05/zad/21","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2018-05","number":"21","points":25,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Napisz wypracowanie na jeden z poniższych tematów.\n\nTemat 1.: Miniatura instrumentalna ma swoje prawzory, praformy w pieśni solowej i tańcu [ ]. Potężny rozwój tego gatunku rozegrał się w okresie romantyzmu. Miniatura rozwijała się w nowym, intensywnie uczuciowym stylu muzyki nasyconej romantyczną poezją liryczną, pieśnią solową z fortepianem i fortepianowym wirtuozostwem [ ]. Miniatura instrumentalna stała się jedną z głównych form intymnej wypowiedzi artystów tej epoki. (Bohdan Pociej, Miniatura instrumentalna.) Inspirując się wypowiedzią znanego muzykologa Bohdana Pocieja, przedstaw rozwój miniatury instrumentalnej w XIX wieku. Na przykładzie utworów wybitnych twórców tego gatunku opisz różne typy miniatur charakterystycznych dla muzycznego romantyzmu.\n\nTemat 2.: Jednym z modernistycznych nurtów w muzyce przełomu XIX/XX wieku był impresjonizm. Scharakteryzuj ten nurt. W wypowiedzi odnieś się do twórczości głównych przedstawicieli muzycznego impresjonizmu oraz do zacytowanego fragmentu wiersza Paula Verlaina Sztuka poetycka.\n\nNade wszystko muzyki! Dla niej / Przenoś wiersz nieparzysty nad inne, / Roztopiony w powietrzu płynniej, / Bez ciężarów, co wstrzymują zdanie. [ ] / Bo nade wszystko chcemy Odcienia, / Odcienia, nie kolorów tęczy! / Oh! tylko Odcień zaręczy / Sen ze snem, z fletnią rogu brzmienia! (Paul Verlaine, Sztuka poetycka, [w:] tenże, Wybór poezji, Wrocław 1980.)\n\nNapisz wypracowanie na jeden z poniższych tematów (Temat 1. - rozwój miniatury instrumentalnej w XIX wieku; Temat 2. - charakterystyka impresjonizmu w muzyce).","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Wypracowanie (max 25 pkt) - ponizej przedstawiono plan i kluczowe tresci dla obu tematów.**\n\n## Sposob 1 - TEMAT 1: Miniatura instrumentalna w XIX wieku\n\n**Wstep:** Miniatura instrumentalna - krotka forma instrumentalna o indywidualnym charakterze - stala sie w XIX w. jedna z glownych form intymnej wypowiedzi artystycznej, szczegolnie fortepianowej. Rozwinela sie jako odpowiedz na romantyczna potrzebe lirycznego wyznania i subiektywizmu.\n\n**Cechy miniatury instrumentalnej:**\n- Krotkosc i zwiazlosc formy (najczesciej kilka - kilkanascie minut)\n- Roznorodne uksztaltowanie formalne (A-B-A, forma ciagla, wariacyjna)\n- Fortepian jako glówny instrument miniatury XIX w. (Chopin, Schumann, Liszt, Brahms)\n- Inspiracje poetyckie i malarskie (program literacki lub impresja poetycka)\n- Tytuly sugestywne (Nokturn, Impromtu, Ballada, Barcarolle)\n\n**Typy miniatur:**\n1. **Liryczna** - Nokturny Chopina (inspiracja wokalnoscia Belliniego), Piesni bez slów Mendelssohna\n2. **Wirtuozowska** - Etiudy Chopina (op. 10, 25), Kaprys Paganiniego, Etiudy transcendentalne Liszta\n3. **Taneczna** - Mazurki i Walce Chopina, Tance wegierskie Brahmsa\n4. **Charakterystyczna** - Kinderszenen Schumanna, Wariacje\n\n**Gatunki miniatury XIX w.:**\nKaprys, Etiuda, Nokturn (Nocturne), Impromptu, Moment musical, Intermezzo, Bagatela, Ballada, Barcarolle, Preludium, Mazurek, Walc, Polka, Piesn bez slów.\n\n**Przykladowe dziela:**\n- Fryderyk Chopin: Nokturny op. 9, 15, 27, 32, 37, 48, 55, 62; Mazurki; Ballady; Etiudy op. 10 i 25; Preludioa op. 28\n- Robert Schumann: Kinderszenen op. 15; Kreisleriana op. 16; Fantazja op. 17\n- Felix Mendelssohn: Piesni bez slów (8 zeszytów)\n- Franz Liszt: Consolations; Etiudy transcendentalne\n- Johannes Brahms: Intermezzi op. 117-119; Bagatele op. 119\n\n**Zakonczenie:** Miniatura romantyczna stala sie nosnikiem intymnej wypowiedzi emocjonalnej - alternatywa dla wielkich form (symfonia, opera). Jej popularnosc zwiazana byla rowniez z rozwojem ycia salonowego i rynku wydawniczego, a takze z karierm wirtuozow fortepianowych.\n\n## Sposob 2 - TEMAT 2: Impresjonizm muzyczny\n\n**Wstep:** Cytat Verlaina (\"Nader wszystko muzyki!\", \"chcemy Odcienia\") oddaje esencje impresjonizmu: prymat muzycznosci, koloru, odcienia nad precyzja i konturem. Impresjonizm muzyczny to nurt przelomowy XIX/XX w., inspirowany malarstwem Claude'a Moneta, Auguste'a Renoira i symbolistyczna poezja Stephane'a Mallarme'a i Paula Verlaina.\n\n**Zwiazki z malarstwem i poezja:**\n- Malarstwo impresjonistyczne: chwilowe wrazenia swietlne, nieostre kontury, kolory zamiast formy\n- Symbolistyczna poezja: nastrojowe aluzje, niedomówienie, muzycznosc slów\n- Debussy jako analogia do Moneta: \"Mgly\" = mglisty obraz dzwiekowy, jak mglisty obraz malarski\n\n**Glowny twórca: Claude Debussy (1862-1918)**\n- Preludia fortepianowe (2 ksiegi): \"Mgly\" (Brouillards), \"Katedra w morzu\" (La Cathedrale engloutie), \"Dziewczyna o wlosach jak len\"\n- \"La Mer\" - symfoniczny poemat morski (3 czesc, 1905)\n- \"Pelléas et Mélisande\" - opera (1902) - symbolistyczne libreto Maeterlincka\n- \"L'Apres-midi d'un faune\" (Popoldnie Fauna, 1894) - poemat symfoniczny\n\n**Cechy harmoniki impresjonistycznej:**\n- Rozluznienie tonalnosci dur-moll, pentatonika, skala calotoowa, modalosc\n- Niezaleznie funkcyjne akordy (akordy jako barwy, nie funkcje harmoniczne)\n- Paralelizmy akordowe (ruchome paralelne nony, septymy, undecymy)\n\n**Cechy faktury fortepianowej:**\n- Pentatonika na czarnych klawiszach (\"Mgly\")\n- Trzy plany brzmieniowe\n- Dynamika pianissimo, efekty szmerowe\n- Statyczna narracja - szeregowanie barwnych obrazów\n\n**Cechy orkiestrowe:**\n- Delikatna, kameralna orkiestracja\n- Solo w wysokich rejestrach (flecik, solo fletu - \"Fauna\")\n- Tremola, murzyki, flazolety smyczkowe\n\n**Impresjonizm u innych kompozytorow:**\n- Maurice Ravel - Ondine (z Gasparada de la Nuit), Daphnis et Chloe, Bolero\n- Paul Dukas - Uczen Czarnoksieznika\n- Ottorino Respighi - Pinie Rzymu\n\n**Zakonczenie:** Impresjonizm muzyczny, zainspirowany slynnym wierszem Verlaina (\"Nader wszystko muzyki!\"), zastapil logike harmoniczna malownicza, chwilowa kolorytyke dzwiekowa. Otworzyl droge do muzyki XX w. przez zerwanie z tonalnoscia i wzbogacenie arsenalu srodków wyrazowych.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 21, max 25 pkt):\n> - **21.1 (0-2)** - zgodnosc z tematem, rozpoznanie problemu\n> - **21.2 (0-10)** - trafne fakty i ich omówienie\n> - **21.3 (0-5)** - dobor przykladów z lit. muzycznej\n> - **21.4 (0-3)** - jakosc omówienia (hierarchia, chronologia, kontekst)\n> - **21.5 (0-2)** - terminologia\n> - **21.6 (0-3)** - kompozycja i jezyk (tylko gdy praca jest na temat)\n\nCo zapamietac? To wypracowanie - pisz STRUKTURALNIE: wstep (teza) + kilka akapitów (fakty + przyklady dziela) + zakonczenie. Uzyj terminów: miniatura, gatunek, faktura, tonalnosc, pentatonika, impresjonizm, kolorystyka. Minimum dwa konkretne dziela z tytulami i kompozytorami.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Napisz wypracowanie na jeden z poniższych tematów.</p>\n<p>Temat 1.: Miniatura instrumentalna ma swoje prawzory, praformy w pieśni solowej i tańcu [ ]. Potężny rozwój tego gatunku rozegrał się w okresie romantyzmu. Miniatura rozwijała się w nowym, intensywnie uczuciowym stylu muzyki nasyconej romantyczną poezją liryczną, pieśnią solową z fortepianem i fortepianowym wirtuozostwem [ ]. Miniatura instrumentalna stała się jedną z głównych form intymnej wypowiedzi artystów tej epoki. (Bohdan Pociej, Miniatura instrumentalna.) Inspirując się wypowiedzią znanego muzykologa Bohdana Pocieja, przedstaw rozwój miniatury instrumentalnej w XIX wieku. Na przykładzie utworów wybitnych twórców tego gatunku opisz różne typy miniatur charakterystycznych dla muzycznego romantyzmu.</p>\n<p>Temat 2.: Jednym z modernistycznych nurtów w muzyce przełomu XIX/XX wieku był impresjonizm. Scharakteryzuj ten nurt. W wypowiedzi odnieś się do twórczości głównych przedstawicieli muzycznego impresjonizmu oraz do zacytowanego fragmentu wiersza Paula Verlaina Sztuka poetycka.</p>\n<p>Nade wszystko muzyki! Dla niej / Przenoś wiersz nieparzysty nad inne, / Roztopiony w powietrzu płynniej, / Bez ciężarów, co wstrzymują zdanie. [ ] / Bo nade wszystko chcemy Odcienia, / Odcienia, nie kolorów tęczy! / Oh! tylko Odcień zaręczy / Sen ze snem, z fletnią rogu brzmienia! (Paul Verlaine, Sztuka poetycka, [w:] tenże, Wybór poezji, Wrocław 1980.)</p>\n<p>Napisz wypracowanie na jeden z poniższych tematów (Temat 1. - rozwój miniatury instrumentalnej w XIX wieku; Temat 2. - charakterystyka impresjonizmu w muzyce).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Wypracowanie (max 25 pkt) - ponizej przedstawiono plan i kluczowe tresci dla obu tematów.</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - TEMAT 1: Miniatura instrumentalna w XIX wieku</h4>\n<p><strong>Wstep:</strong> Miniatura instrumentalna - krotka forma instrumentalna o indywidualnym charakterze - stala sie w XIX w. jedna z glownych form intymnej wypowiedzi artystycznej, szczegolnie fortepianowej. Rozwinela sie jako odpowiedz na romantyczna potrzebe lirycznego wyznania i subiektywizmu.</p>\n<p><strong>Cechy miniatury instrumentalnej:</strong></p>\n<ul><li>Krotkosc i zwiazlosc formy (najczesciej kilka - kilkanascie minut)</li><li>Roznorodne uksztaltowanie formalne (A-B-A, forma ciagla, wariacyjna)</li><li>Fortepian jako glówny instrument miniatury XIX w. (Chopin, Schumann, Liszt, Brahms)</li><li>Inspiracje poetyckie i malarskie (program literacki lub impresja poetycka)</li><li>Tytuly sugestywne (Nokturn, Impromtu, Ballada, Barcarolle)</li></ul>\n<p><strong>Typy miniatur:</strong></p>\n<ol><li><strong>Liryczna</strong> - Nokturny Chopina (inspiracja wokalnoscia Belliniego), Piesni bez slów Mendelssohna</li><li><strong>Wirtuozowska</strong> - Etiudy Chopina (op. 10, 25), Kaprys Paganiniego, Etiudy transcendentalne Liszta</li><li><strong>Taneczna</strong> - Mazurki i Walce Chopina, Tance wegierskie Brahmsa</li><li><strong>Charakterystyczna</strong> - Kinderszenen Schumanna, Wariacje</li></ol>\n<p><strong>Gatunki miniatury XIX w.:</strong><br>Kaprys, Etiuda, Nokturn (Nocturne), Impromptu, Moment musical, Intermezzo, Bagatela, Ballada, Barcarolle, Preludium, Mazurek, Walc, Polka, Piesn bez slów.</p>\n<p><strong>Przykladowe dziela:</strong></p>\n<ul><li>Fryderyk Chopin: Nokturny op. 9, 15, 27, 32, 37, 48, 55, 62; Mazurki; Ballady; Etiudy op. 10 i 25; Preludioa op. 28</li><li>Robert Schumann: Kinderszenen op. 15; Kreisleriana op. 16; Fantazja op. 17</li><li>Felix Mendelssohn: Piesni bez slów (8 zeszytów)</li><li>Franz Liszt: Consolations; Etiudy transcendentalne</li><li>Johannes Brahms: Intermezzi op. 117-119; Bagatele op. 119</li></ul>\n<p><strong>Zakonczenie:</strong> Miniatura romantyczna stala sie nosnikiem intymnej wypowiedzi emocjonalnej - alternatywa dla wielkich form (symfonia, opera). Jej popularnosc zwiazana byla rowniez z rozwojem ycia salonowego i rynku wydawniczego, a takze z karierm wirtuozow fortepianowych.</p>\n<h4>Sposob 2 - TEMAT 2: Impresjonizm muzyczny</h4>\n<p><strong>Wstep:</strong> Cytat Verlaina (&quot;Nader wszystko muzyki!&quot;, &quot;chcemy Odcienia&quot;) oddaje esencje impresjonizmu: prymat muzycznosci, koloru, odcienia nad precyzja i konturem. Impresjonizm muzyczny to nurt przelomowy XIX/XX w., inspirowany malarstwem Claude&#x27;a Moneta, Auguste&#x27;a Renoira i symbolistyczna poezja Stephane&#x27;a Mallarme&#x27;a i Paula Verlaina.</p>\n<p><strong>Zwiazki z malarstwem i poezja:</strong></p>\n<ul><li>Malarstwo impresjonistyczne: chwilowe wrazenia swietlne, nieostre kontury, kolory zamiast formy</li><li>Symbolistyczna poezja: nastrojowe aluzje, niedomówienie, muzycznosc slów</li><li>Debussy jako analogia do Moneta: &quot;Mgly&quot; = mglisty obraz dzwiekowy, jak mglisty obraz malarski</li></ul>\n<p><strong>Glowny twórca: Claude Debussy (1862-1918)</strong></p>\n<ul><li>Preludia fortepianowe (2 ksiegi): &quot;Mgly&quot; (Brouillards), &quot;Katedra w morzu&quot; (La Cathedrale engloutie), &quot;Dziewczyna o wlosach jak len&quot;</li><li>&quot;La Mer&quot; - symfoniczny poemat morski (3 czesc, 1905)</li><li>&quot;Pelléas et Mélisande&quot; - opera (1902) - symbolistyczne libreto Maeterlincka</li><li>&quot;L&#x27;Apres-midi d&#x27;un faune&quot; (Popoldnie Fauna, 1894) - poemat symfoniczny</li></ul>\n<p><strong>Cechy harmoniki impresjonistycznej:</strong></p>\n<ul><li>Rozluznienie tonalnosci dur-moll, pentatonika, skala calotoowa, modalosc</li><li>Niezaleznie funkcyjne akordy (akordy jako barwy, nie funkcje harmoniczne)</li><li>Paralelizmy akordowe (ruchome paralelne nony, septymy, undecymy)</li></ul>\n<p><strong>Cechy faktury fortepianowej:</strong></p>\n<ul><li>Pentatonika na czarnych klawiszach (&quot;Mgly&quot;)</li><li>Trzy plany brzmieniowe</li><li>Dynamika pianissimo, efekty szmerowe</li><li>Statyczna narracja - szeregowanie barwnych obrazów</li></ul>\n<p><strong>Cechy orkiestrowe:</strong></p>\n<ul><li>Delikatna, kameralna orkiestracja</li><li>Solo w wysokich rejestrach (flecik, solo fletu - &quot;Fauna&quot;)</li><li>Tremola, murzyki, flazolety smyczkowe</li></ul>\n<p><strong>Impresjonizm u innych kompozytorow:</strong></p>\n<ul><li>Maurice Ravel - Ondine (z Gasparada de la Nuit), Daphnis et Chloe, Bolero</li><li>Paul Dukas - Uczen Czarnoksieznika</li><li>Ottorino Respighi - Pinie Rzymu</li></ul>\n<p><strong>Zakonczenie:</strong> Impresjonizm muzyczny, zainspirowany slynnym wierszem Verlaina (&quot;Nader wszystko muzyki!&quot;), zastapil logike harmoniczna malownicza, chwilowa kolorytyke dzwiekowa. Otworzyl droge do muzyki XX w. przez zerwanie z tonalnoscia i wzbogacenie arsenalu srodków wyrazowych.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 21, max 25 pkt):<br>- <strong>21.1 (0-2)</strong> - zgodnosc z tematem, rozpoznanie problemu<br>- <strong>21.2 (0-10)</strong> - trafne fakty i ich omówienie<br>- <strong>21.3 (0-5)</strong> - dobor przykladów z lit. muzycznej<br>- <strong>21.4 (0-3)</strong> - jakosc omówienia (hierarchia, chronologia, kontekst)<br>- <strong>21.5 (0-2)</strong> - terminologia<br>- <strong>21.6 (0-3)</strong> - kompozycja i jezyk (tylko gdy praca jest na temat)</blockquote>\n<p>Co zapamietac? To wypracowanie - pisz STRUKTURALNIE: wstep (teza) + kilka akapitów (fakty + przyklady dziela) + zakonczenie. Uzyj terminów: miniatura, gatunek, faktura, tonalnosc, pentatonika, impresjonizm, kolorystyka. Minimum dwa konkretne dziela z tytulami i kompozytorami.</p>"}]}