{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2018-05/zad/3.1","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2018-05","number":"3.1","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Muzyka europejska średniowiecza i renesansu opierała się na materiale dźwiękowym skal modalnych. Te skale wykorzystywali również kompozytorzy XIX i XX wieku.\n\nPoniżej zaprezentowano początkowy fragment Bogurodzicy, której melodia jest oparta na jednej ze skal modalnych. (Przykład nutowy: BOGURODZICA, t. XII w. wg rękopisu z XV w. - zapis nutowy z tekstem: Bogurodzica Dziewica, Bogiem sławiena Maryja, U Twego Syna Gospodzina, Matko zwolena, Maryja, zyszczy nam, spuści nam! Kyrie eleison! )\n\nPodaj nazwę tej skali.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Skala dorycka**\n\n## Sposob 1 - analiza nutowa Bogurodzicy\nBogurodzica jest zapisana z dźwiękiem poczatkowym D (re). Skala dorycka to tryb koscielny (modus) zaczynajacy sie i konczacy na dzwieku D, o budowie: D-E-F-G-A-H-C-D (cale tony i poltony rozmieszczone jak w gamie molowej, lecz z podwyzszona szósta stopnia).\n\nCechy charakterystyczne skali doryckiej:\n- Tercja mala miedzy I a III stopniem (D-F) - tryb \"molowy\" w nastroju\n- Szósta wielka miedzy I a VI stopniem (D-H) - charakterystyczna cecha odróznajaca od naturalnej gamy a-moll\n- Sekunda wielka na górze (H-C-D)\n\nBogurodzica pochodzi z XII w. (meledia), zapisana w rekopisie z XV w. - jej archaiczna melodia idealnie odpowiada doryckiemu modusowi sredniowiecznej muzyki koscielnej.\n\n## Sposob 2 - kontekst skal modalnych\nW sredniowiecznej teorii muzyki wyrózniano osiem modusów koscielnych (tonów gregoriansklch), pózniej rozszerzonych do dwunastu przez Heinricha Glareana (\"Dodekachordon\", 1547). Modus I (Dorycki) = autentyczny, zakonczony na D, ambitus D-d. Bogurodzica jako piesn liturgiczna (lub paraliturgiczna) naturalne korzystala z tradycji modal nej.\n\nSkale modalne w muzyce XIX/XX w. odzyl w tworczosci Debussyego (pentatonika, skala calotoowa) i Szymanowskiego (modalnosc w mazurkach, Krzywoladzkich piesniach).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 3.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - skala dorycka (lub: tryb dorycki, modus dorycki)\n> - **0 pkt** - inna nazwa lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac? Bogurodzica = skala dorycka = modus D. Rozpoznasz go po zestawieniu dzwiekow: archaiczne brzmienie, polton na 2. i 6. stopniu (liczac od D).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Muzyka europejska średniowiecza i renesansu opierała się na materiale dźwiękowym skal modalnych. Te skale wykorzystywali również kompozytorzy XIX i XX wieku.</p>\n<p>Poniżej zaprezentowano początkowy fragment Bogurodzicy, której melodia jest oparta na jednej ze skal modalnych. (Przykład nutowy: BOGURODZICA, t. XII w. wg rękopisu z XV w. - zapis nutowy z tekstem: Bogurodzica Dziewica, Bogiem sławiena Maryja, U Twego Syna Gospodzina, Matko zwolena, Maryja, zyszczy nam, spuści nam! Kyrie eleison! )</p>\n<p>Podaj nazwę tej skali.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Skala dorycka</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza nutowa Bogurodzicy</h4>\n<p>Bogurodzica jest zapisana z dźwiękiem poczatkowym D (re). Skala dorycka to tryb koscielny (modus) zaczynajacy sie i konczacy na dzwieku D, o budowie: D-E-F-G-A-H-C-D (cale tony i poltony rozmieszczone jak w gamie molowej, lecz z podwyzszona szósta stopnia).</p>\n<p>Cechy charakterystyczne skali doryckiej:</p>\n<ul><li>Tercja mala miedzy I a III stopniem (D-F) - tryb &quot;molowy&quot; w nastroju</li><li>Szósta wielka miedzy I a VI stopniem (D-H) - charakterystyczna cecha odróznajaca od naturalnej gamy a-moll</li><li>Sekunda wielka na górze (H-C-D)</li></ul>\n<p>Bogurodzica pochodzi z XII w. (meledia), zapisana w rekopisie z XV w. - jej archaiczna melodia idealnie odpowiada doryckiemu modusowi sredniowiecznej muzyki koscielnej.</p>\n<h4>Sposob 2 - kontekst skal modalnych</h4>\n<p>W sredniowiecznej teorii muzyki wyrózniano osiem modusów koscielnych (tonów gregoriansklch), pózniej rozszerzonych do dwunastu przez Heinricha Glareana (&quot;Dodekachordon&quot;, 1547). Modus I (Dorycki) = autentyczny, zakonczony na D, ambitus D-d. Bogurodzica jako piesn liturgiczna (lub paraliturgiczna) naturalne korzystala z tradycji modal nej.</p>\n<p>Skale modalne w muzyce XIX/XX w. odzyl w tworczosci Debussyego (pentatonika, skala calotoowa) i Szymanowskiego (modalnosc w mazurkach, Krzywoladzkich piesniach).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 3.1, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - skala dorycka (lub: tryb dorycki, modus dorycki)<br>- <strong>0 pkt</strong> - inna nazwa lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Bogurodzica = skala dorycka = modus D. Rozpoznasz go po zestawieniu dzwiekow: archaiczne brzmienie, polton na 2. i 6. stopniu (liczac od D).</p>"}]}