{"id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2019-05/zad/5.2","paper_id":"maturazai-historia-muzyki-hmu-pr-2019-05","number":"5.2","points":1,"ptype":"open","subject":"historia-muzyki","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie z przykladem dzwiekowym (Sciezka 1.). Zapoznaj sie z fragmentem nagrania i zapisu nutowego madrygalu Gesualda da Venosy - jednego z przedstawicieli manieryzmu w muzyce wloskiej schylku XVI wieku.\n\nNa podstawie analizy przedstawionego fragmentu utworu Gesualda da Venosy wskaz ceche jezyka harmonicznego, ktora swiadczy o tym, ze utwor reprezentuje nurt manierystyczny.\nCecha jezyka harmonicznego:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Cecha jezyka harmonicznego: chromatyka**\n\n## Sposob 1 - analiza cechy manierystycznej w muzyce Gesualda\nManieryzm w muzyce (schylek XVI w.) charakteryzuje sie przekraczaniem renesansowych norm i poszukiwaniem nadzwyczajnych efektow ekspresyjnych. Glownym srodkiem wyrazowym Gesualda jest **chromatyka** - stosowanie dzwiekow spoza danej tonacji (przesuwanie poltonami), co tworzy:\n- Nieoczekiwane harmonie (akordy odlegle od siebie o polton)\n- Dysonanse nierozwiazywane zgodnie z renesansowymi zasadami\n- \"Bolesnos\" i napiec harmoniczne ilustrujace emocje tekstu (np. bol, tesknota, smierc)\nW nutach madrygalu widoczne sa liczne znaki przypadkowe (krzyzykami i bemolami), ktore tworza szybkie modulacje chromatyczne - to typowy oznak manieryzmu i element wyrozniajacy Gesualda sposrod wspolczesnych.\n\n## Sposob 2 - kontekst stylistyczny manieryzmu muzycznego\nManieryzm muzyczny (ok. 1570-1620) to przelom miedzy renesansem a barokiem. Carlo Gesualdo byl jego najradykalniejszym przedstawicielem:\n- **Chromatyka** = glowna cecha manieryzmu Gesualda - poltonowe przesunicia w linii melodycznej i harmonii\n- **Dysonanse** - niezgodne z zasadami kontrapunktu renesansowego (Zarlino), stosowane dla ekspresji\n- **Madrigalizm** = malarstwo dzwiekowe: muzyka ilustruje tresc slow\nPrzeciwstawienie: w renesansie klasycznym (Palestrina) dominowala diatonika i lagodna konsonansowos; u Gesualda chromatyka jest prowokacyjnym odejsciem od tej normy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 5.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - \"chromatyka\" (lub: chromatyczna harmonia, chromatyczny jezyk harmoniczny)\n> - **0 pkt** - inna odpowiedz (np. polifonia, dysonanse - zbyt ogolne i nie sa cecha tylko manieryzmu)\n\nCo zapamietac? Manieryzm Gesualda = chromatyka harmoniczna. To wlasnie odroznia go od klasycznego renesansu (Palestrina = diatonika). Chromatyka Gesualda przesuwala sie o polton i tworzyla harmoniczne niespodzianki.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Historia muzyki · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"historia-muzyki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie z przykladem dzwiekowym (Sciezka 1.). Zapoznaj sie z fragmentem nagrania i zapisu nutowego madrygalu Gesualda da Venosy - jednego z przedstawicieli manieryzmu w muzyce wloskiej schylku XVI wieku.</p>\n<p>Na podstawie analizy przedstawionego fragmentu utworu Gesualda da Venosy wskaz ceche jezyka harmonicznego, ktora swiadczy o tym, ze utwor reprezentuje nurt manierystyczny.<br>Cecha jezyka harmonicznego:</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Cecha jezyka harmonicznego: chromatyka</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza cechy manierystycznej w muzyce Gesualda</h4>\n<p>Manieryzm w muzyce (schylek XVI w.) charakteryzuje sie przekraczaniem renesansowych norm i poszukiwaniem nadzwyczajnych efektow ekspresyjnych. Glownym srodkiem wyrazowym Gesualda jest <strong>chromatyka</strong> - stosowanie dzwiekow spoza danej tonacji (przesuwanie poltonami), co tworzy:</p>\n<ul><li>Nieoczekiwane harmonie (akordy odlegle od siebie o polton)</li><li>Dysonanse nierozwiazywane zgodnie z renesansowymi zasadami</li><li>&quot;Bolesnos&quot; i napiec harmoniczne ilustrujace emocje tekstu (np. bol, tesknota, smierc)</li></ul>\n<p>W nutach madrygalu widoczne sa liczne znaki przypadkowe (krzyzykami i bemolami), ktore tworza szybkie modulacje chromatyczne - to typowy oznak manieryzmu i element wyrozniajacy Gesualda sposrod wspolczesnych.</p>\n<h4>Sposob 2 - kontekst stylistyczny manieryzmu muzycznego</h4>\n<p>Manieryzm muzyczny (ok. 1570-1620) to przelom miedzy renesansem a barokiem. Carlo Gesualdo byl jego najradykalniejszym przedstawicielem:</p>\n<ul><li><strong>Chromatyka</strong> = glowna cecha manieryzmu Gesualda - poltonowe przesunicia w linii melodycznej i harmonii</li><li><strong>Dysonanse</strong> - niezgodne z zasadami kontrapunktu renesansowego (Zarlino), stosowane dla ekspresji</li><li><strong>Madrigalizm</strong> = malarstwo dzwiekowe: muzyka ilustruje tresc slow</li></ul>\n<p>Przeciwstawienie: w renesansie klasycznym (Palestrina) dominowala diatonika i lagodna konsonansowos; u Gesualda chromatyka jest prowokacyjnym odejsciem od tej normy.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 5.2, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - &quot;chromatyka&quot; (lub: chromatyczna harmonia, chromatyczny jezyk harmoniczny)<br>- <strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedz (np. polifonia, dysonanse - zbyt ogolne i nie sa cecha tylko manieryzmu)</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Manieryzm Gesualda = chromatyka harmoniczna. To wlasnie odroznia go od klasycznego renesansu (Palestrina = diatonika). Chromatyka Gesualda przesuwala sie o polton i tworzyla harmoniczne niespodzianki.</p>"}]}