{"id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2016-05/zad/1.1","paper_id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2016-05","number":"1.1","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-kaszubski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanié 1. Òdpòwiedzë dôwôj blós pò kaszëbskù\n\nÙtwórca wirtualnëch swiatów\nZ Karolã Wicherã gôdô Matéùsz Bùllmann\n\nJu czile tësący lëdzy testëje w Internece nową kòmpùtrową grã, chtërny wiôłdżi dzél pòwstôwô na Kaszëbach. [ ] Ò projekce, jegò dejach ë ò tim, czë Kaszëbë mògą dac materiôł do dokazu, jaczim je kòmpùtrowô gra, z Karolã Wicherã ze Starzëna - chłopã òdpòwiôdającym m.jin. za wëzdrzatk swiata w Gloria Victis - kôrbił Matéùsz Bùllmann.\n[ ] Gloria Victis [ ] je to zort kòmpùtrowi grë, w chtërny wiôłgô lëczba lëdzy mòże grac ze sobą w wirtualnym swiece. Grôcz prowadzy swòją pòstacją ë czerëje ji dzejaniama. Mùszi zrobic setczi zadaniów, hańdlëje, pòspólno z jinyma biôtkùje sã z wrogama ë dobiwô drëchów.\n[ ] Grający ju na zôczątkù je wrzucony na głãbòką wòdã ë mùszi òdnalezc sã w jistniejącëch pòliticznëch czë religijnëch kònfliktach. Òb czas zabawë mdze można dobiwac dobrą abò lëchą sławã w rozmajitëch partach swiata. [ ]\nGloria Victis je ùsadzonô w swiece, chtëren szlachùje za eùropejszczima strzédnyma wiekama. Spôdlé grë ë ji historiô są fantasticzné, ale jegò partë òpiarté są na historicznëch pòdstawach. W rozegracji dostãpné mdą sztërë lëdë, chtërnyma mdze można grac: Midlandczicë, Ismirowie, Azebòwie ë Syngarczicë. Kòżdi z nich je jiny, mô swòje zemie, kùlturã, drëchów ë wrogów. Barnie szlachùją za tima, co bëłë ùżiwóné w strzédnëch wiekach, gardë ë zómczi są pòdobné do dôwnëch twierdzów, òbleczënk téż òdpòwiôdô ruchnóm noszonym przez ricerzów, mieszkańców ë chłopów. [ ]\nFabùła grë je naszą niespòdzónką dlô waju i nie chcemë ji pòpsëc, gôdającë ò ni ju teró. Mòżemë równak zagwësnic, że mdze cekawô, a Jack Kòmùda i Macéj Jurewicz - ùtwórcowie historii do nôlepszich grów na rënkù, taczich jak Wiedzmin, i aùtorowie wiele pësznëch ksiąžków - mają głowë fùl ùdbów ë pewno nas zaskòczą. [ ]\n- Czë pòdług cebie nasz region jakno môl, jegò kùltura, historiô - mògą bëc materiôłã do zrëchtowaniégò kòmpùtrowi grë?\n- Zycher, że jo! Òd prostëch grów logicznëch dlô dzôtków, pò grë przëgòdowé czë wòjnowé. Pësznym przikłôdã taczégò materiału je Żëcé i przigòdë Remùsa Aleksandra Majkòwsczégò, historiô Grifa Pòmòrsczégò czë nawetka szwédzczégò pòtopù òpisónégò przez Aùgùstina Necla w ksiąžce Krwawy sztorm.\n\nM. Bùllmann, Ùtwórca wirtualnëch swiatów, \"Pomerania\" 2014, nr 4, s. 40-41.\n\nWëjasnij slowa: fabùła i internet.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Fabùła - to wëdarzenia i pòstacje, chterne westąpùją w grze.\nInternet - to je przëstrzéń wirtualnô, abò swiat w secy kòmpùtrowi.**\n\n## Sposob 1 - analiza kontekstu tekstu\nW tekscie wywiad dotyczy gry komputerowej Gloria Victis. Szukamy wyjasnienia obu pojec.\n\n**Fabùła** - w tekscie jest mowa o tym, ze twórcy gry nie chca zdradzac fabulki (\"Fabùła grë je naszą niespòdzónką dlô waju\"). Fabula to zatem ciag zdarzen i postaci wystepujacych w grze - narracyjna osnowa opowiesci.\n\n**Internet** - tekst mówi, ze \"czile tësący lëdzy testëje w Internece nową kòmpùtrową grã\". Internet to wirtualna przestrzen / siec komputerowa, w której odbywa sie gra.\n\nOba pojecia nalezy wyjasniac wlasnym slowem po kaszubsku (\"pò kaszëbskù\").\n\n## Sposob 2 - semantyka kaszubska\nJezyk kaszubski czerpie slowa zarowno z rodzimych korzeni slowianskich, jak i z zapozyczeń (np. z niemieckiego, polskiego). Pojecia zwiazane z nowoczesnymi technologiami, jak \"Internet\", sa zazwyczaj wyjasniane opisowo:\n- Internet = seca kòmpùtrowa / przëstrzéń wirtualnô\n- Fabùła = wëdarzenia i pòstacje w ùtworze / grze\n\nKlucz CKE potwierdza, ze wystarczy proste opisowe wyjasnienie w jezyku kaszubskim.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 1.1, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - poprawne wyjasnienie obu pojec (fabuly i internetu)\n> - **1 pkt** - poprawne wyjasnienie tylko jednego pojecia\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n> - **Akceptowane warianty:** kazde logiczne, poprawne wyjasnienie w jezyku kaszubskim\n\nCo zapamietac? Zadanie wymaga wyjasnienia wlasnym slowem - nie cytowania tekstu. Oba pojecia musza byc wyjasnienie po kaszubsku. Fabula = zdarzenia + postaci, Internet = wirtualna siec komputerowa.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk kaszubski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-kaszubski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanié 1. Òdpòwiedzë dôwôj blós pò kaszëbskù</p>\n<p>Ùtwórca wirtualnëch swiatów<br>Z Karolã Wicherã gôdô Matéùsz Bùllmann</p>\n<p>Ju czile tësący lëdzy testëje w Internece nową kòmpùtrową grã, chtërny wiôłdżi dzél pòwstôwô na Kaszëbach. [ ] Ò projekce, jegò dejach ë ò tim, czë Kaszëbë mògą dac materiôł do dokazu, jaczim je kòmpùtrowô gra, z Karolã Wicherã ze Starzëna - chłopã òdpòwiôdającym m.jin. za wëzdrzatk swiata w Gloria Victis - kôrbił Matéùsz Bùllmann.<br>[ ] Gloria Victis [ ] je to zort kòmpùtrowi grë, w chtërny wiôłgô lëczba lëdzy mòże grac ze sobą w wirtualnym swiece. Grôcz prowadzy swòją pòstacją ë czerëje ji dzejaniama. Mùszi zrobic setczi zadaniów, hańdlëje, pòspólno z jinyma biôtkùje sã z wrogama ë dobiwô drëchów.<br>[ ] Grający ju na zôczątkù je wrzucony na głãbòką wòdã ë mùszi òdnalezc sã w jistniejącëch pòliticznëch czë religijnëch kònfliktach. Òb czas zabawë mdze można dobiwac dobrą abò lëchą sławã w rozmajitëch partach swiata. [ ]<br>Gloria Victis je ùsadzonô w swiece, chtëren szlachùje za eùropejszczima strzédnyma wiekama. Spôdlé grë ë ji historiô są fantasticzné, ale jegò partë òpiarté są na historicznëch pòdstawach. W rozegracji dostãpné mdą sztërë lëdë, chtërnyma mdze można grac: Midlandczicë, Ismirowie, Azebòwie ë Syngarczicë. Kòżdi z nich je jiny, mô swòje zemie, kùlturã, drëchów ë wrogów. Barnie szlachùją za tima, co bëłë ùżiwóné w strzédnëch wiekach, gardë ë zómczi są pòdobné do dôwnëch twierdzów, òbleczënk téż òdpòwiôdô ruchnóm noszonym przez ricerzów, mieszkańców ë chłopów. [ ]<br>Fabùła grë je naszą niespòdzónką dlô waju i nie chcemë ji pòpsëc, gôdającë ò ni ju teró. Mòżemë równak zagwësnic, że mdze cekawô, a Jack Kòmùda i Macéj Jurewicz - ùtwórcowie historii do nôlepszich grów na rënkù, taczich jak Wiedzmin, i aùtorowie wiele pësznëch ksiąžków - mają głowë fùl ùdbów ë pewno nas zaskòczą. [ ]</p>\n<ul><li>Czë pòdług cebie nasz region jakno môl, jegò kùltura, historiô - mògą bëc materiôłã do zrëchtowaniégò kòmpùtrowi grë?</li><li>Zycher, że jo! Òd prostëch grów logicznëch dlô dzôtków, pò grë przëgòdowé czë wòjnowé. Pësznym przikłôdã taczégò materiału je Żëcé i przigòdë Remùsa Aleksandra Majkòwsczégò, historiô Grifa Pòmòrsczégò czë nawetka szwédzczégò pòtopù òpisónégò przez Aùgùstina Necla w ksiąžce Krwawy sztorm.</li></ul>\n<p>M. Bùllmann, Ùtwórca wirtualnëch swiatów, &quot;Pomerania&quot; 2014, nr 4, s. 40-41.</p>\n<p>Wëjasnij slowa: fabùła i internet.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p>**Fabùła - to wëdarzenia i pòstacje, chterne westąpùją w grze.<br>Internet - to je przëstrzéń wirtualnô, abò swiat w secy kòmpùtrowi.**</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza kontekstu tekstu</h4>\n<p>W tekscie wywiad dotyczy gry komputerowej Gloria Victis. Szukamy wyjasnienia obu pojec.</p>\n<p><strong>Fabùła</strong> - w tekscie jest mowa o tym, ze twórcy gry nie chca zdradzac fabulki (&quot;Fabùła grë je naszą niespòdzónką dlô waju&quot;). Fabula to zatem ciag zdarzen i postaci wystepujacych w grze - narracyjna osnowa opowiesci.</p>\n<p><strong>Internet</strong> - tekst mówi, ze &quot;czile tësący lëdzy testëje w Internece nową kòmpùtrową grã&quot;. Internet to wirtualna przestrzen / siec komputerowa, w której odbywa sie gra.</p>\n<p>Oba pojecia nalezy wyjasniac wlasnym slowem po kaszubsku (&quot;pò kaszëbskù&quot;).</p>\n<h4>Sposob 2 - semantyka kaszubska</h4>\n<p>Jezyk kaszubski czerpie slowa zarowno z rodzimych korzeni slowianskich, jak i z zapozyczeń (np. z niemieckiego, polskiego). Pojecia zwiazane z nowoczesnymi technologiami, jak &quot;Internet&quot;, sa zazwyczaj wyjasniane opisowo:</p>\n<ul><li>Internet = seca kòmpùtrowa / przëstrzéń wirtualnô</li><li>Fabùła = wëdarzenia i pòstacje w ùtworze / grze</li></ul>\n<p>Klucz CKE potwierdza, ze wystarczy proste opisowe wyjasnienie w jezyku kaszubskim.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 1.1, max 2 pkt):<br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne wyjasnienie obu pojec (fabuly i internetu)<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne wyjasnienie tylko jednego pojecia<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi<br>- <strong>Akceptowane warianty:</strong> kazde logiczne, poprawne wyjasnienie w jezyku kaszubskim</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Zadanie wymaga wyjasnienia wlasnym slowem - nie cytowania tekstu. Oba pojecia musza byc wyjasnienie po kaszubsku. Fabula = zdarzenia + postaci, Internet = wirtualna siec komputerowa.</p>"}]}