{"id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2016-05/zad/3","paper_id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2016-05","number":"3","points":20,"ptype":"open","subject":"jezyk-kaszubski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanié 3. (0-20)\nPrzełożë na pòlsci jãzëk.\n\nRóman Robaczewsczi\nDerdowsczi w Pariżu\n\nTen nieùbëtny duch nalôzł sã w Pariżu w 1877 r., a wiãc tej, czej béł 25 lat stôri. Nie òznôczô to równak, że ni miôł warkòwégò ë żëcowégò doswiôdczeniô. Przed zaczãcym zôróbkòwi robòtë zarechòwôł jaż szesc szkòłów. Pierszô to spòdlecznô we Wielu, slédnô - gimnazjum w Òlsztinkù, w chtërnym wierã w 1870 rokù dostôł swiadectwò dozdrzeniałoscë. Do dzysdnia swiadectwò nie òstało nalazłé. Zmianë szkòłów nie bëłë wënikã tegò, że béł òn zgniłim ùczniã, a jegò rozëm nie béł w sztãdze przëswòjiwac wiédzã. Prawie procëmno, wiedno dostôwôł òn pòzytiwné òcenë i wëapartniwôł sã doprzińdzeniama wëchôdającyma bùten zwëczajnëch szkòłowëch òbrzészków. [ ] Gwësno cësk na ùsztôłcenié sã jegò òsobòwòscë ë òkazywanié nôremnégò charakteru miało to, że jakno dzewiãc lat stôri knôp òstôł pòzbëti matczénégò cepła ë atmòsferë rodzënnowi chëczë.\n\nR. Robaczewsczi, Derdowsczi w Pariżu, \"Pomerania\" 2014, nr 3, s. 38.\n\nPrzełożë na pòlsci jãzëk.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Przykladowe tlumaczenie na jezyk polski:**\n\nTen niespokojny duch znalazl sie w Paryzu w 1877 r., a wiec owczas, gdy mial 25 lat. Nie oznacza to jednak, ze nie mial doswiadczenia zawodowego i zyciowego. Przed rozpoczeciem pracy zarobkowej zaliczyl az szesc szkol. Pierwsza, to elementarna we Wielu, ostatnia - gimnazjum w Olsztynku, w którym podobno w 1870 roku otrzymal swiadectwo dojrzalosci. Do tej pory swiadectwo nie zostalo odnalezione. Zmiany szkol nie wynikaly z tego, ze byl uczniem leniwym, a jego umysl nie byl zdolny przyswajac wiedzy. Wrecz przeciwnie, zawsze uzyskiwal oceny pozytywne i wyróznial sie osiagnieciami wychodzacymi poza zwykle obowiazki szkolne. [ ] Zapewne, na uksztaltowanie sie jego osobowosci i silnego charakteru wplyw mialo to, ze jako dziewiecioletni chlopiec zostal pozbawiony matczynego ciepla i atmosfery rodzinnego domu.\n\n## Sposob 1 - analiza kluczowych slow do tlumaczenia (wedlug schematu CKE)\n\nKlucz CKE wyróznial 6 czesci semantycznych. Omawiam slowa trudniejsze:\n\n**Czesc 1:** \"Ten nieůbëtny duch [ ] doswiôdczeniô\"\n- **nieůbëtny** = niespokojny, nieujarzmiony, wiecznie gdzies bedacy (nie: nieubogi!)\n- **warkňwégň** = zawodowego (wark = zawód, praca zarobkowa)\n\n**Czesc 2:** \"Przed zaczăcym [ ] szesc szkňłów\"\n- **zarechňwôł** = zaliczyl, odwiedzil, przeszedl przez (rachowaC = liczyc/zaliczac)\n\n**Czesc 3:** \"Pierszô to spňdlecznô [ ] nie ňstało nalazłé\"\n- **spňdlecznô** = elementarna, podstawowa (spňdlé = podstawa)\n- **slédnô** = ostatnia (sled = slad, koniec)\n\n**Czesc 4:** \"Zmianë szkňłów [ ] przëswňjiwac wiédză\"\n- **zgniłim ůczniă** = leniwym uczniem (zgni(c) = zgnilec = leniwiec)\n- **nie béł w sztădze** = nie byl w stanie (sztądzë = stanie, mozliwosci)\n\n**Czesc 5:** \"Prawie procëmno [ ] zwëczajnëch škňłowëch ňbrzészków\"\n- **wëapartniwôł să** = wyróznial sie (apartniwac = wyrózniac)\n- **doprzińdzeniama** = osiagnieciami (doprzińdzc = dojsc, osiagnac)\n- **bůten** = poza, na zewnatrz\n\n**Czesc 6:** \"Gwësno cësk [ ] rodzënnowi chëczë\"\n- **gwësno** = zapewne, na pewno\n- **cësk** = wplyw, nacisk, cisk (nacisk)\n- **nôremnégň** = silnego, nieugiętego, twardego\n- **chëczë** = domu (chëcz = dom, chata)\n\n## Sposob 2 - slownik kaszubsko-polski: kluczowe wyrazy\nTlumaczenie tekstu kaszubskiego wymaga znajomosci specyficznego slownictwa:\n- wark / warkňwi = praca / zawodowy\n- spňdlé / spňdlecznô = podstawa / elementarna\n- slédn- = ostatni\n- zgniły = leniwy\n- sztądzë = stanie, mozliwosci\n- apartniwac = wyrózniac (sie)\n- doprzińdzénié = osiagniecie\n- bůten = poza\n- gwësno = zapewne\n- cësk = nacisk, wplyw\n- nôremny = silny, twardy (charakter)\n- chëcz = dom, chata\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 3, max 20 pkt):\n> - **Czesc 1** (3 pkt): nieůbëtny (1) + warkňwégň (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - **Czesc 2** (2 pkt): zarechňwôł (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - **Czesc 3** (3 pkt): spňdlecznô (1) + slédnô (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - **Czesc 4** (3 pkt): zgniłim (1) + nie béł w sztădze (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - **Czesc 5** (4 pkt): wëapartniwôł să (1) + doprzińdzeniama (1) + bůten (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - **Czesc 6** (5 pkt): gwësno (1) + cësk (1) + nôremnégň (1) + chëczë (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - **Razem: 20 pkt**\n\nCo zapamietac? W zadaniu na tlumaczenie najwyzej punktowane sa slowa trudne, specyficznie kaszubskie. Szczegolnie wazne: nieůbëtny (niespokojny, nie: nieubogi), wëapartniwôł să (wyróznial sie), bůten (poza), chëcz (dom). Blad kardynalny w tlumaczeniu kluczowych slow grozi utrata wielu punktów.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk kaszubski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-kaszubski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanié 3. (0-20)<br>Przełożë na pòlsci jãzëk.</p>\n<p>Róman Robaczewsczi<br>Derdowsczi w Pariżu</p>\n<p>Ten nieùbëtny duch nalôzł sã w Pariżu w 1877 r., a wiãc tej, czej béł 25 lat stôri. Nie òznôczô to równak, że ni miôł warkòwégò ë żëcowégò doswiôdczeniô. Przed zaczãcym zôróbkòwi robòtë zarechòwôł jaż szesc szkòłów. Pierszô to spòdlecznô we Wielu, slédnô - gimnazjum w Òlsztinkù, w chtërnym wierã w 1870 rokù dostôł swiadectwò dozdrzeniałoscë. Do dzysdnia swiadectwò nie òstało nalazłé. Zmianë szkòłów nie bëłë wënikã tegò, że béł òn zgniłim ùczniã, a jegò rozëm nie béł w sztãdze przëswòjiwac wiédzã. Prawie procëmno, wiedno dostôwôł òn pòzytiwné òcenë i wëapartniwôł sã doprzińdzeniama wëchôdającyma bùten zwëczajnëch szkòłowëch òbrzészków. [ ] Gwësno cësk na ùsztôłcenié sã jegò òsobòwòscë ë òkazywanié nôremnégò charakteru miało to, że jakno dzewiãc lat stôri knôp òstôł pòzbëti matczénégò cepła ë atmòsferë rodzënnowi chëczë.</p>\n<p>R. Robaczewsczi, Derdowsczi w Pariżu, &quot;Pomerania&quot; 2014, nr 3, s. 38.</p>\n<p>Przełożë na pòlsci jãzëk.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Przykladowe tlumaczenie na jezyk polski:</strong></p>\n<p>Ten niespokojny duch znalazl sie w Paryzu w 1877 r., a wiec owczas, gdy mial 25 lat. Nie oznacza to jednak, ze nie mial doswiadczenia zawodowego i zyciowego. Przed rozpoczeciem pracy zarobkowej zaliczyl az szesc szkol. Pierwsza, to elementarna we Wielu, ostatnia - gimnazjum w Olsztynku, w którym podobno w 1870 roku otrzymal swiadectwo dojrzalosci. Do tej pory swiadectwo nie zostalo odnalezione. Zmiany szkol nie wynikaly z tego, ze byl uczniem leniwym, a jego umysl nie byl zdolny przyswajac wiedzy. Wrecz przeciwnie, zawsze uzyskiwal oceny pozytywne i wyróznial sie osiagnieciami wychodzacymi poza zwykle obowiazki szkolne. [ ] Zapewne, na uksztaltowanie sie jego osobowosci i silnego charakteru wplyw mialo to, ze jako dziewiecioletni chlopiec zostal pozbawiony matczynego ciepla i atmosfery rodzinnego domu.</p>\n<h4>Sposob 1 - analiza kluczowych slow do tlumaczenia (wedlug schematu CKE)</h4>\n<p>Klucz CKE wyróznial 6 czesci semantycznych. Omawiam slowa trudniejsze:</p>\n<p><strong>Czesc 1:</strong> &quot;Ten nieůbëtny duch [ ] doswiôdczeniô&quot;</p>\n<ul><li><strong>nieůbëtny</strong> = niespokojny, nieujarzmiony, wiecznie gdzies bedacy (nie: nieubogi!)</li><li><strong>warkňwégň</strong> = zawodowego (wark = zawód, praca zarobkowa)</li></ul>\n<p><strong>Czesc 2:</strong> &quot;Przed zaczăcym [ ] szesc szkňłów&quot;</p>\n<ul><li><strong>zarechňwôł</strong> = zaliczyl, odwiedzil, przeszedl przez (rachowaC = liczyc/zaliczac)</li></ul>\n<p><strong>Czesc 3:</strong> &quot;Pierszô to spňdlecznô [ ] nie ňstało nalazłé&quot;</p>\n<ul><li><strong>spňdlecznô</strong> = elementarna, podstawowa (spňdlé = podstawa)</li><li><strong>slédnô</strong> = ostatnia (sled = slad, koniec)</li></ul>\n<p><strong>Czesc 4:</strong> &quot;Zmianë szkňłów [ ] przëswňjiwac wiédză&quot;</p>\n<ul><li><strong>zgniłim ůczniă</strong> = leniwym uczniem (zgni(c) = zgnilec = leniwiec)</li><li><strong>nie béł w sztădze</strong> = nie byl w stanie (sztądzë = stanie, mozliwosci)</li></ul>\n<p><strong>Czesc 5:</strong> &quot;Prawie procëmno [ ] zwëczajnëch škňłowëch ňbrzészków&quot;</p>\n<ul><li><strong>wëapartniwôł să</strong> = wyróznial sie (apartniwac = wyrózniac)</li><li><strong>doprzińdzeniama</strong> = osiagnieciami (doprzińdzc = dojsc, osiagnac)</li><li><strong>bůten</strong> = poza, na zewnatrz</li></ul>\n<p><strong>Czesc 6:</strong> &quot;Gwësno cësk [ ] rodzënnowi chëczë&quot;</p>\n<ul><li><strong>gwësno</strong> = zapewne, na pewno</li><li><strong>cësk</strong> = wplyw, nacisk, cisk (nacisk)</li><li><strong>nôremnégň</strong> = silnego, nieugiętego, twardego</li><li><strong>chëczë</strong> = domu (chëcz = dom, chata)</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - slownik kaszubsko-polski: kluczowe wyrazy</h4>\n<p>Tlumaczenie tekstu kaszubskiego wymaga znajomosci specyficznego slownictwa:</p>\n<ul><li>wark / warkňwi = praca / zawodowy</li><li>spňdlé / spňdlecznô = podstawa / elementarna</li><li>slédn- = ostatni</li><li>zgniły = leniwy</li><li>sztądzë = stanie, mozliwosci</li><li>apartniwac = wyrózniac (sie)</li><li>doprzińdzénié = osiagniecie</li><li>bůten = poza</li><li>gwësno = zapewne</li><li>cësk = nacisk, wplyw</li><li>nôremny = silny, twardy (charakter)</li><li>chëcz = dom, chata</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 3, max 20 pkt):<br>- <strong>Czesc 1</strong> (3 pkt): nieůbëtny (1) + warkňwégň (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- <strong>Czesc 2</strong> (2 pkt): zarechňwôł (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- <strong>Czesc 3</strong> (3 pkt): spňdlecznô (1) + slédnô (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- <strong>Czesc 4</strong> (3 pkt): zgniłim (1) + nie béł w sztădze (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- <strong>Czesc 5</strong> (4 pkt): wëapartniwôł să (1) + doprzińdzeniama (1) + bůten (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- <strong>Czesc 6</strong> (5 pkt): gwësno (1) + cësk (1) + nôremnégň (1) + chëczë (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- <strong>Razem: 20 pkt</strong></blockquote>\n<p>Co zapamietac? W zadaniu na tlumaczenie najwyzej punktowane sa slowa trudne, specyficznie kaszubskie. Szczegolnie wazne: nieůbëtny (niespokojny, nie: nieubogi), wëapartniwôł să (wyróznial sie), bůten (poza), chëcz (dom). Blad kardynalny w tlumaczeniu kluczowych slow grozi utrata wielu punktów.</p>"}]}