{"id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2016-05/zad/4","paper_id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2016-05","number":"4","points":30,"ptype":"open","subject":"jezyk-kaszubski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanié 4. (0-30)\nWëbierzë jeden témat i napiszë wëpracowanié.\n\nTEMAT 1 - tekst spòdlowi:\nWòjcech Mëszk\nKôrbiónka z aniołã\n(wëjimk)\n\nTak tej jô chcã pò prôwdze zdrzec na nen swiat niepòdzelony, swiat jeden. Swiat jedurny. Taczi, jaczi òn pò prôwdze je. Mój swiat. Mój prôwdzëwi swiat. Swiat aniołów i swiat lëdzy. Jeden, jedurny, prôwdzëwi. Òdmikóm serce dali, òdmikóm je flot. Żëcé mie ùcékô. Żëcô mie je nót. Ni mòże tak dali, ni mòże, chòcbëm chcôł. Ni mògã mówic. Mùszã tej gadac. Gôdanié je wôżné, bë swiat nen òpisac. Niżôdnô mòwa swiata negò nie òpisze, niżódny mòwie nie je dóné tëli mòcë, bë nad nym swiatã zapanowac. Bë nim rządzëc, bë sã w nien nawetka wpisac. Mòwa je za słabô, bë òddac swiat. Gôdanim mie pùdze kąsk lżi. Gôdanim dóm so radã.\nLe ny gôdczi nicht nie zrozmieje, bò jakùż bë chto miôł zrozmiec, czej òna je skażonô. Òna je skażonô. A równak w ni je tëli mòcë, bë swiat nen òpisac, bë dac mù wiarã, chtërny wiedno i wszãdze felëje. Serce jesz rôz òtmikóm, jesz rôz piszã sercã. I nen Duch, nen Anioł je kòl mie. To je nen sóm, co czedës tak dôwno, tak baro dôwno béł\n[ ] Tą gôdką prôwdzëwą, tą gôdką sercewą człowiek sercu dô mòc. Bë gôdało, bë żëło, bë dali mògło bëc. Jô ni mògã spiéwac, le czejbëm no rozmiôł, tej bëm spiéwôł głosno. Le spiéw nen bez gôdczi serca nie òddô.\nZdrzącë w se tak głãbòk, a równak tak prosto, mëslôł jem przë tim, bë pòznac, bë òddac to, co je zamkłé, to, co je. Le to, co je, je wiedno. A jô tak niepòradno òdbiéróm. Tak niepòradno òpisywóm. Kaszëbsczé serce, kaszëbsczé serce. Jô ni mògã spiéwac, le czejbëm no rozmiôł, tej bëm spiéwôł głosno. [Hénë dalek na słowiańsczim ùbrzegù stało sã to, co naju dotik. Jesz żëjemë, jesz dërchómë, le wcyg ùmiérómë. Bò mówimë, nie gôdómë, bò spiéwómë, le serca tam ni ma. Czë mòże bëc mòwa wôżniészô, czë mòże bëc mòwa achtnionô. Mòże, bò takô je.]\n[ ] Swiat je jaczis jinszi. Wiedno taczi, jakbë sã zdôwôł, że je. A równak często jinszi òd tegò, jaczi òn je. I tak kòżdernégò dnia, czej òtmikóm òczë, gò widzã. I zôs mëslã, czë òn mie sã zdawac bãdze, czë òn bãdze prôwdzëwim. Òn bãdze prôwdzëwi, czej bãdã na nien zdrzôł prôwdzëwima, mòjima òczama. Taczima òczama, jaczé móm leno jô. Przez swòje òczë to jidze nôlepi zdrzec na nen swiat. Swiat pòstrzégóny jinszima òczama wiedno nie mdze mój, le jaczis taczi niedowarzony, taczi, w chtërnym mówienié je prôwdzëwé, a gôdanié ni mô szëkù. Bò taczi swiat lëdze pòstrzégają i mëslą, że zdrzą pò prôwdze, a le jima sã zdôwô, że zdrzą. [ ]\n\nW. Mëszk, Kôrbiónka z aniołã, \"Stegna\" 1913, nr 4, s. 4-5.\n\nTEMAT 2 - dwa teksty spòdlowé:\n\nZbigórz Jankòwsczi\nPògrańcze\n\nMój rodny dodóm stoji na rozéńdze\nDlô jednëch stoji òn na kùńcu\nDlô jednëch na samim zôczątkù\nDlô mie stoji òn na pògrańczu\nDwùch dargów - pólny i asfaltowi\nDwùch dargów - dzectwa i staroscë\n\nZdrzącë do wschôdającégò żëcégò -\n- Pò lewi móm pseùdoprzińdnotã\nA pò prawi pamiãc\nPò lewi żëcé nëkô z rëmòtã mòtórów bezmëslnotë\nZ dzysdniowim trzôską, bez zamëszleniô\n\nMòżebno je to scészëc òknã z PCV\n- fabrikatã dniów òstatnëch\nAle to nie òdmłodzy mie, nie zabije mòji pamiãce\nNie zabije môla pierszégò mòjégò wrzeszczeniégò\nMôlu bòlëznë òstatny i redotë mòji Nënczi\nMôlu, dze - jeżlë jã móm - òdebrôł jem swiądã\nChtërna rozriwónô je dzys przez terôczasnotã\n\n\"Zdrzący\" wcyg do \"wschòdu\" słabszim prawim ùchã\nWëchwôtiwóm no, co dôwné, prôwdzëwé\nZôs lewim, czëjącym - czë gwës - dzysdniowé i przińdné\nWstôwóm pòrenë i zdrzã na òbëdwie drodżi\n\nJedna i drëgô pùlsëją żëcym\n\nAle jaczim?\n\nPò prawi Nënka, Òjc, Bracyn, sąsedzë i dzectwò\nPò lewi hénetné teskniączczi, UB i wezdrzenié do lepszégò\nDzys to nie je prôwdą, nie je aktualné i nié taczé krótczé\n\nDzys krótszi, prôwdzëwszi je klangòr trulôcza\nJazgòt jastrzãba, czë téż mëznika\nChtërne bùdzą òczarzënk ù mòjégò sëna\nHewò to pòczãtégò\n\nDzysô sztërk cëszë w ògardze - starszim nigle jô -\nWachòwanié szarégò psa, chtëren òddôwô miłotã\nSztërk, czej òbadwa ùcha czëją tak samò\nCzej gwiôzdowé niebò - tak jak nigdë w miesce -\n\nCzej latosé wiodro - taczé westrzódzemnomòrsczé, ceplé\n\nTaczé swiãtozemné\n\nI ta Òjcowskô gòscëna miłoserdza\nFùl ùcemiãdżi i cepła\n\nNiech nigdë nie zabôczã negò pògrańcza\n\nZ. Jankòwsczi, Pògrańcze, [w:] Skrë ùsôdzkòwi mòcë. Antologiô kaszëbsczi pòezji (1991-2008), przërëchtowôł G.J. Schramke, Gdiniô 2010, s. 129-130.\n\nHenrik Jerzi Mùsa Kòt\nWspòmink dodomù\n\ncëż tam òstało?\npùsti dodóm\nzwëczajné żëcé sã toczi dali\nna smãtôrzu kùla starków\nzemio zdóną na łaskã wiatrów\nùbògô piôskòwô zemio,\nzemio nôdrogszô\nbłogòsławionô słonym słuńcã Kaszëb\ni pòchòdã biôłëch dënëgów na Zatoce\ndze na sztócek chòdzył pò toni\ndze serce mòje òstało\ncëż jesz mie òstało - tesknota i pisanié\npisac - chòc mësli felëje\nsłëchac szëmù Zatoczi dënëgów\nwe snie widzec sztrąd\npisac, pisac - le nié w pamiãcë\nò miesce, co tam òstało nad Zatoką\nò dodómù òpùszczonym\nò zwëczajnym żëcym\njaczé sã tam dali toczi\nò kùlach mòjich starków\nszkólnëch pamiãtóm\nserce złożã w rãce wiatru\nbë òstac, dze kòrzenie mòje\nto mie òstało\nwicy ju wierã nic\n\nH. J. Mùsa Kòt, Mòje Kaszëbë, Puck - Gdańsk - Konarzyny - Banino 2007, s. 45.\n\n(We wszystkich tekstach autorskich pisownię dostosowano do współczesnych zasad ortograficznych).\n\nWëbierzë jeden témat i napiszë wëpracowanié.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Zadanie otwarte - wypracowanie (co najmniej 300 slow po kaszubsku). Ponizej omówienie obu tematów z kluczowymi wskazówkami.**\n\n## Sposob 1 - Temat 1: wypowiedz argumentacyjna\n\n**Temat:** Czë lëdzką mòwą jesmë w sztãdze adekwatno wërazëc swiat?\n**Tekst podstawowy:** Wòjcech Mëszk, Kôrbiónka z aniołã\n\n**Analiza tekstu Mëszka:**\nBohatera opowiadania drecze poczucie, ze slowa sa niewystarczajace do opisania swiata i uczuc:\n- \"Niżôdnô mòwa swiata negò nie òpisze\" - zadna mowa nie opisze tego swiata\n- \"mòwa je za słabô, bë òddac swiat\" - mowa jest za slaba, zeby oddac swiat\n- \"gôdanié je wôżné, bë swiat nen òpisac\" - jednoczesnie: mówienie jest wazne\n\nBohatera szydziewalicza w paradoksie: mowa jest niewystarczajaca, ale konieczna. Decyduje sie na mówienie (\"Mùszã tej gadac\"), bo bez slów byloby jeszcze trudniej.\n\n**Stanowisko wobec tezy autora:**\nMyszk uwaza, ze mowa jest niewystarczajaca (niedoskonala), ale stanowi jedyne narzedzie do próby opisania swiata i uczuc.\n\n**Przykladowe stanowisko zdajacego (zgoda):**\nLudzka mowa jest ograniczona - uczucia duchowe, piekno natury, mistyczne doswiadczenia wymykaja sie slowom. Potwierdza to lirika np. Jana Kochanowskiego w trenach (\"Wielkie zaslugi i wielki bol / slowy wyrazone byc nie moga\").\n\n**Przykladowe stanowisko zdajacego (sprzeciw):**\nMowa jest niedoskonala, ale wystarczajaca - literatura, poezja i muzyka dowodza, ze przy odpowiednim wysilku mozna przekazac gleboke prawdy o swiecie (np. ksiazki Aleksandra Majkowskiego, które opisuja dusze kaszubska).\n\n**Inne teksty kultury do odwolania (wymagane w temacie 1):**\n- Jan Kochanowski, Treny\n- Cypryan Norwid, wiersze o milczeniu i slowie\n- Aleksander Majkowski, Zycie i przygody Remusa (jezyk kaszubski jako wyraz tozsamosci)\n- Ludwig Wittgenstein: \"Granice mojego jezyka sa granicami mojego swiata\"\n\n**Schemat wypowiedzi argumentacyjnej:**\n1. Wstep: zarysowanie problemu\n2. Teza: czy mowa wystarczy / czy jest niewystarczajaca\n3. Argument 1 z odwolaniem do Myszka\n4. Argument 2 z odwolaniem do innego tekstu kultury\n5. Kontrargument (opcjonalnie)\n6. Zakonczenie / wniosek\n\n## Sposob 2 - Temat 2: interpretacja porownawcza\n\n**Teksty:** Zbigòrz Jankòwsczi, Pògrańcze + Henrik Jerzi Mùsa Kòt, Wspòmink dodomù\n\n**Teza porownawcza:** Oba wiersze przedstawiaja kondycje czlowieka zyjacego na pograniczu swiatów - przeszlosci i terazniejszosci, wsi i miasta, pamieci i zapomnienia. Dom rodzinny staje sie symbolem korzeni i tozsamosci.\n\n**Analiza Pògrańcza (Jankowskiego):**\n- Dom stoi \"na rozéńdze\" (na rozstaju) - metafora pogranicza\n- \"Pò lewi mie PSEùdoprzińdnotã / A pò prawi pamiãc\" - lewa = falszywa przyszlosc, prawa = prawdziwa pamiec\n- Podmiot stoi miedzy dwoma drogami: dlugoscià (wies/wspomnien) i nowoczesnoscia (asfaltem/milczeniem)\n- \"Niech nigdë nie zabôczã negò pògrańcza\" - zakonczenie: prosba o pamiec\n\n**Analiza Wspòminka dodomù (Musy Kota):**\n- \"Pùsti dodóm\" - dom pusty, opuszczony\n- Tesknota wyrazona przez wyliczenie: dziadkowie, morze, piasek, serce\n- \"serce złożã w rãce wiatru / bë òstac, dze kòrzenie mòje\" - metafora korzeni\n- Pisanie jako jedyna forma pozostania z domem: \"pisac, pisac - le nié w pamiãcë\"\n\n**Punkty wspólne (podobienstwa):**\n1. Motyw domu jako centrum tozsamosci\n2. Napiecie miedzy terazniejszoscia a przeszloscia\n3. Tesknota za korzeniami, stronizna\n4. Jezyk kaszubski jako symbol przywiazania do regionu\n\n**Róznice:**\n1. Jankowski: dom to rozstaj, obraz dynamiczny (stojacy na granicy); Musa Kot: dom juz opuszczony, obraz statyczny\n2. Jankowski: dialektyka lewej/prawej strony; Musa Kot: bol straty, elegijny ton\n3. Jankowski: nadzieja i wybór; Musa Kot: rezygnacja i tesknota\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 4, max 30 pkt):\n>\n> **TEMAT 1 - wypowiedz argumentacyjna:**\n> - **A. Okreslenie problemu:** 0-2-4-6 pkt\n> - **B. Stanowisko wobec autora:** 0-2-4-6 pkt\n> - **C. Poprawnosc rzeczowa:** 0-2 pkt\n> - **D. Zamysl kompozycyjny:** 0-1-2-3-4 pkt\n> - **E. Spojnosc lokalna:** 0-1-2 pkt\n> - **F. Styl tekstu:** 0-2-3 pkt\n> - **G. Poprawnosc jezykowa:** 0-2-4 pkt\n> - **H. Poprawnosc zapisu:** 0-2-3 pkt\n>\n> **TEMAT 2 - interpretacja porownawcza:**\n> - **A. Koncepcja porownywania:** 0-1-2-4 pkt\n> - **B. Uzasadnienie tezy:** 0-3-6-9 pkt\n> - **C-H:** jak wyzej\n>\n> **UWAGA:** 0 pkt w kategorii A = 0 pkt za cala prace. Mniej niz 300 slow = punkty tylko za A, B, C.\n\nCo zapamietac? Kluczowe sa kategorie A i B - to tam zdobywa sie najwiecej punktów. W temacie 1 wymagane jest odwolanie do INNEGO tekstu kultury. Praca musi miec co najmniej 300 slow, byc napisana po kaszubsku i stanowic samodzielna wypowiedz z wyrazna teza i argumentami.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk kaszubski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-kaszubski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanié 4. (0-30)<br>Wëbierzë jeden témat i napiszë wëpracowanié.</p>\n<p>TEMAT 1 - tekst spòdlowi:<br>Wòjcech Mëszk<br>Kôrbiónka z aniołã<br>(wëjimk)</p>\n<p>Tak tej jô chcã pò prôwdze zdrzec na nen swiat niepòdzelony, swiat jeden. Swiat jedurny. Taczi, jaczi òn pò prôwdze je. Mój swiat. Mój prôwdzëwi swiat. Swiat aniołów i swiat lëdzy. Jeden, jedurny, prôwdzëwi. Òdmikóm serce dali, òdmikóm je flot. Żëcé mie ùcékô. Żëcô mie je nót. Ni mòże tak dali, ni mòże, chòcbëm chcôł. Ni mògã mówic. Mùszã tej gadac. Gôdanié je wôżné, bë swiat nen òpisac. Niżôdnô mòwa swiata negò nie òpisze, niżódny mòwie nie je dóné tëli mòcë, bë nad nym swiatã zapanowac. Bë nim rządzëc, bë sã w nien nawetka wpisac. Mòwa je za słabô, bë òddac swiat. Gôdanim mie pùdze kąsk lżi. Gôdanim dóm so radã.<br>Le ny gôdczi nicht nie zrozmieje, bò jakùż bë chto miôł zrozmiec, czej òna je skażonô. Òna je skażonô. A równak w ni je tëli mòcë, bë swiat nen òpisac, bë dac mù wiarã, chtërny wiedno i wszãdze felëje. Serce jesz rôz òtmikóm, jesz rôz piszã sercã. I nen Duch, nen Anioł je kòl mie. To je nen sóm, co czedës tak dôwno, tak baro dôwno béł<br>[ ] Tą gôdką prôwdzëwą, tą gôdką sercewą człowiek sercu dô mòc. Bë gôdało, bë żëło, bë dali mògło bëc. Jô ni mògã spiéwac, le czejbëm no rozmiôł, tej bëm spiéwôł głosno. Le spiéw nen bez gôdczi serca nie òddô.<br>Zdrzącë w se tak głãbòk, a równak tak prosto, mëslôł jem przë tim, bë pòznac, bë òddac to, co je zamkłé, to, co je. Le to, co je, je wiedno. A jô tak niepòradno òdbiéróm. Tak niepòradno òpisywóm. Kaszëbsczé serce, kaszëbsczé serce. Jô ni mògã spiéwac, le czejbëm no rozmiôł, tej bëm spiéwôł głosno. [Hénë dalek na słowiańsczim ùbrzegù stało sã to, co naju dotik. Jesz żëjemë, jesz dërchómë, le wcyg ùmiérómë. Bò mówimë, nie gôdómë, bò spiéwómë, le serca tam ni ma. Czë mòże bëc mòwa wôżniészô, czë mòże bëc mòwa achtnionô. Mòże, bò takô je.]<br>[ ] Swiat je jaczis jinszi. Wiedno taczi, jakbë sã zdôwôł, że je. A równak często jinszi òd tegò, jaczi òn je. I tak kòżdernégò dnia, czej òtmikóm òczë, gò widzã. I zôs mëslã, czë òn mie sã zdawac bãdze, czë òn bãdze prôwdzëwim. Òn bãdze prôwdzëwi, czej bãdã na nien zdrzôł prôwdzëwima, mòjima òczama. Taczima òczama, jaczé móm leno jô. Przez swòje òczë to jidze nôlepi zdrzec na nen swiat. Swiat pòstrzégóny jinszima òczama wiedno nie mdze mój, le jaczis taczi niedowarzony, taczi, w chtërnym mówienié je prôwdzëwé, a gôdanié ni mô szëkù. Bò taczi swiat lëdze pòstrzégają i mëslą, że zdrzą pò prôwdze, a le jima sã zdôwô, że zdrzą. [ ]</p>\n<p>W. Mëszk, Kôrbiónka z aniołã, &quot;Stegna&quot; 1913, nr 4, s. 4-5.</p>\n<p>TEMAT 2 - dwa teksty spòdlowé:</p>\n<p>Zbigórz Jankòwsczi<br>Pògrańcze</p>\n<p>Mój rodny dodóm stoji na rozéńdze<br>Dlô jednëch stoji òn na kùńcu<br>Dlô jednëch na samim zôczątkù<br>Dlô mie stoji òn na pògrańczu<br>Dwùch dargów - pólny i asfaltowi<br>Dwùch dargów - dzectwa i staroscë</p>\n<p>Zdrzącë do wschôdającégò żëcégò -</p>\n<ul><li>Pò lewi móm pseùdoprzińdnotã</li></ul>\n<p>A pò prawi pamiãc<br>Pò lewi żëcé nëkô z rëmòtã mòtórów bezmëslnotë<br>Z dzysdniowim trzôską, bez zamëszleniô</p>\n<p>Mòżebno je to scészëc òknã z PCV</p>\n<ul><li>fabrikatã dniów òstatnëch</li></ul>\n<p>Ale to nie òdmłodzy mie, nie zabije mòji pamiãce<br>Nie zabije môla pierszégò mòjégò wrzeszczeniégò<br>Môlu bòlëznë òstatny i redotë mòji Nënczi<br>Môlu, dze - jeżlë jã móm - òdebrôł jem swiądã<br>Chtërna rozriwónô je dzys przez terôczasnotã</p>\n<p>&quot;Zdrzący&quot; wcyg do &quot;wschòdu&quot; słabszim prawim ùchã<br>Wëchwôtiwóm no, co dôwné, prôwdzëwé<br>Zôs lewim, czëjącym - czë gwës - dzysdniowé i przińdné<br>Wstôwóm pòrenë i zdrzã na òbëdwie drodżi</p>\n<p>Jedna i drëgô pùlsëją żëcym</p>\n<p>Ale jaczim?</p>\n<p>Pò prawi Nënka, Òjc, Bracyn, sąsedzë i dzectwò<br>Pò lewi hénetné teskniączczi, UB i wezdrzenié do lepszégò<br>Dzys to nie je prôwdą, nie je aktualné i nié taczé krótczé</p>\n<p>Dzys krótszi, prôwdzëwszi je klangòr trulôcza<br>Jazgòt jastrzãba, czë téż mëznika<br>Chtërne bùdzą òczarzënk ù mòjégò sëna<br>Hewò to pòczãtégò</p>\n<p>Dzysô sztërk cëszë w ògardze - starszim nigle jô -<br>Wachòwanié szarégò psa, chtëren òddôwô miłotã<br>Sztërk, czej òbadwa ùcha czëją tak samò<br>Czej gwiôzdowé niebò - tak jak nigdë w miesce -</p>\n<p>Czej latosé wiodro - taczé westrzódzemnomòrsczé, ceplé</p>\n<p>Taczé swiãtozemné</p>\n<p>I ta Òjcowskô gòscëna miłoserdza<br>Fùl ùcemiãdżi i cepła</p>\n<p>Niech nigdë nie zabôczã negò pògrańcza</p>\n<p>Z. Jankòwsczi, Pògrańcze, [w:] Skrë ùsôdzkòwi mòcë. Antologiô kaszëbsczi pòezji (1991-2008), przërëchtowôł G.J. Schramke, Gdiniô 2010, s. 129-130.</p>\n<p>Henrik Jerzi Mùsa Kòt<br>Wspòmink dodomù</p>\n<p>cëż tam òstało?<br>pùsti dodóm<br>zwëczajné żëcé sã toczi dali<br>na smãtôrzu kùla starków<br>zemio zdóną na łaskã wiatrów<br>ùbògô piôskòwô zemio,<br>zemio nôdrogszô<br>błogòsławionô słonym słuńcã Kaszëb<br>i pòchòdã biôłëch dënëgów na Zatoce<br>dze na sztócek chòdzył pò toni<br>dze serce mòje òstało<br>cëż jesz mie òstało - tesknota i pisanié<br>pisac - chòc mësli felëje<br>słëchac szëmù Zatoczi dënëgów<br>we snie widzec sztrąd<br>pisac, pisac - le nié w pamiãcë<br>ò miesce, co tam òstało nad Zatoką<br>ò dodómù òpùszczonym<br>ò zwëczajnym żëcym<br>jaczé sã tam dali toczi<br>ò kùlach mòjich starków<br>szkólnëch pamiãtóm<br>serce złożã w rãce wiatru<br>bë òstac, dze kòrzenie mòje<br>to mie òstało<br>wicy ju wierã nic</p>\n<p>H. J. Mùsa Kòt, Mòje Kaszëbë, Puck - Gdańsk - Konarzyny - Banino 2007, s. 45.</p>\n<p>(We wszystkich tekstach autorskich pisownię dostosowano do współczesnych zasad ortograficznych).</p>\n<p>Wëbierzë jeden témat i napiszë wëpracowanié.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Zadanie otwarte - wypracowanie (co najmniej 300 slow po kaszubsku). Ponizej omówienie obu tematów z kluczowymi wskazówkami.</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - Temat 1: wypowiedz argumentacyjna</h4>\n<p><strong>Temat:</strong> Czë lëdzką mòwą jesmë w sztãdze adekwatno wërazëc swiat?<br><strong>Tekst podstawowy:</strong> Wòjcech Mëszk, Kôrbiónka z aniołã</p>\n<p><strong>Analiza tekstu Mëszka:</strong><br>Bohatera opowiadania drecze poczucie, ze slowa sa niewystarczajace do opisania swiata i uczuc:</p>\n<ul><li>&quot;Niżôdnô mòwa swiata negò nie òpisze&quot; - zadna mowa nie opisze tego swiata</li><li>&quot;mòwa je za słabô, bë òddac swiat&quot; - mowa jest za slaba, zeby oddac swiat</li><li>&quot;gôdanié je wôżné, bë swiat nen òpisac&quot; - jednoczesnie: mówienie jest wazne</li></ul>\n<p>Bohatera szydziewalicza w paradoksie: mowa jest niewystarczajaca, ale konieczna. Decyduje sie na mówienie (&quot;Mùszã tej gadac&quot;), bo bez slów byloby jeszcze trudniej.</p>\n<p><strong>Stanowisko wobec tezy autora:</strong><br>Myszk uwaza, ze mowa jest niewystarczajaca (niedoskonala), ale stanowi jedyne narzedzie do próby opisania swiata i uczuc.</p>\n<p><strong>Przykladowe stanowisko zdajacego (zgoda):</strong><br>Ludzka mowa jest ograniczona - uczucia duchowe, piekno natury, mistyczne doswiadczenia wymykaja sie slowom. Potwierdza to lirika np. Jana Kochanowskiego w trenach (&quot;Wielkie zaslugi i wielki bol / slowy wyrazone byc nie moga&quot;).</p>\n<p><strong>Przykladowe stanowisko zdajacego (sprzeciw):</strong><br>Mowa jest niedoskonala, ale wystarczajaca - literatura, poezja i muzyka dowodza, ze przy odpowiednim wysilku mozna przekazac gleboke prawdy o swiecie (np. ksiazki Aleksandra Majkowskiego, które opisuja dusze kaszubska).</p>\n<p><strong>Inne teksty kultury do odwolania (wymagane w temacie 1):</strong></p>\n<ul><li>Jan Kochanowski, Treny</li><li>Cypryan Norwid, wiersze o milczeniu i slowie</li><li>Aleksander Majkowski, Zycie i przygody Remusa (jezyk kaszubski jako wyraz tozsamosci)</li><li>Ludwig Wittgenstein: &quot;Granice mojego jezyka sa granicami mojego swiata&quot;</li></ul>\n<p><strong>Schemat wypowiedzi argumentacyjnej:</strong></p>\n<ol><li>Wstep: zarysowanie problemu</li><li>Teza: czy mowa wystarczy / czy jest niewystarczajaca</li><li>Argument 1 z odwolaniem do Myszka</li><li>Argument 2 z odwolaniem do innego tekstu kultury</li><li>Kontrargument (opcjonalnie)</li><li>Zakonczenie / wniosek</li></ol>\n<h4>Sposob 2 - Temat 2: interpretacja porownawcza</h4>\n<p><strong>Teksty:</strong> Zbigòrz Jankòwsczi, Pògrańcze + Henrik Jerzi Mùsa Kòt, Wspòmink dodomù</p>\n<p><strong>Teza porownawcza:</strong> Oba wiersze przedstawiaja kondycje czlowieka zyjacego na pograniczu swiatów - przeszlosci i terazniejszosci, wsi i miasta, pamieci i zapomnienia. Dom rodzinny staje sie symbolem korzeni i tozsamosci.</p>\n<p><strong>Analiza Pògrańcza (Jankowskiego):</strong></p>\n<ul><li>Dom stoi &quot;na rozéńdze&quot; (na rozstaju) - metafora pogranicza</li><li>&quot;Pò lewi mie PSEùdoprzińdnotã / A pò prawi pamiãc&quot; - lewa = falszywa przyszlosc, prawa = prawdziwa pamiec</li><li>Podmiot stoi miedzy dwoma drogami: dlugoscià (wies/wspomnien) i nowoczesnoscia (asfaltem/milczeniem)</li><li>&quot;Niech nigdë nie zabôczã negò pògrańcza&quot; - zakonczenie: prosba o pamiec</li></ul>\n<p><strong>Analiza Wspòminka dodomù (Musy Kota):</strong></p>\n<ul><li>&quot;Pùsti dodóm&quot; - dom pusty, opuszczony</li><li>Tesknota wyrazona przez wyliczenie: dziadkowie, morze, piasek, serce</li><li>&quot;serce złożã w rãce wiatru / bë òstac, dze kòrzenie mòje&quot; - metafora korzeni</li><li>Pisanie jako jedyna forma pozostania z domem: &quot;pisac, pisac - le nié w pamiãcë&quot;</li></ul>\n<p><strong>Punkty wspólne (podobienstwa):</strong></p>\n<ol><li>Motyw domu jako centrum tozsamosci</li><li>Napiecie miedzy terazniejszoscia a przeszloscia</li><li>Tesknota za korzeniami, stronizna</li><li>Jezyk kaszubski jako symbol przywiazania do regionu</li></ol>\n<p><strong>Róznice:</strong></p>\n<ol><li>Jankowski: dom to rozstaj, obraz dynamiczny (stojacy na granicy); Musa Kot: dom juz opuszczony, obraz statyczny</li><li>Jankowski: dialektyka lewej/prawej strony; Musa Kot: bol straty, elegijny ton</li><li>Jankowski: nadzieja i wybór; Musa Kot: rezygnacja i tesknota</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 4, max 30 pkt):<br><br><strong>TEMAT 1 - wypowiedz argumentacyjna:</strong><br>- <strong>A. Okreslenie problemu:</strong> 0-2-4-6 pkt<br>- <strong>B. Stanowisko wobec autora:</strong> 0-2-4-6 pkt<br>- <strong>C. Poprawnosc rzeczowa:</strong> 0-2 pkt<br>- <strong>D. Zamysl kompozycyjny:</strong> 0-1-2-3-4 pkt<br>- <strong>E. Spojnosc lokalna:</strong> 0-1-2 pkt<br>- <strong>F. Styl tekstu:</strong> 0-2-3 pkt<br>- <strong>G. Poprawnosc jezykowa:</strong> 0-2-4 pkt<br>- <strong>H. Poprawnosc zapisu:</strong> 0-2-3 pkt<br><br><strong>TEMAT 2 - interpretacja porownawcza:</strong><br>- <strong>A. Koncepcja porownywania:</strong> 0-1-2-4 pkt<br>- <strong>B. Uzasadnienie tezy:</strong> 0-3-6-9 pkt<br>- <strong>C-H:</strong> jak wyzej<br><br><strong>UWAGA:</strong> 0 pkt w kategorii A = 0 pkt za cala prace. Mniej niz 300 slow = punkty tylko za A, B, C.</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Kluczowe sa kategorie A i B - to tam zdobywa sie najwiecej punktów. W temacie 1 wymagane jest odwolanie do INNEGO tekstu kultury. Praca musi miec co najmniej 300 slow, byc napisana po kaszubsku i stanowic samodzielna wypowiedz z wyrazna teza i argumentami.</p>"}]}