{"id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2017-05/zad/12","paper_id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2017-05","number":"12","points":20,"ptype":"open","subject":"jezyk-kaszubski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"M. Bùllmann, Co sã dzeje na wiesołach, \"Pomerania\" 2014, nr 5, s. 52-53.\n\n\"Czãsto ju ni ma taczich zwëków, jak na przëmiôr czëtanié kôrtków, lëstów abò telegramów z żëczbama òb czas wieselô. Wëzdrzało to tak, że brifka zbiérôł taczé lëstë doma ë przëchôdôł z nima na rozegracjã przezeblokłi w swój ùnifòrm z pòcztową tasząâ. Dôwôł ne żëczbë młodim i abò òni, abò òn czëtelë je głosno. [ ] Cörôz mni ùzdrzimë na wieselach tradicyjnëch òczepinów. [ ] Òrkestra téż ju nie òbchòdzy w piątk sąsadów młodi pôrë, żebë rôczëc jich na zdënk. [ ] Widzec je téż cos kąsk nowégò. Czasã dô sã widzec młodëch w kaszëbsczich ruchnach. Mómë téż pierszé zdënczi, na jaczich młodi przësygają so w kaszëbsczim jãzëkù. [ ] Rodzy sã tej cos, co bierze sã z chãce pòchwôleniô sã, bëcégò bùsznym z pòchòdzeniégò. To je dobré, ale jesz lepi bëłobë, żebë do nowëch ùdbów dodac chòc kąsk z nëch stôrëch snôżich zwëków. [ ]\"\n\nPrzetłómaczë na pòlsczi jãzëk.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Przykladowe tlumaczenie na jezyk polski:**\n\n\"Czesto juz nie ma takich zwyczajow, jak na przyklad czytanie kartek, listow albo telegramow z zyczeniami podczas wesela. Wygladalo to tak, ze listonosz zbieral takie listy w domu i przebrany w swoj uniform z pocztowa torba przychodzil z nimi na zabawe. Dawal te zyczenia mlodym i albo oni, albo on czytali je glosno. [ ] Coraz mniej jest na weselach tradycyjnych oczepin. [ ] Orkiestra tez juz nie obchodzi w piatek sasiadow pary mlodej, zeby zaprosic ich na slub. [ ] Widac jest tez troche nowego. Czasem mozna zobaczyc mlodych w kaszubskich ubraniach. Mamy tez pierwsze sluby, na ktorych mlodzi przysiegaja sobie w jezyku kaszubskim. [ ] Rodzi sie zatem cos, co bierze sie z checi pochwalenia sie, bycia dumnym z pochodzenia. To jest dobre, ale jeszcze lepiej byloby, gdyby do nowych pomyslow dodac choc troche z tych starych pieknych zwyczajow.\"\n\n## Sposob 1 - tlumaczenie zdanie po zdaniu z kluczowymi slowami\n**Zdanie 1:** \"Czãsto ju ni ma taczich zwëków\" = Czesto juz nie ma takich zwyczajow.\n- \"na przëmiôr\" = na przyklad (kluczowe slowo, 1 pkt w kluczu)\n- \"ob czas wieselô\" = podczas wesela / w czasie wesela.\n\n**Zdanie 2 (trudne - 5 pkt w kluczu):** \"Wëzdrzało to tak, ze brifka zbiérôł \"\n- \"brifka\" = listonosz (zapozyczenie z niem. Brief = list; brifka = donosiciel listow → listonosz)\n- \"rozegracjã\" = zabawe / wesele (rozegracja = impreza taneczna, zabawa weselna)\n- \"przezeblokłi\" = przebrany (przeblokac sa = przebrac sie)\n- \"tasząâ\" = torba / torba pocztowa\n\n**Zdanie 3:** \"Dôwôł ne żëczbë młodim\" = Dawal te zyczenia mlodym.\n- czytali je glosno = czëtelë je głosno.\n- \"Cörôz mni [ ] tradicyjnëch òczepinów\" = Coraz mniej tradycyjnych oczepin (oczepin).\n\n**Zdanie 4 (3 pkt):** \"Òrkestra [ ] nie òbchòdzy w piątk sąsadów [ ] żebë rôczëc jich na zdënk\"\n- \"rôczëc\" = zapraszac (1 pkt)\n- \"zdënk\" = slub / wesele (1 pkt) - zdënk to kaszubskie slowo na slub/wesele\n- calosc: orkiestra nie zaprasza sasiadow na slub.\n\n**Zdanie 5 (3 pkt):** \"Widzec je téż cos kąsk nowégò [ ] w kaszëbsczich ruchnach\"\n- \"kąsk\" = troche / nieco (1 pkt)\n- \"ruchnach\" = ubraniach / strojach (1 pkt) - ruchna = ubranie, stroj\n- calosc: widac tez troche nowego / mlodych w kaszubskich strojach.\n\n**Zdanie 6 (1 pkt):** \"Mómë téż pierszé zdënczi [ ] w kaszëbsczim jãzëkù\" = Mamy pierwsze sluby w jezyku kaszubskim.\n\n**Zdanie 7 (2 pkt):** \"Rodzy sã [ ] z chãce pòchwôleniô sã, bëcégò bùsznym\"\n- \"bùsznym\" = dumnym (1 pkt) - bùszny = dumny, szczyciacy sie\n- calosc: rodzi sie cos z checi pochwalenia sie, bycia dumnym z pochodzenia.\n\n**Zdanie 8 (3 pkt):** \"jesz lepi bëłobë, żebë do nowëch ùdbów dodac [ ] stôrëch snôżich zwëków\"\n- \"ùdbów\" = pomyslow (1 pkt) - ùdba = pomysl, idea\n- \"snôżich\" = pieknych (1 pkt) - snôzi = ladny, piekny\n- calosc: lepiej byloby dodac do nowych pomyslow stare piekne zwyczaje.\n\n## Sposob 2 - slownik trudnych kaszubskich slow\n| Kaszubskie | Polskie |\n| brifka | listonosz |\n| rozegracja | zabawa, impreza weselna |\n| przezeblokli | przebrany |\n| tasza | torba |\n| zdënk | slub, wesele |\n| rôczëc | zapraszac |\n| kąsk | troche |\n| ruchna | ubrania, stroje |\n| bùszny | dumny |\n| ùdba | pomysl |\n| snôzi | piekny, ladny |\n| na przëmiôr | na przyklad |\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 12, max 20 pkt):\n> - Za \"na przëmiôr\" (1) + calosc zdania (1) = 2 pkt.\n> - Za brifka, rozegracja, przezeblokli, tasza (4x1) + calosc (1) = 5 pkt.\n> - Za calosc zdania (1) = 1 pkt.\n> - Za rôczëc, zdënk (2x1) + calosc (1) = 3 pkt.\n> - Za kąsk, ruchnach (2x1) + calosc (1) = 3 pkt.\n> - Za calosc zdania (1) = 1 pkt.\n> - Za bùsznym (1) + calosc (1) = 2 pkt.\n> - Za ùdbów, snôżich (2x1) + calosc (1) = 3 pkt.\n> - RAZEM: 20 pkt.\n\nCo zapamietac? Klucz do tlumaczenia z kaszubskiego to zapamietanie podstawowego slownictwa: brifka=listonosz, ruchna=ubrania, bùszny=dumny, zdënk=slub, ùdba=pomysl, snôzi=piekny. Te wyrazy sa charakterystyczne dla kaszubszczyzny i regularnie pojawiaja sie w maturze.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk kaszubski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-kaszubski","category_label":"Matura","text_html":"<p>M. Bùllmann, Co sã dzeje na wiesołach, &quot;Pomerania&quot; 2014, nr 5, s. 52-53.</p>\n<p>&quot;Czãsto ju ni ma taczich zwëków, jak na przëmiôr czëtanié kôrtków, lëstów abò telegramów z żëczbama òb czas wieselô. Wëzdrzało to tak, że brifka zbiérôł taczé lëstë doma ë przëchôdôł z nima na rozegracjã przezeblokłi w swój ùnifòrm z pòcztową tasząâ. Dôwôł ne żëczbë młodim i abò òni, abò òn czëtelë je głosno. [ ] Cörôz mni ùzdrzimë na wieselach tradicyjnëch òczepinów. [ ] Òrkestra téż ju nie òbchòdzy w piątk sąsadów młodi pôrë, żebë rôczëc jich na zdënk. [ ] Widzec je téż cos kąsk nowégò. Czasã dô sã widzec młodëch w kaszëbsczich ruchnach. Mómë téż pierszé zdënczi, na jaczich młodi przësygają so w kaszëbsczim jãzëkù. [ ] Rodzy sã tej cos, co bierze sã z chãce pòchwôleniô sã, bëcégò bùsznym z pòchòdzeniégò. To je dobré, ale jesz lepi bëłobë, żebë do nowëch ùdbów dodac chòc kąsk z nëch stôrëch snôżich zwëków. [ ]&quot;</p>\n<p>Przetłómaczë na pòlsczi jãzëk.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Przykladowe tlumaczenie na jezyk polski:</strong></p>\n<p>&quot;Czesto juz nie ma takich zwyczajow, jak na przyklad czytanie kartek, listow albo telegramow z zyczeniami podczas wesela. Wygladalo to tak, ze listonosz zbieral takie listy w domu i przebrany w swoj uniform z pocztowa torba przychodzil z nimi na zabawe. Dawal te zyczenia mlodym i albo oni, albo on czytali je glosno. [ ] Coraz mniej jest na weselach tradycyjnych oczepin. [ ] Orkiestra tez juz nie obchodzi w piatek sasiadow pary mlodej, zeby zaprosic ich na slub. [ ] Widac jest tez troche nowego. Czasem mozna zobaczyc mlodych w kaszubskich ubraniach. Mamy tez pierwsze sluby, na ktorych mlodzi przysiegaja sobie w jezyku kaszubskim. [ ] Rodzi sie zatem cos, co bierze sie z checi pochwalenia sie, bycia dumnym z pochodzenia. To jest dobre, ale jeszcze lepiej byloby, gdyby do nowych pomyslow dodac choc troche z tych starych pieknych zwyczajow.&quot;</p>\n<h4>Sposob 1 - tlumaczenie zdanie po zdaniu z kluczowymi slowami</h4>\n<p><strong>Zdanie 1:</strong> &quot;Czãsto ju ni ma taczich zwëków&quot; = Czesto juz nie ma takich zwyczajow.</p>\n<ul><li>&quot;na przëmiôr&quot; = na przyklad (kluczowe slowo, 1 pkt w kluczu)</li><li>&quot;ob czas wieselô&quot; = podczas wesela / w czasie wesela.</li></ul>\n<p><strong>Zdanie 2 (trudne - 5 pkt w kluczu):</strong> &quot;Wëzdrzało to tak, ze brifka zbiérôł &quot;</p>\n<ul><li>&quot;brifka&quot; = listonosz (zapozyczenie z niem. Brief = list; brifka = donosiciel listow → listonosz)</li><li>&quot;rozegracjã&quot; = zabawe / wesele (rozegracja = impreza taneczna, zabawa weselna)</li><li>&quot;przezeblokłi&quot; = przebrany (przeblokac sa = przebrac sie)</li><li>&quot;tasząâ&quot; = torba / torba pocztowa</li></ul>\n<p><strong>Zdanie 3:</strong> &quot;Dôwôł ne żëczbë młodim&quot; = Dawal te zyczenia mlodym.</p>\n<ul><li>czytali je glosno = czëtelë je głosno.</li><li>&quot;Cörôz mni [ ] tradicyjnëch òczepinów&quot; = Coraz mniej tradycyjnych oczepin (oczepin).</li></ul>\n<p><strong>Zdanie 4 (3 pkt):</strong> &quot;Òrkestra [ ] nie òbchòdzy w piątk sąsadów [ ] żebë rôczëc jich na zdënk&quot;</p>\n<ul><li>&quot;rôczëc&quot; = zapraszac (1 pkt)</li><li>&quot;zdënk&quot; = slub / wesele (1 pkt) - zdënk to kaszubskie slowo na slub/wesele</li><li>calosc: orkiestra nie zaprasza sasiadow na slub.</li></ul>\n<p><strong>Zdanie 5 (3 pkt):</strong> &quot;Widzec je téż cos kąsk nowégò [ ] w kaszëbsczich ruchnach&quot;</p>\n<ul><li>&quot;kąsk&quot; = troche / nieco (1 pkt)</li><li>&quot;ruchnach&quot; = ubraniach / strojach (1 pkt) - ruchna = ubranie, stroj</li><li>calosc: widac tez troche nowego / mlodych w kaszubskich strojach.</li></ul>\n<p><strong>Zdanie 6 (1 pkt):</strong> &quot;Mómë téż pierszé zdënczi [ ] w kaszëbsczim jãzëkù&quot; = Mamy pierwsze sluby w jezyku kaszubskim.</p>\n<p><strong>Zdanie 7 (2 pkt):</strong> &quot;Rodzy sã [ ] z chãce pòchwôleniô sã, bëcégò bùsznym&quot;</p>\n<ul><li>&quot;bùsznym&quot; = dumnym (1 pkt) - bùszny = dumny, szczyciacy sie</li><li>calosc: rodzi sie cos z checi pochwalenia sie, bycia dumnym z pochodzenia.</li></ul>\n<p><strong>Zdanie 8 (3 pkt):</strong> &quot;jesz lepi bëłobë, żebë do nowëch ùdbów dodac [ ] stôrëch snôżich zwëków&quot;</p>\n<ul><li>&quot;ùdbów&quot; = pomyslow (1 pkt) - ùdba = pomysl, idea</li><li>&quot;snôżich&quot; = pieknych (1 pkt) - snôzi = ladny, piekny</li><li>calosc: lepiej byloby dodac do nowych pomyslow stare piekne zwyczaje.</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - slownik trudnych kaszubskich slow</h4>\n<p>| Kaszubskie | Polskie |<br>| brifka | listonosz |<br>| rozegracja | zabawa, impreza weselna |<br>| przezeblokli | przebrany |<br>| tasza | torba |<br>| zdënk | slub, wesele |<br>| rôczëc | zapraszac |<br>| kąsk | troche |<br>| ruchna | ubrania, stroje |<br>| bùszny | dumny |<br>| ùdba | pomysl |<br>| snôzi | piekny, ladny |<br>| na przëmiôr | na przyklad |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 12, max 20 pkt):<br>- Za &quot;na przëmiôr&quot; (1) + calosc zdania (1) = 2 pkt.<br>- Za brifka, rozegracja, przezeblokli, tasza (4x1) + calosc (1) = 5 pkt.<br>- Za calosc zdania (1) = 1 pkt.<br>- Za rôczëc, zdënk (2x1) + calosc (1) = 3 pkt.<br>- Za kąsk, ruchnach (2x1) + calosc (1) = 3 pkt.<br>- Za calosc zdania (1) = 1 pkt.<br>- Za bùsznym (1) + calosc (1) = 2 pkt.<br>- Za ùdbów, snôżich (2x1) + calosc (1) = 3 pkt.<br>- RAZEM: 20 pkt.</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Klucz do tlumaczenia z kaszubskiego to zapamietanie podstawowego slownictwa: brifka=listonosz, ruchna=ubrania, bùszny=dumny, zdënk=slub, ùdba=pomysl, snôzi=piekny. Te wyrazy sa charakterystyczne dla kaszubszczyzny i regularnie pojawiaja sie w maturze.</p>"}]}