{"id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2018-05/zad/10","paper_id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2018-05","number":"10","points":20,"ptype":"open","subject":"jezyk-kaszubski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanié 10. (0-20)\n\nNipòcy z pòzdrzatkù na wiodro lëpińc prôwdac nie òdstraszëwôł turistów, równak nie dôwôł téż òptimiznë, czej sã mëslało ò drëdżim dzélu feriów. Colemało zëmniészi zélnik sprawił równak wiôlgą niespòdzónkã i przëwitôł ùrlopòwiczów gòrączką. Ùtrzimiwającé sã nad Pòlską i nad najim wòjewództwã wësoczé ceplëznë szkòdzëłë wnet całi gòspòdarce, òd energeticzny pò gbùrzëznã. Ùpałë pòzytiwno zôs nacëskałë na turistikã. Turistëczné môlëznë Pòmòrzô, tak na Hélsczim Pôłòstrowie, jak téż na zôpôd òd niegò bëłë baro zatłoczoné [ ]. Nad pòlsczim mòrzã mòże robic wiele rzeczów. Òczëwidno, nôbarżi pòpùlarné je òpòlanié sã na piôszczëtëch pieglëszczach, chtërnëch w najim regionie prawie nie felëje.\n\nS. Lewandowsczi, Chałupy welcome to , tłóm. H. Makùrôt, \"Pomerania\" 2015, nr 9, s. 46-47.\n\nPrzetłómaczë na pòlsczi jãzëk.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Tlumaczenie wzorcowe z klucza CKE:**\n\n\"Kapryśny pogodowo lipiec wprawdzie nie odstraszył turystów, jednak nie dodawał optymizmu, gdy się myślało o drugiej części wakacji. Zazwyczaj chłodniejszy sierpień sprawił jednak wielką niespodziankę i przywitał urlopowiczów upałami. Utrzymujące się nad Polską oraz nad naszym województwem wysokie temperatury szkodziły niemal całej gospodarce, od energetycznej po rolnictwo. Upały pozytywnie natomiast wpłynęły na turystykę. Miejscowości turystyczne Pomorza, zarówno na Półwyspie Helskim, jak i na zachód od niego były bardzo zatłoczone. Nad polskim morzem można robić wiele rzeczy. Oczywiście najpopularniejsze jest opalanie się na piaszczystych plażach, których w naszym regionie akurat nie brakuje.\"\n\n## Sposob 1 - tlumaczenie slowo po slowie, segment po segmencie\n\nKluczowe slowa kaszubskie punktowane przez CKE:\n\n**Segment 1 (3 pkt): \"Nipòcy feriów\"**\n- **nipòcy** = kapryśny, zmienny, nieudany (niepomyslny)\n- **wiodro** = pogoda (kasz. wiodro = czas, pogoda; por. pol. \"wiadro\" to inne slowo!)\n- Całosc: \"Kapryśny pogodowo lipiec wprawdzie nie odstraszyl turystow, jednak nie dodawal optymizmu, gdy sie myslalo o drugiej czesci wakacji.\"\n\n**Segment 2 (3 pkt): \"Colemało gorączką\"**\n- **colemało** = zazwyczaj, zwykle (bardzo czeste slowo kaszubskie)\n- **zélnik** = sierpien (kaszubska nazwa miesiaca - lipiec = lëpińc, sierpien = zélnik)\n- Całosc: \"Zazwyczaj chłodniejszy sierpien sprawil jednak wielka niespodziankę i przywital urlopowiczow upalami.\"\n\n**Segment 3 (4 pkt): \"Ùtrzimiwającé sã gbùrzëznã\"**\n- **ceplëznë** = temperatury (cieplo = cepłosc, temperatura = ceplëzna)\n- **wnet** = niemal, prawie (por. pol. archaiczne \"wnet\" = zaraz; kasz. \"wnet\" = prawie)\n- **gbùrzëzna** = rolnictwo (kasz. gbùr = rolnik/chłop, gbùrzëzna = rolnictwo/chłopstwo)\n- Całosc: \"Utrzymujace sie nad Polska oraz nad naszym wojewodztwem wysokie temperatury szkodzily niemal całej gospodarce, od energetycznej po rolnictwo.\"\n\n**Segment 4 (2 pkt): \"Ùpałë turistikã\"**\n- **nacëskałë** = wplynely, oddzialywaly (kasz. nacëskac = naciskac, oddzialywac)\n- Całosc: \"Upaly pozytywnie natomiast wplynely na turystyke.\"\n\n**Segment 5 (3 pkt): \"Turistëczné môlëznë zatłoczoné\"**\n- **Hélsczim Pôłòstrowie** = Polwysep Helski\n- **zôpôd** = zachod (zôpôd = zachod; wschod = wschód w kasz.)\n- Całosc: \"Miejscowosci turystyczne Pomorza, zarowno na Polwyspie Helskim, jak i na zachod od niego były bardzo zatloczone.\"\n\n**Segment 6 (1 pkt): \"Nad pòlsczim rzeczów\"**\n- Proste zdanie, liczy sie ogolne zrozumienie\n- Całosc: \"Nad polskim morzem mozna robic wiele rzeczy.\"\n\n**Segment 7 (4 pkt): \"Òczëwidno nie felëje\"**\n- **òczëwidno** = oczywiscie (tu fonetycznie bliskie polskiemu)\n- **pieglëszczach** = plazach (kasz. pieglëszcze = plaza; por. niem. Badestrand)\n- **nie felëje** = nie brakuje (kasz. felowac = brakowac; z niem. fehlen = brakowac)\n- Całosc: \"Oczywiscie najpopularniejsze jest opalanie sie na piaszczystych plazach, których w naszym regionie akurat nie brakuje.\"\n\n## Sposob 2 - strategia na egzaminie (tlumaczenie z kaszubskiego)\n\n1. Czytamy caly tekst raz dla zrozumienia ogolnego sensu\n2. Identyfikujemy trudne/specyficzne slowa kaszubskie (to one sa punktowane)\n3. Tlumaczymyy segment po segmencie, pilnujac naturalnosci polszczyzny\n4. Sprawdzamy, czy tlumaczenie brzmi naturalnie po polsku (nie dosłownie)\n5. Szczegolna uwaga na: nazwy miesiecy kaszubskich, slowa z germanizmami (felowac, pieglëszcze)\n\nNajwazniejsze slowa kaszubskie w tym tekscie (lista do zapamietania):\n- **colemało** = zazwyczaj, zwykle\n- **zélnik** = sierpien\n- **lëpińc** = lipiec\n- **wiodro** = pogoda\n- **gbùrzëzna** = rolnictwo\n- **wnet** = prawie, niemal\n- **pieglëszcze** = plaza\n- **felowac** = brakowac\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 10, max 20 pkt):\n> - Punkty przyznawane sa za cząstki semantyczne:\n> - Segment 1: nipòcy (1) + wiodro (1) + całosc (1) = 3 pkt\n> - Segment 2: colemało (1) + zélnik (1) + całosc (1) = 3 pkt\n> - Segment 3: ceplëznë (1) + wnet (1) + gbùrzëzna (1) + całosc (1) = 4 pkt\n> - Segment 4: nacëskałë (1) + całosc (1) = 2 pkt\n> - Segment 5: Hélsczim Pôłòstrowie (1) + zôpôd (1) + całosc (1) = 3 pkt\n> - Segment 6: całosc (1) = 1 pkt\n> - Segment 7: òczëwidno (1) + pieglëszczach (1) + nie felëje (1) + całosc (1) = 4 pkt\n> - RAZEM: 20 pkt\n\nCo zapamietac? W zadaniu 10 punkty sa przyznawane za konkretne slowa (kluczowe leksemy kaszubskie) ORAZ za ogolne zrozumienie calego segmentu. Mozna zdobyc czesc punktow nawet jesli nie przetlumaczymy wszystkiego poprawnie - np. 2/3 za segment to i tak wiecej niz 0. Skoncentruj sie na wyznaczonych slowach: nipòcy, wiodro, colemało, zélnik, ceplëznë, wnet, gbùrzëzna, nacëskałë, Hélsczi Pôłòstrow, zôpôd, òczëwidno, pieglëszcze, nie felëje.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk kaszubski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-kaszubski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanié 10. (0-20)</p>\n<p>Nipòcy z pòzdrzatkù na wiodro lëpińc prôwdac nie òdstraszëwôł turistów, równak nie dôwôł téż òptimiznë, czej sã mëslało ò drëdżim dzélu feriów. Colemało zëmniészi zélnik sprawił równak wiôlgą niespòdzónkã i przëwitôł ùrlopòwiczów gòrączką. Ùtrzimiwającé sã nad Pòlską i nad najim wòjewództwã wësoczé ceplëznë szkòdzëłë wnet całi gòspòdarce, òd energeticzny pò gbùrzëznã. Ùpałë pòzytiwno zôs nacëskałë na turistikã. Turistëczné môlëznë Pòmòrzô, tak na Hélsczim Pôłòstrowie, jak téż na zôpôd òd niegò bëłë baro zatłoczoné [ ]. Nad pòlsczim mòrzã mòże robic wiele rzeczów. Òczëwidno, nôbarżi pòpùlarné je òpòlanié sã na piôszczëtëch pieglëszczach, chtërnëch w najim regionie prawie nie felëje.</p>\n<p>S. Lewandowsczi, Chałupy welcome to , tłóm. H. Makùrôt, &quot;Pomerania&quot; 2015, nr 9, s. 46-47.</p>\n<p>Przetłómaczë na pòlsczi jãzëk.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Tlumaczenie wzorcowe z klucza CKE:</strong></p>\n<p>&quot;Kapryśny pogodowo lipiec wprawdzie nie odstraszył turystów, jednak nie dodawał optymizmu, gdy się myślało o drugiej części wakacji. Zazwyczaj chłodniejszy sierpień sprawił jednak wielką niespodziankę i przywitał urlopowiczów upałami. Utrzymujące się nad Polską oraz nad naszym województwem wysokie temperatury szkodziły niemal całej gospodarce, od energetycznej po rolnictwo. Upały pozytywnie natomiast wpłynęły na turystykę. Miejscowości turystyczne Pomorza, zarówno na Półwyspie Helskim, jak i na zachód od niego były bardzo zatłoczone. Nad polskim morzem można robić wiele rzeczy. Oczywiście najpopularniejsze jest opalanie się na piaszczystych plażach, których w naszym regionie akurat nie brakuje.&quot;</p>\n<h4>Sposob 1 - tlumaczenie slowo po slowie, segment po segmencie</h4>\n<p>Kluczowe slowa kaszubskie punktowane przez CKE:</p>\n<p><strong>Segment 1 (3 pkt): &quot;Nipòcy feriów&quot;</strong></p>\n<ul><li><strong>nipòcy</strong> = kapryśny, zmienny, nieudany (niepomyslny)</li><li><strong>wiodro</strong> = pogoda (kasz. wiodro = czas, pogoda; por. pol. &quot;wiadro&quot; to inne slowo!)</li><li>Całosc: &quot;Kapryśny pogodowo lipiec wprawdzie nie odstraszyl turystow, jednak nie dodawal optymizmu, gdy sie myslalo o drugiej czesci wakacji.&quot;</li></ul>\n<p><strong>Segment 2 (3 pkt): &quot;Colemało gorączką&quot;</strong></p>\n<ul><li><strong>colemało</strong> = zazwyczaj, zwykle (bardzo czeste slowo kaszubskie)</li><li><strong>zélnik</strong> = sierpien (kaszubska nazwa miesiaca - lipiec = lëpińc, sierpien = zélnik)</li><li>Całosc: &quot;Zazwyczaj chłodniejszy sierpien sprawil jednak wielka niespodziankę i przywital urlopowiczow upalami.&quot;</li></ul>\n<p><strong>Segment 3 (4 pkt): &quot;Ùtrzimiwającé sã gbùrzëznã&quot;</strong></p>\n<ul><li><strong>ceplëznë</strong> = temperatury (cieplo = cepłosc, temperatura = ceplëzna)</li><li><strong>wnet</strong> = niemal, prawie (por. pol. archaiczne &quot;wnet&quot; = zaraz; kasz. &quot;wnet&quot; = prawie)</li><li><strong>gbùrzëzna</strong> = rolnictwo (kasz. gbùr = rolnik/chłop, gbùrzëzna = rolnictwo/chłopstwo)</li><li>Całosc: &quot;Utrzymujace sie nad Polska oraz nad naszym wojewodztwem wysokie temperatury szkodzily niemal całej gospodarce, od energetycznej po rolnictwo.&quot;</li></ul>\n<p><strong>Segment 4 (2 pkt): &quot;Ùpałë turistikã&quot;</strong></p>\n<ul><li><strong>nacëskałë</strong> = wplynely, oddzialywaly (kasz. nacëskac = naciskac, oddzialywac)</li><li>Całosc: &quot;Upaly pozytywnie natomiast wplynely na turystyke.&quot;</li></ul>\n<p><strong>Segment 5 (3 pkt): &quot;Turistëczné môlëznë zatłoczoné&quot;</strong></p>\n<ul><li><strong>Hélsczim Pôłòstrowie</strong> = Polwysep Helski</li><li><strong>zôpôd</strong> = zachod (zôpôd = zachod; wschod = wschód w kasz.)</li><li>Całosc: &quot;Miejscowosci turystyczne Pomorza, zarowno na Polwyspie Helskim, jak i na zachod od niego były bardzo zatloczone.&quot;</li></ul>\n<p><strong>Segment 6 (1 pkt): &quot;Nad pòlsczim rzeczów&quot;</strong></p>\n<ul><li>Proste zdanie, liczy sie ogolne zrozumienie</li><li>Całosc: &quot;Nad polskim morzem mozna robic wiele rzeczy.&quot;</li></ul>\n<p><strong>Segment 7 (4 pkt): &quot;Òczëwidno nie felëje&quot;</strong></p>\n<ul><li><strong>òczëwidno</strong> = oczywiscie (tu fonetycznie bliskie polskiemu)</li><li><strong>pieglëszczach</strong> = plazach (kasz. pieglëszcze = plaza; por. niem. Badestrand)</li><li><strong>nie felëje</strong> = nie brakuje (kasz. felowac = brakowac; z niem. fehlen = brakowac)</li><li>Całosc: &quot;Oczywiscie najpopularniejsze jest opalanie sie na piaszczystych plazach, których w naszym regionie akurat nie brakuje.&quot;</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - strategia na egzaminie (tlumaczenie z kaszubskiego)</h4>\n<ol><li>Czytamy caly tekst raz dla zrozumienia ogolnego sensu</li><li>Identyfikujemy trudne/specyficzne slowa kaszubskie (to one sa punktowane)</li><li>Tlumaczymyy segment po segmencie, pilnujac naturalnosci polszczyzny</li><li>Sprawdzamy, czy tlumaczenie brzmi naturalnie po polsku (nie dosłownie)</li><li>Szczegolna uwaga na: nazwy miesiecy kaszubskich, slowa z germanizmami (felowac, pieglëszcze)</li></ol>\n<p>Najwazniejsze slowa kaszubskie w tym tekscie (lista do zapamietania):</p>\n<ul><li><strong>colemało</strong> = zazwyczaj, zwykle</li><li><strong>zélnik</strong> = sierpien</li><li><strong>lëpińc</strong> = lipiec</li><li><strong>wiodro</strong> = pogoda</li><li><strong>gbùrzëzna</strong> = rolnictwo</li><li><strong>wnet</strong> = prawie, niemal</li><li><strong>pieglëszcze</strong> = plaza</li><li><strong>felowac</strong> = brakowac</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 10, max 20 pkt):<br>- Punkty przyznawane sa za cząstki semantyczne:<br>- Segment 1: nipòcy (1) + wiodro (1) + całosc (1) = 3 pkt<br>- Segment 2: colemało (1) + zélnik (1) + całosc (1) = 3 pkt<br>- Segment 3: ceplëznë (1) + wnet (1) + gbùrzëzna (1) + całosc (1) = 4 pkt<br>- Segment 4: nacëskałë (1) + całosc (1) = 2 pkt<br>- Segment 5: Hélsczim Pôłòstrowie (1) + zôpôd (1) + całosc (1) = 3 pkt<br>- Segment 6: całosc (1) = 1 pkt<br>- Segment 7: òczëwidno (1) + pieglëszczach (1) + nie felëje (1) + całosc (1) = 4 pkt<br>- RAZEM: 20 pkt</blockquote>\n<p>Co zapamietac? W zadaniu 10 punkty sa przyznawane za konkretne slowa (kluczowe leksemy kaszubskie) ORAZ za ogolne zrozumienie calego segmentu. Mozna zdobyc czesc punktow nawet jesli nie przetlumaczymy wszystkiego poprawnie - np. 2/3 za segment to i tak wiecej niz 0. Skoncentruj sie na wyznaczonych slowach: nipòcy, wiodro, colemało, zélnik, ceplëznë, wnet, gbùrzëzna, nacëskałë, Hélsczi Pôłòstrow, zôpôd, òczëwidno, pieglëszcze, nie felëje.</p>"}]}