{"id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2019-05/zad/11","paper_id":"maturazai-kaszubski-kas-pr-2019-05","number":"11","points":20,"ptype":"open","subject":"jezyk-kaszubski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Tekst do przekłôdu:\n\n\"Chtëż z nas, bãdącë môłim dzeckã, nie lëdôł słëchac rozmajitëch historiów z ùszłëch czasów, starkòwëch òpòwiôstków, bez znaczeniô jak wiele bëło w nich prôwdë abò straszeniô zmiérzającégò do ùdostaniô pòsłësznotë. A rozmielë starkòwie taczé snëc kôrbiónczi, że do sklepù abò na górã, nawet prze zapôlonym widze cze swiécë ze strachù nie chcało sã jic, a céż dopiérkù bùten ò cemnicą. [ ] A pózni samémù przëchôdałë do głowë rozmajité rojitwë, z jaczich bëła abò pësznô dzecnô zabawa, abò górz starszich i wënëkiwanié fifów i wëpków dobrze starszim znónyma metodama [ ]. I tak pòmału młodi człowiek gùbił z wiekã [ ] swój szczestlëwi swiat dzecnëch ùmëslënków i stwòrów, chtërnégò nie ògraniczała niżôdnô nimòżnota \"\n\nB. Ùgòwskô, Fantasy, \"Stegna\", nr 2, 2008, s. 2-3.\n\n\"Chtëż z nas, bãdącë môłim dzeckã, nie lëdôł słëchac rozmajitëch historiów z ùszłëch czasów, starkòwëch òpòwiôstków, bez znaczeniô jak wiele bëło w nich prôwdë abò straszeniô zmiérzającégò do ùdostaniô pòsłësznotë. A rozmielë starkòwie taczé snëc kôrbiónczi, że do sklepù abò na górã, nawet prze zapôlonym widze cze swiécë ze strachù nie chcało sã jic, a céż dopiérkù bùten ò cemnicą. [ ] A pózni samémù przëchôdałë do głowë rozmajité rojitwë, z jaczich bëła abò pësznô dzecnô zabawa, abò górz starszich i wënëkiwanié fifów i wëpków dobrze starszim znónyma metodama [ ]. I tak pòmału młodi człowiek gùbił z wiekã [ ] swój szczestlëwi swiat dzecnëch ùmëslënków i stwòrów, chtërnégò nie ògraniczała niżôdnô nimòżnota \"\n\nPrzełożë tekst na pòlsci jãzëk.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Pełne tlumaczenie tekstu na jezyk polski (przykladowa realizacja):**\n\nKtoz z nas jako male dziecko nie lubil sluchac roznych historii z minionych czasow, dziadkowych opowiesci, nie zastanawiajac sie, ile bylo w nich prawdy, a ile straszenia zmierzajacego do wymusenia posluszenstwa. A dziadkowie potrafili snuc takie opowiesci, ze do piwnicy albo na strychu, nawet przy wlaczonym swietle lub przy zapalonej swiecy, ze strachu nie chcialo sie isc, a coz dopiero wychodzic na zewnatrz w ciemnosc. [ ] A pozniej samemu przychodziły do glowy rozne pomysly, z ktorych bywala albo swietna dziecieca zabawa, albo gniew rodzicow i wybijanie zartow oraz figli dobrze im znaniymi metodami [ ]. I tak powoli mlody czlowiek tracil z wiekiem [ ] swoj szczesliwy swiat dzieciecych wyobrazen i tworow, ktorego nie ograniczala zadna niemozliwosc\n\n## Sposob 1 - kluczowe słowa do przetlumaczenia (czastki semantyczne CKE)\nCzesc 1 (*\"Chtëż z nas pòsłësznotë\"*) - 4 pkt:\n- **nie lëdôł** = nie lubil (nie chcial, nie lüdal)\n- **starkòwëch** = dziadkowych (starkov = dziadkow)\n- **zmiérzającégò do ùdostaniô pòsłësznotë** = zmierzajacego do wymusenia posluszenstwa (udostac = wymusic/dobrac; posłesznosc = poslusznostwo)\n- + zrozumienie calosci\n\nCzesc 2 (*\"A rozmielë ò cemnicą\"*) - 6 pkt:\n- **kôrbiónczi** = opowiesci, gadki (korbioc = gadac, rozmawiac)\n- **sklepù** = piwnicy (sklep na Kaszubach = piwnica!)\n- **widze** = swiecy (wid = swiatlo, widza = swieca/swiatlo)\n- **bùten** = na zewnatrz, na dworze\n- **ò cemnicą** = w ciemnosc, w ciemnosci (cemnota = ciemnosc)\n- + zrozumienie calosci\n\nCzesc 3 (*\"A pózni samémù metodama\"*) - 7 pkt:\n- **rojitwë** = pomysly, marzenia (rojic = marzyc, wymyslac)\n- **pësznô** = swietna, wspaniala (pyszna w sensie piekna)\n- **górz** = gniew, zlost starszych (gorz = gorycz/gniew)\n- **wënëkiwanié** = wybijanie (z glowy), wypedzanie\n- **fifów** = zartow, kawałow (fify = dowcipy/psoty)\n- **wëpków** = figli, psot (wepk = figiel/psota)\n- + zrozumienie calosci\n\nCzesc 4 (*\"I tak pòmału nimòżnota\"*) - 3 pkt:\n- **ùmëslënków** = wyobrazen, wytworow wyobrazni (umyslency = wyobrazone twory)\n- **nimòżnota** = niemozliwosc (nimos = niemoze; nimoznota = niemozliwosc)\n- + zrozumienie calosci\n\n## Sposob 2 - pułapki tłumaczeniowe\nUwaga na typowe błedy:\n1. **sklepù** NIE = sklep (pol.), lecz PIWNICA - fałszywy przyjaciel!\n2. **widze/swiéca** - swiatlo/swieca, nie monitor\n3. **górz** - gorz = gorycz/gniew/zal, nie gora\n4. **ùmëslënków** - od umysl/myslic = wytwory wyobrazni/pomysly\n5. **nimòżnota** - od nim(a)+mozna = niemozliwosc, brak ograniczen\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 11, max 20 pkt - czastki semantyczne):\n> - **Czesc 1** (Chtez z nas poslesznote): nie ledol + starkowech + zmierzajacego do poslesznote + calosci = 4 pkt\n> - **Czesc 2** (A rozmiele o cemnica): korbionczi + sklepu + widze + buten + o cemnica + calosci = 6 pkt\n> - **Czesc 3** (A pozni metodama): rojitwe + peszno + gorz + wenekiwanie + fifow + wepkow + calosci = 7 pkt\n> - **Czesc 4** (I tak nimoznota): umeslenkow + nimoznota + calosci = 3 pkt\n\nCo zapamietac? \"Sklep\" po kaszubsku to PIWNICA (nie sklep handlowy) - to klasyczny falszywy przyjaciel. \"Korbionczi\" to opowiesci/gadki (od korbic = gadac). \"Nimoznota\" to niemozliwosc - swiecie wyobrazen dziecka, w ktorym wszystko jest mozliwe.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk kaszubski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-kaszubski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Tekst do przekłôdu:</p>\n<p>&quot;Chtëż z nas, bãdącë môłim dzeckã, nie lëdôł słëchac rozmajitëch historiów z ùszłëch czasów, starkòwëch òpòwiôstków, bez znaczeniô jak wiele bëło w nich prôwdë abò straszeniô zmiérzającégò do ùdostaniô pòsłësznotë. A rozmielë starkòwie taczé snëc kôrbiónczi, że do sklepù abò na górã, nawet prze zapôlonym widze cze swiécë ze strachù nie chcało sã jic, a céż dopiérkù bùten ò cemnicą. [ ] A pózni samémù przëchôdałë do głowë rozmajité rojitwë, z jaczich bëła abò pësznô dzecnô zabawa, abò górz starszich i wënëkiwanié fifów i wëpków dobrze starszim znónyma metodama [ ]. I tak pòmału młodi człowiek gùbił z wiekã [ ] swój szczestlëwi swiat dzecnëch ùmëslënków i stwòrów, chtërnégò nie ògraniczała niżôdnô nimòżnota &quot;</p>\n<p>B. Ùgòwskô, Fantasy, &quot;Stegna&quot;, nr 2, 2008, s. 2-3.</p>\n<p>&quot;Chtëż z nas, bãdącë môłim dzeckã, nie lëdôł słëchac rozmajitëch historiów z ùszłëch czasów, starkòwëch òpòwiôstków, bez znaczeniô jak wiele bëło w nich prôwdë abò straszeniô zmiérzającégò do ùdostaniô pòsłësznotë. A rozmielë starkòwie taczé snëc kôrbiónczi, że do sklepù abò na górã, nawet prze zapôlonym widze cze swiécë ze strachù nie chcało sã jic, a céż dopiérkù bùten ò cemnicą. [ ] A pózni samémù przëchôdałë do głowë rozmajité rojitwë, z jaczich bëła abò pësznô dzecnô zabawa, abò górz starszich i wënëkiwanié fifów i wëpków dobrze starszim znónyma metodama [ ]. I tak pòmału młodi człowiek gùbił z wiekã [ ] swój szczestlëwi swiat dzecnëch ùmëslënków i stwòrów, chtërnégò nie ògraniczała niżôdnô nimòżnota &quot;</p>\n<p>Przełożë tekst na pòlsci jãzëk.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Pełne tlumaczenie tekstu na jezyk polski (przykladowa realizacja):</strong></p>\n<p>Ktoz z nas jako male dziecko nie lubil sluchac roznych historii z minionych czasow, dziadkowych opowiesci, nie zastanawiajac sie, ile bylo w nich prawdy, a ile straszenia zmierzajacego do wymusenia posluszenstwa. A dziadkowie potrafili snuc takie opowiesci, ze do piwnicy albo na strychu, nawet przy wlaczonym swietle lub przy zapalonej swiecy, ze strachu nie chcialo sie isc, a coz dopiero wychodzic na zewnatrz w ciemnosc. [ ] A pozniej samemu przychodziły do glowy rozne pomysly, z ktorych bywala albo swietna dziecieca zabawa, albo gniew rodzicow i wybijanie zartow oraz figli dobrze im znaniymi metodami [ ]. I tak powoli mlody czlowiek tracil z wiekiem [ ] swoj szczesliwy swiat dzieciecych wyobrazen i tworow, ktorego nie ograniczala zadna niemozliwosc</p>\n<h4>Sposob 1 - kluczowe słowa do przetlumaczenia (czastki semantyczne CKE)</h4>\n<p>Czesc 1 (<em>&quot;Chtëż z nas pòsłësznotë&quot;</em>) - 4 pkt:</p>\n<ul><li><strong>nie lëdôł</strong> = nie lubil (nie chcial, nie lüdal)</li><li><strong>starkòwëch</strong> = dziadkowych (starkov = dziadkow)</li><li><strong>zmiérzającégò do ùdostaniô pòsłësznotë</strong> = zmierzajacego do wymusenia posluszenstwa (udostac = wymusic/dobrac; posłesznosc = poslusznostwo)</li><li>+ zrozumienie calosci</li></ul>\n<p>Czesc 2 (<em>&quot;A rozmielë ò cemnicą&quot;</em>) - 6 pkt:</p>\n<ul><li><strong>kôrbiónczi</strong> = opowiesci, gadki (korbioc = gadac, rozmawiac)</li><li><strong>sklepù</strong> = piwnicy (sklep na Kaszubach = piwnica!)</li><li><strong>widze</strong> = swiecy (wid = swiatlo, widza = swieca/swiatlo)</li><li><strong>bùten</strong> = na zewnatrz, na dworze</li><li><strong>ò cemnicą</strong> = w ciemnosc, w ciemnosci (cemnota = ciemnosc)</li><li>+ zrozumienie calosci</li></ul>\n<p>Czesc 3 (<em>&quot;A pózni samémù metodama&quot;</em>) - 7 pkt:</p>\n<ul><li><strong>rojitwë</strong> = pomysly, marzenia (rojic = marzyc, wymyslac)</li><li><strong>pësznô</strong> = swietna, wspaniala (pyszna w sensie piekna)</li><li><strong>górz</strong> = gniew, zlost starszych (gorz = gorycz/gniew)</li><li><strong>wënëkiwanié</strong> = wybijanie (z glowy), wypedzanie</li><li><strong>fifów</strong> = zartow, kawałow (fify = dowcipy/psoty)</li><li><strong>wëpków</strong> = figli, psot (wepk = figiel/psota)</li><li>+ zrozumienie calosci</li></ul>\n<p>Czesc 4 (<em>&quot;I tak pòmału nimòżnota&quot;</em>) - 3 pkt:</p>\n<ul><li><strong>ùmëslënków</strong> = wyobrazen, wytworow wyobrazni (umyslency = wyobrazone twory)</li><li><strong>nimòżnota</strong> = niemozliwosc (nimos = niemoze; nimoznota = niemozliwosc)</li><li>+ zrozumienie calosci</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - pułapki tłumaczeniowe</h4>\n<p>Uwaga na typowe błedy:</p>\n<ol><li><strong>sklepù</strong> NIE = sklep (pol.), lecz PIWNICA - fałszywy przyjaciel!</li><li><strong>widze/swiéca</strong> - swiatlo/swieca, nie monitor</li><li><strong>górz</strong> - gorz = gorycz/gniew/zal, nie gora</li><li><strong>ùmëslënków</strong> - od umysl/myslic = wytwory wyobrazni/pomysly</li><li><strong>nimòżnota</strong> - od nim(a)+mozna = niemozliwosc, brak ograniczen</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 11, max 20 pkt - czastki semantyczne):<br>- <strong>Czesc 1</strong> (Chtez z nas poslesznote): nie ledol + starkowech + zmierzajacego do poslesznote + calosci = 4 pkt<br>- <strong>Czesc 2</strong> (A rozmiele o cemnica): korbionczi + sklepu + widze + buten + o cemnica + calosci = 6 pkt<br>- <strong>Czesc 3</strong> (A pozni metodama): rojitwe + peszno + gorz + wenekiwanie + fifow + wepkow + calosci = 7 pkt<br>- <strong>Czesc 4</strong> (I tak nimoznota): umeslenkow + nimoznota + calosci = 3 pkt</blockquote>\n<p>Co zapamietac? &quot;Sklep&quot; po kaszubsku to PIWNICA (nie sklep handlowy) - to klasyczny falszywy przyjaciel. &quot;Korbionczi&quot; to opowiesci/gadki (od korbic = gadac). &quot;Nimoznota&quot; to niemozliwosc - swiecie wyobrazen dziecka, w ktorym wszystko jest mozliwe.</p>"}]}