{"id":"maturazai-kaszubski-mok-r1-1p-152/zad/3","paper_id":"maturazai-kaszubski-mok-r1-1p-152","number":"3","points":20,"ptype":"open","subject":"jezyk-kaszubski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanié 3.\nPrzetłumacz tekst na język polski.\n\nSztudérowôł wszëtczé, jaczé nalôzł, pismiona na témã nëch nôdlëdzczich bëtnosców, zaczinającë òd Swiãtëch Pismionów, z chtërnëch hôlôł pòdskôcënk.\nJózef Chełmòwsczi béł zarzekłi aniołama òd zôczątkù ùrobiznë. Dobrze wdôrzają, że pòkôzałë sã ju na wëstôwkù, chtëren mù zrëchtowało Zrzeszenié w Chònicach w 1979 r. Béł to jegò pierszi òsóbny wëstôwk dali jak w rodzynnëch Brusach i wiele razy gôdôł mie, że robił za przełómny sztërk na jegò artisticzny drodze. Òdtądka zaczãłë prizowac jegò ùrobnotã, chtërny bëlny dzél pòswiãcył anielsczi tematice. Jem pòprosył czedës Józefa, bë mie namalowôł na szkle Matkã Bòską Czãstochòwską. Chãtno to zrobił, bò më bëlë jesmë w leteczny drészbie, leno zjiscył nó zadanié wedle swòji ùdbë: namalowôł kòscół w Brusach z apartną rozdwòjoną wieżą, westrzód drzéwiãtów, jaczé jesz tedë kòl niego rosłé, a wëżi dakù swiãtnicë Madónną z Dzecątkã, kòl chtërny w lëfce zôstałé wiszącé dwa aniołë nakłôdającé Ji kòrunã na głowã. Kò ni mògło jich felowac!\n\nK. Ostrowski, Aniołë Chełmòwsczégò, tłom. I. Czajinô, \"Pomerania\" 2013, nr 9, s. 48-49.\n\nSztudérowôł wszëtczé, jaczé nalôzł, pismiona na témã nëch nôdlëdzczich bëtnosców, zaczinającë òd Swiãtëch Pismionów, z chtërnëch hôlôł pòdskôcënk.\nJózef Chełmòwsczi béł zarzekłi aniołama òd zôczątkù ùrobiznë. Dobrze wdôrzają, że pòkôzałë sã ju na wëstôwkù, chtëren mù zrëchtowało Zrzeszenié w Chònicach w 1979 r. Béł to jegò pierszi òsóbny wëstôwk dali jak w rodzynnëch Brusach i wiele razy gôdôł mie, że robił za przełómny sztërk na jegò artisticzny drodze. Òdtądka zaczãłë prizowac jegò ùrobnotã, chtërny bëlny dzél pòswiãcył anielsczi tematice. Jem pòprosył czedës Józefa, bë mie namalowôł na szkle Matkã Bòską Czãstochòwską. Chãtno to zrobił, bò më bëlë jesmë w leteczny drészbie, leno zjiscył nó zadanié wedle swòji ùdbë: namalowôł kòscół w Brusach z apartną rozdwòjoną wieżą, westrzód drzéwiãtów, jaczé jesz tedë kòl niego rosłé, a wëżi dakù swiãtnicë Madónną z Dzecątkã, kòl chtërny w lëfce zôstałé wiszącé dwa aniołë nakłôdającé Ji kòrunã na głowã. Kò ni mògło jich felowac!\n\nPrzetłumacz tekst na język polski.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Przykladowe tlumaczenie na jezyk polski (zgodne z kluczem CKE):**\n\nStudiowal wszystkie dostepne mu pisma na temat tych bytow nadludzkich, zaczynajac od Pisma Swietego, z ktorego czerpal inspiracje.\n\nJozef Chelmowski byl zafascynowany aniolami od poczatku tworczosci. Dobrze pamietam, ze pojawily sie juz na wystawie, ktora mu przygotowalo Zrzeszenie w Chojnicach w 1979 r. Byla to jego pierwsza indywidualna wystawa poza rodzinnymi Brusami i wiele razy mowil mi, ze stanowila przelomowy moment na jego artystycznej drodze. Odtad zaczeto cenic jego tworczosc, ktorej znaczaca czesc poswiecil anielskiej tematyce. Kiedys poprosilem Jozefa, by mi namalowal na szkle Matke Boska Czestochowska. Chetnie to zrobil, bo bylismy w dlugoletniej przyjazni, lecz zrealizowal to zadanie zgodnie ze swoim pomyslem: namalowal kosciol w Brusach z charakterystyczna rozdwojona wieza, wsrod drzew, jakie jeszcze wtedy przy nim rosly, a ponad dachem swiatyni Madonne z Dzieciatkiem, obok ktorej w powietrzu zawisly dwa anioly nakladajace Jej korone na glowe. Nie moglo ich przeciez zabraknac!\n\n## Sposob 1 - przetlumaczenie trudnych slow (czastki semantyczne punktowane przez CKE)\n\nCZASTKA 1 (2 pkt): \"Sztudérowôł wszëtczé, jaczé nalôzł, pismiona na témã nëch nôdlëdzczich bëtnosców, zaczinającë òd Swiãtëch Pismionów, z chtërnëch hôlôł pòdskôcënk.\"\n- **pòdskôcënk** (1 pkt) = inspiracja, bodziec, impuls (dosł. podniet)\n- zrozumienie calosci (1 pkt): \"Studiowal pisma o bytach nadludzkich, z Pisma Swietego czerpiac inspiracje.\"\n\nCZASTKA 2 (5 pkt): \"Józef Chełmòwsczi béł zarzekłi aniołama òd zôczątkù ùrobiznë. Dobrze wdôrzają, że pòkôzałë sã ju na wëstôwkù, chtëren mù zrëchtowało Zrzeszenié w Chònicach w 1979 r.\"\n- **zarzekłi** (1 pkt) = zafascynowany, zaczarowany, opetany (dosł. zaklety)\n- **ùrobiznë** (1 pkt) = tworczosci (od \"robizna\" = praca tworcza)\n- **wdôrzają** (1 pkt) = pamietam (od \"wdarzac\" = pamietac, wspominac)\n- **zrëchtowało** (1 pkt) = przygotowalo, zorganizowalo (od \"rëchtowac\" = przygotowywac)\n- zrozumienie calosci (1 pkt)\n\nCZASTKA 3 (2 pkt): \"Béł to jegò pierszi òsóbny wëstôwk dali jak w rodzynnëch Brusach i wiele razy gôdôł mie, że robił za przełómny sztërk na jegò artisticzny drodze.\"\n- **przełómny sztërk** (1 pkt) = przelomowy moment/czas (szterk = chwila, moment, czas)\n- zrozumienie calosci (1 pkt)\n\nCZASTKA 4 (2 pkt): \"Òdtądka zaczãłë prizowac jegò ùrobnotã, chtërny bëlny dzél pòswiãcył anielsczi tematice. Jem pòprosył czedës Józefa, bë mie namalowôł na szkle Matkã Bòską Czãstochòwską.\"\n- **bëlny** (1 pkt) = znaczacy, dobry, duzy, wazny (bëlny = dobry, poriadny)\n- zrozumienie calosci (1 pkt)\n\nCZASTKA 5 (6 pkt): \"Chãtno to zrobił, bò më bëlë jesmë w leteczny drészbie, leno zjiscył nó zadanié wedle swòji ùdbë: namalowôł kòscół w Brusach z apartną rozdwòjoną wieżą, westrzód drzéwiãtów, jaczé jesz tedë kòl niego rosłé, a wëżi dakù swiãtnicë Madónną z Dzecątkã, kòl chtërny w lëfce zôstałé wiszącé dwa aniołë nakłôdającé Ji kòrunã na głowã.\"\n- **drészbie** (1 pkt) = przyjazni, znajomosci (dresba = przyjazn)\n- **zjiscył** (1 pkt) = zrealizowal, spelnił (ziscic = spelnic, zrealizowac)\n- **ùdbë** (1 pkt) = pomyslu, koncepcji (udba = pomysl, zamysl)\n- **apartną** (1 pkt) = charakterystyczna, wyjatkowa (apartny = szczegolny, wyjatkowy)\n- **lëfce** (1 pkt) = w powietrzu (lëft = powietrze, od niem. Luft)\n- zrozumienie calosci (1 pkt)\n\nCZASTKA 6 (3 pkt): \"Kò ni mògło jich felowac!\"\n- **kò** (1 pkt) = przeciez, wszak (partykula wzmacniajaca)\n- **felowac** (1 pkt) = brakowac (od niem. fehlen = brakujace)\n- zrozumienie calosci (1 pkt)\n\n## Sposob 2 - strategia tlumaczenia kaszubskiego tekstu\nPodczas tlumaczenia tekstu kaszubskiego na jezyk polski:\n1. Czytaj caly zdanie i staraj sie zrozumiec ogolny sens.\n2. Trudne slowa rozkladaj na elementy: czesto sa zapozyczeniami z niemiec kiego (felowac, lëft, rëchtowac) lub maja zwiazek z polskim rdzeniem (wdarzac - pamietac, ùrobiznë - robizna, udba - pomysl).\n3. Zachowaj sens gramatyczny: kaszubski i polski maja podobna skladnie, ale rozna fonetike.\n4. Slowa kluczowe oceniane przez CKE: pòdskôcënk, zarzekłi, ùrobiznë, wdôrzajã, zrëchtowało, przełómny sztërk, bëlny, drészbie, zjiscył, ùdbë, apartną, lëfce, kò, felowac.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 3, max 20 pkt):\n> - Czastka 1 (2 pkt): pòdskôcënk (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - Czastka 2 (5 pkt): zarzekłi (1) + ùrobiznë (1) + wdôrzajã (1) + zrëchtowało (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - Czastka 3 (2 pkt): przełómny sztërk (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - Czastka 4 (2 pkt): bëlny (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - Czastka 5 (6 pkt): drészbie (1) + zjiscył (1) + ùdbë (1) + apartną (1) + lëfce (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - Czastka 6 (3 pkt): kò (1) + felowac (1) + zrozumienie calosci (1)\n> - **Razem: 20 pkt**\n\nCo zapamietac? Tlumaczenie oceniane jest czastkami semantycznymi - liczy sie KAZDE trudne slowo z osobna ORAZ ogolne zrozumienie calosci fragmentu. Nie mozna zatem \"odfarbowac\" trudnych slow - kluczowe slowa musza byc dobrze przetlumaczone.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk kaszubski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-kaszubski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanié 3.<br>Przetłumacz tekst na język polski.</p>\n<p>Sztudérowôł wszëtczé, jaczé nalôzł, pismiona na témã nëch nôdlëdzczich bëtnosców, zaczinającë òd Swiãtëch Pismionów, z chtërnëch hôlôł pòdskôcënk.<br>Józef Chełmòwsczi béł zarzekłi aniołama òd zôczątkù ùrobiznë. Dobrze wdôrzają, że pòkôzałë sã ju na wëstôwkù, chtëren mù zrëchtowało Zrzeszenié w Chònicach w 1979 r. Béł to jegò pierszi òsóbny wëstôwk dali jak w rodzynnëch Brusach i wiele razy gôdôł mie, że robił za przełómny sztërk na jegò artisticzny drodze. Òdtądka zaczãłë prizowac jegò ùrobnotã, chtërny bëlny dzél pòswiãcył anielsczi tematice. Jem pòprosył czedës Józefa, bë mie namalowôł na szkle Matkã Bòską Czãstochòwską. Chãtno to zrobił, bò më bëlë jesmë w leteczny drészbie, leno zjiscył nó zadanié wedle swòji ùdbë: namalowôł kòscół w Brusach z apartną rozdwòjoną wieżą, westrzód drzéwiãtów, jaczé jesz tedë kòl niego rosłé, a wëżi dakù swiãtnicë Madónną z Dzecątkã, kòl chtërny w lëfce zôstałé wiszącé dwa aniołë nakłôdającé Ji kòrunã na głowã. Kò ni mògło jich felowac!</p>\n<p>K. Ostrowski, Aniołë Chełmòwsczégò, tłom. I. Czajinô, &quot;Pomerania&quot; 2013, nr 9, s. 48-49.</p>\n<p>Sztudérowôł wszëtczé, jaczé nalôzł, pismiona na témã nëch nôdlëdzczich bëtnosców, zaczinającë òd Swiãtëch Pismionów, z chtërnëch hôlôł pòdskôcënk.<br>Józef Chełmòwsczi béł zarzekłi aniołama òd zôczątkù ùrobiznë. Dobrze wdôrzają, że pòkôzałë sã ju na wëstôwkù, chtëren mù zrëchtowało Zrzeszenié w Chònicach w 1979 r. Béł to jegò pierszi òsóbny wëstôwk dali jak w rodzynnëch Brusach i wiele razy gôdôł mie, że robił za przełómny sztërk na jegò artisticzny drodze. Òdtądka zaczãłë prizowac jegò ùrobnotã, chtërny bëlny dzél pòswiãcył anielsczi tematice. Jem pòprosył czedës Józefa, bë mie namalowôł na szkle Matkã Bòską Czãstochòwską. Chãtno to zrobił, bò më bëlë jesmë w leteczny drészbie, leno zjiscył nó zadanié wedle swòji ùdbë: namalowôł kòscół w Brusach z apartną rozdwòjoną wieżą, westrzód drzéwiãtów, jaczé jesz tedë kòl niego rosłé, a wëżi dakù swiãtnicë Madónną z Dzecątkã, kòl chtërny w lëfce zôstałé wiszącé dwa aniołë nakłôdającé Ji kòrunã na głowã. Kò ni mògło jich felowac!</p>\n<p>Przetłumacz tekst na język polski.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Przykladowe tlumaczenie na jezyk polski (zgodne z kluczem CKE):</strong></p>\n<p>Studiowal wszystkie dostepne mu pisma na temat tych bytow nadludzkich, zaczynajac od Pisma Swietego, z ktorego czerpal inspiracje.</p>\n<p>Jozef Chelmowski byl zafascynowany aniolami od poczatku tworczosci. Dobrze pamietam, ze pojawily sie juz na wystawie, ktora mu przygotowalo Zrzeszenie w Chojnicach w 1979 r. Byla to jego pierwsza indywidualna wystawa poza rodzinnymi Brusami i wiele razy mowil mi, ze stanowila przelomowy moment na jego artystycznej drodze. Odtad zaczeto cenic jego tworczosc, ktorej znaczaca czesc poswiecil anielskiej tematyce. Kiedys poprosilem Jozefa, by mi namalowal na szkle Matke Boska Czestochowska. Chetnie to zrobil, bo bylismy w dlugoletniej przyjazni, lecz zrealizowal to zadanie zgodnie ze swoim pomyslem: namalowal kosciol w Brusach z charakterystyczna rozdwojona wieza, wsrod drzew, jakie jeszcze wtedy przy nim rosly, a ponad dachem swiatyni Madonne z Dzieciatkiem, obok ktorej w powietrzu zawisly dwa anioly nakladajace Jej korone na glowe. Nie moglo ich przeciez zabraknac!</p>\n<h4>Sposob 1 - przetlumaczenie trudnych slow (czastki semantyczne punktowane przez CKE)</h4>\n<p>CZASTKA 1 (2 pkt): &quot;Sztudérowôł wszëtczé, jaczé nalôzł, pismiona na témã nëch nôdlëdzczich bëtnosców, zaczinającë òd Swiãtëch Pismionów, z chtërnëch hôlôł pòdskôcënk.&quot;</p>\n<ul><li><strong>pòdskôcënk</strong> (1 pkt) = inspiracja, bodziec, impuls (dosł. podniet)</li><li>zrozumienie calosci (1 pkt): &quot;Studiowal pisma o bytach nadludzkich, z Pisma Swietego czerpiac inspiracje.&quot;</li></ul>\n<p>CZASTKA 2 (5 pkt): &quot;Józef Chełmòwsczi béł zarzekłi aniołama òd zôczątkù ùrobiznë. Dobrze wdôrzają, że pòkôzałë sã ju na wëstôwkù, chtëren mù zrëchtowało Zrzeszenié w Chònicach w 1979 r.&quot;</p>\n<ul><li><strong>zarzekłi</strong> (1 pkt) = zafascynowany, zaczarowany, opetany (dosł. zaklety)</li><li><strong>ùrobiznë</strong> (1 pkt) = tworczosci (od &quot;robizna&quot; = praca tworcza)</li><li><strong>wdôrzają</strong> (1 pkt) = pamietam (od &quot;wdarzac&quot; = pamietac, wspominac)</li><li><strong>zrëchtowało</strong> (1 pkt) = przygotowalo, zorganizowalo (od &quot;rëchtowac&quot; = przygotowywac)</li><li>zrozumienie calosci (1 pkt)</li></ul>\n<p>CZASTKA 3 (2 pkt): &quot;Béł to jegò pierszi òsóbny wëstôwk dali jak w rodzynnëch Brusach i wiele razy gôdôł mie, że robił za przełómny sztërk na jegò artisticzny drodze.&quot;</p>\n<ul><li><strong>przełómny sztërk</strong> (1 pkt) = przelomowy moment/czas (szterk = chwila, moment, czas)</li><li>zrozumienie calosci (1 pkt)</li></ul>\n<p>CZASTKA 4 (2 pkt): &quot;Òdtądka zaczãłë prizowac jegò ùrobnotã, chtërny bëlny dzél pòswiãcył anielsczi tematice. Jem pòprosył czedës Józefa, bë mie namalowôł na szkle Matkã Bòską Czãstochòwską.&quot;</p>\n<ul><li><strong>bëlny</strong> (1 pkt) = znaczacy, dobry, duzy, wazny (bëlny = dobry, poriadny)</li><li>zrozumienie calosci (1 pkt)</li></ul>\n<p>CZASTKA 5 (6 pkt): &quot;Chãtno to zrobił, bò më bëlë jesmë w leteczny drészbie, leno zjiscył nó zadanié wedle swòji ùdbë: namalowôł kòscół w Brusach z apartną rozdwòjoną wieżą, westrzód drzéwiãtów, jaczé jesz tedë kòl niego rosłé, a wëżi dakù swiãtnicë Madónną z Dzecątkã, kòl chtërny w lëfce zôstałé wiszącé dwa aniołë nakłôdającé Ji kòrunã na głowã.&quot;</p>\n<ul><li><strong>drészbie</strong> (1 pkt) = przyjazni, znajomosci (dresba = przyjazn)</li><li><strong>zjiscył</strong> (1 pkt) = zrealizowal, spelnił (ziscic = spelnic, zrealizowac)</li><li><strong>ùdbë</strong> (1 pkt) = pomyslu, koncepcji (udba = pomysl, zamysl)</li><li><strong>apartną</strong> (1 pkt) = charakterystyczna, wyjatkowa (apartny = szczegolny, wyjatkowy)</li><li><strong>lëfce</strong> (1 pkt) = w powietrzu (lëft = powietrze, od niem. Luft)</li><li>zrozumienie calosci (1 pkt)</li></ul>\n<p>CZASTKA 6 (3 pkt): &quot;Kò ni mògło jich felowac!&quot;</p>\n<ul><li><strong>kò</strong> (1 pkt) = przeciez, wszak (partykula wzmacniajaca)</li><li><strong>felowac</strong> (1 pkt) = brakowac (od niem. fehlen = brakujace)</li><li>zrozumienie calosci (1 pkt)</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - strategia tlumaczenia kaszubskiego tekstu</h4>\n<p>Podczas tlumaczenia tekstu kaszubskiego na jezyk polski:</p>\n<ol><li>Czytaj caly zdanie i staraj sie zrozumiec ogolny sens.</li><li>Trudne slowa rozkladaj na elementy: czesto sa zapozyczeniami z niemiec kiego (felowac, lëft, rëchtowac) lub maja zwiazek z polskim rdzeniem (wdarzac - pamietac, ùrobiznë - robizna, udba - pomysl).</li><li>Zachowaj sens gramatyczny: kaszubski i polski maja podobna skladnie, ale rozna fonetike.</li><li>Slowa kluczowe oceniane przez CKE: pòdskôcënk, zarzekłi, ùrobiznë, wdôrzajã, zrëchtowało, przełómny sztërk, bëlny, drészbie, zjiscył, ùdbë, apartną, lëfce, kò, felowac.</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 3, max 20 pkt):<br>- Czastka 1 (2 pkt): pòdskôcënk (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- Czastka 2 (5 pkt): zarzekłi (1) + ùrobiznë (1) + wdôrzajã (1) + zrëchtowało (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- Czastka 3 (2 pkt): przełómny sztërk (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- Czastka 4 (2 pkt): bëlny (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- Czastka 5 (6 pkt): drészbie (1) + zjiscył (1) + ùdbë (1) + apartną (1) + lëfce (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- Czastka 6 (3 pkt): kò (1) + felowac (1) + zrozumienie calosci (1)<br>- <strong>Razem: 20 pkt</strong></blockquote>\n<p>Co zapamietac? Tlumaczenie oceniane jest czastkami semantycznymi - liczy sie KAZDE trudne slowo z osobna ORAZ ogolne zrozumienie calosci fragmentu. Nie mozna zatem &quot;odfarbowac&quot; trudnych slow - kluczowe slowa musza byc dobrze przetlumaczone.</p>"}]}