{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2015-05/zad/8","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2015-05","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Apelles, nisi post tabulam latuisset, sua vitia non auscultavisset.\n\nNazwij typ zdania podrzednego.\n\nApelles, nisi post tabulam latuisset, sua vitia non auscultavisset.\n\nZdanie podrzedne","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n\n**Zdanie podrzedne warunkowe (okolicznikowe warunkowe) - casus irrealis (tryb nierzeczywisty).**\n\n## Sposob 1 - analiza gramatyczna zdania\n\n> *Apelles, nisi post tabulam latuisset, sua vitia non auscultavisset.*\n\nTlumaczenie: \"Apelles, gdyby nie ukryl sie za obrazem, nie bylyby wysluchal swoich wad.\"\n\nAnaliza:\n- **nisi** = \"jesli nie, gdyby nie\" - spojnik warunkowy przeczacy (= *si non*)\n- **latuisset** = 3. os. sg. **coniunctivus plusquamperfecti** od *lateo* (ukrywac sie) - w protasis (zdanie warunkowe)\n- **auscultavisset** = 3. os. sg. **coniunctivus plusquamperfecti** od *ausculto* (wysluchiwal) - w apodosis (zdanie glowne)\n\n## Sposob 2 - rodzaje zdan warunkowych w lacinie\n\nW lacinie rozrozniamy trzy typy zdan warunkowych (*condicionalis*):\n\n| Typ | Czas | Polskie znaczenie | Przyklad |\n| **Potencialis** | coniunctivus praesentis/perfecti | \"jesli (ewentualnie) \" | *Si venias, gaudeam* |\n| **Irrealis praesentis** | coniunctivus imperfecti | \"gdybys (teraz) \" | *Si venires, gauderem* |\n| **Irrealis praeteriti** | coniunctivus plusquamperfecti | \"gdybys byl \" | *Si venisses, gavisus essem* |\n\nNasze zdanie ma **coniunctivus plusquamperfecti** w obu czlonach (*latuisset, auscultavisset*) - to **casus irrealis praeteriti** (nierzeczywistosci przeszlej = warunek nie spelnil sie w przeszlosci).\n\nSens: W rzeczywistosci Apelles ukryl sie za obrazem i wysluchal wad - zdanie opisuje sytuacje hipotetyczna (gdyby NIE ukryl sie, nie bylyby wysluchal). Warunek jest nierzeczywisty w stosunku do tego, co faktycznie zaszlo.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 8, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - zdanie podrzedne warunkowe (okolicznikowe warunkowe) / casus irrealis (tryb nierzeczywisty)\n> - **0 pkt** - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi\n\nCo zapamietac? Coniunctivus plusquamperfecti w obu czlonach zdania warunkowego (protasis + apodosis) = casus irrealis praeteriti. Spojnik *nisi* = *si non* = \"jesli nie, gdyby nie\".","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2015 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Apelles, nisi post tabulam latuisset, sua vitia non auscultavisset.</p>\n<p>Nazwij typ zdania podrzednego.</p>\n<p>Apelles, nisi post tabulam latuisset, sua vitia non auscultavisset.</p>\n<p>Zdanie podrzedne</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedz</h4>\n<p><strong>Zdanie podrzedne warunkowe (okolicznikowe warunkowe) - casus irrealis (tryb nierzeczywisty).</strong></p>\n<h4>Sposob 1 - analiza gramatyczna zdania</h4>\n<blockquote><em>Apelles, nisi post tabulam latuisset, sua vitia non auscultavisset.</em></blockquote>\n<p>Tlumaczenie: &quot;Apelles, gdyby nie ukryl sie za obrazem, nie bylyby wysluchal swoich wad.&quot;</p>\n<p>Analiza:</p>\n<ul><li><strong>nisi</strong> = &quot;jesli nie, gdyby nie&quot; - spojnik warunkowy przeczacy (= <em>si non</em>)</li><li><strong>latuisset</strong> = 3. os. sg. <strong>coniunctivus plusquamperfecti</strong> od <em>lateo</em> (ukrywac sie) - w protasis (zdanie warunkowe)</li><li><strong>auscultavisset</strong> = 3. os. sg. <strong>coniunctivus plusquamperfecti</strong> od <em>ausculto</em> (wysluchiwal) - w apodosis (zdanie glowne)</li></ul>\n<h4>Sposob 2 - rodzaje zdan warunkowych w lacinie</h4>\n<p>W lacinie rozrozniamy trzy typy zdan warunkowych (<em>condicionalis</em>):</p>\n<p>| Typ | Czas | Polskie znaczenie | Przyklad |<br>| <strong>Potencialis</strong> | coniunctivus praesentis/perfecti | &quot;jesli (ewentualnie) &quot; | <em>Si venias, gaudeam</em> |<br>| <strong>Irrealis praesentis</strong> | coniunctivus imperfecti | &quot;gdybys (teraz) &quot; | <em>Si venires, gauderem</em> |<br>| <strong>Irrealis praeteriti</strong> | coniunctivus plusquamperfecti | &quot;gdybys byl &quot; | <em>Si venisses, gavisus essem</em> |</p>\n<p>Nasze zdanie ma <strong>coniunctivus plusquamperfecti</strong> w obu czlonach (<em>latuisset, auscultavisset</em>) - to <strong>casus irrealis praeteriti</strong> (nierzeczywistosci przeszlej = warunek nie spelnil sie w przeszlosci).</p>\n<p>Sens: W rzeczywistosci Apelles ukryl sie za obrazem i wysluchal wad - zdanie opisuje sytuacje hipotetyczna (gdyby NIE ukryl sie, nie bylyby wysluchal). Warunek jest nierzeczywisty w stosunku do tego, co faktycznie zaszlo.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 8, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - zdanie podrzedne warunkowe (okolicznikowe warunkowe) / casus irrealis (tryb nierzeczywisty)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedz bledna lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<p>Co zapamietac? Coniunctivus plusquamperfecti w obu czlonach zdania warunkowego (protasis + apodosis) = casus irrealis praeteriti. Spojnik <em>nisi</em> = <em>si non</em> = &quot;jesli nie, gdyby nie&quot;.</p>"}]}