{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2016-05/zad/10","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2016-05","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Przyporzadkuj podanym wyrazom (1.-3.) ich synonimy (A-H). Wpisz wlasciwa litere do tabeli.\n\n1. asumpt -\n2. augmentatyw -\n3. antenat -\n\nA. pewnik\nB. zgrubienie\nC. koligat\nD. impuls\nE. warunek\nF. przodek\nG. dziedzic\nH. wartosc\n\nLp. | Wyraz | Synonim\n1. | asumpt |\n2. | augmentatyw |\n3. | antenat |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1. asumpt → D. impuls**\n\n**2. augmentatyw → B. zgrubienie**\n\n**3. antenat → F. przodek**\n\n## Sposób 1 - etymologia łacińska wyrazów\n\n### 1. *asumpt* → D. impuls\n\n**Asumpt** (pol.) - pochodzi od łac. *assumptio, assumptionis* (od *assumo, -ere, assumpsi, assumptum* = „brać do siebie, przyjmować, pobierać\"). W języku polskim *asumpt* oznacza bodziec, impuls, powód do działania, pretekst. Fraza: „dać asumpt do czegoś\" = dać impuls, pobudzić do czegoś.\n\n→ Synonim: **D. impuls**\n\n### 2. *augmentatyw* → B. zgrubienie\n\n**Augmentatyw** (pol., z łac. *augmentativum* od *augeo, -ere* = „powiększać, zwiększać\"). Termin językoznawczy oznaczający formę wyrazu wyrażającą zwiększoną cechę lub pogardę - w języku polskim to *zgrubienie* (np. *babsko* od *baba*, *piesisko* od *pies*). Antonim: zdrobnienie (deminutivum od łac. *deminuo*).\n\n→ Synonim: **B. zgrubienie**\n\n### 3. *antenat* → F. przodek\n\n**Antenat** (pol., z łac. *antecessor* lub bezpośrednio *ante* = przed + *natus* = urodzony → „ten, który urodził się przed [nami]\"). Wyraz używany w języku prawnym i historycznym na oznaczenie przodka, poprzednika w rodzie. Por. łac. *maiores* (= przodkowie, dosł. „większy, starszy\") - słowo użyte na początku tekstu Witruwiusza.\n\n→ Synonim: **F. przodek**\n\n## Sposób 2 - powiązanie z tekstem Witruwiusza\n\nDwa z trzech wyrazów mają bezpośrednie powiązanie semantyczne z tekstem:\n\n- *antenat* (przodek) ↔ *maiores* (przodkowie) z zadania 1 - otwierające słowo całego tekstu\n- *asumpt* (impuls) ↔ kontekst motywacji Ptolemeusza (*infinito zelo cupiditatisque incitatus studio*)\n- *augmentatyw* - termin językoznawczy, bez bezpośredniego odpowiednika w tekście, ale powiązany z tematem języka i literatury\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 10, max 3 pkt):\n> - **3 pkt** - trzy poprawne: 1-D, 2-B, 3-F\n> - **2 pkt** - dwie poprawne\n> - **1 pkt** - jedna poprawna\n> - **0 pkt** - błędne lub brak\n\nCo zapamiętać? *Asumpt* (impuls/bodziec), *augmentatyw* (zgrubienie), *antenat* (przodek) - trzy terminy z łaciny używane w polszczyźnie. Najłatwiej pomylić *asumpt* z *aksjomatem* (pewnikiem, poz. A) - ale *asumpt* to bodziec działania, nie logiczny pewnik.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"

Przyporzadkuj podanym wyrazom (1.-3.) ich synonimy (A-H). Wpisz wlasciwa litere do tabeli.

\n
  1. asumpt -
  2. augmentatyw -
  3. antenat -
\n

A. pewnik
B. zgrubienie
C. koligat
D. impuls
E. warunek
F. przodek
G. dziedzic
H. wartosc

\n

Lp. | Wyraz | Synonim

\n
  1. | asumpt |
  2. | augmentatyw |
  3. | antenat |
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

1. asumpt → D. impuls

\n

2. augmentatyw → B. zgrubienie

\n

3. antenat → F. przodek

\n

Sposób 1 - etymologia łacińska wyrazów

\n
1. asumpt → D. impuls
\n

Asumpt (pol.) - pochodzi od łac. assumptio, assumptionis (od assumo, -ere, assumpsi, assumptum = „brać do siebie, przyjmować, pobierać"). W języku polskim asumpt oznacza bodziec, impuls, powód do działania, pretekst. Fraza: „dać asumpt do czegoś" = dać impuls, pobudzić do czegoś.

\n

→ Synonim: D. impuls

\n
2. augmentatyw → B. zgrubienie
\n

Augmentatyw (pol., z łac. augmentativum od augeo, -ere = „powiększać, zwiększać"). Termin językoznawczy oznaczający formę wyrazu wyrażającą zwiększoną cechę lub pogardę - w języku polskim to zgrubienie (np. babsko od baba, piesisko od pies). Antonim: zdrobnienie (deminutivum od łac. deminuo).

\n

→ Synonim: B. zgrubienie

\n
3. antenat → F. przodek
\n

Antenat (pol., z łac. antecessor lub bezpośrednio ante = przed + natus = urodzony → „ten, który urodził się przed [nami]"). Wyraz używany w języku prawnym i historycznym na oznaczenie przodka, poprzednika w rodzie. Por. łac. maiores (= przodkowie, dosł. „większy, starszy") - słowo użyte na początku tekstu Witruwiusza.

\n

→ Synonim: F. przodek

\n

Sposób 2 - powiązanie z tekstem Witruwiusza

\n

Dwa z trzech wyrazów mają bezpośrednie powiązanie semantyczne z tekstem:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 10, max 3 pkt):
- 3 pkt - trzy poprawne: 1-D, 2-B, 3-F
- 2 pkt - dwie poprawne
- 1 pkt - jedna poprawna
- 0 pkt - błędne lub brak
\n

Co zapamiętać? Asumpt (impuls/bodziec), augmentatyw (zgrubienie), antenat (przodek) - trzy terminy z łaciny używane w polszczyźnie. Najłatwiej pomylić asumpt z aksjomatem (pewnikiem, poz. A) - ale asumpt to bodziec działania, nie logiczny pewnik.

"}]}