{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2016-05/zad/4","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2016-05","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Mapa. Cesarstwo Rzymskie w II w.\n\nNa podstawie: *Atlas historyczny swiata*, Warszawa 2001, s. 25.\n\nWpisz numer, ktorym na ponizszej mapie zaznaczono Pergamon:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**5**\n\n## Sposób 1 - analiza mapy i lokalizacja geograficzna\n\nMapa przedstawia Cesarstwo Rzymskie w II w. n.e. Na mapie numerami 1-7 zaznaczono różne regiony i miejsca.\n\n**Pergamon** (*Pergamum*) - starożytne miasto w zachodniej Azji Mniejszej (dziś Bergama w Turcji, prowincja Izmir). Leżało w dolinie rzeki Kaikos (Bakırçay), ok. 25 km od Morza Egejskiego. Było stolicą królestwa Attalidów (III-II w. p.n.e.), a następnie stolicą prowincji rzymskiej **Asia**.\n\nNa mapie:\n- **Pozycja 5** odpowiada zachodniej Azji Mniejszej (region wybrzeża egejskiego Turcji) - jest to dokładnie obszar Pergamonu.\n- Pozycja 4 to północna Mała Azja (region Pontu - Pontus Euxinus).\n- Pozycja 6 to Lewant (Syria/Palestyna).\n- Pozycja 7 to Egipt (delta Nilu, Aleksandria).\n\n## Sposób 2 - analiza kontekstu z tekstu Witruwiusza\n\nW tekście czytamy:\n\n> *cum egregiam bibliothecam Pergami ad communem delectationem instituissent*\n\n- „gdy założyli wspaniałą bibliotekę w Pergamonie\" - *Pergami* to locativus od *Pergamum* (miasto, II dekl.).\n\nPergamon jest przeciwstawiony Aleksandrii (pozycja 7 na mapie, Egipt). Oba miasta to wielkie centra intelektualne hellenistycznego świata - jedno na zachodzie Azji Mniejszej, drugie w Egipcie. Mapa potwierdza, że **Pergamon = pozycja 5** (zachodnia Mała Azja), a **Aleksandria = pozycja 7** (delta Nilu).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **5**\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi\n\nNajczęściej błędne odpowiedzi: 4 (mylenie Pontu z Pergamonem - oba w Azji Mniejszej, ale Pergamon na zachodzie, Pont na północy) lub 6 (Lewant).\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy orientacja geograficzna w świecie antycznym, reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> Uwaga: Pergamon leży w **zachodniej** Azji Mniejszej (region Myzji, blisko Morza Egejskiego), NIE w środkowej ani wschodniej. Mylenie z Pontem (północna Mała Azja) jest częstym błędem.\n\n> Uwaga: Pergamon był stolicą **Attalidów**, nie Seleucydów. Dynastia Attalidów (Attalos I, Eumenes II, Attalos III) panowała ok. 283-133 p.n.e. Po śmierci Attalosa III królestwo zostało **zapisane Rzymianom** - stało się prowincją *Asia*.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Mapa. Cesarstwo Rzymskie w II w.</p>\n<p>Na podstawie: <em>Atlas historyczny swiata</em>, Warszawa 2001, s. 25.</p>\n<p>Wpisz numer, ktorym na ponizszej mapie zaznaczono Pergamon:</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>5</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza mapy i lokalizacja geograficzna</h4>\n<p>Mapa przedstawia Cesarstwo Rzymskie w II w. n.e. Na mapie numerami 1-7 zaznaczono różne regiony i miejsca.</p>\n<p><strong>Pergamon</strong> (<em>Pergamum</em>) - starożytne miasto w zachodniej Azji Mniejszej (dziś Bergama w Turcji, prowincja Izmir). Leżało w dolinie rzeki Kaikos (Bakırçay), ok. 25 km od Morza Egejskiego. Było stolicą królestwa Attalidów (III-II w. p.n.e.), a następnie stolicą prowincji rzymskiej <strong>Asia</strong>.</p>\n<p>Na mapie:</p>\n<ul><li><strong>Pozycja 5</strong> odpowiada zachodniej Azji Mniejszej (region wybrzeża egejskiego Turcji) - jest to dokładnie obszar Pergamonu.</li><li>Pozycja 4 to północna Mała Azja (region Pontu - Pontus Euxinus).</li><li>Pozycja 6 to Lewant (Syria/Palestyna).</li><li>Pozycja 7 to Egipt (delta Nilu, Aleksandria).</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - analiza kontekstu z tekstu Witruwiusza</h4>\n<p>W tekście czytamy:</p>\n<blockquote><em>cum egregiam bibliothecam Pergami ad communem delectationem instituissent</em></blockquote>\n<ul><li>„gdy założyli wspaniałą bibliotekę w Pergamonie&quot; - <em>Pergami</em> to locativus od <em>Pergamum</em> (miasto, II dekl.).</li></ul>\n<p>Pergamon jest przeciwstawiony Aleksandrii (pozycja 7 na mapie, Egipt). Oba miasta to wielkie centra intelektualne hellenistycznego świata - jedno na zachodzie Azji Mniejszej, drugie w Egipcie. Mapa potwierdza, że <strong>Pergamon = pozycja 5</strong> (zachodnia Mała Azja), a <strong>Aleksandria = pozycja 7</strong> (delta Nilu).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>5</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi</blockquote>\n<p>Najczęściej błędne odpowiedzi: 4 (mylenie Pontu z Pergamonem - oba w Azji Mniejszej, ale Pergamon na zachodzie, Pont na północy) lub 6 (Lewant).</p>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy orientacja geograficzna w świecie antycznym, reference gramatyczny nie jest potrzebny.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>Uwaga: Pergamon leży w <strong>zachodniej</strong> Azji Mniejszej (region Myzji, blisko Morza Egejskiego), NIE w środkowej ani wschodniej. Mylenie z Pontem (północna Mała Azja) jest częstym błędem.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Pergamon był stolicą <strong>Attalidów</strong>, nie Seleucydów. Dynastia Attalidów (Attalos I, Eumenes II, Attalos III) panowała ok. 283-133 p.n.e. Po śmierci Attalosa III królestwo zostało <strong>zapisane Rzymianom</strong> - stało się prowincją <em>Asia</em>.</blockquote>"}]}