{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2016-05/zad/8","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2016-05","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Przyporzadkuj podanym zdaniom (1.-2.) nazwe typu zdania podrzednego (A-D). Wpisz w miejsce kropek odpowiednia litere.\n\n1. Maiores ita sapienter cogitata tradere posteris instituerunt, ut ea non interirent:\n2. Eis gratias agere debemus, quod cogitata posteris tradenda curaverunt:\n\nA. okolicznikowe przyczyny\nB. okolicznikowe czasu\nC. okolicznikowe przyzwolenia\nD. okolicznikowe skutku","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1. → D. okolicznikowe skutku**\n\n**2. → A. okolicznikowe przyczyny**\n\n## Sposób 1 - analiza składniowa zdań\n\n### Zdanie 1:\n\n> *Maiores ita sapienter cogitata tradere posteris instituerunt, ut ea non interirent.*\n\n**Struktura:** zdanie główne z *ita* + zdanie podrzędne z *ut* + coniunctivus imperfecti (*interirent*).\n\nKlucz rozpoznania:\n- Spójnik *ut* (neg. *ut non* / *ne*) z coniunctivem - może być zarówno zdanie celu (*ut* final), jak i skutku (*ut* consecutivum).\n- Rozróżnienie: gdy w zdaniu głównym jest **korelat** (*ita, tam, sic, adeo, tantus*) - jest to zdanie **skutku** (consecutivum). Tu: *ita sapienter* = „tak mądrze, że \" → **skutek**.\n- Gdyby nie było *ita*, zdanie z *ut* + coni. mogłoby być celem. Obecność *ita* przesądza: to zdanie **D. okolicznikowe skutku**.\n\n**Tłumaczenie:** „Przodkowie tak mądrze postanowili przekazywać przemyślenia potomnym, że nie zginęły.\" → skutek działania.\n\n### Zdanie 2:\n\n> *Eis gratias agere debemus, quod cogitata posteris tradenda curaverunt.*\n\n**Struktura:** zdanie główne + zdanie podrzędne z *quod* + indicativus (*curaverunt*).\n\nKlucz rozpoznania:\n- Spójnik *quod* z **indicatiwem** = zdanie przyczyny (causale). Gdy *quod* + indicativus - mówiący traktuje przyczynę jako rzeczywistą, obiektywną.\n- Gdyby było *quod* + coniunctivus - byłoby to przyczyna subiektywna lub quaestio obliqua.\n- **A. okolicznikowe przyczyny** - poprawna odpowiedź.\n\n**Tłumaczenie:** „Powinniśmy być im wdzięczni, ponieważ/dlatego że zatroszczyli się o przekazanie przemyśleń potomnym.\" → przyczyna wdzięczności.\n\n## Sposób 2 - tabela rozpoznawania typów zdań okolicznikowych\n\n| Typ zdania | Spójniki | Tryb |\n| **Celu** (finale) | *ut / ne* | coniunctivus |\n| **Skutku** (consecutivum) | *ut / ut non* + korelat (*ita, tam, tantus *) | coniunctivus |\n| **Przyczyny** (causale) | *quod, quia, quoniam* + indicativus (przyczyna obiektywna) | indicativus |\n| **Czasu** (temporale) | *cum, ubi, ut, postquam, dum* | indicativus / coniunctivus |\n| **Przyzwolenia** (concessivum) | *quamquam, etsi, cum* + coni. | coniunctivus |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - obie odpowiedzi poprawne: 1-D, 2-A\n> - **1 pkt** - jedna odpowiedź poprawna\n> - **0 pkt** - obie błędne lub brak\n\nCo zapamiętać? Korelat *ita/tam/tantus* w zdaniu głównym + *ut* z coniunctivem = zawsze zdanie **skutku**, nie celu. Spójnik *quod* z indicatiwem = zawsze zdanie **przyczyny** (obiektywnej).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"

Przyporzadkuj podanym zdaniom (1.-2.) nazwe typu zdania podrzednego (A-D). Wpisz w miejsce kropek odpowiednia litere.

\n
  1. Maiores ita sapienter cogitata tradere posteris instituerunt, ut ea non interirent:
  2. Eis gratias agere debemus, quod cogitata posteris tradenda curaverunt:
\n

A. okolicznikowe przyczyny
B. okolicznikowe czasu
C. okolicznikowe przyzwolenia
D. okolicznikowe skutku

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

1. → D. okolicznikowe skutku

\n

2. → A. okolicznikowe przyczyny

\n

Sposób 1 - analiza składniowa zdań

\n
Zdanie 1:
\n
Maiores ita sapienter cogitata tradere posteris instituerunt, ut ea non interirent.
\n

Struktura: zdanie główne z ita + zdanie podrzędne z ut + coniunctivus imperfecti (interirent).

\n

Klucz rozpoznania:

\n\n

Tłumaczenie: „Przodkowie tak mądrze postanowili przekazywać przemyślenia potomnym, że nie zginęły." → skutek działania.

\n
Zdanie 2:
\n
Eis gratias agere debemus, quod cogitata posteris tradenda curaverunt.
\n

Struktura: zdanie główne + zdanie podrzędne z quod + indicativus (curaverunt).

\n

Klucz rozpoznania:

\n\n

Tłumaczenie: „Powinniśmy być im wdzięczni, ponieważ/dlatego że zatroszczyli się o przekazanie przemyśleń potomnym." → przyczyna wdzięczności.

\n

Sposób 2 - tabela rozpoznawania typów zdań okolicznikowych

\n

| Typ zdania | Spójniki | Tryb |
| Celu (finale) | ut / ne | coniunctivus |
| Skutku (consecutivum) | ut / ut non + korelat (*ita, tam, tantus *) | coniunctivus |
| Przyczyny (causale) | quod, quia, quoniam + indicativus (przyczyna obiektywna) | indicativus |
| Czasu (temporale) | cum, ubi, ut, postquam, dum | indicativus / coniunctivus |
| Przyzwolenia (concessivum) | quamquam, etsi, cum + coni. | coniunctivus |

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):
- 2 pkt - obie odpowiedzi poprawne: 1-D, 2-A
- 1 pkt - jedna odpowiedź poprawna
- 0 pkt - obie błędne lub brak
\n

Co zapamiętać? Korelat ita/tam/tantus w zdaniu głównym + ut z coniunctivem = zawsze zdanie skutku, nie celu. Spójnik quod z indicatiwem = zawsze zdanie przyczyny (obiektywnej).

"}]}