{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2017-05/zad/6","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2017-05","number":"6","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Podaj nazwy ponizszych konstrukcji skladniowych.\n\n1. Imperatore Hamilcare. -\n2. Reddi captivos negavit esse utile. -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1. Imperatore Hamilcare → ablativus absolutus\n2. Reddi captivos negavit esse utile → accusativus cum infinitivo (ACI)**\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna konstrukcji 1\n\n> *Imperatore Hamilcare* (z tekstu zadania 1)\n\nObie formy są w **ablatiwie**:\n- *imperatore* - ablativus sg. od *imperator,-oris* (\"wódz\", III dekl.)\n- *Hamilcare* - ablativus sg. od *Hamilcar,-aris* (imię własne, III dekl.)\n\nCechy **ablativus absolutus**:\n1. Dwa wyrazy w ablatiwie (rzeczownik/zaimek + participium LUB dwa rzeczowniki).\n2. Brak gramatycznego związku podmiotu ani orzeczenia tej konstrukcji z resztą zdania.\n3. Tłumaczenie: \"gdy X był \", \"skoro X \", \"po tym jak X \".\n\n*Imperatore Hamilcare* = \"gdy Hamilkar był wodzem\" - klasyczny ablativus absolutus z dwoma rzeczownikami (bez participium, ponieważ łacina nie ma infinitivum *esse* w formie participialnej dla tej konstrukcji).\n\n→ **Wniosek:** Konstrukcja 1 = **ablativus absolutus**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatycznej konstrukcji 2\n\n> *Reddi captivos negavit esse utile*\n\nRozkład składniowy:\n- *negavit* - 3. os. sg. ind. perf. act. od *negare* = \"zaprzeczył, że\"; czasownik negacji → ACI\n- *reddi* - infinitivus praesentis passivi od *reddere* = \"być zwróconymi\" (podmiot ACI w inf.)\n- *captivos* - accusativus pl. od *captivus,-i* = \"jeńców\" (podmiot ACI: acc.)\n- *esse utile* - *esse* (inf.) + *utile* (acc./nom. = orzecznik): \"być korzystnym\"\n\nCechy **accusativus cum infinitivo (ACI)**:\n1. Podmiot zdania zależnego w accusatiwie.\n2. Orzeczenie = infinitivus.\n3. Zależne od czasowników mówienia, myślenia, sądzenia, negowania (*dico, puto, iudico, nego*).\n\n*Reddi captivos [negavit] esse utile* = \"zaprzeczył, że zwrócenie jeńców jest korzystne\".\n\n→ **Wniosek:** Konstrukcja 2 = **accusativus cum infinitivo**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 6, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - za dwie poprawne odpowiedzi: 1-ablativus absolutus, 2-accusativus cum infinitivo.\n> - **1 pkt** - za jedną poprawną odpowiedź.\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna lub brak.\n\nCo zapamiętać? Ablativus absolutus = dwa wyrazy w ablatywie bez związku z resztą zdania (\"gdy X był \"); ACI = podmiot w accusatiwie + infinitivus, po czasownikach mówienia/myślenia (*dico, puto, nego*).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Podaj nazwy ponizszych konstrukcji skladniowych.</p>\n<ol><li>Imperatore Hamilcare. -</li><li>Reddi captivos negavit esse utile. -</li></ol>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>**1. Imperatore Hamilcare → ablativus absolutus</p>\n<ol><li>Reddi captivos negavit esse utile → accusativus cum infinitivo (ACI)**</li></ol>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna konstrukcji 1</h4>\n<blockquote><em>Imperatore Hamilcare</em> (z tekstu zadania 1)</blockquote>\n<p>Obie formy są w <strong>ablatiwie</strong>:</p>\n<ul><li><em>imperatore</em> - ablativus sg. od <em>imperator,-oris</em> (&quot;wódz&quot;, III dekl.)</li><li><em>Hamilcare</em> - ablativus sg. od <em>Hamilcar,-aris</em> (imię własne, III dekl.)</li></ul>\n<p>Cechy <strong>ablativus absolutus</strong>:</p>\n<ol><li>Dwa wyrazy w ablatiwie (rzeczownik/zaimek + participium LUB dwa rzeczowniki).</li><li>Brak gramatycznego związku podmiotu ani orzeczenia tej konstrukcji z resztą zdania.</li><li>Tłumaczenie: &quot;gdy X był &quot;, &quot;skoro X &quot;, &quot;po tym jak X &quot;.</li></ol>\n<p><em>Imperatore Hamilcare</em> = &quot;gdy Hamilkar był wodzem&quot; - klasyczny ablativus absolutus z dwoma rzeczownikami (bez participium, ponieważ łacina nie ma infinitivum <em>esse</em> w formie participialnej dla tej konstrukcji).</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Konstrukcja 1 = <strong>ablativus absolutus</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatycznej konstrukcji 2</h4>\n<blockquote><em>Reddi captivos negavit esse utile</em></blockquote>\n<p>Rozkład składniowy:</p>\n<ul><li><em>negavit</em> - 3. os. sg. ind. perf. act. od <em>negare</em> = &quot;zaprzeczył, że&quot;; czasownik negacji → ACI</li><li><em>reddi</em> - infinitivus praesentis passivi od <em>reddere</em> = &quot;być zwróconymi&quot; (podmiot ACI w inf.)</li><li><em>captivos</em> - accusativus pl. od <em>captivus,-i</em> = &quot;jeńców&quot; (podmiot ACI: acc.)</li><li><em>esse utile</em> - <em>esse</em> (inf.) + <em>utile</em> (acc./nom. = orzecznik): &quot;być korzystnym&quot;</li></ul>\n<p>Cechy <strong>accusativus cum infinitivo (ACI)</strong>:</p>\n<ol><li>Podmiot zdania zależnego w accusatiwie.</li><li>Orzeczenie = infinitivus.</li><li>Zależne od czasowników mówienia, myślenia, sądzenia, negowania (<em>dico, puto, iudico, nego</em>).</li></ol>\n<p><em>Reddi captivos [negavit] esse utile</em> = &quot;zaprzeczył, że zwrócenie jeńców jest korzystne&quot;.</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Konstrukcja 2 = <strong>accusativus cum infinitivo</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 6, max 2 pkt):<br>- <strong>2 pkt</strong> - za dwie poprawne odpowiedzi: 1-ablativus absolutus, 2-accusativus cum infinitivo.<br>- <strong>1 pkt</strong> - za jedną poprawną odpowiedź.<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź błędna lub brak.</blockquote>\n<p>Co zapamiętać? Ablativus absolutus = dwa wyrazy w ablatywie bez związku z resztą zdania (&quot;gdy X był &quot;); ACI = podmiot w accusatiwie + infinitivus, po czasownikach mówienia/myślenia (<em>dico, puto, nego</em>).</p>"}]}