{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2017-05/zad/8","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2017-05","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Przyporzadkuj podanym zdaniom nazwe typu zdania podrzednego. Wpisz w miejsce kropek odpowiednia litere (A-D).\n\n1. Nisi Romani captivos nobiles redderent, Regulus Carthaginem rediret. -\n2. Regulus cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat. -\n\nA. okolicznikowe czasu\nB. okolicznikowe przyczyny\nC. dopelnieniowe\nD. warunkowe","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1. D - zdanie warunkowe\n2. A - okolicznikowe czasu**\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna zdania 1\n\n> *Nisi Romani captivos nobiles redderent, Regulus Carthaginem rediret.*\n\n- **Nisi** = \"jeśli nie\" - charakterystyczny spójnik zdania warunkowego (hypotheticum)\n- Tryb: *redderent* i *rediret* - oba formy **coniunctivus imperfecti** (nie indicativus!)\n- Zdanie warunkowe potencjalne (coniunctivus): \"jeśliby Rzymianie nie zwrócili , Regulus powróciłby \"\n\n**Typy zdań warunkowych:**\n- Realne: *si* + indicativus (oba człony)\n- Potencjalne: *si* + coniunctivus praesentis/imperfecti\n- Nierealne: *si* + coniunctivus imperfecti lub plusquamperfecti\n\n→ *Nisi* + coniunctivus imperfecti = zdanie warunkowe (typ **D**).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna zdania 2\n\n> *Regulus cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat.*\n\n- **Cum** = \"gdy\" - spójnik czasu (może być też przyczynowy lub historyczny, ale tu znaczenie temporalne jest dominujące)\n- *venisset* = **coniunctivus plusquamperfecti activi** od *venire* (cum historicum = zdanie temporalne z coniunctiwem)\n- Zdanie główne: *videbat* = indicativus imperfecti activi\n\n**Cum + coniunctivus plusquamperfecti = cum historicum** = zdanie **okolicznikowe czasu** (\"gdy/kiedy przybył\").\n\nRóżnica *cum* w typach zdań:\n- *cum temporale* (czas): cum + indicativus lub plusquamperf. conj. z dominantą narracyjną\n- *cum causale* (przyczyna): cum + coniunctivus - gdy akcent na przyczynie\n- *cum concessivum* (przyzwolenie): cum + coniunctivus z *tamen* w zdaniu głównym\n\n→ *Cum* + coniunctivus plusquamperfecti = zdanie okolicznikowe czasu (typ **A**).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):\n> - **2 pkt** - za dwie poprawne odpowiedzi: 1-D, 2-A.\n> - **1 pkt** - za jedną poprawną odpowiedź.\n> - **0 pkt** - odpowiedzi błędne lub brak.\n\nCo zapamiętać? *Nisi* (\"jeśli nie\") + coniunctivus = zdanie warunkowe; *cum* + coniunctivus plusquamperfecti = zdanie czasowe (cum historicum = \"gdy\").","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Przyporzadkuj podanym zdaniom nazwe typu zdania podrzednego. Wpisz w miejsce kropek odpowiednia litere (A-D).</p>\n<ol><li>Nisi Romani captivos nobiles redderent, Regulus Carthaginem rediret. -</li><li>Regulus cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat. -</li></ol>\n<p>A. okolicznikowe czasu<br>B. okolicznikowe przyczyny<br>C. dopelnieniowe<br>D. warunkowe</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>**1. D - zdanie warunkowe</p>\n<ol><li>A - okolicznikowe czasu**</li></ol>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna zdania 1</h4>\n<blockquote><em>Nisi Romani captivos nobiles redderent, Regulus Carthaginem rediret.</em></blockquote>\n<ul><li><strong>Nisi</strong> = &quot;jeśli nie&quot; - charakterystyczny spójnik zdania warunkowego (hypotheticum)</li><li>Tryb: <em>redderent</em> i <em>rediret</em> - oba formy <strong>coniunctivus imperfecti</strong> (nie indicativus!)</li><li>Zdanie warunkowe potencjalne (coniunctivus): &quot;jeśliby Rzymianie nie zwrócili , Regulus powróciłby &quot;</li></ul>\n<p><strong>Typy zdań warunkowych:</strong></p>\n<ul><li>Realne: <em>si</em> + indicativus (oba człony)</li><li>Potencjalne: <em>si</em> + coniunctivus praesentis/imperfecti</li><li>Nierealne: <em>si</em> + coniunctivus imperfecti lub plusquamperfecti</li></ul>\n<p>→ <em>Nisi</em> + coniunctivus imperfecti = zdanie warunkowe (typ <strong>D</strong>).</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatyczna zdania 2</h4>\n<blockquote><em>Regulus cum Romam venisset, utilitatis speciem videbat.</em></blockquote>\n<ul><li><strong>Cum</strong> = &quot;gdy&quot; - spójnik czasu (może być też przyczynowy lub historyczny, ale tu znaczenie temporalne jest dominujące)</li><li><em>venisset</em> = <strong>coniunctivus plusquamperfecti activi</strong> od <em>venire</em> (cum historicum = zdanie temporalne z coniunctiwem)</li><li>Zdanie główne: <em>videbat</em> = indicativus imperfecti activi</li></ul>\n<p><strong>Cum + coniunctivus plusquamperfecti = cum historicum</strong> = zdanie <strong>okolicznikowe czasu</strong> (&quot;gdy/kiedy przybył&quot;).</p>\n<p>Różnica <em>cum</em> w typach zdań:</p>\n<ul><li><em>cum temporale</em> (czas): cum + indicativus lub plusquamperf. conj. z dominantą narracyjną</li><li><em>cum causale</em> (przyczyna): cum + coniunctivus - gdy akcent na przyczynie</li><li><em>cum concessivum</em> (przyzwolenie): cum + coniunctivus z <em>tamen</em> w zdaniu głównym</li></ul>\n<p>→ <em>Cum</em> + coniunctivus plusquamperfecti = zdanie okolicznikowe czasu (typ <strong>A</strong>).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE (zad. 8, max 2 pkt):<br>- <strong>2 pkt</strong> - za dwie poprawne odpowiedzi: 1-D, 2-A.<br>- <strong>1 pkt</strong> - za jedną poprawną odpowiedź.<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedzi błędne lub brak.</blockquote>\n<p>Co zapamiętać? <em>Nisi</em> (&quot;jeśli nie&quot;) + coniunctivus = zdanie warunkowe; <em>cum</em> + coniunctivus plusquamperfecti = zdanie czasowe (cum historicum = &quot;gdy&quot;).</p>"}]}