{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2017-05/zad/9","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2017-05","number":"9","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Odszukaj w tlumaczonym tekscie lacinskie slowa, od ktorych pochodza polskie wyrazy: *deklaracja, ekspozycja, retencyjny*, i zapisz je (w tej formie, w jakiej wystepuja w tekscie) w odpowiednim miejscu w tabeli.\n\nSlowa polskie | Slowa lacinskie\ndeklaracja |\nekspozycja |\nretencyjny |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n| Słowa polskie | Słowa łacińskie |\n| deklaracja | declarat |\n| ekspozycja | exposuit |\n| retencyjny | retenti |\n\n## Sposób 1 - analiza etymologiczna\n\nNależy odnaleźć w tekście łacińskim (zadanie 1) formy, od których pochodzą podane słowa polskie.\n\n**1. deklaracja → *declarat***\n\n> *ut res declarat* - \"jak rzecz pokazuje/deklaruje\"\n\n- *declarat* = 3. os. sg. indicativus praesentis activi od *declarare* (\"ogłaszać, deklarować\").\n- Polska *deklaracja* pochodzi od łac. *declaratio,-onis* (rzeczownik od *declarare*).\n- W tekście: *ut res **declarat*** - form bezpośrednio użyta w tekście.\n\n**2. ekspozycja → *exposuit***\n\n> *mandata exposuit* - \"przedstawił, co mu polecono\"\n\n- *exposuit* = 3. os. sg. indicativus perfecti activi od *exponere* (\"wyłożyć, przedstawić, ekspono wać\").\n- Polska *ekspozycja* pochodzi od łac. *expositio,-onis* (rzeczownik od *exponere*).\n- W tekście: *mandata **exposuit*** - ta forma występuje w tekście.\n\n**3. retencyjny → *retenti***\n\n> *captivi retenti sunt* - \"jeńcy zostali zatrzymani\"\n\n- *retenti* = participium perfecti passivi od *retinere* (\"zatrzymać, retować\"), nominativus pl. m.\n- Polskie *retencja, retencyjny* pochodzi od łac. *retentio,-onis* (od *retinere*).\n- W tekście: *captivi **retenti** sunt* - forma participialna.\n\n## Sposób 2 - metoda szukania w tekście\n\nCzytamy tekst zadania 1 słowo po słowie i szukamy rdzeni:\n- Rdzeń *declar-* → *declarat* (wiersz: *ut res declarat*)\n- Rdzeń *expon/expos-* → *exposuit* (wiersz: *mandata exposuit*)\n- Rdzeń *retent/retin-* → *retenti* (wiersz: *captivi retenti sunt*)\n\n→ **Wniosek:** Wszystkie trzy formy łacińskie można zlokalizować bezpośrednio w tekście Cycerona.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE (zad. 9, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - za kompletną odpowiedź zawierającą wszystkie trzy poprawne formy: *declarat, exposuit, retenti*.\n> - **0 pkt** - odpowiedź błędna, niepełna lub brak.\n\nCo zapamiętać? Polskie słowa pochodzenia łacińskiego (latynizmy) znajdujemy, szukając wspólnych rdzeni: *declar-* (deklaracja), *expos-* (ekspozycja), *retent-* (retencja).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2017 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"

Odszukaj w tlumaczonym tekscie lacinskie slowa, od ktorych pochodza polskie wyrazy: deklaracja, ekspozycja, retencyjny, i zapisz je (w tej formie, w jakiej wystepuja w tekscie) w odpowiednim miejscu w tabeli.

\n

Slowa polskie | Slowa lacinskie
deklaracja |
ekspozycja |
retencyjny |

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Słowa polskie | Słowa łacińskie |
| deklaracja | declarat |
| ekspozycja | exposuit |
| retencyjny | retenti |

\n

Sposób 1 - analiza etymologiczna

\n

Należy odnaleźć w tekście łacińskim (zadanie 1) formy, od których pochodzą podane słowa polskie.

\n

1. deklaracja → declarat

\n
ut res declarat - "jak rzecz pokazuje/deklaruje"
\n\n

2. ekspozycja → exposuit

\n
mandata exposuit - "przedstawił, co mu polecono"
\n\n

3. retencyjny → retenti

\n
captivi retenti sunt - "jeńcy zostali zatrzymani"
\n\n

Sposób 2 - metoda szukania w tekście

\n

Czytamy tekst zadania 1 słowo po słowie i szukamy rdzeni:

\n\n

→ Wniosek: Wszystkie trzy formy łacińskie można zlokalizować bezpośrednio w tekście Cycerona.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 9, max 1 pkt):
- 1 pkt - za kompletną odpowiedź zawierającą wszystkie trzy poprawne formy: declarat, exposuit, retenti.
- 0 pkt - odpowiedź błędna, niepełna lub brak.
\n

Co zapamiętać? Polskie słowa pochodzenia łacińskiego (latynizmy) znajdujemy, szukając wspólnych rdzeni: declar- (deklaracja), expos- (ekspozycja), retent- (retencja).

"}]}