Odwolujac sie do zalaczonych materialow i wlasnej wiedzy, scharakteryzuj stosunek starozytnych Rzymian do kultury greckiej.
\nZrodlo 1. Plutarch, Katon Starszy, rozdz. 22-23
\nKaton byl juz starszym czlowiekiem, kiedy do Rzymu przybylo z Aten poselstwo z filozofami [w 155 r. p.n.e.]. [ ] Zaraz mlodziez zadna nauki rzucila sie do tych ludzi, przebywala z nimi, sluchala ich wykladow, pelna podziwu dla nich. [ ] Katon jednak od poczatku nie byl zadowolony z tego pedu do wiedzy, ktora jak powodz wdzierala sie do miasta. Obawial sie, ze mlodzi zwroca swe ambicje ku slawie krasomowczej i bardziej polubia rozglos z wymowy niz z dzialalnosci publicznej czy z dzielnosci wojennej. [ ] W ogole tepil filozofie i z duma odtracal wszelka grecka muze, greckie wyksztalcenie. [ ] I zeby takze syna zniechecic do greckich zainteresowan, uzywal slow nawet zbyt smialych jak na czlowieka starszego, przemawiajac niczym jasnowidz czy prorok, ze Rzymianie utraca swe znaczenie, jesli sie nasyca greckimi naukami. Czas pokazal, ze puste byly te jego zle przewidywania. Bo Rzym i w sily wzrosl ogromnie, i zadomowil u siebie cala nauke grecka i greckie wyksztalcenie.
\nPlutarch z Cheronei, Zywoty slawnych mezow, przel. M. Brozek, Wroclaw 1996, s. 115-116.
\nZrodlo 2. Kwintus Horacjusz Flakkus, Listy, ks. II, 1
\nPodbita Grecja dzikich zwyciezcow podbija;
Chlopskiemu Lacjum daje sztuke; ow prostaczy
Wiersz saturnijski ginie; odtad piekno znaczy,
Nie trucizna, jak dawniej. Lecz byl poprzez wieki
I dzis jest czesto rzymski wiersz jeszcze kaleki.
Pozno bowiem dostrzegla Roma greckie dziela,
Bo po wojnach punickich dociekac zaczela,
Co Sofokles, Ajschylos, Tespis da jej w sumie.
Sprobowal Latyn, czy tez przelozyc ich umie.
Kwintus Horacjusz Flakkus, Dziela wszystkie, t. 2., przel. O. Jurewicz, Warszawa 2000, s. 382-384.
\nZrodlo 3. Fragment wspolczesnego opracowania
\nW dyskusjach uwidocznily sie dwie tendencje. Pierwsza reprezentowal Katon, ktory pragnal zachowac dawne cnoty rzymskie i rozumial, ze mozna to osiagnac tylko przez ochrone dawnych struktur spolecznych i ekonomicznych panstwa przed wplywami wschodnimi [greckimi]. Zwolennikami drugiej byli Scypionowie, ktorzy uwazali, ze zwyciestwo nalozylo na Rzym nowe obowiazki; ze nie mozna wrocic do przeszlosci i ze kultura grecka, ktora podziwiali, winna byc zachowana i chroniona przed grozacymi jej niebezpieczenstwami czy wrecz unicestwieniem w zwiazku z anarchia, w jakiej pograzony jest Wschod, odkad krolowie hellenistyczni nie sa zdolni skutecznie interweniowac w walki pomiedzy panstwami.
\nP. Grimal, Rzym i Grecja w II w. przed Chr., [w:] Rzym i my. Wprowadzenie do literatury i kultury lacinskiej, red. G. Serbat, Poznan 2009, s. 63.
\nOdwolujac sie do zalaczonych materialow i wlasnej wiedzy, scharakteryzuj stosunek starozytnych Rzymian do kultury greckiej.
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"Wypracowanie: Stosunek starożytnych Rzymian do kultury greckiej
\n(Wzorcowa odpowiedź - ok. 300-400 słów, obejmująca wszystkie wymagane elementy klucza CKE)
\nStosunek starożytnych Rzymian do kultury greckiej był złożony i ewoluował na przestrzeni wieków, obejmując zarówno fascynację i zachwyt, jak i obawę przed utratą tradycyjnych wartości rzymskich.
\nDwie postawy wobec hellenizmu
\nPierwszą, konserwatywną postawę uosabia Marek Porcjusz Katon Starszy (234-149 p.n.e.), cenzor i obrońca dawnych obyczajów (mores maiorum). Źródło 1 (Plutarch, Katon Starszy) pokazuje, że gdy w 155 r. p.n.e. do Rzymu przybyło poselstwo filozofów ateńskich - m.in. Karneades z Cyreny, Kritolaos i Diogenes z Babilonu - Katon ze zgrozą patrzył, jak młodzież rzuca się do słuchania wykładów greckich uczonych. Obawiał się, że miłość do wymowy retorycznej zepchnęłaby na bok tradycyjne cnoty wojskowe i obywatelskie. Katon przepędził posłów z Rzymu i sam starał się być wzorem ojczystej virtus. Jego postawa symbolizuje lęk przed „zepsuciem" ducha Rzymu przez wpływy wschodnie.
\nDrugą, prohellenistyczną postawę reprezentuje koło Scypionów - środowisko skupione wokół Publiusza Korneliusza Scypiona Afrykańskiego Młodszego (185-129 p.n.e.), niszczyciela Kartaginy. Źródło 3 (Pierre Grimal) wskazuje, że Scypionowie uważali, iż po wielkich podbojach Rzym ma obowiązek przejąć i zachować kulturę grecką zagrożoną anarchią hellenistycznego Wschodu. Scypion otaczał się wybitnymi Grekami: historykiem Polibiuszem i filozofem Panajtiasem ze szkoły stoickiej (por. tekst Vellejusza z zad. 1). Ich mecenasowski stosunek do greckiej paideia uczynił z kręgu scypiońskiego centrum romanizacji kultury greckiej.
\nWynik tego starcia
\nHistoria przyznała rację Scypionom. Kwintus Horacjusz Flakkus w Listach (II, 1) ujął to w słynnym dystychu:
\nGraecia capta ferum victorem cepit\n
„Podbita Grecja podbija dzikiego zwycięzcę." Horacy (Źródło 2) wskazuje, że właśnie po wojnach punickich (264-146 p.n.e.) Rzym otworzył się na grecki versus Saturninus, tragedię (Sofokles, Ajschylos) i komedię - przejmując je, przekształcił i uczynił fundamentem własnej literatury.
\nSynteza - dziedzictwo
\nW rezultacie kultura grecko-rzymska (cultura Graeco-Romana) stała się fundamentem cywilizacji europejskiej. Rzym przejął grecką filozofię (stoicyzm, epikureizm), architekturę (trzy porządki: dorycki, joński, koryncki), mitologię (utożsamiając bogów: Zeus = Juppiter, Ares = Mars), teatr i literaturę - nadając im formę odpowiadającą własnemu pragmatycznemu duchowi. Konserwatywne obawy Katona okazały się - jak pisał Plutarch - „pustymi złymi przepowiedniami": Rzym wchłonął Grecję i stał się jej żywą kontynuacją.
\nŹródło 1 (Plutarch, Katon Starszy):
\nŹródło 2 (Horacy, Listy II,1):
\nŹródło 3 (Grimal, Rzym i Grecja):
\n| Data | Wydarzenie | Znaczenie dla romanizacji kultury greckiej |
| 264-241 p.n.e. | I wojna punicka | Pierwsze kontakty z grecką Sycylią |
| 218-201 p.n.e. | II wojna punicka (Hannibal) | Kontakty z Magna Graecia - Grecja Południowa |
| 197 p.n.e. | Bitwa pod Kynoskefalaj | Podbój Macedonii |
| 168 p.n.e. | Bitwa pod Pydną | Koniec Królestwa Macedonii; Polibiusz przybywa do Rzymu |
| 155 p.n.e. | Poselstwo filozofów ateńskich | Katon przepędza filozofów; debata o hellenizacji |
| 146 p.n.e. | Zniszczenie Koryntu | Prowincja Achaja; Mummiusz (Achaicus) przywozi dzieła sztuki |
| 146 p.n.e. | Zniszczenie Kartaginy | Prowincja Africa; Scypion Africanus Minor |
Klucz CKE (zad. 10, max 15 pkt):\n
I. Znajomość kultury antycznej (max 6 pkt):
- 6-5 pkt: Wszechstronny opis, brak błędów merytorycznych
- 4-3 pkt: Poprawny opis, drobne usterki
- 2-1 pkt: Pobieżna znajomość
- 0 pkt: Brak znajomości lub istotne błędy
II. Trafność przykładów i umiejętność omówienia (max 6 pkt):
- 6-5 pkt: Pełna analiza i interpretacja, wyrażone własne stanowisko
- 4-3 pkt: Poprawna analiza, nieliczne błędy
- 2-1 pkt: Pobieżna analiza
- 0 pkt: Brak analizy
III. Terminy i wyrażenia antyczne (max 2 pkt):
- 2 pkt: Poprawne zastosowanie terminologii
- 1 pkt: Rzadkie, ale poprawne użycie
- 0 pkt: Brak lub błędne użycie
IV. Język i styl (max 1 pkt):
- 1 pkt: Komunikatywny, ogólnie poprawna składnia
- 0 pkt: Niekomunikatywny, liczne błędy
Elementy obowiązkowe wg klucza CKE:
\nCo zapamiętać? Klucz do wypracowania to paradoks Horacego: Rzym podbił Grecję militarnie, ale Grecja podbija Rzym kulturowo. Oba bieguny - Katon (lęk) i Scypionowie (fascynacja) - są potrzebne, żeby pokazać ambiwalencję Rzymian wobec hellenizmu. Najlepsza odpowiedź łączy trzy źródła z własną wiedzą historyczną i używa terminologii łacińskiej.
"}]}