{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2018-05/zad/3","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2018-05","number":"3","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Ocen prawdziwosc ponizszych zdan. Zaznacz V (Verum), jesli zdanie jest prawdziwe, albo F (Falsum) - jesli jest falszywe.\n\nBitwa pod Zama zakonczyla pierwsza wojne punicka.\nKartagina zostala zalozona przez Kleopatre, krolowa Egiptu.\nPokonana Grecje Rzymianie nazywali *provincia Achaia*.\nScypion Afrykanski pokonal Hannibala pod Zama.\nAfryka stala sie prowincja rzymska wczesniej niz Galia.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1 - F (Falsum)\n2 - F (Falsum)\n3 - V (Verum)\n4 - V (Verum)\n5 - V (Verum)**\n\n## Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia\n\n**Stwierdzenie 1:** *„Bitwa pod Zama zakończyła pierwszą wojnę punicką.\"*\n→ **F (Falsum)**\nBitwa pod Zamą (202 r. p.n.e.) zakończyła **drugą** wojnę punicką (218-201 p.n.e.). Pierwsza wojna punicka (264-241 p.n.e.) zakończyła się traktatem po klęsce Kartaginy pod Wyspami Egadyjskimi.\n\n**Stwierdzenie 2:** *„Kartagina została założona przez Kleopatrę, królową Egiptu.\"*\n→ **F (Falsum)**\nKartagina (fenickie *Qart-Hadaszt* = „Nowe Miasto\") została założona ok. 814 r. p.n.e. przez kolonistów fenickich z Tyru, według tradycji przez **Dydona (Eliassę)**. Kleopatra VII żyła w I w. p.n.e. i nie miała żadnego związku z założeniem Kartaginy.\n\n**Stwierdzenie 3:** *„Pokonaną Grecję Rzymianie nazywali* provincia Achaia*.*\"\n→ **V (Verum)**\nPo zniszczeniu Koryntu przez Mummiusza w 146 r. p.n.e. tereny greckie zostały włączone do imperium jako **prowincja Achaja** (*provincia Achaia*). Nazwa pochodzi od Achajów (*Achaei*) - ludu zamieszkującego Peloponez. Mummiusz otrzymał przydomek *Achaicus* właśnie za podbój tej prowincji.\n\n**Stwierdzenie 4:** *„Scypion Afrykański pokonał Hannibala pod Zamą.\"*\n→ **V (Verum)**\n**Publius Cornelius Scipio Africanus** (Scypion Starszy) pokonał Hannibala w **bitwie pod Zamą** (202 r. p.n.e.), kończąc tym samym drugą wojnę punicką. Za to zwycięstwo otrzymał przydomek *Africanus*. (W tekście zad. 1 mowa o Scypionie Afrykańskim Młodszym, niszczycielu Kartaginy w 146 r. p.n.e.)\n\n**Stwierdzenie 5:** *„Afryka stała się prowincją rzymską wcześniej niż Galia.\"*\n→ **V (Verum)**\n- Prowincja **Africa** - utworzona w 146 r. p.n.e. po zniszczeniu Kartaginy\n- Prowincja **Gallia** (Transalpina) - podbita przez Juliusza Cezara w latach 58-51 p.n.e., prowincja ustanowiona ok. 121 r. p.n.e. (*Gallia Narbonensis*), ale pełne podboje Galli Cezarowej dopiero I w. p.n.e.\n\nAfryka jako prowincja (146 p.n.e.) jest wcześniejsza niż jakakolwiek organizacja prowincji galijskiej.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - pięć poprawnych odpowiedzi: 1-F, 2-F, 3-V, 4-V, 5-V\n> - **1 pkt** - cztery lub trzy poprawne odpowiedzi\n> - **0 pkt** - mniej niż trzy poprawne odpowiedzi\n\nCo zapamiętać? Kluczowe daty: Zama 202 p.n.e. = koniec II wojny punickiej (nie I); założenie Kartaginy = Dydona/koloniści feniccy ok. 814 p.n.e.; prowincja Africa = 146 p.n.e., prowincja Gallia Narbonensis = 121 p.n.e.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"

Ocen prawdziwosc ponizszych zdan. Zaznacz V (Verum), jesli zdanie jest prawdziwe, albo F (Falsum) - jesli jest falszywe.

\n

Bitwa pod Zama zakonczyla pierwsza wojne punicka.
Kartagina zostala zalozona przez Kleopatre, krolowa Egiptu.
Pokonana Grecje Rzymianie nazywali provincia Achaia.
Scypion Afrykanski pokonal Hannibala pod Zama.
Afryka stala sie prowincja rzymska wczesniej niz Galia.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

**1 - F (Falsum)
2 - F (Falsum)
3 - V (Verum)
4 - V (Verum)
5 - V (Verum)**

\n

Sposób 1 - analiza każdego stwierdzenia

\n

Stwierdzenie 1: „Bitwa pod Zama zakończyła pierwszą wojnę punicką."
→ F (Falsum)
Bitwa pod Zamą (202 r. p.n.e.) zakończyła drugą wojnę punicką (218-201 p.n.e.). Pierwsza wojna punicka (264-241 p.n.e.) zakończyła się traktatem po klęsce Kartaginy pod Wyspami Egadyjskimi.

\n

Stwierdzenie 2: „Kartagina została założona przez Kleopatrę, królową Egiptu."
→ F (Falsum)
Kartagina (fenickie Qart-Hadaszt = „Nowe Miasto") została założona ok. 814 r. p.n.e. przez kolonistów fenickich z Tyru, według tradycji przez Dydona (Eliassę). Kleopatra VII żyła w I w. p.n.e. i nie miała żadnego związku z założeniem Kartaginy.

\n

Stwierdzenie 3: „Pokonaną Grecję Rzymianie nazywali provincia Achaia."
→ V (Verum)
Po zniszczeniu Koryntu przez Mummiusza w 146 r. p.n.e. tereny greckie zostały włączone do imperium jako prowincja Achaja (provincia Achaia). Nazwa pochodzi od Achajów (Achaei) - ludu zamieszkującego Peloponez. Mummiusz otrzymał przydomek Achaicus właśnie za podbój tej prowincji.

\n

Stwierdzenie 4: „Scypion Afrykański pokonał Hannibala pod Zamą."
→ V (Verum)
Publius Cornelius Scipio Africanus (Scypion Starszy) pokonał Hannibala w bitwie pod Zamą (202 r. p.n.e.), kończąc tym samym drugą wojnę punicką. Za to zwycięstwo otrzymał przydomek Africanus. (W tekście zad. 1 mowa o Scypionie Afrykańskim Młodszym, niszczycielu Kartaginy w 146 r. p.n.e.)

\n

Stwierdzenie 5: „Afryka stała się prowincją rzymską wcześniej niż Galia."
→ V (Verum)

\n\n

Afryka jako prowincja (146 p.n.e.) jest wcześniejsza niż jakakolwiek organizacja prowincji galijskiej.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 3, max 2 pkt):
- 2 pkt - pięć poprawnych odpowiedzi: 1-F, 2-F, 3-V, 4-V, 5-V
- 1 pkt - cztery lub trzy poprawne odpowiedzi
- 0 pkt - mniej niż trzy poprawne odpowiedzi
\n

Co zapamiętać? Kluczowe daty: Zama 202 p.n.e. = koniec II wojny punickiej (nie I); założenie Kartaginy = Dydona/koloniści feniccy ok. 814 p.n.e.; prowincja Africa = 146 p.n.e., prowincja Gallia Narbonensis = 121 p.n.e.

"}]}