{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2018-05/zad/4","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2018-05","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Rysunek. Greckie porzadki architektoniczne (trzy kolumny oznaczone A, B, C).\n\nRozpoznaj zaprezentowane na rysunku porzadki architektoniczne (A-C) i zapisz ich nazwy w wyznaczonych miejscach.\n\nA:\nB:\nC:","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**A - porządek dorycki\nB - porządek joński\nC - porządek koryncki**\n\n## Sposób 1 - rozpoznanie na podstawie opisu ilustracji\n\nOpis rysunku wskazuje trzy kolumny różniące się kształtem kapitelu:\n\n- **Kolumna A** - gładki trzon, prosta, surowa kapitel bez ozdób → **porządek dorycki**\n- **Kolumna B** - kapitel ze spiralnymi zwojami (*woluty*) → **porządek joński**\n- **Kolumna C** - kapitel bogato zdobiony liśćmi akantu → **porządek koryncki**\n\n## Sposób 2 - kontekst kulturowy: trzy greckie porządki architektoniczne\n\n**Porządek dorycki** (*ordo Doricus*):\n- Najstarszy i najsurowszy - ok. VII w. p.n.e.\n- Kolumna **bez bazy**, wprost na stylobacie\n- Kapitel: **echinus** (poduszka) + **abakus** (płyta) - bez ozdób\n- Trzon żłobkowany, zwężający się ku górze (*entasis*)\n- Przykłady: Partenon na Akropolu ateńskim (447-432 p.n.e.), świątynia Zeusa w Olimpii\n\n**Porządek joński** (*ordo Ionicus*):\n- Smuklejszy, bardziej dekoracyjny - ok. VI w. p.n.e.\n- Kolumna **z bazą**\n- Kapitel: dwie charakterystyczne **woluty** (spirale)\n- Trzon cieńszy niż dorycki, belkowanie z fryzem ciągłym (*zoforos*)\n- Przykłady: Erechtejon na Akropolu (421-406 p.n.e.), świątynia Artemidy w Efezie\n\n**Porządek koryncki** (*ordo Corinthius*):\n- Najpóźniejszy i najbardziej ozdobny - ok. V w. p.n.e.\n- Kolumna **z bazą**, bardzo smukła\n- Kapitel: **liście akantu** (*Acanthus*) ułożone w dwa rzędy wokół koszyczka (*kalathos*)\n- Ulubiony przez Rzymian - symbol luksusu i przepychu\n- Przykłady: Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach (*Olympieion*), Panteon w Rzymie (wnętrze)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: A = dorycki, B = joński, C = koryncki\n> - **0 pkt** - błędna lub niepełna odpowiedź\n\nCo zapamiętać? Mnemonika: D-J-K jak kolejność wprowadzania = Dorycki (najstarszy, najsurowszy), Joński (woluta = spirala), Koryncki (akant = kwiatki). Kolejność chronologiczna odpowiada też poziomowi ozdobności: od surowego do bogatego.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Rysunek. Greckie porzadki architektoniczne (trzy kolumny oznaczone A, B, C).</p>\n<p>Rozpoznaj zaprezentowane na rysunku porzadki architektoniczne (A-C) i zapisz ich nazwy w wyznaczonych miejscach.</p>\n<p>A:<br>B:<br>C:</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>**A - porządek dorycki<br>B - porządek joński<br>C - porządek koryncki**</p>\n<h4>Sposób 1 - rozpoznanie na podstawie opisu ilustracji</h4>\n<p>Opis rysunku wskazuje trzy kolumny różniące się kształtem kapitelu:</p>\n<ul><li><strong>Kolumna A</strong> - gładki trzon, prosta, surowa kapitel bez ozdób → <strong>porządek dorycki</strong></li><li><strong>Kolumna B</strong> - kapitel ze spiralnymi zwojami (<em>woluty</em>) → <strong>porządek joński</strong></li><li><strong>Kolumna C</strong> - kapitel bogato zdobiony liśćmi akantu → <strong>porządek koryncki</strong></li></ul>\n<h4>Sposób 2 - kontekst kulturowy: trzy greckie porządki architektoniczne</h4>\n<p><strong>Porządek dorycki</strong> (<em>ordo Doricus</em>):</p>\n<ul><li>Najstarszy i najsurowszy - ok. VII w. p.n.e.</li><li>Kolumna <strong>bez bazy</strong>, wprost na stylobacie</li><li>Kapitel: <strong>echinus</strong> (poduszka) + <strong>abakus</strong> (płyta) - bez ozdób</li><li>Trzon żłobkowany, zwężający się ku górze (<em>entasis</em>)</li><li>Przykłady: Partenon na Akropolu ateńskim (447-432 p.n.e.), świątynia Zeusa w Olimpii</li></ul>\n<p><strong>Porządek joński</strong> (<em>ordo Ionicus</em>):</p>\n<ul><li>Smuklejszy, bardziej dekoracyjny - ok. VI w. p.n.e.</li><li>Kolumna <strong>z bazą</strong></li><li>Kapitel: dwie charakterystyczne <strong>woluty</strong> (spirale)</li><li>Trzon cieńszy niż dorycki, belkowanie z fryzem ciągłym (<em>zoforos</em>)</li><li>Przykłady: Erechtejon na Akropolu (421-406 p.n.e.), świątynia Artemidy w Efezie</li></ul>\n<p><strong>Porządek koryncki</strong> (<em>ordo Corinthius</em>):</p>\n<ul><li>Najpóźniejszy i najbardziej ozdobny - ok. V w. p.n.e.</li><li>Kolumna <strong>z bazą</strong>, bardzo smukła</li><li>Kapitel: <strong>liście akantu</strong> (<em>Acanthus</em>) ułożone w dwa rzędy wokół koszyczka (<em>kalathos</em>)</li><li>Ulubiony przez Rzymian - symbol luksusu i przepychu</li><li>Przykłady: Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach (<em>Olympieion</em>), Panteon w Rzymie (wnętrze)</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 4, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - wszystkie trzy odpowiedzi poprawne: A = dorycki, B = joński, C = koryncki<br>- <strong>0 pkt</strong> - błędna lub niepełna odpowiedź</blockquote>\n<p>Co zapamiętać? Mnemonika: D-J-K jak kolejność wprowadzania = Dorycki (najstarszy, najsurowszy), Joński (woluta = spirala), Koryncki (akant = kwiatki). Kolejność chronologiczna odpowiada też poziomowi ozdobności: od surowego do bogatego.</p>"}]}