{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2018-05/zad/5","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2018-05","number":"5","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Fotografia gmachu Sadu Najwyzszego w Warszawie [fragment]. Na zdjeciu widoczne sa kariatydy (posagi kobiet) wkomponowane w nowoczesna architekture szklano-stalowa.\n\nNa podstawie fotografii i wlasnej wiedzy zaznacz poprawne dokonczenie zdania i uzasadnij swoj wybor.\n\nUkazany na fotografii motyw architektoniczny nawiazuje do antycznej budowli o nazwie\n\nA. Propyleje.\nB. Partenon.\nC. Erechtejon.\nD. Panteon.","answer":"C","answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**C - Erechtejon.**\n\nUzasadnienie: Budynek Sądu Najwyższego nawiązuje do architektury Erechtejonu, ponieważ w obu przypadkach istotnym elementem architektonicznym są **kariatydy** - posągi kobiet pełniące funkcję kolumn/podpór (podtrzymujące belkowanie lub sklepienie).\n\n## Sposób 1 - analiza fotografii i rozpoznanie motywu\n\nNa fotografii widoczne są **kariatydy** - rzeźby kobiet w długich chitoniach, ustawionych w funkcji kolumn nośnych. Ten charakterystyczny motyw architektoniczny pochodzi bezpośrednio z antycznej Grecji.\n\n**Dlaczego C (Erechtejon), nie inne odpowiedzi?**\n\n- **A - Propyleje**: Monumentalna brama wejściowa na Akropol ateński (437-432 p.n.e.). Stosuje wyłącznie tradycyjne kolumny - doryckie i jońskie. **Brak kariatyd.**\n\n- **B - Partenon**: Świątynia Ateny Partenos na Akropolu (447-432 p.n.e.). Budowla dorycka z rzeźbionymi fryzami i frontonami. **Brak kariatyd.**\n\n- **C - Erechtejon**: Świątynia na Akropolu (421-406 p.n.e.), poświęcona Atenie i Posejdonowi-Erechteuszowi. Jej południowy portyk (*Portyk Kariatyd*) wspierają **sześć posągów kobiet w miejscu kolumn** - to właśnie **kariatydy**. Jest to najbardziej znany przykład kariatyd w architekturze antycznej. ✓\n\n- **D - Panteon**: Świątynia wszystkich bogów w Rzymie (118-128 n.e.), za Hadriana. Znana z wielkiej kopuły i portyku z kolumnami korynckimi. **Brak kariatyd.**\n\n## Sposób 2 - kontekst kulturowy: kariatydy\n\n**Kariatyda** (*gr. Karyatides*) - rzeźba kobiety służąca jako podpora architektoniczna zamiast kolumny.\n\nNazwa pochodzi od *Karya* w Lakonii - według jednej z tradycji (Witruwiusz, *De architectura* I,1,5) kobiety z Kary miały kolaborować z Persami, a Grecy ukarali je, zamieniając w wieczne podpory.\n\n**Erechtejon na Akropolu:**\n- Zbudowany 421-406 p.n.e. za Peryklesa (już po jego śmierci)\n- Porządek joński\n- Południowy portyk: 6 kariatyd niosących belkowanie zamiast kolumn\n- Oryginały przechowywane w Muzeum Akropolu, jedna w British Museum w Londynie\n- Sąd Najwyższy w Warszawie (arch. Marek Budzyński, 1999) - współczesna adaptacja motywu kariatyd\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - dwa elementy: (a) prawidłowa odpowiedź **C** + (b) uzasadnienie odnoszące się do **kariatyd** jako wspólnego elementu Erechtejonu i budynku Sądu Najwyższego\n> - **0 pkt** - brak uzasadnienia lub błędna odpowiedź\n\nCo zapamiętać? Kariatydy = kobiety jako kolumny → Erechtejon na Akropolu ateńskim (portyk południowy). Partenon i Propyleje nie mają kariatyd - to budowle doryckie lub jońskie z tradycyjnymi kolumnami.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":"maturazai","answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Fotografia gmachu Sadu Najwyzszego w Warszawie [fragment]. Na zdjeciu widoczne sa kariatydy (posagi kobiet) wkomponowane w nowoczesna architekture szklano-stalowa.</p>\n<p>Na podstawie fotografii i wlasnej wiedzy zaznacz poprawne dokonczenie zdania i uzasadnij swoj wybor.</p>\n<p>Ukazany na fotografii motyw architektoniczny nawiazuje do antycznej budowli o nazwie</p>\n<p>A. Propyleje.<br>B. Partenon.<br>C. Erechtejon.<br>D. Panteon.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>C - Erechtejon.</strong></p>\n<p>Uzasadnienie: Budynek Sądu Najwyższego nawiązuje do architektury Erechtejonu, ponieważ w obu przypadkach istotnym elementem architektonicznym są <strong>kariatydy</strong> - posągi kobiet pełniące funkcję kolumn/podpór (podtrzymujące belkowanie lub sklepienie).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza fotografii i rozpoznanie motywu</h4>\n<p>Na fotografii widoczne są <strong>kariatydy</strong> - rzeźby kobiet w długich chitoniach, ustawionych w funkcji kolumn nośnych. Ten charakterystyczny motyw architektoniczny pochodzi bezpośrednio z antycznej Grecji.</p>\n<p><strong>Dlaczego C (Erechtejon), nie inne odpowiedzi?</strong></p>\n<ul><li><strong>A - Propyleje</strong>: Monumentalna brama wejściowa na Akropol ateński (437-432 p.n.e.). Stosuje wyłącznie tradycyjne kolumny - doryckie i jońskie. <strong>Brak kariatyd.</strong></li></ul>\n<ul><li><strong>B - Partenon</strong>: Świątynia Ateny Partenos na Akropolu (447-432 p.n.e.). Budowla dorycka z rzeźbionymi fryzami i frontonami. <strong>Brak kariatyd.</strong></li></ul>\n<ul><li><strong>C - Erechtejon</strong>: Świątynia na Akropolu (421-406 p.n.e.), poświęcona Atenie i Posejdonowi-Erechteuszowi. Jej południowy portyk (<em>Portyk Kariatyd</em>) wspierają <strong>sześć posągów kobiet w miejscu kolumn</strong> - to właśnie <strong>kariatydy</strong>. Jest to najbardziej znany przykład kariatyd w architekturze antycznej. ✓</li></ul>\n<ul><li><strong>D - Panteon</strong>: Świątynia wszystkich bogów w Rzymie (118-128 n.e.), za Hadriana. Znana z wielkiej kopuły i portyku z kolumnami korynckimi. <strong>Brak kariatyd.</strong></li></ul>\n<h4>Sposób 2 - kontekst kulturowy: kariatydy</h4>\n<p><strong>Kariatyda</strong> (<em>gr. Karyatides</em>) - rzeźba kobiety służąca jako podpora architektoniczna zamiast kolumny.</p>\n<p>Nazwa pochodzi od <em>Karya</em> w Lakonii - według jednej z tradycji (Witruwiusz, <em>De architectura</em> I,1,5) kobiety z Kary miały kolaborować z Persami, a Grecy ukarali je, zamieniając w wieczne podpory.</p>\n<p><strong>Erechtejon na Akropolu:</strong></p>\n<ul><li>Zbudowany 421-406 p.n.e. za Peryklesa (już po jego śmierci)</li><li>Porządek joński</li><li>Południowy portyk: 6 kariatyd niosących belkowanie zamiast kolumn</li><li>Oryginały przechowywane w Muzeum Akropolu, jedna w British Museum w Londynie</li><li>Sąd Najwyższy w Warszawie (arch. Marek Budzyński, 1999) - współczesna adaptacja motywu kariatyd</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 5, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - dwa elementy: (a) prawidłowa odpowiedź <strong>C</strong> + (b) uzasadnienie odnoszące się do <strong>kariatyd</strong> jako wspólnego elementu Erechtejonu i budynku Sądu Najwyższego<br>- <strong>0 pkt</strong> - brak uzasadnienia lub błędna odpowiedź</blockquote>\n<p>Co zapamiętać? Kariatydy = kobiety jako kolumny → Erechtejon na Akropolu ateńskim (portyk południowy). Partenon i Propyleje nie mają kariatyd - to budowle doryckie lub jońskie z tradycyjnymi kolumnami.</p>"}]}