{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2019-05/zad/10","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2019-05","number":"10","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Uzupelnij tabele - wymienionym znaczeniom (1-2) przyporzadkuj wlasciwy wyraz pochodzenia lacinskiego. Odpowiedzi wybierz sposrod podanych (A-E).\n\nA. cesja\nB. konwersja\nC. liberalizm\nD. petycja\nE. perkusja\n\nZnaczenie | Wyraz pochodzenia lacinskiego\nprosba, zadanie |\nprzejscie, zmiana (np. wyznania) |","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1. D (petycja)**\n**2. B (konwersja)**\n\n## Sposób 1 - analiza etymologiczna wyrazów\n\nZadanie polega na dopasowaniu znaczeń do wyrazów pochodzenia łacińskiego przez analizę łacińskich źródłosłowów.\n\n**Znaczenie 1: \"prośba, żądanie\"**\n\nAby znaleźć właściwy wyraz, szukamy łacińskiego rdzenia związanego z prośbą/żądaniem:\n- *peto, petere, petivi, petitum* = szukać, żądać, prosić → **petitio, -onis** (f.) = żądanie, prośba\n- Polski wyraz: **petycja** (D) = formalna prośba, podanie\n- Etymologia: łac. *petitio* → pol. *petycja*\n- Potwierdzenie: w tekście Hyginusa pojawia się *repetit* = \"zażądał z powrotem\" (prefix *re-* + *petit*)\n\n**Znaczenie 2: \"przejście, zmiana (np. wyznania)\"**\n\nSzukamy łacińskiego rdzenia związanego z przejściem/zmianą:\n- *converto, convertere* = odwrócić, przekształcić (prefix *con-* + *verto* = obracać)\n- *conversio, -onis* (f.) = obrót, przemiana, nawrócenie → **konwersja** (B)\n- \"Konwersja\" = zmiana wyznania (przejście na inną religię), ale też: zamiana, przeliczenie\n- Potwierdzenie z tekstu Hyginusa: *fumus se numquam in unam partem convertit* = \"dym nigdy nie kierował się w jedną stronę\" - ten sam rdzeń *-verto*!\n\n**Sprawdzenie pozostałych opcji:**\n- A. *cesja* < łac. *cessio* < *cedo* (ustępować, cedować) = ustąpienie, przelew praw\n- C. *liberalizm* < łac. *liber* (wolny) = doktryna wolności\n- E. *perkusja* < łac. *percutio, percussum* (uderzyć) = uderzenie, instrument muzyczny\n(Ten sam rdzeń co *fulmine est percussus* z tekstu Hyginusa - rażony/uderzony piorunem!)\n\n→ **Wniosek:** 1 = D (*petycja*), 2 = B (*konwersja*)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 10, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - obie odpowiedzi poprawne: 1-D, 2-B\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna lub błędna\n\n**Co zapamiętać?** *Petycja* (łac. *peto* = prosić, żądać); *konwersja* (łac. *converto* = przekształcić, nawrócić); *perkusja* (łac. *percutio* = uderzać - jak w tekście o piorunie).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Uzupelnij tabele - wymienionym znaczeniom (1-2) przyporzadkuj wlasciwy wyraz pochodzenia lacinskiego. Odpowiedzi wybierz sposrod podanych (A-E).</p>\n<p>A. cesja<br>B. konwersja<br>C. liberalizm<br>D. petycja<br>E. perkusja</p>\n<p>Znaczenie | Wyraz pochodzenia lacinskiego<br>prosba, zadanie |<br>przejscie, zmiana (np. wyznania) |</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>1. D (petycja)</strong><br><strong>2. B (konwersja)</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza etymologiczna wyrazów</h4>\n<p>Zadanie polega na dopasowaniu znaczeń do wyrazów pochodzenia łacińskiego przez analizę łacińskich źródłosłowów.</p>\n<p><strong>Znaczenie 1: &quot;prośba, żądanie&quot;</strong></p>\n<p>Aby znaleźć właściwy wyraz, szukamy łacińskiego rdzenia związanego z prośbą/żądaniem:</p>\n<ul><li><em>peto, petere, petivi, petitum</em> = szukać, żądać, prosić → <strong>petitio, -onis</strong> (f.) = żądanie, prośba</li><li>Polski wyraz: <strong>petycja</strong> (D) = formalna prośba, podanie</li><li>Etymologia: łac. <em>petitio</em> → pol. <em>petycja</em></li><li>Potwierdzenie: w tekście Hyginusa pojawia się <em>repetit</em> = &quot;zażądał z powrotem&quot; (prefix <em>re-</em> + <em>petit</em>)</li></ul>\n<p><strong>Znaczenie 2: &quot;przejście, zmiana (np. wyznania)&quot;</strong></p>\n<p>Szukamy łacińskiego rdzenia związanego z przejściem/zmianą:</p>\n<ul><li><em>converto, convertere</em> = odwrócić, przekształcić (prefix <em>con-</em> + <em>verto</em> = obracać)</li><li><em>conversio, -onis</em> (f.) = obrót, przemiana, nawrócenie → <strong>konwersja</strong> (B)</li><li>&quot;Konwersja&quot; = zmiana wyznania (przejście na inną religię), ale też: zamiana, przeliczenie</li><li>Potwierdzenie z tekstu Hyginusa: <em>fumus se numquam in unam partem convertit</em> = &quot;dym nigdy nie kierował się w jedną stronę&quot; - ten sam rdzeń <em>-verto</em>!</li></ul>\n<p><strong>Sprawdzenie pozostałych opcji:</strong></p>\n<ul><li>A. <em>cesja</em> &lt; łac. <em>cessio</em> &lt; <em>cedo</em> (ustępować, cedować) = ustąpienie, przelew praw</li><li>C. <em>liberalizm</em> &lt; łac. <em>liber</em> (wolny) = doktryna wolności</li><li>E. <em>perkusja</em> &lt; łac. <em>percutio, percussum</em> (uderzyć) = uderzenie, instrument muzyczny</li></ul>\n<p>(Ten sam rdzeń co <em>fulmine est percussus</em> z tekstu Hyginusa - rażony/uderzony piorunem!)</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> 1 = D (<em>petycja</em>), 2 = B (<em>konwersja</em>)</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 10, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - obie odpowiedzi poprawne: 1-D, 2-B<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepełna lub błędna</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać?</strong> <em>Petycja</em> (łac. <em>peto</em> = prosić, żądać); <em>konwersja</em> (łac. <em>converto</em> = przekształcić, nawrócić); <em>perkusja</em> (łac. <em>percutio</em> = uderzać - jak w tekście o piorunie).</p>"}]}