{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2019-05/zad/11","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2019-05","number":"11","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zaznacz poprawne uzupelnienie kazdego zdania, wybrane sposrod propozycji oznaczonych literami A-D.\n\nZaznacz poprawne uzupelnienie kazdego zdania, wybrane sposrod propozycji oznaczonych literami A-D.\n\n1. Eteocles cedere noluit.\nA. illius\nB. illae\nC. illi\nD. illorum\n\n2. Capaneum murum fulmen percussit.\nA. ascendenti\nB. ascendentem\nC. ascensum\nD. ascendens","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**1 - C (illi)**\n**2 - B (ascendentem)**\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna zdania 1\n\n**Zdanie 1: *Eteocles cedere noluit.***\n\nStruktura: *Eteocles* (podmiot, nom. sg.) + + *cedere* (bezokolicznik) + *noluit* (perf. ind. act. 3 sg. od *nolo*).\n\n*Cedere* = ustąpić; *noluit* = nie chciał. Zdanie znaczy: \"Eteokles nie chciał ustąpić\". Luka wymaga wskazania komu (*cui?* = dativus!). Z kontekstu (por. tekst Hyginusa: *Polynices regnum ab Eteocle fratre repetit; ille cedere noluit*) wiadomo, że Eteokles nie chciał ustąpić Polinikowi.\n\n*Cedere* = ustępować + **dativus** (komu?). Potrzebna forma zaimka wskazującego *ille, illa, illud* w dativusie singularis.\n\n**Odmiana *ille* w dativusie:**\n- A. *illius* = genetivus sg. (\"tego\") - błąd\n- B. *illae* = genetivus/dativus sg. f. lub nominativus pl. f. - błąd (byłoby dla osoby żeńskiej)\n- **C. *illi*** = **dativus sg. m./f./n.** od *ille* - POPRAWNIE (\"temu\" - wskazuje na Polinika)\n- D. *illorum* = genetivus pl. m./n. - błąd\n\n→ **Odpowiedź: C (*illi*)**\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna zdania 2\n\n**Zdanie 2: *Capaneum murum fulmen percussit.***\n\nStruktura: *Capaneum* (acc. sg. m. - Kapaneus jako dopełnienie bliższe), *murum* (acc. sg. m. - mur), *fulmen* (nom. sg. n. - piorun, podmiot), *percussit* (perf. ind. act. 3 sg. od *percutio* - \"uderzył\"). Luka: określenie *Capaneum* przy *murum*.\n\nKontekst z Hyginusa: *cum murum ascenderet* (gdy wspinał się na mur). Kapaneus wspinał się na mur, kiedy uderzył go piorun. Potrzebne participium określające *Capaneum* (acc. sg. m.) - forma musi być w **accusativusie sg. m.**, zgodna z *Capaneum*.\n\n**Participium praesentis activi od *ascendo, ascendere:***\n- Temat: *ascend-* + przyrostek *-ens, -entis*\n- Odmiana jak III deklinacja (przymiotnik o jednym zakończeniu)\n- nom. sg.: *ascendens*\n- **acc. sg. m./f.:** ***ascendentem*** (\"wspinającego się\")\n- dat. sg.: *ascendenti*\n- abl. sg.: *ascendente* / *ascendenti*\n\nSprawdzenie opcji:\n- A. *ascendenti* = dat./abl. sg. - nie pasuje do acc.\n- **B. *ascendentem*** = **acc. sg. m./f.** - POPRAWNIE (zgodne z *Capaneum* w acc.)\n- C. *ascensum* = supinum I lub participium perfecti passivi acc. sg. n. - błąd\n- D. *ascendens* = nom. sg. - nie pasuje (Capaneum jest w acc.)\n\n→ **Odpowiedź: B (*ascendentem*)**\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 11, max 2 pkt):**\n> - **2 pkt** - obie odpowiedzi poprawne: 1-C, 2-B\n> - **1 pkt** - jedna odpowiedź poprawna\n> - **0 pkt** - obie błędne lub brak\n> - **1.** C (*illi* - dativus singularis od *ille*, bo *cedere* + dat.)\n> - **2.** B (*ascendentem* - participium praesentis activi acc. sg. m., zgodne z *Capaneum*)\n\n**Co zapamiętać?** *Cedere* + dativus (komu ustąpić → *illi*); participium musi być w tym samym przypadku co rzeczownik, który określa (*Capaneum* = acc. → *ascendentem*).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zaznacz poprawne uzupelnienie kazdego zdania, wybrane sposrod propozycji oznaczonych literami A-D.</p>\n<p>Zaznacz poprawne uzupelnienie kazdego zdania, wybrane sposrod propozycji oznaczonych literami A-D.</p>\n<ol><li>Eteocles cedere noluit.</li></ol>\n<p>A. illius<br>B. illae<br>C. illi<br>D. illorum</p>\n<ol><li>Capaneum murum fulmen percussit.</li></ol>\n<p>A. ascendenti<br>B. ascendentem<br>C. ascensum<br>D. ascendens</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>1 - C (illi)</strong><br><strong>2 - B (ascendentem)</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna zdania 1</h4>\n<p><strong>Zdanie 1: <em>Eteocles cedere noluit.</strong></em></p>\n<p>Struktura: <em>Eteocles</em> (podmiot, nom. sg.) + + <em>cedere</em> (bezokolicznik) + <em>noluit</em> (perf. ind. act. 3 sg. od <em>nolo</em>).</p>\n<p><em>Cedere</em> = ustąpić; <em>noluit</em> = nie chciał. Zdanie znaczy: &quot;Eteokles nie chciał ustąpić&quot;. Luka wymaga wskazania komu (<em>cui?</em> = dativus!). Z kontekstu (por. tekst Hyginusa: <em>Polynices regnum ab Eteocle fratre repetit; ille cedere noluit</em>) wiadomo, że Eteokles nie chciał ustąpić Polinikowi.</p>\n<p><em>Cedere</em> = ustępować + <strong>dativus</strong> (komu?). Potrzebna forma zaimka wskazującego <em>ille, illa, illud</em> w dativusie singularis.</p>\n<p><strong>Odmiana <em>ille</em> w dativusie:</strong></p>\n<ul><li>A. <em>illius</em> = genetivus sg. (&quot;tego&quot;) - błąd</li><li>B. <em>illae</em> = genetivus/dativus sg. f. lub nominativus pl. f. - błąd (byłoby dla osoby żeńskiej)</li><li><strong>C. <em>illi</strong></em> = <strong>dativus sg. m./f./n.</strong> od <em>ille</em> - POPRAWNIE (&quot;temu&quot; - wskazuje na Polinika)</li><li>D. <em>illorum</em> = genetivus pl. m./n. - błąd</li></ul>\n<p>→ <strong>Odpowiedź: C (<em>illi</em>)</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatyczna zdania 2</h4>\n<p><strong>Zdanie 2: <em>Capaneum murum fulmen percussit.</strong></em></p>\n<p>Struktura: <em>Capaneum</em> (acc. sg. m. - Kapaneus jako dopełnienie bliższe), <em>murum</em> (acc. sg. m. - mur), <em>fulmen</em> (nom. sg. n. - piorun, podmiot), <em>percussit</em> (perf. ind. act. 3 sg. od <em>percutio</em> - &quot;uderzył&quot;). Luka: określenie <em>Capaneum</em> przy <em>murum</em>.</p>\n<p>Kontekst z Hyginusa: <em>cum murum ascenderet</em> (gdy wspinał się na mur). Kapaneus wspinał się na mur, kiedy uderzył go piorun. Potrzebne participium określające <em>Capaneum</em> (acc. sg. m.) - forma musi być w <strong>accusativusie sg. m.</strong>, zgodna z <em>Capaneum</em>.</p>\n<p><strong>Participium praesentis activi od <em>ascendo, ascendere:</strong></em></p>\n<ul><li>Temat: <em>ascend-</em> + przyrostek <em>-ens, -entis</em></li><li>Odmiana jak III deklinacja (przymiotnik o jednym zakończeniu)</li><li>nom. sg.: <em>ascendens</em></li><li><strong>acc. sg. m./f.:</strong> <strong><em>ascendentem</strong></em> (&quot;wspinającego się&quot;)</li><li>dat. sg.: <em>ascendenti</em></li><li>abl. sg.: <em>ascendente</em> / <em>ascendenti</em></li></ul>\n<p>Sprawdzenie opcji:</p>\n<ul><li>A. <em>ascendenti</em> = dat./abl. sg. - nie pasuje do acc.</li><li><strong>B. <em>ascendentem</strong></em> = <strong>acc. sg. m./f.</strong> - POPRAWNIE (zgodne z <em>Capaneum</em> w acc.)</li><li>C. <em>ascensum</em> = supinum I lub participium perfecti passivi acc. sg. n. - błąd</li><li>D. <em>ascendens</em> = nom. sg. - nie pasuje (Capaneum jest w acc.)</li></ul>\n<p>→ <strong>Odpowiedź: B (<em>ascendentem</em>)</strong></p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 11, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - obie odpowiedzi poprawne: 1-C, 2-B<br>- <strong>1 pkt</strong> - jedna odpowiedź poprawna<br>- <strong>0 pkt</strong> - obie błędne lub brak<br>- <strong>1.</strong> C (<em>illi</em> - dativus singularis od <em>ille</em>, bo <em>cedere</em> + dat.)<br>- <strong>2.</strong> B (<em>ascendentem</em> - participium praesentis activi acc. sg. m., zgodne z <em>Capaneum</em>)</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać?</strong> <em>Cedere</em> + dativus (komu ustąpić → <em>illi</em>); participium musi być w tym samym przypadku co rzeczownik, który określa (<em>Capaneum</em> = acc. → <em>ascendentem</em>).</p>"}]}