{"id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2019-05/zad/4","paper_id":"maturazai-lacinski-lac-pr-2019-05","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-lacinski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Wymien dwa sposoby wrozenia w antycznym swiecie.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**Dwa dowolne spośród: auspicja (wróżby z lotu i zachowania się ptaków), wróżby z wnętrzności zwierząt ofiarnych (haruspicja), wyrocznie, astrologia, wróżby ze znaków na niebie, chiromancja.**\n\n## Sposób 1 - przegląd metod wróżenia w starożytności\n\nW starożytnej Grecji i Rzymie wróżenie (łac. *divinatio*) było powszechną praktyką religijną. Wróżbiarz (łac. *augur*, *haruspex*, gr. *mantis*) interpretował znaki jako wolę bogów.\n\n**Główne metody:**\n\n1. **Auspicja** (łac. *auspicia*, od *avis* = ptak + *specere* = patrzeć) - wróżby z lotu, zachowania i głosu ptaków. W Rzymie augurowie obserwowali m.in. orły i sępy. Bez pomyślnych auspicjów nie podejmowano ważnych decyzji politycznych ani wojskowych. Tekst z zadania 1 nawiązuje do Tejrezjasza - słynnego ślepego wróżbity.\n\n2. **Haruspicja** (łac. *haruspicium*) - wróżby z wnętrzności zwierząt ofiarnych, zwłaszcza wątroby. Wróżbici (*haruspices*) analizowali kształt i kolor narządów.\n\n3. **Wyrocznie** (gr. *manteia*) - pytanie bóstw przez kapłanów-pośredników. Najsławniejsza to wyrocznia delficka (Apollo w Delfach), gdzie Pytia przekazywała wolę boga. Do wyroczni pytał m.in. Edyp, szukając odpowiedzi na pytanie o swoje pochodzenie.\n\n4. **Astrologia** - interpretacja ruchów gwiazd i planet jako znaków przeznaczenia.\n\n5. **Znaki na niebie** - komety, zaćmienia słońca i księżyca, pioruny traktowane jako znaki boskie.\n\n6. **Chiromancja** - wróżenie z linii dłoni.\n\n→ **Wniosek:** Wystarczy podać dowolne dwie z wymienionych metod.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE (zad. 4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - podanie dwóch poprawnych przykładów\n> - **0 pkt** - odpowiedź niepełna (tylko jeden przykład) lub błędna\n> - **Akceptowane:** auspicja, haruspicja, wyrocznie, astrologia, znaki na niebie, chiromancja\n\n**Co zapamiętać?** Najważniejsze metody wróżenia w Rzymie to auspicja (ptaki) i haruspicja (wnętrzności); w Grecji - wyrocznie (Delfy, Dodona).","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk lacinski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-lacinski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Wymien dwa sposoby wrozenia w antycznym swiecie.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Dwa dowolne spośród: auspicja (wróżby z lotu i zachowania się ptaków), wróżby z wnętrzności zwierząt ofiarnych (haruspicja), wyrocznie, astrologia, wróżby ze znaków na niebie, chiromancja.</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - przegląd metod wróżenia w starożytności</h4>\n<p>W starożytnej Grecji i Rzymie wróżenie (łac. <em>divinatio</em>) było powszechną praktyką religijną. Wróżbiarz (łac. <em>augur</em>, <em>haruspex</em>, gr. <em>mantis</em>) interpretował znaki jako wolę bogów.</p>\n<p><strong>Główne metody:</strong></p>\n<ol><li><strong>Auspicja</strong> (łac. <em>auspicia</em>, od <em>avis</em> = ptak + <em>specere</em> = patrzeć) - wróżby z lotu, zachowania i głosu ptaków. W Rzymie augurowie obserwowali m.in. orły i sępy. Bez pomyślnych auspicjów nie podejmowano ważnych decyzji politycznych ani wojskowych. Tekst z zadania 1 nawiązuje do Tejrezjasza - słynnego ślepego wróżbity.</li></ol>\n<ol><li><strong>Haruspicja</strong> (łac. <em>haruspicium</em>) - wróżby z wnętrzności zwierząt ofiarnych, zwłaszcza wątroby. Wróżbici (<em>haruspices</em>) analizowali kształt i kolor narządów.</li></ol>\n<ol><li><strong>Wyrocznie</strong> (gr. <em>manteia</em>) - pytanie bóstw przez kapłanów-pośredników. Najsławniejsza to wyrocznia delficka (Apollo w Delfach), gdzie Pytia przekazywała wolę boga. Do wyroczni pytał m.in. Edyp, szukając odpowiedzi na pytanie o swoje pochodzenie.</li></ol>\n<ol><li><strong>Astrologia</strong> - interpretacja ruchów gwiazd i planet jako znaków przeznaczenia.</li></ol>\n<ol><li><strong>Znaki na niebie</strong> - komety, zaćmienia słońca i księżyca, pioruny traktowane jako znaki boskie.</li></ol>\n<ol><li><strong>Chiromancja</strong> - wróżenie z linii dłoni.</li></ol>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Wystarczy podać dowolne dwie z wymienionych metod.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE (zad. 4, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - podanie dwóch poprawnych przykładów<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź niepełna (tylko jeden przykład) lub błędna<br>- <strong>Akceptowane:</strong> auspicja, haruspicja, wyrocznie, astrologia, znaki na niebie, chiromancja</blockquote>\n<p><strong>Co zapamiętać?</strong> Najważniejsze metody wróżenia w Rzymie to auspicja (ptaki) i haruspicja (wnętrzności); w Grecji - wyrocznie (Delfy, Dodona).</p>"}]}